Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:02 يَا أَزْمَاءِ الْحُسْنَةِ يَا خَالِقَنَا أُفْرَا أَسْأَلُكَ وَأَنْتَ الْأَسْمَةِ 0:39 wa nashhadu an la ilaha illa allahu wahdahu la sharika lah wa nashhadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu sallallahu ta'ala alaihi wa ala alihi wa sahabatihi wa man ihtadabi hadihi ila yawmiddin wa sallimillahumma tasliman kathira amma ba'd Allah subhanahu wa ta'ala ge hamdlar basin uzini tanatishlikke, uzini urganishlikke bizige tawfiq birgenliyiye. Allah ta'ala qeysi bendege, bendeni yakshi korse, 1:09 unga uzini tanit qoyadi. Uzu Allah Ta'ala adamlarini uzige ibadat qilişlik uçun yaratti. Wa ma qalaqtu al-jinna wal-insa illa liya'budun dibi etdi. Yani insan ve cinni uzimge ibadat qilişlik uçun yarattim digan. Ibn Abbas radiyallahu anhumayit eddilar ki illa liya'budun digani yani illa liya'rifun. Meni tanish uçun yaratti digani dibi tafsir qoyallar. Yani bu digani Allah Ta'ala'ni tanimayan adam Allahka ibadat qoyalmaydi. 1:38 qalb qalb qalb qalb qalb qalb qalb qalb 2:06 Allah ka hamdlar busen ki biz bana shu yulda Allah Ta'ala asmayi sifatlarini sharkhida hulumazanki gence anca mucca qedan basiboydik. Bugungi dersimiz Allah Ta'ala isim sifatlariden, kupcilik kisilergi malim bu megan isim bu. Kupcilik bunu ishletmeydi bu isimde, dualarda ishletmeydigan isim. Bu ishletmestigimiz bizde aibimiz buzdi, kamcilikimizden. Allah Ta'ala 2:35 ayat-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay-tay 3:06 ammana manastaki iladi. Bu, lugat bu. Yani, arab lugatlari da hamzani unniga hiqvi ishlatishlik bar. Masalan, uriqana uhriqadib. Hamzadan ki uhriqa. Bani shu, bu yan bir lugat. Baz bir lahjalar da shuna qangi ishlatin iladi. Yani, birinci manasi dimiq, 3:34 məsələn, iyyaka na'budu, disa Qur'anda iyyaka na'budun, hiyyaka na'bududu buxiganlar bugan. Bu yan fasih loqatda bar. Iyyaka dimasdan hiyyaka deyidi. Demek muhaymin digana mu'ammin manasda kilan. Mu'ammin digana bu amanda saklawchi digana. Buna biz Allah Subh'anaHu Wa Ta'ala isimda, muhaymin ismida, judiham aciq ravishan kuramis ki, Allah Ta'ala amanda saklada. Məsələn, minnat qilib etdi ki, 4:03 فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ أَلَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِّنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِّنْ خَوْفٍ Allah ki ibadat qisinlar bu adamlar. O Allah shundayi zat ki ularini acilikden ularige tahan verdi. Wa ularini khawftan khatircamlik verdi. Khawftan khatircamlik bir uci zat, Allah bana shu zat muhaymin digani. Muhaymin digani demek bizge khatircamlik bir tuttu. Buna asarini biz vaqide korishimiz mungkin. 4:32 Allah xatir camlik birgenligin asari, man ishirde tenchikini utirgenligimiz uzi, Allah ta'ala muhaymin ismi asarlaridan biyan. Insongi xatir camligini Allah ta'ala birib koygan. Bu mese, xatir camligini alib koyishlik, uzun qol eday Allahdi. Biz biyurildik, Allah ta'aladan xatir camligini afiyatini surashligdi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam edikerler ki, düşmengi yoluqqishlikini arzu qimaylar. Agar yoluq salari, düşmengi yoluq qasaylar, sabar qiylar digaldi. 5:01 Demek asil uzu afiyyatli surashlik. Rasulullahini dualardayim cide kub giyen, Allah Ta'ala dan afiyyatini sura ganliklar. Afiyyat digani tinclik, khatircamlikni sura ganlar. Mani şu tinclik, khatircamlik, insan fitrati da bar bugan, insan unga intiladigan bir ish bu, maksad. Bu maksadga insan daim khatircamlikke intiladi. Bu khatircamlikni bir ucu zat Allah, bunun mestari, bunun manbasi Allahdan kiladi. 5:28 agar Allah xotircamilik vermese, hichkim xotircamilik ver olmeyn. Shunu bilib qoyin ki, bandalar fakat odamgi xotircamilikdi yoglikini kiltiradi. Yo qema qalchiligdan qorkitadi, yo bir xofdan qorkitadi, birbirini qorkitadi, odamlar birbirini qorkitadi. Bazibir odamlar varki, yanida otirsayiz, qorki qolas. Shunchalik qeyin agammi, cuddiyem yashash qeyin buk geti abdi, hal buk getishti, hamma ulib geti adi, hal banshinik geti ursi, yakindi, yirkurrasi tugib geti adi, yakindi, 5:58 yirdaki həm məlumələr, boyliklər, həməsi yirosti konuları tükeydi də, unakup kitadi. Yaqinda ozon qotlami yirtilişti başlaygan, çi yirtilip qitse, tamam qiyasdan aligi nurlar utbit etdi, həmə adam irip kitadi, u buladi, bu buladi. Fakat qurqitadi oda. Allah Ta'ala bizgi xatircamlik biradi. Allah Ta'ala xatircamlik birişligi minnat qigan urinlardi, yani uzini yahsiliklarini seneş urinlardi, xawftan omanda qaldirganligini etkin. Wala khawfun alaihim, 6:28 wa lahum yahzanun jannat ahlina itqan paytta ularga xawf bu maydi ular xafa bu maydi dedib edgin ikinci manasi muhayminin ikinci manasi bu ushte manani uscik oladi ikincisi ushte manani uscik oladi berincisi raqib manasi ikincisi hafiz manasi uchincisi shahid Allah ta'ala ham min arsaga shahid amin arsan korib turbti digani muhaymin bu gandankiyin bu raqib kuzatu uchi digani 6:58 Allah subhanahu wa ta'ala har bir narsani kuzatib turbti. Birar bir daraqdi bergi chumaydi illa Allah onu bilan. Qur'an da mani bu mana bizgi har xil suratlar da bu insoniye sindirildi. Insan fitratige bu narsa urgatilindi. Yani Allah raqib. Raqib digani kuzatuci digani. Qilay digan ishlari kuzatib turbti. Mesela insani kuzatib turbti degilse bir cayga bir kamera koyilgan. 7:25 kuzatib turp turtisa, adam uzu xayali, shu kamirada buladi ki, shu hazi bini kuzatib yabdi hazir. Lekin u kamiradan yasirindib isqilishimkin, masilin qida kamira qobilmagan bosa, masini edib git etkinlar, shunya itibar vermaydi, kamira yogdaydi, utgiti uraydi masilin. Lekin Allah da'alani kuzatishligi, hic narsa bundan istisnab umaydi. Hic narsa, anani qarni daki chakalak, nimaqli yabdi, u qanica rizq girek, qanica narsa itibarish girek unga, tuprak taki daki don, 7:55 Unu harakati, unu yorilishligi, wala habbatin fi dhulumatil ard, wala ratbin, wala yabisin illa fi kitabin mubin. Kitabin mubin, yani Allahni ilmida sabit unarsa yazilingin. Allah subhanahu wa ta'ala mutlaq ilm biladigin usad. Haman arsani biladi. Sizni qalbizdan hazir nima utitkanligin biladi. Ya'lamu khainatil ayyun, wama tukhfis sudur. Allah ta'ala khainatil ayyunni biladi. Khainatil ayyun, 8:24 digana xiyanatchi kuzni biladi. Buna misali da, baz kishilar, misallari ki gani ki, bir ayal kishi, masalan, ilaji yoqli gidan, irkek doxtruge barsa, ilaji yoq bir aurat jayini, masalan, irkek kishi kurish mumkum bomagan, jayini, masalan, kurish beti da, agar ilaji yoq bubturuk, ushe irkek shu ayalini, shu jayige qarasa, agar, onnan ziyad basqa irige kuzi bilan, kuzini tashab qarashligi, xainatil ayun bulan. 8:54 O xiyanat qil etgen bulan. Yo qe bir kishini uygen mihiman bub kirgen peytide, uye kirgen qanadanini yoqbiyaqlariga qarayib kuzu bilan, kuz alaytirishligi, qanadanda bir orta mahram, yo basqa bir narsalariga kuzu chushb qalishligi harakat qilib, kuzini tagi bilan qaraydi de, uy sahibi kib qasa, uzini xudda odapli kisi de yirge qaratib, tezkar qarib olayib. Kuchada yurgen deyem, yonadayki shirigiga bildirmastan, kiti kitkinche basqa ayollariga unge munga qarab, 9:24 bildirmestan qaraydi, agar qarab qasi, qaraganini sizdirmaydi. Bu qainatil ayun. Qiyanatchi qozdi gani bu. Allah subhanahu wa ta'ala manashu qiyanatchi qozni biladi. Buna hickin bilmasligi mumkun. Likin Allah biladi. Wa ma tughfis sudur, wa qalblarda yasir qoygen narsani biladi. Bizi qalbimizde nima buli abdi? Tilimiz bilan, harnar sanayeti orishligimiz mumkun. Tilimiz bilan, judiyem xalqta, butun xalayiqta raziqil etkin geplerdik yaporishligimiz mumkun. Likin, wal'iyyazu billah, 9:53 agar qalbda u tildaki narsani tiz karisi boli digan bose, bunda insa munafiq digiladi. Munafiq kafirdan ham kori yaman, chunki unda kufur bar, wa kufurdan ziyada bir xisletan bar. Allah ta'ala mana bu narsani biladi. Allah ta'ala kuzata digan, hamma narsani kuzatib turu ucizad, wa hamma narsani muhafaza qalib turu ucizad, har bir narsani bilu ucizad. Bu ikincisi bu. 10:21 Demek, muhayminin birinci manasini mi buldi? Aman da sakli ucu digani. Ikinci manasi, üçten arsani uzcik aldi. Bu, birincisi rakib, kuzatib turu ucu digani. Ikincisi hafiz, saklib turu ucu digani. Saklib turadi. Allah ta'ala hamin arsani saklaydi. Allah ta'ala asmalar ve yerine kitb qalishligiden uclib turadi digani zot. 10:50 wala inzalata in amsaka huma min ahadin min ba'dih agar u kit qasa kim ushleydi buna? osmanlar kit qasa mulhid nima dan bazibir geplar ishtardik kainatka chqan payadda qa garin nima ga fazaga chqanda yirni korib botun yirni vabashqa planetalarini qandaydar kuch ushlepturganligini belidamdi gana ken shu ala agar rast busa gepe 11:20 yani biz unu gapiga uzu muqtajmazmiz? Hatta u shekhafirlaram fitrat bilan agar sal insafi busa, bunar sana bir kuch ushlepturganligini biladi. Cunki harqandi aqilli odan biladi ki, muallak hicbir narsa uzu turpturmaydi. Muallak turpturmaydi. Unarsa, kainat bir-biriga tartish kuchu bilan turpturptu, dihi ish mumkun bazilar. Qub, bir-birini tartish turgan bilan, yana hamaz birgali da chukbi chkireydi. Nimadir ushlepturish kireydi? Unu, demek, bunu faqad wa faqad Allah, 11:50 hafiz, Allah Ta'ala uzi saklab turaydi. Agar Allah uslab turmase, insana m turmaydi. Allah uslab turmase, bu yir caida turmaydi. Qiyaslar caida turmaydi. Shunchalik, dakiq, shunchalik, nazik bir ilim bilan bu hareket kekeladiki bu narsalar, bularini hamma-hammasi, faqad bunu bashqar ucisi, hafiz, sakla uci, Allah ikenligi korunaydi bunda. Mana shu zat muhaymin, Allah Ta'ala hamma narsalani uzi kuzadib turaydi gyan, 12:20 uzu biladigan zat. Uchuncisi, nimadidik, shahid. Allah Ta'ala harbir narsaga shahid kuzad ucu. Yani shahid alim manasda. Bilib durudigani. Allah Ta'ala birar bir iki adam sohbetlesse, unu xuddi ki, uchuncisi Allah buhtirigandi, uisha narsani bilib duradi Allah Ta'ala. Xuddi uch kushi utirigandi, iki sinin sohbati da, uch kushi utirisa, u iki tani gapini bilib duradi uchunci. Allah Ta'ala undan hamkura, 12:48 bil u curaq qalblardaygin icidlagi narsilaylin. Odam niman uylayabdi? Asli maksadi nima? Unu yaxchi bulaydi. Odam zatda aldayshiz mumkin, liki Allah da aldaynlayz. Odamla aldaysh karikat qilaydi, odamlar. Liki Allah da aldaymandiydi, yuqadi'una Allahe, wa huwa qadi'uhum. Ular Allahun alda maksibulaydi. Wa xolanki Allah ularin aldab qoygan. Allah ularin aldab qoygan. Biz bablayab biz bulayrdadib uylaygan, odamlar uzlari nahayatda bablayngan odamlar ular diliyladik. 13:18 Khud dushun deyik. Imam Ghazali rahimahullahi tkani kallar ki, bir narsana bashqarib turishlik uchun albat da ilim kerek. Ilimsiz bashqarib bomaydi. Bu, insan fitrati da bu narsa, ma'lum bugan narsa. Wa bir narsana ga iya bu, uchlab turishlik uchun, unga kuch kerek. Ilim wa kuch bomasa, hish nasaqi bomaydi. Demek bu, uz-uzdan Allah subhanahu wa ta'ala ilim wa qudurat sahibi ikarliki chikadi. Uchda boldi mi? 13:52 iktab uldi bana uchunchisi muhayminin uchunchi manasi hakim manasi bar yani hukum qiluchi digani muhaymin digani hukum qiluchi digani wa anzalna alayka al kitab wa anzalna ilayka al kitaba bil haqqi musaddiqan lima baynaylayhi minal kitabi wa muhayminan alayhi muhayminan alayhi digani ay hakiman alayhi digani yani Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamgi Allah ta'ala yata yabdi ki biz sizga Quranini uchirdik 14:22 bu Qur'an uzdan aldingi kitaplardagi khabarlarini tasqilaydi, wa usha uzdan aldingi kitaplariga bu Qur'an hakim. Yani u kitaplarda barbuqan tuğri khabarlarini, tuğrisini etaydi, wa u kitaplardaki narsalarini, hazir ki, mesele yahud, nasaralardi, kullardagi kitaplar, agar iqqa biqqa apqaq maqsibuse, bu kitab tuğullab qoyali. Qur'an tuğullab qoyali. Zalika natluhu alayke minal ayati wa zikri il hakim. 14:53 Yani bu, Allah Ta'ala bizge tilawat qalib bir etken darsalar, ayatlar, juda ham dana bugan, in tughru bugan hukumlar, zikirlar, bularini Allah Ta'ala haq bilan tushurdi. Zaliki Isa ibn Maryam qawla al-haqqil ladhi fihi yamtarun. Bani bu, Isa ibn Maryamni waqiyasini etib Allah Ta'ala qawla al-haqq. Bani bu, haqiqi geb. U nasaralar, nima didi Isa a.s.di? Bazilari, 15:23 Allah Ta'alan ıgılı disa, ünüsü bütüdü, bünüsü bütüdü, tukumar, huvayatlar, kitaplar tulib gittdi. Lekin Allah Ta'ala ularda hammasiga bitte hukub qoydi, İsa manishu didi, başqa nisabensi. Banda Nacashi'ni aldiga, rahimahullah, uksini aldilariga sahabalar borgen peytta, Amr ibn As barib durub, ularnin qaytari birishligini surigen peytta, Nacashi sahabalarini chakiradi ushende, Ja'far kilib durub, gapiradi sahabalar tarafadan. Ushende, 15:54 Sularda peygambarlariga nima nazil bol gandiganda uksu Mariam surasini basin uqbiray. Bu surada Mariam anamizini hicqini turmishka cikmastan hamiladi bolishligi wa Isa a.s.ni tuxusligi. Isa Allahni farzandi imas, balki Isa Allahni bandasi wa peygambari ikanligi haqqida gebb gitar. U shanda Nacashi qarab turub, ayat uqilgandan istib turub yigilashdi boshlaydi, soqallar hulbib gitar. 16:24 uksini yuana da isib durgan ahli ilimlar hamasi yigilaydi. Nige ular yigilaygan? Cunki haqqni bilgin. Agar ularga haqq tilawat qilinsa, ular yigilaydi. O ayatlarda kilaydi ki, agar ular o ayatlarimizi isise, kuzlariga yosh kilaydi, yigilaydi. Nima cun? Cunki ularin kitabdaki aynan geplarini bizdi Quran muhayminan alaihi uşa kitablardaki narsani. Balki u kitablar yasir qoygin narsalar diyan. Qadica'ikum minallahi nurun wa kitabun mubin. Sizlarga Allahdan nur kildi. 16:55 wa aciq bir kitab geldi. Yani, istilarga peygambar geldi, sizlar yashirib qoygan narsalarigdi bayan qib geldi, edib etilingin. Yani, yubayynu lakum kathiram mimma kuntum tukhfuna minal kitabi wa ya'fu an kathir. Sizlarga qub kitabdan yashirib, mahfiqilib, ahli kitablar yashirib, odamlarga ayitme yurgan narsalarida Quran bayan qib geldi. Wa halanki, ularida kitablarida bar doshunarsalar. Kitablarida bar bugan narsalarida ayitmesten, ayini kirakli cayini yashirib yurgan. Ularida oda atishyo. 17:26 Bukhari rivayat qigan hadiste yahudlar dan ikidesi zinak qigin. Bir erkay bilan bir ayat. Shunde uzlarini tavrati da zinak qigan adamini tashburan qilish qirek. Tavrat boychi hukum qi masayin sharmandigarcilik. Agri chikishki yol qamagandan ki, barib Muhammadan bir sore ilikchi, balki min narsadib, basqan narsadisa, shunayit kani qilamazdib turib. Uzlari qe kirek paytidi, ali qe damlazili virgan adamlari qoxshetdi ular. 17:55 shulardir ustazi, shu yahudlib, uzligi, ergi, uzini kitabida barbu gan, uzlari dawaqib durgan, uzlari haqdib durgan, narsazigin amal qamastan, zor gigandan kin, kin barib bir surelik, balkim, baska narsada varsa, balkim, tashburan desa, barib, uzimiz dem, shun deyelim, tashburan. Agar baska narsada varsa, shun ayittib durib, bizgi bahana buladidir, kilgan, kin gigandan kin, Rasulullah Taurat tab ki iler digan, Taurat tab ki iler digana, Taurat du u qi iler digan. 18:23 Rasulla uxisdi bilmaydilar, ular Tawratda uxib turib, uxigan baytda zinagigan adamna Tashburangil iskirey digan cayga qulini quyib uxib kiturgin. Qul takidi qab kitigan. Abdullah ibn Salam raziyallahu anhu, yahudilerda, alimlerda bugan uqishi uslamga qiyan, uqishi ushirdaydilar, haliga qaytiki quli nikotar digan. Quli nikotar ganday ki, Rasulla mani mani birgi yazilgan digan. Tashburangil iskirey digi yazilgan digan. Qiyan, Tashburangil digi digan. 18:53 ularga buyurgan, tosh boran qilingan, hali ge yahudi erkek ayalini himaya qilip, toshlari tos etgenlikini koridin digilgan. Yani ular, mani sunarsilar, kitaplarida uzlar yashiradi. Rasulullahni sifatlari giygan yashiradi. Rasulullahni aldiga borganda imamlari suni korib Rasulullahni korigandanki sifatlarini koribdanigan, birbiriga qarabdurib shumu digan? Ushe adam shumu disa, ha shu digan? Kitabdaki aynan ushe tanigan adami kildi. Nima qalamiz indi digandan? 19:24 indi ulginci dushbancili qilamiz digi. Mana shu ularini haq bilan no haqdi bayon buga nukhtasi shu. Bul unnanki hidayatki kemeydi. Haqdi bilib durub inkar qigan adam hidayatki kilisligi Allah subhanahu wa ta'ala'ni bu uzuni rububi sunnati ikenki judahim qiyinlerseyken bu. Shunu chiram yahudilerden unnan oshmeydi, oshsa bittigi de oshmese un tache adam iman kilitirgin. Bumese hamalari haqdi bilgin. 19:52 Quraishdan qancas islam giyirgin Quraishdi qarib hamaz islam giyirgin Uruishgallari uruishib uligin Ular sanagligi adamlar Lekin qoganlari islam giyigin Demek, haqdi bilmettirib inkar giyigin adamlaridan umutqisa boladi Lekin haq raushan bogandan kiyn uruishay digin adamlarin ahvalagir boladi Yahudiyilar manusunayi haqni yasirib giyigin Quran ularini yasirigin haqlarini sunidi ochi birib Muhaimin diganligi Anusunaysa ularini 20:23 kirdikarlarini oçdi, makfi narsalarini bayan qildi, va hakem buldi. Masalan, yahudlarida tavratlari bir nice tur, haziram shundi, bir nice turlik tavratlari bor, inciller bir nice turlik incilleri bor. Anishilerde, Odam aleyhis salamda ikti uguldi, torusda ikti uguldi iken. Odam aleyhis salam, Allah taala Quranida, bunu altita ayatta bayan qipoyken. Shundi altita ayatta Allah taala, Odam aleyhis salamda ikti uguldi, 20:52 qabil bilan habil, bir biriga, bir bilamilad urushkanligi, vay unusi, bir ikintisini urub uldurqu iganligini hikoya qibirigan, vay bir qargani yubarigan, Allah ta'ala, u qarga keptirib, unga qanday kumish kiragiligini korsatigan. Mani su bilan, hikoya qandayligi biziga anig buladi. Indi ulardi kitaplarini agar varaglanadigan bosa, bu xabarilar, uyaqa beqab kitgan, beyaqa beqab kitgan. U qarga unday bugan, qarga munday bugan, 21:22 u shange haqdi kursati birganligi uchun unu mukafat buptur, balasi aqtukul edigan bub bagan, qargani vaha qoza vaha qoza geblar, Qur'an anishu hikayalarini hammasiga muhaymin digan hakim buldi. Gebda opqachmaylar, iqqa biqqa, haq geb shu. Musa alayhissalamda waqiyalar, bani israyil waqiyalari, unda bugan geb Qur'anda etilingen narsilar. Bizgi kiraglik narsilar, aldingi kitaplarda ki bar bugan narsilaram, kamil bizgi shunda etilindi Qur'anda. 21:52 Qur'an muhaymin deyildi. Allah subhanahu wa ta'ala muhaymin diganligi hakim digan manani veradi. Yani, butun kainatdi, maucudatdi, hamasini basqarib turucuzat digani. Bu basqarib turuculig digani, aynan uz-uzdan hukum cikadi. Bu, ilmani ilarini aslini tagidan qurtuc digani. Manan shu, ilmani ilar hukumni siyasattan, biz siyasat bilan dinini iki gajir etamiz. 22:20 din başqa nersa, siyasat başqa nersa, adamlar da başqarish başqa nersa digan adamlar, Allah subhanahu wa ta'ala'ni muhaymin sifatiga iman kiltirmegan adamlar. Allah ta'ala Qur'an da, inil hukmu illalillah, hukum Allah niki digan. Demi uçun Allah ta'ala hukum qiladi? Çünki mahlukat həməsi Allah niki. Allah yeredse, Allah rızq birse, Allah kuvvet birse, Allah ta'ala ularda o malikden saklese, həmme ihtiyacatlarını Allah birse de, 22:50 yana Allahdan, başqadan suraxligi bu, numadi gengab bu? Kim qabul qiladi bunu? Hatta silardi uz laringam qabul qilmaysilar bunu. Mushriklarga qaratib Allah ta'ala etgenki, ki qaysilarin razi bolasilar, uzunu qulu, basqa adamga xizmat qisa, qaysilarin razi bolasilar. Hic kim razi bomaydi? Quluniga yidirse, icirse, kidirse de, sizde yuzda uxulese, sizde yuzdan yise, siz ali bergen kimdiki yise, hamaz harf xarajatlari sizden kesal bose, doktorge sizden pulose, 23:21 həm mən arsani sizgi qısa, u cunayit qı poysiyam, siz toylasayiz, həm asini toylasayiz da ittiribden kitib, boşka adamgi işlib gili ursi. Uyam meyli, ishlegengi yarasi, sizgi qib ishleymen digi adamlargi barma, unu ishi nqima etkani, nqima dipdursan imadi iskiyi. Allah ta Allahini qullarini Allahki ibadat qilislikden tus etkin adamlar, uzlari asrida Allahini qullari ular. In kullu man fis samawati wal ardi illa atir rahmani abida. 23:50 Osmanlar vay yerdagi harbir adamlar, harbirinlarsa, Allah Ta'ala qulbub kiladi. Laqad ahsahum wa addahum adda. Allah Ta'ala ularini hamasini istab kitab qoyibdi. Ularini rizqini bir etkin zat qandi istab kitab qoyibdi ularini? Allah Ta'ala muhaymin, muhaymin bugandanki ularini tipasidan muraqaba qilib, kuzadib duribdi. Ularini hamasini bilib duribdi. Mani şu zat hukum qiladi. Allah Ta'ala itaydi ki, 24:20 Nimmadi iqtilaplasib qasiyyilar, unu hukumu Allah ki qeytaydi. Hukumni Allah Ta'ala hic kimgi birmadi, na farisdagi, na paygambargi. Hatta Rasulullah ham hukum qib edilar. Rasulullah ham Allah di hukumu bilan hukum qiladilar. Li tahkuma baynan nasi bima arakallah. Sin, didi, Rasulullah ki teptiki Allah Ta'ala, adamlar urtasisi Allah vahiy qigan narsani, Allah kursatigan narsa bilan hukum qilishligiz uchundigan Rasulullah ki. Demayi ki Rasulullah s.a.v. uzlerden uzlar hukum qib edilar. 24:52 Wa ma yanti qani l-hawa. Rasulullah haway nafsdan qabirmaydilar. In hiya illa wahin yuha. Bu, vahibu. Rasulullah etetgen qabilar hamasi vahib. Yani, wa man yuti'il rasula faqad ata'allah. Kim agar Rasulullah qa etatqisa, Allah qa etatqigan bolad. U shannan, bilnadi ki, biz Allahda etkarini qalamiz, Rasulullahda etkarini qimimiz, Rasulullahda qabilari unaqa, Rasulullahda qabilari bunaqa digan adam, Allahda etkarini qimigin bolad. 25:21 Mene shu ayatdi muqtazasi ki kafir biladi odamlar. Chunki Rasulullah uzlaridan uzlari gapir mi edilar? Rasulullahini qigan islari, Rasulullahini etgin gapilari vahiy hamasi. Quranini kim etdi bizgi? Rasulullah etdi mi? Qutdu shu Quranini sharqini Rasulullah uzlari gursati birdilar. Quran qandi Allahini huzurdan, Allahini kelami busi, Rasulullahini hadisleri ham, Allahini huzurdan bulgan hukum, agerci ki Rasulullah qilib gursatsalar ham, 25:48 Rasulullahni azladan chitqan Rasulullahni geflari busaham, likin asli hukum Allahni ki, Allah man ishni bulishligini xoqladi. Man ishni de chushunm baligimiz kirik. Demek, uchunchi manasi, hakim digi manadi kilad. Turtunchi manasi, musaitir. Yani bu, igebul uchi manadi kilad. Igebul uchi. Musaitir digali ki, saytara, arap dili de, zurlik bilan, kuch bilan, igeleptir uchi digali. Yani, xuddu shu mana, 26:19 فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرْ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرْ 26:47 Hic bir narsa Allah Subhanehu wa Ta'ala'ni tasarrufudan, Allah'ni buyuruqdan çiqbit olmeydi. Agar kim çiqbit edese, u adam imanini yengileş gerib olaydi. Burari bir narsa Allah Ta'ala'ni izninsiz bomeydi. Har bir narsa saytaraysa Allah ki. Bir yamallik bir kishini geyabini bir istiqaldim. Addi, saddi adam geyabriyabdi. Bir kishi ikinci jaha orishide, demelerdiydi, samaliyatlar unce ruvajlanma ganidi. 27:17 Khazir umman isqilishti ilaji yox, chunki samolotlar ruwajdan kitdi, tipadan samolotlar uradi, ubuladi, bubuladi disi, Allah samolotdan tipadan midi bayti yabdi? Allah samolotdan tipadan busi, hamasin yox varadi Osmaninan Allah diyabdi. Bu, fitrat bilan etirinyan narsa. Allah ta'ala musayitir bugan zat, muhaymin. Yani, har bir narsa Allahni bashqar uvda turadi. Hich bir narsa Allahni bashqar uvdan... 27:46 çıxıp yitmeydi. Bırar da bir darahtı bergi, Allah'ın iznesiz girgeçini çimeydi. Bırar da darahtı bergi, Allah'ın iznesiz qimirlemeydi. Bırar da bizde hareket, qulimizde hareketi, bunu biz qayirden bilemiz, dalili, bazı payitlerde qulimiz etkemiz qimey qoladi, işlemey qoladi. Oyaq işlemey qoladi, işletemendi, işlemeydi. Bunu kur yapmizmi, adamlar içide buli yapdimi üçünersi? Bütün azaybadan işlemey qoygan adamlar bod. Işletemendi idi, işlelmeydi diki. Nige uşa işlemey qaldi bu? 28:18 Demek, Allah Ta'ala undan ap qoydi. Allah Ta'ala qakhlasi alip qoyadi bir narsani. Kuzdi kurishligini alip qoyadi, kurmi qoladi adam. Aqilini alip qoyadi, majlum bub qoyadi. Barmi icimizde majlumlar ma'ni? Har bir shahrda bar majlum. Kucelerde, har bir cayde uzgi yarishe majlum bar. Duniyana qeyri ge barin bar. Negi bundi? Allah Ta'ala kurib, ibratlanishligimiz uchun, shularini tarqati qoybdi. Ibratlan, kuzindi aci, sinem suni bolishligi munkundi gani. Biz bilishligimiz kerekki, 28:49 Demek bu, Allahni qaxshi bilan buli abdiyken, Allahni bashqa ruhu bilan buli abdiyken. Buni katta bir dalili, Ibrahim aleyhis salamda utka tashligan peytta ut yandırmadi. Ut yandır, hamamiz bu aqiyanin takrar va takrar ishtigamiz. Yani Allah ta'ala utka etki, ya qulna ya naru, kuni bardan wa salaman ala Ibrahim, ey alaw, sen salkim bugin, wa Ibrahimga salamat bugin dib buyurdi Allah ta'ala. 29:19 Qul ayaqini baylab mancaniq toshata digan katta bir aspab o. 29:51 katta katta tohchlar da otken, manushunga salib durub, olovga olaq trishken agen. Shunday barib durub, Ibrahim aleyhis salam barginchi, Allah ta'ala olovga buyuruk qildi, salqin bugin dedi, olov salqin buqqaldi. Bizgi manushunar sani kursatdi, Allah ta'ala olovdi salqin qimestan saklashi mumkun midi, yog midi? Kafirlar kib durub, beyliyimizsi Ibrahim aleyhis salamga kuchi itmese ulardi, mumkun midi? Addi, bir balada bugin bu aqeyi, bir balada. 30:21 Sakhi hadisda ki gyan, kub nomalariyam, filmlariyam ishlib chqarildi. Vassama idatil buruj surasini nazil bolishligiyam shu haqtaytili gyan, ashab ul uxdud. Bir poschani sihirgari bugan, u sihirgari khizmat qilib-qilib uli shbaytidi, poscha qaytigan ki sen fqaralarindi icidan, betta juda zihinlik yaxshi bir balani, zihirayk balani mingi talinabirgin, mingi sehiri urgataman, mingi xizmat qilatisi gyan. 30:50 Mənə bu sehirgarini qalbida qancalik dərəcəde yomanlik urna xip qoganligini dali ili. Sehirgar nimi uchun patshaka sehirgarini bina xizmat qiladi? Yaxshi yashash uchun. Indi ulgan nakin, yana uzun urniga bitta sehirgari tashab kitxiligini dima kira qibar ungan. Patshaka ayitmastan turu taklif qilayabdi. Sen biranta bir zirek balani mingi talinabirgin, mingi sehiri ulgati kitim, mingi ulib kitsim, urnimgi xizmat qilad digin. Demek bu iç-içiden mənə uchun arsan xoqlaydi uzi. Kin patshaka bir zirek balani top giladi, haqi 31:21 Ubala kin sihirgarda aldiga ketishta, yulda khanisada bir ilimli kisini ibadat qil etkarligini korib, Allah Ta'ala qalbiga nur salib, haliga kisini aldiga kirib, ilim urganib, imaniga kilib, judayam yaxsi bir yetisbis qadi. Vakia uzun. Kin Ubala Bismillah dibdimes qisa bubqali uradi. Qozu koru adamlar da Bismillah dize qozu yaxsib kitadi. Potushana bir vaziri boladi, vazir kiladi kin butun shaharda gabib kitadi, Bismillah dibdimes qisa bubqali yabdiyken, 31:52 Tugma kur buladi, wazirdi. Bismillah dib kuzini sulaydi, wazirdi kuzi acil pita. Kin patisho kurgandan ki, iya kuzin acil qabdi, nima boliditsa, bir bala chqen, shunaqa boli abdu. Ham mani davali, pislerdi, davali abdi, kuzini acil abdi, adamlardi. Digandan ki, kin balani abgiltir adli. Abgib, sin nima qibindi bolidin diganda, men Allahdan suri iman, Rabbimdan. Men man seni Rabbin diganda, patisho. Seni Rabbin men man diganda, yox seni yam, men yam Rabbimiz Allah. Shunda u balani, kimna organin diganda, diganda, 32:22 azab berib, onu, shaykhini, ustazini bilvaladi. Ustazini qab kiptirib, kozini aldi da ustazi uldiradi. Kin u balani uzini, min isim ayit-i maksibigin cayim, taqdan atvariyilir, paska obalib turib digendad, taqqa qotar qechdi, aligi bala dua qiladi ki, ey Rabbim, uzin qaxlagan narsaymili, mingi najat bergin dib dua qigandan, taq bir sil kenadi, ustaki adamlar hamas tukulib kitaydi, bu qed gilad. Allah ki, asan bu narsa, mana bu Allah ta'alanin muhayminligi. 32:52 qiyin qala kirib kilad patishak tal digi. Dengizgi alibar, chukir var ilir bunu digidi. Qime ge mindirib, alib kitishti, dengizdi urtasiga tashib kilamizdib. Ey Allahim, uzin najat bergin minge, uzin xalaganlar saymilan najat bergin digindi, qime bir silkin adib, bir shamal bolib, hamaz chukir gitad, bu yana qitib kilad. Allah suni eqboj digi mumkun mu? Albatda mumkun. Bu uzun qisa yanay. Ushan da har biri da Allah ta'ala uzini, basqa ruhu bilan bol etkani digini korsatgin suni. 33:25 Ibrahim aleyhissalam dey, man isun dey, qutqarsa bulamadi Allah? Bulardi, lekin Allahni qaxshi, aynan alaw Allahni buyurgani qilishligini kursati qoyishboldi. Musa aleyhissalam, Musa aleyhissalamge, Allah ta'ala butun Firavunni buyusundir qoydi uzi. Firavun uzi qoxlamagan halatida, uzi yaman korgan halatida, uze qorkan narsasini, uzin qulu bilan qilishligini Allah qoxladi, burni yirga isqalib khizmat qaldi Firavun. 33:54 Uzu ushe Musa alayhi salamlan qorkib balalar da uldirisdi bosh digandi. yuqattiluna abna akum yuqattilun yuzabbihun yani bu digani tuqtat bi suib tashash digani yani yazbahuna dimesten yuzabbihun diganligi mubalaga sighasti. Ballarini shun digi suib tashardi digani. yuqattilun yaqtuluna dimesten yuqattilun diganligi yam fir'aun manashuna qangi bugan? Lekin Allah Subh'anaHu Wa Ta'ala'na iradayasi shunu qohladiki 34:23 Fir'aun uzu pul berib, uzini anasini imib katta buldi Musa aleyhis salam. Daryani buysondir qoydi. Musa aleyhis salam anasi qampaytda uksini uldirish qiraygidi ular. Ayqaxchilari baridi. Ki gandan, ki Musa aleyhis salam anasini Allah ta'ala vahi qildi ki, Fa iza khifti aleyhi, fa alqihi fil yam, wa la takhafi wa la tahzani, inna raadduhu ilayki, wa ja'iluhu minal mursali. 34:53 Agar Musa qorqa edigan Musayn, basqa surada edadiki, unu sandiqqa sogin. Sandiqni dingizga tashaygin. Dingiz, unu, dingiz yani nel deryasi. Unu su Firavunya olibaribersin. Fa alqihi fil yam, fal yulqihi li yammu bis sahil, yaqhuzhu aduulli wa aduullah. Unu dingizga ben buyurdim suga, su olibaribdirib sandiqqa sogingan bolani. 35:23 bu mese Musa aleyhis salam hindiqa salingen pette suzisdi bilmeydi, yapirisdi bilmeydi, odamlerden yordam zorayisdi bilmeydi, hishtime sebep yok. Lekin Allah ta'ala suga buyurdi, su shunay oval Fir'aun da aldi qalbaq. Fir'aun da askarlari kurgandan kin bu bala israili ikanligini ular yaxshi bildi, chunki israiliyden baska adam balani minikib tashab koymeydi, ular ulicdan qorkib tashab koygandib. Allah ta'ala Fir'aunin khatini Asiya anamiz imanini yasir buyurgan kishi bugan. 35:52 Unu qalbiga muhabbatli salib qoydi, uldirmaylar sunu minye bergin didi. La taqtulu hu asa an yenfa'na unat takhidahu wala da. Yani unu uldirmaylar, bizgi bolak volar biz sunu digan, firahun meyli digan, asin ya sunu digan. Kin, Musa a.s.da bir irada yok, uzlari xoqlab qibani dişnir sani. Imişni Allah ta'ala başka hicbir ayollarini immey digan qoydi. Wa harramna aleyhil maradiya min qabil. 36:20 yani Musa aleyhis salamga imi uchilarini haram qildik digani Allah ta'ala man qildi. Mani bu, Allah ta'alani bashqari uchiyi kendiki korunadi. Musaiddir. Allah uzu imma diganda imolmaydi odan. Agar shu Allah ruqsat birse, yosh bole, onasini imib suti chikarigi yutarekin. Shulaka bollardi korgan, biz taqneyi yugbobdi qolgan imolmaydi. Yigleb yigleb dunyadan utipagallarini kordik. Taqneyi yugbobdi qolganda, 36:51 qanim ge yordam kursatsin qi atrofta utirgin adamlar? Hic kim hic nirsa qililmaydi. Fakat tamasha qi utirsidan basqa nirsa ge barmaymiz. Bu, Allah subhanahu wa ta'ala'nin mutlaq muhaymin basqar uchi ikalligi ge dallat qilaydi. Kin, u kishi Musa alayhi salamni onalari butun shaharga geboldi ki imiz uchi zilepti iken firavun. Vargin kurgin qadin silan diganda opasi kip kursa Musa alayhi salam. Kin, meni onam imiz uchi 37:23 onamdi suddubar, bizge pul kirek, shunchi imi zade digandanki, ki onasiga ap gigandi Musa alayhis salamda imgenki. Musa alayhis salam onasini imgandanki, min pulge imi zamandi digandam, Musa alayhis salam onasiga pul birdi bularki. Allah ta'ala wada birudi, la taqafi wa la tahzani, qurma, xafaboma, biz singa unu qitar biramiz, inna radduhu ilayki, wa ja'iluhu minal mursalin, unu paygamber qalamiz biz digan. Radduhu, wa ja'iluhu diganda Allah faili birdi. 37:55 Yani biz qaytaramiz, biz unu peygambar qalamiz diyab. Allah subhanahu wa ta'ala bir ishtiqilisliyidi xoqlasa, unga qarshi chqan odam uzun-uzun tumshugun yirgi chqigin bulan. Unga qarshi chqan odam uzun-uzun tumshugun yirgi chqigin bulan. Kim Allah bilan ghala batarlashisa, uxar buladu. Allah di dinini uchiramandib chqan odam, kim bilan u maydanga chqanligini bilmaganligi uchun, u cahilligi uchun shu maydanda turbti. 38:22 Aslida u kimmina maydanya cikdini, maqali yabdi u, u ilimi yabdi odim. Allah uzdini ishida qalib bugan zot. Wallahu qalibun ala amrihi. Biz Allahin qahhar sifatini aqidi. Gabirganimizde, shu manolardi, tohluq, tafsirlat, tohluq, etkani ishaqlidi. Allah qalib, yani qilamandi gen ishini, kuch bilan qiladi, hic kim Allahin aldigi tohsqilik qilalmidi. Bani namruz, namrud, alayhillana, 38:50 bütün dünyanı igellegen patcahlardan bittesi. Ozu dünyanı turdda patcah, bütün dünyanı igellegen. Şulardan ikidesi kafir, ikidesi Müslüman. Şunu beri Namrud. Ibrahim aleyhisselamda davrida Firavun bugan o. Yani patcah bugan. Ibrahim aleyhisselam belan hüccet talishgan. Ibrahim aleyhisselam unga qorkmestan Allah ta'alan tanitib, unu davat qigan. Allah belan urishmaxsi bugan. Allah ta'ala unga uzina askarilarini yubardi. Nimeydi askari? 39:21 qani sen shu pashchamanan olishib gorgin aval, kuchin yitsin shu pashchage, pashcha keptur burniga kirganda, burnina yib yib yib yib miyasi gechib orgin. Hich kim unu usha pashchadan kutqar olilmaygan yonidaki askarlariyin. Hatta miyasini yigyan peytta, miyasini yesi uzimanan uzib opturaraygan, yoniga bir tokma qoyb qoylaraygan, bir kishi gapir maqsib usha, basiga tokmaqmanan bir ursa, usha pashchage zarbat ekkendan kin, pashcha toqtaraygan. 39:50 qim miya oclikin, qabrikinkin odumlar ungin. Mani shunay qilib turib, xorbu bulib qittaligi. Mani bu, Allah Ta'ala'ni muhaymin ikalligi. Allah musaytdir, yani boshqari uciz oddi yani. Allah ki qarxi cqadi mi aqli bu mese? Afillahi shak, fatiris samawati wal ard. Allah ti shak qiladi mi Osmanlar va yirni yarad ucisi daya? U Allah sizi ta'am birse, Allah bizdan isnerse suramese, rizq bir uci uzu buse. 40:21 Manin shu manu agar bizge, sinise qalbimizge, bizden gore baxligi odan bu meydi. Har bir narsani muhammasi, manin shu bilan gichilinladi. Allah har bir narsani igasi. Bilin ki, Allahdan boska kisiler, faqat wa faqat zarar birishi munkin foyda birmeydi. Foyda birgen taqdir diyem, uzunu foydasini uylib foyda biradi. Kim busiyem? Kim busa sizge bir yaksilqil yaptimi, albette bir manfaatli uylib qiladi. Yo sizden qetxini uylaydi manfaatli, 40:52 Ya bu mese Allahdan manfaatini uylaydi, mumin kishi busa eger. Lekini bikardan-bikarga qimaydi chikim. Vayyana, insan yaxsilik qilishliyidi bilmaydi, chunki insan maslahat fayda nima, ziyan nima bilmaydi. Insan bashqani bravno faydasini bilishtigol, masala, men sizga nima fayda bolaydi, nima ziyan bolaydi, bilmayman. Bravdikini qoyin, uzimga nima bolishlik edin, bilmayman. Meni uzimga nima fayda bolaydi, nima ziyan bolaydi, bilmayman, mani suni bilmaygan ne qochiram. 41:21 insan uzini ulimiga uzi sababchib uliyabdi. Nasha bilan ukol qilib durib, uzini uzi uldiriyabdi. Ara qiçib, uzini uzi xar qilib, yuk qiliyabdi. Vahik oza, vahik oza, insan qilibgen ishlariga qariseyiz, bur akillik adam shu ishsi qiladima deyisisiz? Bur qariseyiz, qulaqlarini kestiriyabdi uzini uzi. Burnini kestirib, bittasib, uzini uzi bishay qibdi. Mishik. Yani qigani ish topba qenli gidin. Insan mani shun dey, yani, 41:49 basqalari, bunu basqa caraqa salib bozayim. Insan xud dushundayi hayati. Insan uzigayi manfaat boletkani darsani, broga manfaatmaz, uzigayi manfaat boletkani darsani bilmaydi. Bilgan taqdirdayam, unga qadr bolalmaydi. Masalan, min bilaman sizgini manfaat boletkani darsani, ma sizgi aqad kerek basalan. Qardi tuqlasi chun ta'am kerek. Lekin qirni alama ta'amdi. Unu Allahtan sorayin dimi. Cuda axibarisi manishyo. Yani insan yaxsilik, qilishlikdi, birinchi bilmaydi. 42:20 ikinci unga qadirmaz, uchunchidan xahlamaydiyam. Insanda irada yox, yaxsiliq qilaydiygan irada yox uzi. Mana shu ushte sifat kamil Allah subhanehu wa ta'ala da. Allah alim, qadir, ve yaxsiligni irada qilu ucizat. Chunki Allah subhanehu wa ta'ala bizdi yaratdi, bizdi yaratkanda, hichbir narsage muqtaj bub yaratkanamaz. Bizga hadir nimi chun rizq bir turbti Allah? Rizq birishlikke macbur, 42:51 üçün mü? Yok, uzini rahim bugallik üçün biriyabdi. Rahman bugallik üçün biriyabdi. Allah rahmeti bilen biz yiyarabdi. Rahmeti bilen bizge rizq biriyabdi. Allah uzini rahmeti bilen bizge iman berdi, ilim berdi. Allahni rahmeti bilen biz Allahni tanidik. Allah ki hamdlar buysun. In bahlik insan Rabbul alemingiz. Hacdaki gen odamdan boski bahlik odam yok. In bahsiz insan 43:17 rabbul alamin ge, uzini yarad uchisi ge, rizqbir uchisi ge, tizkar chika adamdan kura baxsiz insa yok. Allah subhanahu wa ta'ala uzini bashqar uchi musaytir ikanligini, muhaymin ikanligini kup mucizalarda kursat qoydi. Masalan Yunus aleyhis salam. Yunus aleyhis salamni baliq yud wardi. Yani Allah ta'ala bunu Qur'anda faltaqamahul hud faltaqamahudu betgen. Yani baliq yud wardil. Iltaqamati gani arap dili de 43:47 luqma qib yutuardi digani, luqma digani aqizga sobturib yutuvar itkani nirsi. Demek baliq nahayatda katta bugan. Yani baliq yi wardi dimi abdi, gajib yib qoydi dimi abdi. Yani Quran tabirini yamqarayn, faltaqamahu, iltaqama digani, kiçik narsani aqizga sobturib yutuvar ishtekti adi, besan, dar ichimaxchi busayiz, aqizga sobturib yutuvar sayiz, ana iltaqama bulad. Baliq anishinde yutuvardi uqshini. Allah ta'ala uqshini bir qawmga peygambar qilib jon etkani idi. Uqshu qawmda da'vat qildilar, da'vat qildilar, 44:19 iman kiltirmaydi adamlar. Kin, bular iman kiltirmaydi edib turib, u kishi Allah buyurmestan, boldi birdan ciktin, kitkin dimestan turib, cikib kitdilar uzlari. Cikib kitkenden kin, kin u kishige Allah Ta'ala tenbih uchun kursat qoydi ki, Allahni buyurugu bilan cikishkira qidi. Kime gemindi? Kime geminib, dingizdi urtasige borgen peytte, manishu peytte, kin kime qattig istarabge cisdi. Kime sahibi etdi ki, 44:48 iqchimizda xujaynadan qachkan qulbar goqshaydi. Bir kishina dingiziga tashash karay digan. Chik tashaganda, chik Yunus alayhi salamga chushgan. Bu kishu uzlari bildilar, dingiziga chushash karay diganda, uzino uziki suga tuvardi. Suga chushu bilan, balagda uziga chushdilar. Balag, faltaqama hulhutu wa huwa mulim. Falawla innahu kana minal musabihin, lalabitha fi batnihi ila yawmi yubafiwa. Agar tasbih etochi bumagandaydi, 45:18 uqshi qiyamat günü gece, şu baliqdi qanida qab qitaridi. Lekin Allah subhanahu wa ta'ala baliqka itdi ki, vahiy qildi baliqka, bunga azar vermagin, dedi. Yani, baliqdi qanida azar, adam soqlam qalish digi, bu bizdi sopimizgi hiç toqru gemedigin nirsi. Hazir, məsələn, bizgi aqili urgat etkin adamlara itishi mumkin, sen soplab kormeysen, kucular nisbatini soplashti bilmeysen, digishi mumkin. 45:47 baliqdi qanda da soq qaliqdi ki qaysi kux nisbati ki tohru kiladi bu qaysi suçab kitab ki tohru kiladi bu bu hici narsay ki tohru kilaydi, bitti narsay ki tohru kilaydi ki unu yaratu ucisini, buyurugunu bacariyabdi bu shungi tohru kilaydi demayi ki biz bilaylik ki bizi yaratikan zat bizige bir narsayini buyurdu mi boshqanir sabi ilayi shizmumasi, usha buyurugunu bacariyindi gani siz unu suçab kitab qisayiz, suçab kitab biz tohru kilabasiligi mumkin dekin, ularini orqasidi Allah Rabbul Alamin Turkdi 46:15 Allah Ta'ala uzu bu disi buladi, hamin irsi. Bir arti, ulamalar shu ayati tabsiri de, unu bir gushi tindalanmasin, suyagi sinmasin de buyurdi digi. Kin baliqga buyurdi ki, o barib sahilge unu çikarib dashilagini. Sahilge barib çikarib dashadi, Allah Ta'ala unge bir oshqavag daraqtini yerati birdi. Oshqavag daraqtini. Ushe oshqavagini soyastan soyilani, miyvastan yib, badanlari hamacoy uzgi kilib, yaxshi buldilar. 46:46 Qiyan ulu yuzmin kishilik bir joge davatke yubarudu, borgan peyti iman kiltirdi hamalar. Fa arsalnahu ila miati alfin avyazidun fa amanu. Ular hamasi iman kiltirdi, yuzmin kishi. Allah oqlasa, hama adam iman kiltirur adi. Allah oqlasa, hickim iman kiltirmaydi. Nuh a.s. tukqi zihillik il davat qildilar. Quranda Allah ta'ala itaydi ki, fa ma amana ma'ahu illa qalil. Judak, hama adam iman kiltirdi qishigi. 47:16 Baz ruvayatlarda unikta adam degilgen. Baz ruvayatlarda qirqta, bazlarda hitmexta, sirayliyatlardaki gen. Lekin unu ustuda muhaymin bugan Quran, hakim bugan Quran madiyabdi qalil, azgin adam. Nishta bosa bosa, negin kam adam ima gildirgen. Yani 950 il azgin anarsamaz bu. 950 il davatda toqtama gellar. Rabbi inni da'utu qami laylan wa nahara. Ey Rabbim, min qavmimni kichasiyu kunduzi davat qildim. Hic qachan toqtama gellar. 47:47 ثُمَّ إِنِّي دَعَوْتُهُمْ جِهَارًا ثُمَّ إِنِّي أَعْلَنْتُ لَهُمْ وَأَسْرَرْتُ لَهُمْ إِسْرَارًا مِنْ أُولَرْنِي جَهْرِي دَوَاتْ قِلْدِمْ سِرْ دَوَاتْ قِلْدِمْ يَوْمَ يَوْمَ بَعْرِبْ جَبْلَسِبْ دَوَاتْ قِلْدِمْ يُرِبْ دَوَاتْ قِلْدِمْ تُرِبْ اُتِرِبْ دَوَاتْ قِلْدِمْ 48:15 qudda ansarlar rasullahini aldiga alib gelib, dua qildirib gitganiga uxsab, ular uzini qavmi togulisa, Nuh a.s. da aldiga alib gelib tanistirarekin, uglim, manishu adam, ayni tadigan adam, shunya irkesh bagin, taniva agindib, manishu uchun apgigin, ular uzlaridan, manishuna qangi facir, kafir bugan adamlarida qaldiradi digalib, burar tasini qaldirmagindib dua qildirib, Allah ta'ala uzini muhaymin ismi bilan, osmanya buyurdi, su indi yaqdirigindidi, 48:44 yirga bi yurdi su yini chikarkin didi, yirdan su chigdi, osmandan su chishti, faltaqal ma'u a'la aminin qad qudir, su yoliqdi birbirgi, osman su bilan, yer su, yani Allah aqlagan chalik, taqlar his nasi qamadi, hatta Nuh a.s. ugliyam, nimege kitiste kimani aldidan susub kitisin qorub, e uglum, kigen iman kiltirgen kimage mingen disa, men taqqa baraman, taqda naqab tapaman digi. 49:14 Uksiyat dilar ki, bugun hickim nocat tapalmaydi, Allah'nin azabi kildi. La asimal yawma min amrillahi illa man rahim. Allah rahim qisa buladi bugunda. Diganda, fa hala baynahumal mawju fa kana minal mughraqin. Ortalariga, bitta tulgun chustu da, shubilan chuf kitti. Yani, taqlar haman arsa Suud tagida qab kitti. Bu, Allah taqlarinin muhaimin ikanligi. Bitta kimada, Nuh aleyhis salam, uzgi irgeshkan adamlar bilan, shunlay Suud istuda qaldi. 49:43 Bu, bugan tarix, bunu, hazirki kafirlar bunar san ispatliyabdiki, yirini suhbaskanligini. Cudi taqani ustiga kiyn ki, mani biz toqtabdiy diganliglari. Hammamiz buni asarini korib turibmiz. Shamal, Allah ta'alanin buyurguni, bazaruci ikanligini, hammamiz korib turibmiz buni. Haziram koriyabmiz. Agar da, Allah subhanahu wa ta'ala, qiyashni, basqarib turibci ligida, hazir, agar qiyash, uzini yoliden, asraq busiyem, iyaqqa biyaqqa yursin, hayat uship etib sulib gitari. 50:14 Budi kafirlaram biladi bunu. Qiyash oygi itmaydi. Oy bilan qiyash uzinin bilgilengen cayda hareket qiladi. Uzini bilgilengen cayda hareket qiladi. Hamma planetalar kainatta Allah etgen cayda yuradi. Allah da biyurgumna buladi. Agar oy shu hazırki uzini manziliden azrak, hasraqa chusse, duniyani su bas bitadi. Duniyani su bas bitadi. 50:43 Ayni magnet tartish kuchu bilan, yerini tartish kuchudaki uze tartish nimasi bilan, su, dingi sularini kutarici kuchligi uze ayni silgishligi bilan bolan. Agar ay azraq paskechutsa, yir yuzini su basbitan. Qani birdaki kuchular, qani atombambalar, qani samoliyatlari, qorallar, qani nimo bolan, hama su tegidi qab kitan. Bir amir bilan. Ay shundi yaqraq kisi boldi. An shundi qa adamlardi qadri. 51:13 Agar oysal zoraqi gitsi, gene tartish kuchi uzgarganan ki, zinzile bu yer umman titrib gitaci oydi. Manishu masafada turish girek oy. Kim ushleb turbti bunu? Oyne. Yani, inna allahi yumsikus samawati wal arda amtazula. Allah Osman vay yerini ushleb turadi. Qiyasini Allah ushleydi. Oyne Allah ushleb turbti. Yulduzlarini hamman arsani. Bosqar uchisi kim? Rabbul alamin. Allah manishu zat muhaimin digani. 51:45 Demek, muhayminni manası turtta mananı birerekin. Tekrarlayimiz. Birinci manası, amanda sakla ucidi gani. Ikkinci manası, uçta mananı ucidi qaldi. Bu, raqib, wa hafiz, wa shahid manasıdi. Yani, kuzatib tur ucidi, ham manarsani saklab tur ucidi, shahid ham manarsani bilib tur ucidi gani. Uchinci manası, nima buldi? Hukum qil ucidi gani. 52:14 Allah hukum qiladi. Hukum qiladi, hamme ishlari da Allah hukum qiladi odumlargi. Muhaymin sifati bilan, Allah ta'la hukum qiladi. Allah shariyati tushurdi, Muhaymin sifati bilan. Mani shu shariyatini bikarga tushurgan yuk Allah ta'la. Allah meni buyurugumni qiyilardi tushurdi. Allahni buyurugini qilişlikke biz macburmuz. Bu nersage bizde xahis bulişligi mumkunemez. Hurarta mumimmen digan irgek, mumimmen digan ayolge, 52:42 Mümkünməz ki, əgər Allah bir işini biyursa, Allah'ın Rasulu bir işini biyursa, ələrgi ixtiyar bol işdigi mümkünməz. Bu, xoqlasa qilib, xoqlamaza qimeymen diyi işdigi mümkünməz. Majbur, mənşin arsani qilisdigi insan. Bu, Allah Subh'anah-u Ta'ala muhayminligi. Turt incisi, muhaymin, musaytir, yani, başqar uci manadi. Bu narsi, həm mən arsani Allah Ta'ala igasi digani. Saytara digani, kuç bilan həm mən arsani Allah Ta'ala uzi qamrab turbti digani. 53:15 Bunarsana, agar biz musallarini, agar Allah Ta'ala'ni musaitir ikanligini musallarini qancha etsik tukamaydi. Basi bir musallar, masalan yakinda bugan musallardan, hamamiz bunu shahidi buldik, kurdik, Titanic nimasi, kimasi. Titanic kimasini 1912-ci yilde Britaniyadan Amerika ge karab durub kima chikadi. Ushani yasa uchisi, kimani yasa uchisi, 53:44 Nihayatda darijda kattakimabugan. Balantligi 11-ri tajlik imaratdan bir xilakan. Kattakimabugan. Kattaligi xoti shaharday. Judayam kattan irsabugan. Shuna qangi bir puxta ishlagan ki, ozicay hama jayini, aligi iclarini bolib, agar su kirkitsiyan bir jayi sinib, basqa nimalara bugan, bir jaydan su bosay, ikinchi jayi bilan nima qalibdurub, hatta ki ushe muhandisi yasagan adamatganakan ki, bunu indi xudayingam chukitralmaydi diganakan. 54:15 xıdayi ngəm çuk tur almeydi digən. Mənə bu Rabbul Alamin həmməgə bunarsani ibrat qıldı. Ibrat qıldı. Qidiçtə, akiyanda qidi etkin coydi, aldi da katta tağdey, katta bir müzlükke vartır, urlilgəndə kimə uşəndə cünnəy bolinib gitgin. Allah ta'alanı askeri, bu şamol Allah'ın askeri, pashyalar Allah'ın askeri, dingiz Allah'ın askeri u. 54:43 Allah ta'la etken ki, dingizlerde yuruci kimeler, quttu taqqa uqshab yuruci kimeler Allah ne gedigen? Qarama istilarmi ularxande yurdi? Kim uxleptiripdi onu sudistide? Unu bur fizike qanunu bu icci eciz mumki, unda yuzani bazim kuchi buli epti, u buli epti, bu buli epti, uxe kuchi, uxe qanundi, kim tuzib bir puy gendi bu uylemeydi cikim? 55:12 Allah buyursa suni chige, shundi tarf kirgizib kitmeydi mi shunu? Dengizge chiggan odan biladi mandi. Dengizde kit etgen peytizde agar suni chige borsa, odan da vahima basar. Utomanizge qariseyizan su, utomanizge qariseyizan shunche katta shahar dey kime, dengizde ichideb dey nukhta dey bu qola. Dengizde ichideb. U agar Allah bir amir qisa, shundi joyde kirgita sudi chigi. Hich kim unu qutqar qolalmeydi onu. U shoychilam, dengizge kirgen peytizde odamlar doaq qoladi Allah ki, 55:41 Agar nocat tap tirsayn, biz una qalamiz, buna qa qalamiz zib. Nocat tap, falamma ancahum, falamma najcahum ilal barri, idahum yushrikun. Qurgulik ki ab çıxsa, yanay shirk kiltirib kit urad olur. Qudd qurguligda Allah ta'alaqni kuchu yitmagayndi. Insan cahilligini qarayn, shun calig insan ahmaq ki, dengizge kirgan peytta, e, Allah nocat berdiydi, dengizden çıqib qurgulikki ayaqani quyigan peytta, kufurdu baxlaydi. Kufurdu baxlayis bilan birgalikta, baxqalarda hem kufurga chaqrishligdi baxlaydi. 56:11 Insan uzu irtay u kic muqtaj, hamma muqtaj. Ushe muqtaj adamlar, uzunu muqtajligini bilib durib, ihtiyacini bilib, ihtiyacini Allahdan surab, Allahdan basqaya ibadat qilidkin adamlar bar. Buna nima dishkiregini munaka adamlardir? Bu faqad kina uzu qilad adam. Allah Ta'ala'nin askarlari bu nahayatta katta, Allah'nin askarlari, cunudu rabbik, wa ma ya'lamu cunuda rabbika illahu, Allah'nin askarlarini Allah'nin uzu bilad. 56:41 Məsələn, Şamal Allah'ın əskərlərdə. Allah Ta'ala bittə isbilən bütün həmə cöyde işini tukurlap qoyadi. Bittə səbabda qilib qoyadi. Uzu bu disa bu qaladda Allah Ta'ala anı buyurğun aldi də. Lekin, bir narsalarda bizgi kursatiçligi üçün bir xalat uzgaradi. Şun dey kerey busa, uşa düşmənlər, mənə Ahzab qazatida kilgen Qureyş, Qatafan, biyadan Bani Qureyza, həmmasi yigilib kib, Madinani urib kigen peytida, 57:11 Allah Ta'ala Nu'aym ibn Mas'udni qalbiga imanini salib qoydi. Ukshi mumun bollidan kiyn. Ukshi Nu'aym ibn Mas'ud qatafanligi bugan ozi asli. Quraish bilan oshna ciligi bugan. Yahudlar bilan, Bani Quraiza bilan oshna bugan. Kelib ular bilan birga otirib, aragi chib, dostlik qilib yuraytgi madan bugan. Rasulullahini aldi ki, keldi hiç kim bilme qaldi onu Rasulullahini aldi ki gani. Kich qurunda Rasulullahini aldi ki gani. Rasulullah tani dilar onu. Kin digi keldin diganda. 57:40 Men islamga kirdim digan. La ilahe illallah Muhammadi Rasulullah digi ishchun kildim. Lekin meni islamga kirganligimdi hichkin bilmaydi. Nima qilay minge buyurin? Bir isqilisi munkum min diganda. Rasulullah itdilar ki, bu urush bir hile. Uzin oyla qoqlaganin digi bir isqigin diganda. Kin bu kishini qalbiga Allah tala, shun digi bir hikmatlik bir ishni saldi ki, bu kishi tuğri Bani Qurayzani aldiga borgin. Bani Qurayzani aldiga borgin da, ular yaxsilig bilan kutu ogan. Unum umum buganligini bilmaydi. 58:08 utirgan, ular yaxshi hurmat bilan utirganda, kim bilasilar minisilarga dosligimdi, nasihatimdi bilasilar, ha bilamiz, minisilarga bir nasihat birgani keldim. Nima edi diganda, nima bilan Qatafan qabilasi bilan Quraysh, bilasilar Madinadan uzaqda yasaydi. Ularin bali chakasi, hamasi Mekkada turpti, yaqa Qatafanda turpti. Silar bu Madinagi, bu adamgi edib Rasulallah dedigan. Bu adamgi khushnubi yasay istilar. Hazir bu Quraysh bilan Qatafan pishayman yib qaldi, 58:37 biqar kepp baza kaan. Dib, indi agar ular urrish busa bolib, qalaba busa yaxshi, qalaba bumasa ular kitadi, kin silarga qoladi, hamilarisa kulfat digan. Silar bu adamlan, khoshli silar kuchlarin gitmedi. Tokrayt dasan digan. Nima qilshimiz gerey diganda? Meni nasiyatim, silar ularga itiylar ki, Quraishdan, Qatafandan, kup odamlardan an chasin silarga qaroga bersin. Qaroga oylardan ki, bir jogi ap qoyilar, 59:05 ta ki ular kitib qamasligi uchun, axir gece urususun digan. U garanti bubtiradi digandi, kafalat bubtiradi, cudi tukhra ittigin digan. Ular da alttan cikib durub, barib Quraish dal diga bargan, ular yaxshi kutu agan, digan, min dosligimni bilasilar hamalarin, hamilamis, min silarga nasiat birgani keldim, hazir bani Quraishadan ishtim ki, ular pishayman bubtiribdi, Rasulullah bilan ahdi bardi, ular ahdini buzdi. Indi hazir urusdan ki silar kitisilarin, ular ahvaliyoman bub qalisdan qorkib, 59:36 Rasullahta aldiga, peygambarimizda aldiga, adamcuna atib dedan kin, bizdi kicirgin, nima qisaq kiciresan desa, kafirlardan bir yitmish tahsini bizgiyev shula bergin, biz uldireylik. U shinda sinar kiciramizdib, atib diyken ular. Yakinda silargiyev adam yubaradi, agar adam kib qosa, adam bermeylir digin. Meni nasiyatim digin, ular da uldirishki bir varad digin. Ye hali shuna qib uldim edib, durib bular kin, Abu Ispiyan ayitadi ki, onu barib, qatafanya barib, uzini qomu geym, shugab deytad. 60:05 Qatafonam tayyar turadi, Quraysham tayyar turadi, shunda Abus Spion birdan adam yubaradi ki Bani Qurayzi qe tayyarlani ilar urushtu boshliyamizi idi. Turu urushtu qanimiz qediyidi, bizde tuyalarimiz, hamandar samiz tugi ebti urushtu qe kireylik, boshliyamiz digandaki Bani Qurayzi qaytadi ki brinchidan bugun shammi ikandiyidi. Uzi hamma kulfatlar bizge shammi kunikildi. Ulardin bahanasi daim tayyar. Ikinchidan shammi bomagan taqdirdiyan biz urushtu qimiyimiz. 60:31 Biz gel silar kitib qamasiglarin uchuy, gitmiside yaxshi adamlari ilan veriylerdi. Ki, ular shakish ubaqimaydi ki, nuaym-i masuddi qabdi ugraykiyan. Yeh, ditda ki, qalblariga qurqin qisaydi. Ular verimaydi, bular uylaydi, haa, ular dima kitib qamaxciyikyan diydi. Mani shiridak hatta bir fitne bolib durib. Ular bir shamalini yubaradi, ular qozanlariyo, hamma xaymalarini uchurib gitaydi. Qalblariga qurqu bu, qach bitaydi u shiridan, u uzaydi, ular. 60:58 Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la uzini quduratini qorsatib qoygan, bitti adam bile. Bitti adam ilarini ishqida sunc calig bir kattda kilishma u shiglar kilitrib qiqarigan. Allah Ta-A'lani cundi askarilari cundi kattda. Allah Ta-A'la uzini tanitsin mizgi, Allah Ta-A'la faydali ilim versin. Inshallah bu sohbatimizde hali davamib var. Allah Ta-A'la, Allah ki hamdlar bosin ki, uzini tanit edigan, uzige yakillashtir edigan ilim urganislikgi Allah Ta-A'la tawfiq verdi. 61:25 Allah Ta'ala faydali ilim versin, urgenge ilimlarimizge. Allah Ta'ala amal qalishlikke uzu tawfiq versin. Subhanaka Allahumma bihamdik. Nashhadu an la ilaha illa anta nastaghfiruka wa natubu ilayk.