Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:02 ومن أحسن قولا ممن دعا إلى الله وعمل صالحا وقال إنني من المسلمين 0:48 inna hu man yahdihi allahu falamu dhillalah, wa man yudlil falahadiyalah, wa ashhadu an la ilaha illa allahu wahdahu la sharika lah, wa ashhadu anna muhammadan abduhu wa rasuluh, sallallahu alihi wa ala alihi wa sahabatihi, wa man ihtada bihadihi ila yawmiddin, wa sallimillahumma tasliman kathira, amma ba'd. Allah subhanahu wa ta'ala qa, hamdlar buzun, buzunu bizga tanat qoygan li qa, Allah ta'ala, 1:17 yaxshi qurgan bendeske uzini tanit qoyadi. Allah Ta'ala uzini tanitishligi chun Quran churdi, peygamberlar yubardi. Peygambarlar bizgiye Allah Ta'alani kim ikanligini tanitdi. Yin baxtlig kishi, Rabbisini tanigan kishi buladi. Kishi Allahdan qanchalik tanisa, shunchalik Allahka ibadat qiladi, shunchalik Allahni yaxshi qoradi, wa Allahdan qurqadi. Odam Allahdan qurqishligi, wa Allahni yaxshi qurishligini asasi manbasi bu. 1:48 insan qalbidagi marifati, yani Rabbisini tanişligi bulad. Yani Allahni qancalik tanişse, şuncalik qorqadi, və şuncalik yaxşi qorad. Biz şu maksabdi, Allahni tanişligi uçun, uzimiz birinciden və başqalargi Allahni tanişligi uçun, Rabbimizni sifatlari orqali biz tanişligi uçun, Allah ta'alanı asmay sifatlari haqqidak suz yurti etken idik. Utken dersimizde biz Allah ta'alanı tayyib və quddus sifatlari haqqida etken idik. 2:19 Bu ikili sifat hem Allah Ta'ala'ni cemal sifatlariga kiradi. Yani cemal sifatlari Allah Ta'ala'ni gozalligi, Allah Ta'ala'ni bandalar qalbida qanchalik, nihirlik zat ikanligi, Allah Ta'ala'ni qanchalik, yaxshi sifatlari bar ikanligini adamlariga Allah Ta'ala bildiradi. Shu sifatlaridan biri tayyib ve kuddus sifatlar. Biz etdiki tayyib digani Allah Ta'ala'nin sifati. 2:46 quddus bilan tayyib birbirge cudaham yaqin mana biz tayyib manasini utkin dersimizde qubraq sahliganidi quddustan azral kapirginidi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam quddus Aysha anamiz ruwayatgiganlari kabib hadisni rukulari da bu hadisni imam muslim Aysha radiyallahu anha dan ruwayatgilibi etadilar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam rukulari da etadilar subbuhun quddusun 3:17 رَبِّنَا وَرَبِّ الْمَلَائِكَةِ وَالْرُّوحِ 3:45 Allahtan basqa hic kimda baraka yok. Hatta Rasullahtan aham. Rasullahtka berilgan baraka Allahtan. Rasullaht sallallahu alayhi wa sallam bir gün seferda su tugab qaldi. Wa shu suga bir azrak su ap geldilar. U shenge kullarini koyib Rasullaht sallallahu alayhi wa sallam dua qaldilar. Wa aqizlariga bir su alip turib, shu suga qitarib tashilab kiyin dua qaldilar. Wa kiyin ettilar ki bu sudan hayya ala. 4:13 at-tahuril mubarak, yani mubarak suga qiyilar, kullarini orasdan su otilib cixdi. Butun katta jama'at, mingan ziyad jama'at uca sudan tuyib istilar, dişlarini tuldirib aldi, hayvallarini sugaridi, su tuge madinigi. Shunda itdilar ki, al-barakatu min Allah, baraka Allahtan didilar. Yani baraka Allahtan. Boska hiçkimde baraka yok. Hatta Ibrahim a.s. ge birilingen in katta baraka, bu Allahtan bu. 4:42 Ibrahim aleyhis salamga cuda katta baraka berilgan. Bu barakalardan biri ka'bani qurganligi, shukshun quliga gore ka'ba qurulganligi. Kim ka'bani bar tavafqisa, Ibrahim aleyhis salamga azir bar ura. Arafat taqda ki boletgan ishlar ham, minada ki boletgan qurbanliglar ham. Ibrahim aleyhis salam uqluni suishlikdaki waqiyasten Allah ta'ala quy suishlikni sunnat qildi. Wa bizge sunarsani buyurdi Ibrahim aleyhis salamga irgaçlikni. Mana bu unumadan buldi. 5:13 Allahumma barik ala Muhammet wa ala ahli Muhammet kama barakta ala Ibrahim 5:42 Bu barakalin cüdeh kattali giden. Yani bu barakalardan biri qiyamat kece bole etken peygambarlar çukusunu zirruyatadan cikdi. Hamasi. Qiyamat kece Ibrahim aleyhis salamdan kiyn ki peygambarlar hamasi çukusunu farzantlardan boldi. Aimmalar hamasi çukusunu farzantlardan boldi. Kitaplar çukusunu farzantlari getishti. Yani bu cüdeh ham kattali bir baraka bu. Yani şu baraka Allahdan. Ibrahim aleyhis salamga verilgen baraka Allahdan. 6:09 Bu katta barakaani misalida min Ibrahim aleyhis salam misalqibayti ebmen. Peygamberlergi Allah ta'ala baraka berdi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam khuddiki Ibrahim aleyhis salamga berilgan barakaani Allahtan suradlar. Har namazda surayimiz. Allahumma barik ala Muhammad wa ala ali Muhammad kama barakta ala Ibrahim wa ala ali Ibrahim fil alamin. Innaka hamidun majid. Har namazda surayib dua qalamiz biz. Allah ta'ala baraka beri ucu zat uzi. 6:38 Agar Allah bir kishiga baraka verisligini xoqlasa, unu umriga, rizqiga, ilmiga, farzantlariga baraka birayda, farzantdaki baraka, umurdaki barakanin davamı. Allah ta'ala baraka verip qoysa, kishida xayratlar, yahsiliglar, kubbulacu digan. Bu mastari, bu barakanin manbasi Allah. Shu baraka sahibi digan manasi, quddus manasidan kib chigadi. Yani Allah ta'ala quddus diganda, shu baraka sahibi diganda. Yana quddusda bir manasi, 7:08 aybu nuxsanlardan pak digan. Allah subhanahu wa ta'ala barchi aybu nuxsanlardan pak. Sunucun Allah ta'alani farzanti bar digan kisilar Allahni haqiqi uluqlashdigi da ulanamadivdar. Haqiqi paklashdigi da aybu nuxsanlardan poklamadivdar. Ing Allahka berlingan katta azar, adam balasi tarafidan Allahni balasi bar digishlik. Yani Allah ta'ala uzayt ta hadis quddusiydi. Adam balasi mingi azar verdi. U mini 7:40 balasi bardib eddi digin. Yani bu, inson Allahni balasi bar digi ishligi, cüdeyam katta naqisligi bu. Xun chalik katta naqisligi qaramazsan, Allah subhanahu wa ta'ala qadamlarga rizq beri abdi, ularga belgilenge mündet gece, ularga vada qigin rizqini berit durdu. Allah vada qildi, hamman rizqlantir ishligi digi. Hamma qe rizq verdi. Xu qatarı, uşa Allahni balasi bardi digin lirgin rizq verdi. Bazı bir kisiler buysa, Allah ta'alanı 8:08 Cismi bar, Allah Ta'ala mene bunge uxseydi, mene bunge uxseydi dib suratlarini cizdi Allahni. Allahni ghazablantir edigan islarini qilisdi. Ve Allahni inkarkigallar kanca boldi indi. Allahni rizqini yib turib, hazir yir yuzida Allahgi iman kiltirigallar kup mi, ya Allahgi kafir bugallar kup mi? Masalan yitdi milyard odan bol etgin bosa, shunu kancasi musurman? Musurmanlar uzu tuyaxsanin sanisayiz, biri aran milyardgi itib itmeydi. Qoganik kafir. 8:37 Xtay, Biyaq, Hindistan, Cüde, katta qısım adamlar kafir, açıq kafirligini ilan qıgan. Yani, 1,5 milyard Müslüman, bunu icida qancası Shia. Qancası, şunu icidan muahidlarkim qanca. Allah-u Teala'ni haqiqi pokil edigan, Rabbim Allah deyib sifatlari bilan Allahni tani edigan adamlar qanca. Bu, Cüdeyem kemni kemi bu. Allah ki hamdlar busin ki, mada şu kemcilig safidan qipoyganligi. Uzi tayyib, tayyib kem boladi. Gece biz tayyib sifat edayit kendimizde. 9:08 qulla yastawil xabithu wad tayyib Allah Ta'ala yaddi ki, xabis narsabilan, tayyib, taza narsa, hic qachan berberiga barawar bomaydi. Walaw a'jaba ki kathratul xabith, agar xabisni kup ligi, iflas narsani kup ligi, sizni a'jablantir saham. Mushrike ayal xabis isoblanaydi. U mumina ayalga hic qachan tingimaydi, agar haq qanja chrali korin saham. Yoki mushrik irka kishi, xabis isoblanaydi, iflas, najas isoblanaydi. 9:38 Allah Ta'ala etdi ki, innama al-mushrikuna najas. Mushriklar ular najas didi. Yani bu narsab bizge Allah Ta'ala'nin tayyib sifatiden kilib chikgan, Allah'nin pakligiden kilib chikgan narsablar. Allah pak buganligi uchun bizge shariyatini pak kildi. Shariyatte birar bir cahide zulum qoymadi. Hammas shariyattaki Allah'nin ahkamlari, bizge buyurgan ve bizne qaytargan narsablar, hammasi tayyib pak buldi. Allah tayyib bugan, pakize bulgan kisilarini yaxsi korisligini etdi. 10:09 quba masjidida kisilarini Allah ta'ala maqtab etki quba masjidida suni kisilar bar ki ular paklanisligini yaxsh goradi. Allah ta'ala paklani uchilarini yaxsh goradi. Allah ta'ala toharat qili uchilarini Allah yaxsh goradi. qalbini harqil iflas narsalardan tozalaganini yaxsh goradi. suni chiram Allah ta'ala uzini in karama taulisi boliyan jannatini harqandi aybi nuxsalardan pakxaldi. 10:39 Cennette birar bir aybi nuxsan qaldirmaydi. Hatto insollarda bulaydigan, inson ichki organlarda bulaydigan kamch ilmalar, hem iflos narsalar, hem umuman cennette bumaydi. Hatto burundan kilaydigan yakimsiz narsalar, meslen akramakumullah, ve ayollarda bulaydigan hayz, nufas, istihaza digan narsalar, cennette bumaydi bu narsalar. Cennet fakat tayyib, pakize joybuldi, 11:06 pakiza kishilar kire digan buldi. Hatta kishida eger az busiyem, eger aybi busa, nuxsani busa, ushenden poklanib, ya Allah kichirish kirek, ya bu mese Allah kichirmese, dozahke shup, ushe joyden tozalanib, kin cennetki kirish kirek. Çünki cennet pakiza kishilarini joyi. Bu, Allah subhanahu wa ta'ala nip, pakize tayyib zat ikenlikiden, məni şunertedir. Yenə, quddusni manolardan biri, 11:33 butun xalq, butun tillar unu pokilay digan zot digani. Allah Ta'ala'ni qaysi bir xalqa qarayn, Allah'ni pokilaydi. Cahilligi uchun Allah'ni pokilay mandib turib, noq sifatlar bilan sifatla koygin. Baz taifalar Allah Ta'ala'ni pokilay mandib, Allah'ni sifatlarini yugdi ishti. Liki maksadlari Allah'ni pokilash buldi. Mani shubilani adash kittular, sunnatki irgeshme gandigi uchun. Yena quddusti manalardan biri, 12:04 Allah subhanahu wa ta'ala uzini kitabida pakilaganligi. Yani Allah ta'ala uzini kitabida uzini butun aybu nuxsanlardan Allahni balasi yuk, Allahni ahli ayali yuk, Allah ta'alani insallarga uxshagan sifatlari yuk. Berce sifatlar Allah ta'alani ki kamil sifatlar. Allah ta'alani manashi kamil sifatlarin qancalik biz urgani rekemiz, shuncalik derecede Allahni qancalik, kudratlik. 12:34 Quchlik zat ikanligini biz bilib baruramiz. Allahni harqan dey tasawur qilin, Allah sizni tasawur izden kura basqaca. Imam Ahmad rahimahullah itdilar ki, sen Allahni xayalin dey qan dey tasawur qisen, Allah uxandan basqaca digan. Çünki Allah ta'la Qur'anda, leyseke mitlihi şey'un vahuwa sami'ul basir digan. Hic narsa Allah ta'la qi uxshamiydi. Bizni Rabbimiz Allah, mene şu zatke ibadat qilamiz biz. Zalikumullah. 13:01 Allah Ta'ala wuzirin sifatlarini eytib Qur'anda qigan islarini etkenden kin dhalikumullah mana shu, islarini rabbilarin shu fa'anna tu'fakun shun cheqabden kin islar qandi islar fitnalanib yuldan azdirilib, shaytanlarini yullargi irgesh bitiyabsidir. Bugungi biz urgan maqcib ugan Allah Ta'ala'nin sifatlarinden biri Allah Ta'ala'nin qahir wa qahhar sifati. Biz 13:28 Udken derslarimizden kup Allahni cemal sifatlari haqqada kup sohbat qildik. Allahni sifatlari uzi yena takrar itamiz iki xil boladi. Sifatul cemal wa sifatul jalal. Sifatul cemal bu Allah Ta'ala'ni guzalligini urgatadigin sifatlar. Masalan Allahus samad, Allah latif, Allah karim. Masalan samaddi manalarini urgandik, latif manalarini urgandik, karim. Allahul ghani, zul quwati'l matin. 13:56 Quddus sifatlari bu sifatul cemal. Bu sifatlarini istib qanchay shakhlasik, bu ken bu? Qanchalik bunu sharkhige kirisik, shuncha Rabbimizdi biz yaxsh goremiz. Va ikinci sifati Allah Ta'ala sifatul jalal sifatlari. Sifatul jalal Allah Ta'ala uluqligini, azizligini, izzetini bildiradi. Meselen aziz. Allah Ta'ala qahhar sifati. 14:24 fene shu Allahni sifatul jalal. Yani bu sifatni urgen gennanki, kishi Allahdan qorqa digen boladi. Kim Allahni qancalik tanisa, sunca qorqadi. Allahdan qorqmay digen kisilar, Allahni tanimagen boladi. Suncu nam Allah ta'ala Qur'anda itti ki, hinnama yaqshallaha min ibadihil ulema. Allah ta'ala dan alim kisilar qorqad digen. Nige? Cunki alimlar Allahni tanidi. Agar kim Allahdan qorqmay abdimi, bilin ki o alim imas. 14:53 Shunu chiram Imam Ahmadur Rahim Allahi ittalar ki, laysa al-ilmu bi kathrati riwaya, innama al-ilmu al-khasiyya. Ilim bu, kub riwayat qilishlik bilan bu maydi? Haddasana fulan, qala fulan, an fulan digayn gap bilan bu maydi? Kub gapirish bilan ilim bu maydi? Ilim bu, qurqishli gani, Allahtan qurqishli. Allahtan qurqan kisi dimay Allahta tanaydi gani. Allahna tanamayan adam Allahta qurq maydi. 15:18 çünki kisi qorkmagan tanimagan kisi qande qilip qorkadi unna? Yoki tanimagan kisi qande yaxshi qoradi insan. Allahdan qorkishimiz uchun, Allahni yaxshi qorishligimiz uchun, Allahni tanishligimiz qirek. Allahni tanishlikke birdanbir yol, uzi urgetken yol. Kitab-i sunna, Allah uzi qande tanitti, Rasuli uzi qande tanitti, biz mani shu arkali tanisek, Allahdan kin qorkamiz, kin yaxshi qoramiz. Mani shu Allah bizge tanitken sifatlerden biri, 15:48 qahir qahir qahir qahir qahir qahir qahir 16:17 qalib bulish manasda, wa ustun bulish manasda gilad. Sunucinam Allah Ta'ala Qur'anda, wa huwal qahiru fawqa ibadihi. Allah Ta'ala bendalarini ustuda qalib bulucu zad digani. Yani qalib bulucu dima digani, qalib bulucu digani. Allah Ta'ala butun hama nasadan qalib digani. Wallahu qalibun ala amrihi. Walakinna ektharan nasila ya'lamun. Allah Ta'ala uzini ishida qalib. Bir ishni qimaxci busa, 16:46 Allah Ta'ala maqlub bolib turib u shindan aciz bub qomaydi. Masalan, walillah, hilmathanul a'la, insan uzu yasagan narsasi uzuna etkani naqimi qali shumkin bazan. Masalan, masinan geyib min kit etkin kishi, bazan masin uzuna etkani naqimi qali shumkin. Bir jayi chqib kit adi, ruli masalan islimi qali adi basqaruni basi. Ya tarmiz islimi qali adi da, barib insan bir jayi qirgit shumki ushi, masin di instruktorini uzi, ushi ixtiraqli uchisini uzi, muhandisini uzi. 17:16 qupinche baz adamlard uzi nqigan ishi, uzi gaya halaket kiltirad. Maghloob, bu adam, ish nirsa qilol me qolad. Masalan, masinani icidegi adam, maghloob bolad, masin tizlik bilan ki tetkian halatda, aldizdan bin nirsa chqqosa, siz maghloob siz, ish nirsa qilol meyiz. Tarmizdi bozkenizmdan, bahar ktorib, bir chegi bahar urad oda. Bu, insanda bir maghloobligi. Yani, bir nirsan qilaman diziz, qilol meyiz. Masalan, bir yosh bala, judiyem rahmis kilad, 17:47 iqilab, iqilab aldiizda, can biradi, sis tamisa qib tururaz. Duqturlaram hamma iqilib kiladi, oto nasi iqilab turadi basite, duqtur can nima businyan, bin nirsa qilayin, bin nirsa qilayin, uqal qilas, min nima qilas. Allah disi, biz qulimizdan ki gani qiladik, bende ali qidib tururaz duqturlari. Maqlub, nix nirsa qilalmayimiz. Mane bu, Allah ta'ala qalib digani, qahir digani, Allah ta'ala xoqlegan nirsasini, xoqlegani dey qilib turub, xoqlegan peyti de qilala digan zat digani. 18:17 Hic kim Allahni yulida, Allahni yuliga chikalmaydi. Allah aziz wa qadir bugan zat, yani bu qahar sifati aziz wa qadir wa triq zat diga manolarda muzqi qaladi. Chunki triq bomasa qanday qahir qiladi, qanday qalib buladi, qanday aziz bomasa qanday qalib buladi. Mana bu Allah ta'alan qahar sifati. Qahar digan digi qahirni mubalagasi yigasi, yani arabtili de. 18:46 siiqa mubalaqa deyiladi, kup shu sifatda uta artiq darajada busa, fa'al, yani qahhar digan sifat babda kila jundi. Demek, Allah subhanahu wa ta'ala qahhar zat. Bunda bazbir imamlar, min suzlarini yazib maghildim. Imam bayhaqi etadlar, al-qahharu huwal qahiru alal mubalaqa, wahual qadiru. 19:14 fayarji'u ma'nahu ila sifatil qudratillatihi hiya sifatun qa'imatun bidatihi wa qiila huwa alladhi qahara alxalqa ala ma'arad qahar digandigi odamlarga ustun gulirigan zat digani bizdi chunchamizdagi qahar dimak uzbikchadagi qahar qiluchi, ghazab qiluchi digan ma'nanin sal tuqulla walchimiz girek qal ibn manzur rahimahullah wal qaharu min sifatillahi azzawajalla qal al-azahariyu 19:47 وَاللَّهُ الْقَاهِرُ الْقَخَّارُ فَهُوَ قَهَرَ خَلْقَهُ بِسُلْطَانِهِ وَقُدُرَتِهِ وَصَرَفَهُمْ عَلَى مَا أَرَادَ طَوْعًا وَكَرْهًا 20:19 Mesele Allah bizge mene shunche boyimiz shunche bolishligini xoqladi, shaklimiz mene shunye bolishligini xoqladi, uzini qahri bilin. Qahri diganda dimek, Allah xoqlagan narsasigi qarab yurguzu uchi digani. Uzu xoqlagan dey yaratadi, uzu xoqlagan dey isini bacaradi. Xoqlagan joyge yamqor yaqdiradi, xoqlagan joyde utladi kukartiradi, xoqlagan kisini aziz qiladi, xoqlagan kisini xor qiladi, xoqlaganini boy qiladi. 20:48 Qulillāhumma mālikal mulk, tu'til mulka man tashā'u wa tanzi'ul mulka min man tashā'u. Ey Allahum, mulkni iqassasan, xokhlaqan kishinge mulk birasan, xokhlaqan kishinden mulkni tortib alasan, xokhlaqan kishini aziz qilasan, uzin xokhlaqanini xar qilasan. Bi'atikal xayr, innaka ala kulli shay'in qadir. Yakshilik uzini qulinda, sin ham man arsaki qadirsan. 21:14 Mani bu, Allah Ta'ala'ni qahir sifatadan kilib chikgan narsalar. Mukni igasi bulgandan kiyn, azizzat bulgandan kiyn, qudratlik bulgandan kiyn, alim, cudahem, ilimlik bulgandan kiyn, Allah Ta'ala uzu qahligan isini qilalmaydi mi? Gunda kafirlar, Allah Ta'ala'ni tanimagan kisilar, in kittasi kafir bulardi, Allah Ta'ala ulyam cesadlarini qaytatan tril-tiralmaydi dibi edisti. 21:45 ḍḈḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍ� 22:11 qim bu ulib kitken jasadlar tuproq bub kitkenden kin, qim triltiradi bunudib etdi? Siz ayitin, ey Muhammed Sallallahu alaihi wa sallam, ayitin ki ularga, birinci marta qim yaratkan bosa, uşa triltiradi din. U harbirin arsani bilivci zot. Bizgi zarbul masal qib, buna qangi gapini gapirmasin kafir kishi? Agar sal aqlini isletsi, uzu insan qayirdan payda boldi, Allah yaratdi. Uşa yaratkan zot, unu yana qaytattan insan qilolmaydi mi? U shunday zot ki, daraqlardan, 22:45 yashil bub usadigan bu suulari bub, lam bub durgan daraxladan yona digan alogunu yaraddi uzad. Yani biz uchun yashil bub durgan narsa, kudura digan narsa gaylan ahad. Kuzmizda aldimizda. Kuzmizda aldimizda, shunday ushleseniz, yaxdey bugan narsa, shunday alogu yokqan nanki, yonib, kudurib, kolizim obor olmayiz. Kim bu sipatdi ikinci bir sipat gaylan taru orayabdi, ziddi gaylan taru orayabdi, tamamen? Allah qilayabdi bu ushti. 23:15 أَوَلَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ بِقَادِرِينَ عَلَىٰ أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ 23:46 Ad, Samud qabililerini yuk qildi Allah. Mene suni Allahini qahri dibchunadi. Tugri likin bu Allahini qahrini bir bulagi bu. Allahini qahri digani, Allah xokhligin, isyini xokhligin peyti qiloladi digani. Mene suni qilisligiden biri Firavunni hala qilisligi. Ushe qilisligiden biri yosh bolani canini alisligi Allah ta'lan. Bu yosh boladi nime eib? Meselin, agar Allah ta'la qahhar sifati, ghazab qiluchi manani biri digin busi, 24:18 yosh balani janini aladi Allah ta'ala unge kesal biradi aligi ukallar kitme qaladi bazi ballargi xarab utir seyiz aligi doktorlar yosh balagi ukallardi tqisligi paytida kursa insan judiyam rahmi kiladi adamni ichi aciydi qulizda busi ushe adamgi bir narsakib yordan bir vargis kiladi amma adam qalbida rahmati bar lekin Allah arhamur rahimin ushe zat shu balagi sunarsani rawa kordi negi ya uzi biladi on 24:48 qahir qazab qalib qalib 25:18 Rasulla sallallahu alayhi wa sallam kupincha panaqtilardilar. Allahumma inni a'udu bikya minal hammi wal hazan, wal buxli wal jubni. Usha hadisi davamida, wa dhal iddaini wa qalabati rijal. Wa qalabati rijal, Abu Dawud rayta qahri rijal dibkigan. Yani, adamlar qalib bolishligiden, mingi qalib bolishligiden panaqtileymandigan. Adamlarini qalib bolishligi, masalan qarzdar bubqosa, adam maghlob bubqolada. 25:47 Hic ilacin tapalmay qoza maqlub bulay. Nuh a.s. da o qildi, inni maqlubun fantasir. E, Rabbim, min maqlub buldim. Uzin yardan bergen, dedi. Allah Ta'ala uqshige yardan berdi. Fafatahna abuaba sama'i bima'i munhamir. Shundi qiyuladigan sular bilan, biz Osmani ishiglarin acvardig digan. Butun yir yuzini subasib getdi. Allah Ta'ala'nin belida qudrati, qalibligi korundi. Allah tu qalibligini, bitte misali, Musa a.s.ni, 26:17 paygambar qilib qarisligini qoxlaygan Allah, Firaun Allahni ishige qarisi shqamandib durib, uzice butun tukulgen chakaloglarini suyib uldir edigan Firaun, ushe bolani uzib pulberib, uzini uyida imizib getta qildi. Allahni qahri mani suni chunishimiz gireyibiz. Allah suni deyizad ki, bir ishini qilamandisa, ushe adamini uziriga qildiraydi. Qimey mandisin, hiç ye qabar almaydi insan. Burnini yirga isqab, sunarsani qildiraydi. 26:47 Akhiri Fir'aun, shu Musa aleyhis salamdi qulidi, halak buldi baribir. Hammasini yigib, ob kilib, dingizdi shundayi oçtida, dingizdi qalib kirib, shundayi üstundan yob qoydi. Mene bu Allah ta'alanin qahribi. Ushe qilgen zat, mene shundayi qilgen zat, yoshbolelerge beredigen kesalini, ulerge beredigen musibatliyim, Allah beryabdi. Mene bu Allah ta'alanin qahri. Demek, Allahni qahri digende biz, Allahni qalibligini, ham menersegi qadir, 27:18 qilaman digan isyini xaxligan paytta qilal isyligini chunishligi miskiri. Ibn Qayyim, rahimahullah, xud dushu manalar da, wazini nuniyyasi da etkinigin. Qahhar sifati Allah Ta'alani sifatlari dan bu. Allahni zatii sifatlari da. Yani zatii sifatlari digani, 27:47 Allah Subhanehu wa Ta'ala da azalden abadi man shunarsa bar bugan sifat. Bu digani, Allahdan baska mahlukatlar hammasi Allah Ta'alanin kuchini, saltanatini tagidi digani. Allahnin mulki digani bular. Agar da Allah Ta'ala trik, wa qudratlik, wa aziz zat bu magandaydi, birar tabir qahir, ya birar tabir kuchini, ya ki sultanlikdi biz kor magan bulardik. 28:15 Biz qaynattak ur etken hamme kuchlar Allahni qahridan, Allah Ta'alanin qudratidan bulayabdi. Kin ibn Qayyim rahimahullah bir acib manana etdilar ki, Allah Subhanahu wa Ta'alanin qahhar sifati, Allahni vahdaniyati bilan, tawhid bilan mutalazim didi. Yani, Allah Ta'ala qahhar bulishlik uchun, yalgiz bulishliki shard digan. Chunki qahhardi manasa ustun digan. Qalib buluchi digan manan chuncek, 28:44 o qalib boli uche ustun bolishligi uchun yalgiz bolish girek. Yani, bunu yani achiglab chuntursek, Allah subhanahu wa ta'ala uzini qahhar wa wahid ikan ligini, shunuchinam qahhar sifati al-wahid digan, Allahni sifati bilan bir joyda gigan, wa huwa al-wahidul qahhar, Qur'an da altita urinda gigan, wa huwa al-wahidul qahhar, yani Qur'an da altita urinda gigan, al-wahid qahhar bilan birgi gigan, niga, chunki qahhar yalgiz bolishligi shart digana. 29:15 Yalgiz bu mese qahar bu meydi. Qalib bolishlik uchun, bitte bolishkirek. Manashunu, chunturishlik uchunam, Allah subhanahu wa ta'ala, bir-biriga zid bugan narsalarini, kuchilarini yaraddi. Khuddi ibti qaymet kirlardi, maya kaina min qahrin wala sultani. Birar bir qahr sultan bu meste, Allah ta'ala, agar hay trik, wa qudratlik, wa aziz zat bu meydi. Meselen, Allah ta'ala, suni maghlob guldi, su maghlob buldi, 29:46 shamalini aldi dhe. Shamal suni uynatadi. Shamal sulerden kattabir tufanlar di tashkil qiladi. Yoki suni kutarib turib, shamal ab kiladi adamlar di ustige. Demek, sudan shamal ghalib, su maqlub ghalibdi. Lekin su alovini aldi dhe ghalib. Olov, har qanche olov yanib etkin busiyem, su unu uchir qoyadi. Demek, olov har qanche kuchlik busiyem, 30:15 Aldi daki narsani kudur var etken bosiyam, suni aldi da maqlub boladi, pisistib uchib qoladi. Alauna aldi da shundi kuchlik bugan temir, alauna aldi da maqlub boladi, alo temirde yerti varadi. Qancha qudratlik bugan temir? Masalan toq, toq toqlar shamal qancha qudratli bosiyam, toq unu qitarb qoyadi. Lekin toqni temir tishadi. Toqlar temirde aldi da maqlub boladi. Lekin temir alauna aldi da maqlub boladi. 30:46 olaw suna aldada maghlob boladad, su isa hawana aldada maghlob boladad. Har bir narsalar bir-biradan maghlob. Hatta shun chalik biz uchun qudratli bub korinyan, saltanati bar bogan katta-katta potshahlar ham kimnenir aldada tizchukad. Mana shun maghlobligini, insani maghlobligini bir misali kesal bolishligi. Hichkim kesal bu meymandi almaydi. Unu maghlobligini bir misali insani ulishligi addi. Ul meymandi har yag qaqsin timir, 31:16 jilize bitan neceyi kiri utirsinam agar ulim baribir unaldigi kiri borar. Xuddi ki, ulimden adamni qachligini Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam yirdan qarzdar bugan tulki goxsetkin. Tulki yirdan qarzdar hakin. Qayarga barsa, yir o tulki qarzim dermeyi sanmadib sorar hakin. Yirdan qachish uchun axirib, qachib, shu yir bizarkil demen edib, yugrib barib, enige kiri vabdi tulki. 31:42 Aniga kirip otirsa, sikiyn haliga yir ay tarakar, ay tulki, xarzamdi qachan berisandi. Odam ulimdan qachib qayrga baradi, ulim xud tushunday bizdi qub kilad. Xuddi bizdi rizqimiz orqamizdan qanday qub itibar yapti, ulim xam qub tushunday itibaradi, yoki bun aksi, hadisda uza aksikigan, ulim silardi qanday itibarsa, rizqlarin yam qud tushunday silardan orqadayini itibarad diga. Aynama takunu yudrik kumul mawtu, wala u kuntum fiburuji mushayyada. 32:11 agar silar zilize bitondan qalingan, butun katta mustahkem qurulingan qasirlar icida utir saylaram, ulim silarga itibaradi. Agar kim bundan qaci bitamandisa, bu adam aqlini iqistir vasinmadi. Hatta kafirlaram bunda maqlub, bunu tanamayalaji yuk, ulim haqdiydi, hamasiyam. Bunarsa Allah subhanahu wa ta'ala'nin qahhar ikenligi. Allah ki, Osmanlar vayir, butun maqluqatlar, hamma-hamasi Allah ta'ala'nin qahrin alda da tiz chukdi. Insan, 32:42 maqlub buldu shu, maslan hazi temirdi irtuar adigan insan, olawdo uchir qoyadi, solarni kereybosa insan qaynati abdi, xoxlagan jayga qarib yorghuz etgan, botun yerini xoxlagan jayini portlatib maqil etgan, yeriga xalifa bugan, insan jinlar aldi da maqlub buldu. Ichiga bir jin kiru wasa adamni, halqara sez, bakartara da halqara sez, yiglata da halqara sez, kuldiri abdi. Maqlub, insan jinni aldi da maqlub, ureydi sez, kuzgi korib masa, atipta sheydi sez, unu atibu masa. 33:12 bu qanda inarsay ki bu cin inson içgi kir vasayda inson iciden gapirsay bu cin masayla maqlub ulaqimiz yox ki indi maqlamiz, Allah ta'la da panah suriyemiz cinlar busay maloykelar da aldayda, maqlub bolday maloykelar cinlarday timtiragay qib, qub salaydi qeyrdi busay, urub osmanlarga chqib ular gapilarday, uxurlaymizdib chqan peytlarday ularla yulduzlar bilan uradi partca partca up kitaydi hadislardaki garygi oxaydi yanyi Khuddi Sufyan onu sifatla birgan 33:44 shaytanlar qabdi istislig uchun, qullarda manisunay qib chunturgan, bir-birin ostoga chikib-chikib, manisunay qib dunya osmaniga chikib qabdi qaylayd ular. Demek bularda cudi qatta quchib var. Biz, masadan, in qatta dub kuretka, masadan, kosmik kimalariyam, shu fazada 350-200 km tipada uchadigan narsadar. O osman, yulduzlar, dunya osmanida. Bilmim, unga sanag yitmasak gara, kilometrga osayik, nechi kilometr yaqda o tipada bu. 34:15 Cinnlar u shenge ostum-ostum, ostum-ostum bub duniya osmaniga chikib farishtalarini Allah buyurgan ishlarida gapilgan gapilarini uxurla ediblar. Masalan kimdidir canin alishgerek, nimadir ishqilishgerek, Allah daulani buyurgan buyurugini bir-biriga gapirgan coyida bu duniya osmanida ki buletkin gap. Cinnlar unga klox salib ishgani chikib baytda farishtalar u shalarda yulduzlar bilal urup parcha parcha qita shayid. Demek bular maqlub, farishtalarini aldi da maqlub. 34:46 Faristalar busa insanlarini khizmati di. Allah Ta'ala butun faristalarini ve in uluq fariste, fariste bubam arsni kutarib turadi gen, arsni kutarib turgan faristalar, arsni atrafi dagi in uluq faristalar Allah Ta'ala ge tasbih itadi ve iman kiltirgan kisilar uchun haqige duaq turadi. Fariste, shun deyik ette uluq faristalar insani khizmati ge koyilgen, 35:14 har kunu insanda sakla shuchun shurladi farishtalar. Ularga buyurlingani ish, mani shu insallarini Allahni izdi bilan saklab yuruylar. Allah ta'ala ra'at suresi ditaydi ki, Lahu mu'aqibatun min bayni yadayhi wa min khalfihi, yahfadhunahu min amrillah. Insani oldidan, orga tomanidan saklab yuraydiyan farishtalar bor. Allahni amri bilan. Har bitta insange, hilkesige farishtalarda Allah ta'ala utkisi qoybti, 35:43 bunu qigan islarini yozadigan. Shun caliqatda kiraman katibin, Allah ta'ala ularini kiram uluq uluqlar dib isimdigan. Kiramin barara, yani ularini pakize, hurmatlik kisiler, karim insolar, karim makluqlar dib Allah ta'ala ular sifatdigan. Yani faristalarda hiç qina qayngi ayib nuxsan digan narsay yuk, Allahunu buyurgan narsasini qilaydigan. Manisiler insonge khizmat qilar. Cennetki inson kirishbeti de isiklardi ocip, 36:11 Faristalar qalu salaman salame, salamat bulsin, tibitum khushkibsilar jannatka kiriyilar, bizsizlarni dunyadayam duslarim yedik, ahiratdayam bizsizlardi duslarim, bizdi faristalar odamlardi kitu olad. Shun deyik ette faristalarini Allah subhanahu wa ta'ala insanini khizmati ge qoyb qoybdi. Nimi uchun? Allahini qahri uchun bu. Butun Osman faristalarini hamasi, bunu sanagini Allah biladi. Mani yir yuzi qanchalik ket demesini. 36:40 Yir yuzi, bu yir yuzi, bu Osmanlarini aldi da nimi qoladi? Osmanlar kursini aldi da, kuddiki katta chul cayga tashlengan halqaygi oxxab qoladi. Halqaygi oxxab qoladi. Indi shunchalik katta Osmanlarda, bir rortta bir tur barmaq sqilik cayyog, illa u shida bitta fariste bar. Osman faristelergi tqilip gitgenli giden, gırçillegen ova sqarad digen Rasulullah s.s. Attati sama wa huqqa laha an ta'itta. 37:12 Osman ğırçilləgen ağaç çıxardi. ğırçilləgen ağaç çıxar, məhsliqin ilaciəmi yox unge. Bırar-bir bərmaqs qilik cay yox ki, illa uşende bitte fariste, basini quyub sacdadi, e, Rabbim, min singe haqiqi ibadat qilal miyab bandib, sasbi etib duradi. Min etmaq siman ki, shuncalik kepte kup faristelerini, həmmelerini, Allah subhanahu wa ta'ala insandiyar etgen peytte, adamge sacda qiyilardi peytti. Adamge sacda qiyilardi gen peytte, həmmi faristeler sacda qildi, illa iblis, 37:42 shaytan ularini orasta acirali cikib qaldi. Allah shunu qaxla ganidi. Jin, shaytan ushe joydi farisitelerden aciralib uzu kimligi malim boldi. Yani, shun caliq uluq bugan katta farisitelerini, shun caliq katta sondaki mahlukatlarini Allah ta'ala loydan yaratgan insange sacda qaldirdi. Bu, Allahuni qahribi. Shunu uchun ham, uzini katta olay digan adamlar, etkanim etkan, 38:12 diganim digan bulishkirey digan adamlar ozra toqtab Allahini qahri haqida ozra uylib kursib olaydi. Allah Subhanahu wa Ta'ala'ni qahrini bilgan kishi hich qachan ozini kattaumaydi. Ozini kattaumaydi. Ushe uchun ham qahr bu ustunlikden gib chqadi. Insan agar ustunlik nisbatini uylib kursa, kim ustun? Ustun bubturib, sen Osmaniyadi mi bulasan, ustun bulasan mi? Yani, la tamsi fil ardi maraha. 38:42 Allah Ta'ala eddi ki, yirde sin fakhirlanib yurmaqin, sin yirni tipib ayaqay minan tishvar almaysan, ya ki, basin belan bubturib Osmaniye it almaysan. Bir sakrasin, joyini kip tushasan yana. Insan shun caliq muhtaj bugan, insan uzini katta oladi. Demek, bu katta qalishlik qahirni bilmaganligi den. Shuricinam Allah Ta'ala, wa amma sa'ile felatanhir, wa amma liyatime, felataqhar. Yitimninge qahir qima, dedi Allah Ta'ala. 39:12 qahir qima dikani qazimani qundi qindi qahirdi manasini wa amma liyatime fela taqhar wa amma saile fela tanhar yitimga qahir qima dikani yitimga uziyni ustun tutma dikani dohim adamlar yitimdan uziyni ustun tutadi qulu bilan kursati qiyam qomi ayogu bilan kursatadi mana mana udibdurib mana bu uziyni ustun tutgalli gidan adam agar Allah subhanahu wa ta'ala qahrini uylab kursa 39:42 insan hic kimi uzini ketta umidi. Buyuq zat Allahu akbar. Ham man arsadan ustun bugan zat Allah subhana wa ta'ala. Shaykh ul-Islam ibn Taymiyyah rahimahullah məni shu manada etkendikənlər ki, Allah subhana wa ta'ala'nin qudrati, Allah'nin qahri, Allah'nin rahmati və mihirbancilik bilan bağlıq, hikmati bilan bağlıq. Tuğri Allah ta'ala qahri qiladigan zat, yani qahri diganda xoqlagan işini bacaradigan zat. 40:10 Lekin xoqlagan ishini, xoqlagani dey qiladi, hikmat va ilim bilan qiladi. Rahmat, mihirbancilik bilan qiladi. Allahni rahmati, Allah ta'alanin qahri, Allah ta'alanin rahmati, Allah ta'alanin qazapiden ustun buldi. Allah ta'alanin rahmati, qazapiden ustun buldi. Allahni uzayt tishun edi. Yani, budi gani ki, Allah subhanahu wa ta'ala kuprak rahim qildi, qazap qigenden kore kuprak. 40:40 shu Allahni rahmatidan mani kafirlarga rizq verib turibdi. Allahni balasi bar digan kisilarga Allah ta'la irtib kic rizq veribdi. Likim bu digani Allah ta'lani qattik azabiyan bar bu rahmat insanini aldab koymasnik gerekdi. Ya eyuhal insanu ma qarraka bi rabbikal karim. E insan seni karim rabbinen nimi aldab koydi digidi. Insan Allah ta'lani karamidan, Allah ta'lani birurganligiden aldan qoladi. 41:08 Lekin Allah Ta'ala biradi, Allah Ta'ala rahim zat. Lekin caiki ganda Allah Ta'ala azab biradigan zat. Nabbi ibadi anni anal ghafurur rahim wa anna azabi huwal azabul alim. Meni bandalarimga eti qoygin ki, min ghafurur rahim zat man. Yani kitiradigan rahimlik zat man. Lekin min azabim qattik azab. Allahna azabidan qur qeylik. 41:34 Biz uylagan narsadan,bashqa narsa chit qasadimu buladi borganimizda. Wa bada lahum min Allahi malam yakunu yahdasibun. Allah Ta'ala ita adigi Qur'anda, ular Allahni aldiga borgan baytda, ular uylagan narsadan,bashqa chit narsa korunub qalbi. Salaflar,mane shu ayatdi uxub yiglarak ellar. Borganimizda,bizgi basqa narsa bub qasadimu buladidi. Allahni ilmida biz kimmiz uzi? Allahni huzurudagi,Allahni ilmida bizni qadrimiz qancay? Allah kafirga mi rizq bir yapdi? 42:06 Boşka geym rizq bir yabdi? Biz uylemeylik ki, biz mumun buganligimiz uchun rizq bir yabdi dib. Allah uzini zimmasigi oganligi uchun rizq bir yabdi mizgi. Bu nerse bizde aldab koymasliyik gereyik. Masiyyat qigan adamlar, masiyyat qiladi qiladi, Allah rizq bir uradi, mana bu Allahni rizq verisligi ularini gururlantirib aldab koyadi. Kiyin bir coyga borgenna kiyin, qattik azafka giriftar buradi. Alam tara keyk fa fa'ala rabbuka bi'ad, irama zatil imad, qarayn rabbis qancha, 42:37 qad qabilasini qancha qalaq qaldi ulari. Ulari dey odamlarini Allah Ta'ala yaratmaganidi, judi qadda baqwat odamlaridi. Likin Allah Ta'ala qahribi lan usha odamlarini qalaq qaldi. Yani bu, bizdan udken, aldingi udken ummetlerden qancha qancasini Allah Ta'ala qalaq qaldi. Nuh a.s.di qawmi qawma nuhin min qabil innahum kanuhum azlama wa atqa Nuh a.s.di qawmi ulari zalimidi. 43:07 tughiyangi qit qanidi wal muqtafi qata ahwa wa Lut a.s. qawmini halak bub qitti faqasha hama qasha fabi ayya ala'i rabbi qata tamara hadha nadhirun minal nuzuril ula yani shunca shunca utkan ummatlardi Samud qawmini, Lut a.s. qawmini Samud qabilasi, Ot qabilasi butun ular toglardan katta katta qasr qul etkan adamlar ucalar qana? 43:36 ularin hammasi halak bub kitdi. Bu, Allah Ta'ala'ni qahri, Allah'ni qudrati bu. Allah qadir bizni hazir manisiyidan hamamizi yuqqilishlikki. In nasha' in yasha' yudhibikum ayyuhan nasi wa ya'tibi akharin. Ey insanlar, agar Allah qalasa' silarini kitkizib yuqqiladi, un nalarini başqan abgiladi. Allah qadir mi, yok mu? Shuu qun Allah'tan suriyemizki, Allah Ta'ala bizni uzuni yulida khizmat qildirsin, Allah Ta'ala bizni almashdirmesin başqalargi. 44:06 Bizde yuqatib urnimizge basqa adamlarda apkilishligi mumkun. Agar Allah haqlasa, Allah qadir ki, biz Allah ta'ala ge akram bugan, Allah ta'ala ge utkizib qoygan cayimiz yuk. Allah ta'ala da bizde muttahamchiligi yuk Allahni bizden. Allah ke shukur qileylik, Allah ta'ala ge khizmat qileylik, Allah dan sureylik ki, Allah ta'ala uzi gulidi sabit qisar hamamiz. Bu Rasulullah sallallahu alaihi wasallamni hadisleride, 44:39 ḍḈḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ 45:08 qarzga bat-falishligdan wa adamlar aldada maghlob bolishligdan panoxtilayman. Qakhri rijal, yani maghlob bolishligdan panoxtilayman digan. Mana shuna bir misalida amin adamda maghlob bolishligga bir misal tariqasta, Sibawaih, rahim ahullahna, hikayase itimaxchi bolidam, bu kishi fars kishi zibogan. Sibawaih nahuda ahmamiz ishtikamiz bunda. Sibawaih ta nahuda u kishi nahuda imamda bisobdan had. 32 yoshlar da duniyadan otbitgan. 45:38 32 yashda, uzu farsi kishi bugan, u kishi hadis uxishlikda, shaykhini aldida bir hadisda uxigan paytda, shuni irapla digan paytda da, shaykhdi irapla bilan, bu kishini irapla basqa cha chikgan. Shunda bu kishiga tasir qib kitgan, uzu Sibabayitin khulqi anca gapdan tasirlanadigan odan bugan agan. Kin, min nahu ilmini urganaman, mani shu ilimde cuda puxtu urganaman dib qas qilib, u kishi uza asli basralik bugan, shaykhini aldiga barib durib, 46:09 başqa Nahu shaykhin aldiga bardira Nahu urganib, hatta qisqa muddatda uzini shirikladan judayam aldillab, ustullab gidgi. Yani uqshi bir kitab digan, kitab yazgan, Al-Kitab digan. Yani Al-Kitab, Nahu'da, unaka kitab Nahu'da yazilmagan. Una aldinam, kinam yazilmagan. Qazirgachiyam shu Nahu'da Al-Kitab digan, seyba vayhni kitabı, judayam Nahu'da, judakatda urunda turay digan kitab. Qisqasi uqshi birkun, numada Bagdadda, 46:40 xalifa Bagdadda bugan shunda, xalifana waziri Yahya al-Barmaki digan kishina aldiga barib turb shunu mihimada bugan. Shunda kisai bilan manazara bub qoygan, kisai kufalik nahuchi, buk shu basralik bugan. Uzu odadda nahu numalarda umuman ogan da basra bilan kufa adamlari bir-biriga qattik torchiqlari bugan shuna qa ishlarida. Chunki aldinki xalifalar, umawilar xalifasi paytida basraliglar ancha kuchlik bub gitganligidan, 47:10 ki yingi Abbasilarga utkanda, Abbasilar kupraq, kufaliglarda itibarga alishkanligidan ortada katda bir tartishoylar bugan. Yahya al-Barmaki ina alda da qisqasi wazir, Yahya al-Barmaki Harun al-Rashidda waziri bugan, ki yingi bir irab toqrisda isa idha al-ficaiyya didi na hoda idha digan gebkirad. Masala xarajdu fa idha zaidun, chqitim min zaiddi kordim digandi. 47:36 Shundan ki yin ki, ee Rab nima boladi dib soralinganda, Sibawahi hetka onu bitta wajahibar, uyan bosa Raf boladi, idil mufajiyyadi. Unan ki yin ki isimda. Kisaya hetka yox, onu ikita wajahiboladi digan. Lekin, Sibawahi hetka nikanki, men anq balaman onu bitta wajahibar. Ki bomasa urtamizabda, Arabin abkibdurub, qishlaqda yashay digan, haqiqi saf Arabda abkibdurub, kim qilayli? Hakam qilayli digan. Bobdo digan, Sibawahi juda khotirjan bugan bo ishiga. 48:03 kiyn hali qi arapda ap gelisdi, u arap, haqiqi qislaqliq arapki, ular qisaini adamlar pul birgin egin. Qisaini etgin gapidi etesen digin. Qiyin hali qi vazirdal digi qigindan, qiyin etgin gapini digin da, mani bu gapdi silerde dima digiladi digin da, qisaini pulun oganligi uchun, yok ki bazir rivayatlar da, qisaini xalifegi aqan adam buganligi uchun, min bunu oz tarafini osan, mingi foyrasti ip qolad edib, unu tomanini ap yapirgin. 48:33 kisa ini gapini tohru digandan, anisunarsa bu kishiga qati tasir qigan. Qati tasir qigan, uyu ge qigan, duniyodan utigan. Yani hatta bu uyu dan uşa xalifani alda dan cikis digda, vazir da alda dan cikis digda, kisai bunu uylgan, ustiga tipgan qalib, e, vazir, bu kishi qaptan anca yutulup qogan digan tasir qilda, ozorog pulon biru varin bu kishiga digan agan. Bu atgan gapi yanaya mutibitigan. Shu, shu, cikgan uyu ge qigan, ozorog vaqtankin duniyodan utigan. Miyasiga qon qoyungan yani. 49:04 Manabu qalabatir rijal. Yani qahrir rijal. Yani odamda maqlub bulishligi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam manabundi maqlub bulishligden panahdiladilar. Insan barki munafasaya tartishiyo. Mesala hayatta Allah ta'ala shundi tartishiyolik qib yaraddi. Dayim tartishiyo numadi. Bu digani sin haq bu sanyam, no haq bu sanyam. Ustun bu tartishayin brodi yingibcik. Hic qachan yingilma digani maz bu. Yani qalabatir rijal digani no haq kishilar. 49:33 meni ustumdan qalib bolishlikdan panaqtiliyman digan. Bu, quddigi unna aldinda hadiste, meselen, men qarizga batib qalishlikdan panaqtiliyman didilar, chunki qarizga batishlik bu insani xarliki qalib gilar. Rasulullah s.a.v. qariz bolishlikdan kup panaqtiliylar didilar. Oysha anamiz etkilar ki, Rasulullah, siz cudi kup qarizdan panaqtiliyesiz diganda, agar adam qarizdar busa, vada qisa, xilaf qiladi, agar gapirsa, yalgan gapir edigan bu qoladi. Usho chunam, qarizdan dal uddeyn, 50:03 qarziga batib qalishlik bazili malarida qalib batib dayin. qarz mingi qalib bub kitishligiden panakdili iman diyan. Bu, Allah Ta'ala agar insani qarziga batira mandisa, insani uzi aqilli busayim qarziga tushib qalib uradi. Qarzi yuk adamlar, min hichkimdan qarzim yukdib maqtanganik urad, hichkimdan qarzamaz man. Bunda maqtan etkin narsamaz, Allah'nin fazlini nechikidi birdi. Allah ti hamdlar busin ki, qarzid ordi qoymadi hichkimdandib. Rasulullah s.a.v. 50:33 min qarzdar buq qaliqliqden banaqtiliyman diliylar. Insan uzu uylamagaynca, oydan qarzdar buq qaliqliqi mumki, mesele Muhammad ibn Sirin qarzdar buq qoygan. Hatta shu qarzi uchun qamalibam chikgan. Qarzini bir olmagaynligi dan odan berkib talab qoygan, qaziga shikoyat qoygan da, Muhammad ibn Sirin deyik kishini obarub qamash qoygan. Qarzini bireydi sechnir sasi yox. Allahini qadari bilan insan bir ticarat qilaydi, ya binarisi bulaydi ki, hepte bir muflis buq qolaydi. 51:03 Muflistigani, yani bankirat bolib, hic narsasiz bu qalishligi mumkun. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, mani ushundi qarzlar bu qalishligdan panakdiladilar, va yani qahrur ricaldan, yani odamlarini aldi da maqlub bolishligdan panakdiladilar. Maqlub bolishlig, masalim musulmalardi, maqlub bolishligi cudakatta xarlikda alib giladi. Shuru chunam urushilerde nusratni Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam sura gandlar. Haqq daim batil de ustudan qalib bolishligini surimiz. 51:31 Haqq qalib bolishlik uchun, haqqna humaya qiladigan adamlar qalib bolishkirek. Ushe adamlar da kuch quvvat bolishkirek, ular da birinci urunda ilim bolishkirek. Haqq nusrat bolishlik uchun, bid'at tazir ustun mu, ya sunnat ustun mu? Qayr ki qarasez bid'at, sunnatti qiladigan adamlar maqlub. Üçte turtta adam maqchidda, eger ya basqa bircaylar da sunnatti qiladi, shun dey, sud üsttaki yogdey korunibtiradi ular. 51:58 Muttaham yana, siyan adam unay qilaybsan, unay qilaybsan dib sunnatli qiganligi uchun tili qisqa. Bu, qahri rijaldan bu. Odamlar aldida maqlub bugaligidan, qacan haq batilda aldida, tiz chukib, batilda aldida qilay digan haq kalimasini yasirib, uzina etmokci bugan akidasini aytolmestan, u dimokci busa bunusina etib, odamlarga buna etmokci idim, asti mini maksadim bu, aytolmayman, haqdi gaprolmayman, manib onarsa. 52:26 qahr-i rijalden, o dəmlerdən maqlub bulishligiden kislərini aldi də. Mənə bundan Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam panahdiladili. Biz panahdiliyimiz ki, mənə şun deyib bulishligiden, Allah ta'ala uza haqqni haqqa çikarsin, Allah ta'ala qahr sifati, demek bu, üstün bulucidigan, demek Allah ta'ala mənə şu üstün bulishlig sifatiden biz urgen edigan sifatul celal bu. Mənə bundan bizde aletgen nirsamiz, biz tavaziyyini olamiz. Allah ta'ala qancalik dereceler biz, agar 52:54 qalib ikenligini bilsek, shunchalik derecedi Allahni bendelariga biz uzmizi, tumshuqumizi kutarmayimiz, qopal etkinli. Kimki agar Allahni bendelariga tumshuquni kutarib, uzini ketta olib, kibirlanib, brolarida bibsen qalib, imar qalib, gebreyabdimi, u adam cahil, Allahni qahharligini bilmeydi. Wallahu qalibun ala emrihi, walakinna ektharon nasi laya'lamun. Hazir min, manashi Allah ta'alanı, wahidul qahhar, 53:21 sifatlari kiigin altita urinini birmaksidim. Yusuf surasida Allah Ta'ala ayitadi ki, Yusuf aleyhis salamda tilige kura, Ya sahibayi sijni, a'arbabu mutafarriquna khayrun amillahul wahidul qahhar. Qamaqda Yusuf aleyhis salam qamaqdagi kislarga va'az qilib ettilar ki, harxil mutafarriq bugan silarini rablarin yaxshimi, yoh wahidul qahhar bugan Allah yaxshimi. Albatta Allah Ta'ala wahidul qahhar bugan nakin, 53:50 xamman arsadan ustun bugan zat fakat bitte buladi. Manna shunday urinladan Allah Ta'ala altista urinda kiltirgan Qur'anda altalasyam wahidul qahhar bubkigan. Yani qayrda qahhar sifatikisa, al-wahid bilan bulga qusiribkigan. Niga? Chunki ibn Qayyim etkallardi qahhar zat bitte bulishdigi shart digan. Qahhar zat fakat bitte buli. Qahhar digan qalib buluchi ustun. Butun mahlukatlariga ustun qilemen digan isini Allah qiladi. 54:21 Allah Ta'ala qe hiç qaçan siz hacatizda itbaqchi busayiz, xayalizgayim kimasin ki qanday qiladadib. Qud dushunu peygambarlar korunisdi, Allah Ta'ala buzgi hikaye qili birdi. Masalin, Zakariya a.s. Maryamni uzini kafalatiga agan, Imran dan kiyin, Maryam atasi, Imran dunyadan utkandan kiyin, qizi Maryamni Zakariya a.s. numasiga agan, qaramaqiga. Chunki u kishini xalasi, Zakariyani ayali bugan. 54:51 Har paytiz Maryamni oldige bir khawar ola edib kirse, Maryamni oldide har qil miyvalar, qisht paytide yazdi miyvalari, yaz paytide qisht miyvalari bugan. Shunda Zakariya a.s. e, Maryam bu qayrdan gildi bunche nimetlerdise, u Allah tu huzurdan boli abdedigan. Ya Maryam, uanna laki hadha qalat huwa min indillah. Innallaha yarzuqumen yasha'u bi ghayri hisab. Hunalike da'a Zakariya rabba. Mani shu joyde Zakariya a.s. dua qaldi ki, ey Rabbim, 55:19 mingi uziyni huzurinan tayyib bir zirriyat birgindi. Innaka sami'u du'a, sin du'ani isti ucizatsan, shundi fa kalimasi bilan itiabdi ki, fa nadadhu l-malaikatu wa huwa qa'imu yusalli fil mihrab. Shu zahati faristilar ungan ida qildi ki, uki shu namaz uqti turgin jaydi vahi qildi, Allah ta'la singi basharat biradi yahya bilan. Uzlari yam ajeblani qaldi, ey Rabbim, mingi qani farizant buladi, yashim kattib qoyim busa, ayalim kambir bu, 55:49 ham yana toqmey digan ayol bugan, ham yana kemper uqqogen. Xande boladi diganda? Kezalik, Allah Ta'ala qud tushunay uzu birurar digan. Allah bir istiqaqlasa, sabaplarini muhayyakil uqqoyadi. Hic qacan, mesalan, iri yuk ayollar, tushkullik ki, tushmaslik kirak ki, min indi dimaqla mandib, Allah Ta'ala uzunu huzuridan, uylaganidan, qura ziyadan arsani birisdik ki, qadir quddi, ummi salama onamiz. 56:14 abu salama duniyadan utkin, pette ey Allahum, minin musibatimda azir birgin, minin yukotkin narsamdan kore yaxsuraqini birgin, dip etib kin, uziyam uylagan ki, indi Rasulullah su duana urgetkallik uchun etim, indi abu salama dan kore yaxsuraq irdi, min xanadan bolami, yoshim qarib qoygin busi, qayirdan boladi bu? xayaldan utkin, azrak vaqi utkin nanki, Rasulullahdan so uchigin. Albatta Rasulullah s.a.v. abu salama dan kore yaxsuraq, yaxsuraqmaz, yaxsi, mutlaq yaxsi, yani. 56:43 Mani bu Allah Ta'ala qadir isad. Farzanti yox kishlar hech Allahni rahmatiden namut bumasik kirek. Allah Ta'ala uzu qadir farzant birishlik ki. Mani Yahya a.s. de, Zakariya ge birgen peyt de, Zakariya qarri di, xatini tughmey digen ayol, yani qarrib gogan halat digeni, bu lipim. Bu narsani bilishlik uchun, bundi duana qilishlik uchun, insan Allahni qahhar ikenligini kozaldidan kitkizmasik kirek. Bizi Rabbimiz qahhar bugan, qahir qiladigan, yani qahir qiladigan digeni, 57:11 qahlagan ishini qahlagani deyqib bacaradigan zat digani. Hic narsa Allah ta'alani yulinti solmaydi. Wallahu qalibun ala amrihi, walakinna aktharan nasila ya'lamon. Lakin, kupchilik insanlar bunu bilmaydi. Allah ta'ala uzini diniga nusrat bersin. Allah ta'ala uzu qadir diniga nusrat berslikki. Allah qalasa, hamme coyde Islamabad qalib durub, hamme coyde uzini hukumini cari qalib qoyadi. Lakin, har bir nasa Allah ta'alani hikmati bilan, Allah ni rahmati bilan, Allah ta'alani uzini tarbiri bilan boladi. 57:40 Biz Allah ta'ladan suriyemiz ki, Allah ta'la uzun yuulida sabit qadam qisin hamamizne. Rabbimiz uzugi xoqlaganday bizne, mumin bende bolishligini uzubizgin asqisin. Subhanakallahu mubi hamdik, nashhadu an la ilahe ilan, nassaghfirukuna, tubu ilayk.