نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:01 ... ... ... ... ... ... ... ... 0:30 Mani cumay konidegi Kur'an-ı Kerimden bolay atgan dertlarimizda, birinci dertimizda Kupçilik meyde suralarini bilgalligini saksa alib, avvalda ahirigi iki cus kismini dert kilib etgan boldik. Undankigin dertimizna avvaldan baslar Suri Bakaradan baslar Suri Bakara ve Suri Nisa 1:02 shundankigin surayi ma'idani ham dars qilib urgenyam doldik. Avvelgi darsimizde surayi ma'ida bizge dars qilib urgenyam doldik. Allah subhanehu wa ta'alani madadu bilan insha'Allah bugingi gunda baslar surayi an'am surasini dars qilib insha'Allah urgenyamiz. Surayi an'am biz shunu bilmaligimiz kerekki, 1:37 Qur'an-ı Kerimdegi nazil bolgan suralar, ayatlar, baziları Cenab-ı Rasulullah sallallahu alaihi wasallam Makkada turgallilerde nazil bolgan. Baziları Madini Munawwara'da turgallilerde nazil bolgan. Makkadegi takriban turgan 13 yildalarda nazil bolgan ayatlar, bir mavzu, özgermet mavzunu. 2:08 Bazı bir tafsilatlar bursa ham, asasi qaratilingen mavzu, aqida mavzusiya qaratiligandi. Aqida mavzusi 13 yil takrar qilinişligini talak qoldi. Bir mavzuda, yani uluhiyyat və ubudiyyat ma'lasini, qinişlig, insan brimci uziga sual qinişligini, 2:40 İslam shulmakki ayetlerde olgatdi ki, bu ayetlerde turgen, koruk turgen barlik neme? Bu barlik kandi vucudke qelgen? Bu barlikni kim boshkarib turgdi? Bu barlikdagi turgen insannin urni neme? Bu barlikni yaratulchi bilen barlik urtasdagi alaka kandi davam etiyagdi? Demek, 3:17 insan ham shi barliqni yaratunchi zatnin makhluku boladigan bolsa, insan bilan yaratunchi ortastayi alaka kandi bolmologi kerek. Bu hayat kayirdan geldi. Insan kandi bolib bu dunyada ge kelib qaldi. Va bu insan kayaqa karabketi yabdi. Qalbi his qilib turigan, kuzigi korinmayatgan alem nima? Bu alem 3:47 hendi alam, u alamca barganda bu insan becara insani hali mime kitidi? Mene bu suallarini oyleslikke, harbir insani halbini Kur'an-i Kerim, Mekki ayetler uli tibretardi. Yurek tarini cirtirdi. Kur'an-i Kerimdegi Mekkada nazil bolgan ayetler insani ruburuside gi barlik ve uzini haqqidigi 4:21 və yaşayatkan hayat haqqıda oynaşlikke macbur qiladiyan ayatlar nazil bolaydi. Çünki bu haqdigi oynaş insanlin tasavvurunu özgermes bir tasavvurgi iliklayardi. Bu tasavvur özgermes tasavvur bolgendenkigin, u indi hayatdigi özünün urnini tapib, hayatni kandi ötgiziclik haqqida manhajga tayyar bolaydi. Ana u indi hayatni 4:51 qandi özkiziclik bolgan manhajga tayyar bolganda, Allah subhanahu wa ta'ala madine-i munawwara da Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin atraflariga yigilgan kisilari bilan nizam bar takilgallar denkigin, indi bu manhajinin kut-di barlik manhaji ozgarmagan goxchagan, insannin manhaji ham ozgarmat bolicligi kereyligini fiz qilgandan ki, Allah tarapidan manhaj geyle. Ana u manhajga 5:20 insaan uzu muqayyad buldi. Va qiyamat qiti bulgan insallarga namu muqayyad bulishligdagi namu nazatlar Madinayi Munawwara da bujit qekirdi. Chinki ular qalblari bulan Allah subhanehu wa ta'alanin hukmiga tayyar bulishgani bilar. Bugunge insha Allah baslaydigan dersimiz Suri An'am bulsa Suri An'am bazi bir rivayetlarini soqqi almaganimizda 5:57 Suri An'amnin hamma ayatlari Mekki ayat saklanadi. Bazik shilar Suri An'amdagi iki ayatni madani dhib aychikallar, dekin kusli grubu ayatlar, suni kursata digi, bu Mekki ayatlar bulisdi gini. Suri An'amdagi yana bir susiyyat shiki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallamgi Suri An'am bir kese de yap basiga nazil bulgan. 6:27 Manabu khsusiyat ham suri an'am digi khsusiyatlarla. Subiyanul sawri lays an shahr ibn Hawshaq, an asma'a binti Yazid, shi rubayat asatida asma'a binti Yaziddan rubayat tul nabiki. Bu ayal ay tadlar ki, nazalat suratu al-an'ami ala nabiyi sallallahu alayhi wa sallam jumlatan, wa na'akhidun bi zimami naqati nabiyi sallallahu alayhi wa sallam. 6:56 iñ kādat min fiqlihā latuqsaru ʿidhāmun nāqa. ʿAbdullāh ibn ʿAbbā ʿIstambul qan ʿRawāyat Bulsān, nazalat al-Anʿām bimakkata laylatan jumlatan dhāhidatan ḥawlahā sabʿūna alf manak yaj'arūna ḥawlahā bittaflīḥ. Asma binti Yazīt bu ayāl aytajlar ki surī Anʿām nabī sallallahu ʿalayhi wa sallam bir nāzil buldā, 7:33 cümleten, yani yobbasiye, suri an'am, hemmeti nazil boldi. Min shinda nabi sallallahu aleyhi wa sallaminin tüyelerini ishleb turgen edim tizginini. Vahiy nazil bol yetkende, suri an'am nazil bol gende, goya vahiyini oğrli giden tüyenin sueyleri sinishlikiye yakin bok etiniyle. Suri an'am Mekkede bir keceden nazil boldi deyib, Abdullahi ibn Abbas ayet edilir, radiyallahu anhu. 8:10 Yaqbasi qa nazil boldi. Nazil bolganda, Sure-i An'am nazil bolganda yetmish min tarisda tasbih bilan tavish qilish burgan izladiyda. Sure-i An'amdagi, hala etibotkanimizdik ayatlar, Mekki ayatlarga taalluklik bolgan ayatlar bilan baglanadi. Yakka uluhiyyatka bolgan da'vat, ubudiyyatmin kandi bolishligi, 8:46 Allahnin qudratlara wa risalatnin Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga bulgalligina xaqligi bayana manashina talabna uz iti qalada. Suri an'am as-sa'idu billah. Alhamdu lillahi alladhi khalaqat samabati wal-ard wa ja'alat zulumati wal-nur summa alladhina kafaru bi rabbihim ya'abilun. 9:21 Allah subh'anahu wa ta'ala qe maqtawnin xasligi bilan baxlanada. Maqtawnin xas bol ishligi qe sabab bolgan nimatladan bazilarini zigir qilin ishligi bilan baxlanada. Ka'inatlarini yaradgan wa yirni yaradgan Allah qe maqtaw xastir. Ha maqtawni xas bolgan zat yaratu uchi bolmaligi kerek. Yaratu uchi bolmagan, 9:55 Nartan maqtalanishlikka yaramaydan. Yaratishlik, Allah subhanahu wa ta'alaga khas. Demak, maqtawham, Allah subhanahu wa ta'alaga khas bulmalama qerek. Inna alladhina tad'una min dhunillah, lanyakhluqu zubaban wala vijitama'unah. Allah nu qoyib, baska ge sigin yasizlar, xaq insan, xaq beraq, xaq taq, xaq ayha, yuldiz, xaq mazar. 10:29 Sizler sigin yarsizler, bu siginyetken nert eyler, gun yiyetken tashen ham yarat almayda hargidi. Qiyamat geti, hamasi toplansa ham, birg, qara tasheni, necasi digan tashen ham yarat almaydi. Yeryuzi degi, hama alim, eyhi salamdan tartib, bolgen hama alim, hama ilimsiz kishilar, cinlar hamasini topla qal, toplangan da, 11:06 həmə asbab-uskenələrini ishkesal ishkendə, bir tamci sunu yer etxalmeydi. Və shib bir tamci sunu, həmə cihaz asbab-uskenələrini, həmə ilimlərini ishletkendə, bir tamci sunu yok atalmeydi. Əgər unu ot bilan yakilashlisa, parilat getadi. Heç kendi bunu yok atalmeydi. Nime uciv? Unu yer etgenmək, yogdan bar qilgenmək unu. Shinin için, unu bar nerseni yok qilalmeydi. Unu, 11:41 yuq qiladi kim? Unu yuqdan barkilgan zatgini yuq qilaqladi. Bu hüccac ilimlik, ilimsiz adamlin aldida barabar belki macburi hüccac goxseydi. Iman, ixtiyariliyden kore iztirarilik goxseydi. Iman, agar insan ozinin atrafida gi bir makhluqatga, belki ozige bir nazar tashli edigan bolsa, insan 12:18 iman keltirishlikden qaci kutil almaydi. Macbur boladi ki, yaratu ucini bardiiga, ve yekke mabudga, macbur boladi iman keltirishlikga. Sunin uchun, iman keltirishlikden kafir bolishlik qeyin digilga. Kafir bolishlik uchun, temami bujud isbatlabturgan, uzu hem isbatlabturgan nertadan temami vas ketishligi gereg. Hatta hayvanlig mertebestan hem pes ketishlik gereg. Suni degi ne? 12:48 Shunin uchun, islamnin din dushmallari, insannin akram-muhit haqqida fikirlaslikke bolgan, asbablarini isdan chikarislikke harakat kilari. Shunin uchun, dinge qarishi bolgan targibatini, khususan tababat ilmini orge yetgan kisilarinin aldi de köpraq darsini, dinge qarishi bolgan darsini asasi darsim nadi. Nime uchun, insan azaglarini orge yetgan kisi, 13:16 Bu azalarinin albette yarasini sibardi pen alislikan madmur boli qoladi. Suni imanli qabul qilib qolim masliki ucin tababat ilminin atasi fami dinde karsi boligan nerte bolib, unin kalbini aldir, oldirib alisliyi qoladi. Sunin ucin Allah subhanahu wa ta'ala mene bu ayette kainatlarini ve yirini yaratkan Allah ki hamdiler bolsin. Wa ja'alil zulu mati wa nur qaran qiliglar 13:49 və nūr niyarətkən zābka həndlər borsan. Əgər hāzırgı fən həmçin ayit yerti ki, yeri qurrasi də yarığlık üç gün davam etmese, qarangılık üç gün davam etədikyandaysa, yeri qurrasi muzlab hayatu yoxup getkən bolardiyib. Xüngyox shekən, yarığlık həm davam etkən də, hayat muvazanati tamami izdən cikgetkən bolardiyib. Allāhu subhānahu wa ta'alāt. 14:22 zulumatlarini ve yarirligini yaratdi. Allah ki hamdlar bolsin. Bu turgen dunya hammasi, tayyargerlikler hammasi ticke cikgan bolardi. Insallar bu nimetinin takrar bolisligi ularinin, bu nimetinin acaibatligini, hatta manzarasinin gizelligini ham istan cikarishgallar. Agar kuninin cikisligi ve yarirliginin yer kurdesige taralisligini, 14:53 mabada, hic bir baska sayyaradan kilgan adamlar bolsa, bunu tamami baylig bilan tamasha qilishgan bolarda. Karangiliginin kilishligi, yariglikke, qalib bolib karangiligini iganleshligi haqqidegi bir, bir-bir acaibat bu gozalligini tamasha qilishlig icun baska sayyarada kormagan kishilar bolganda, bunu tamami baylig bilan tamasha qilishlig icun finche safarlarini basa kilishgan bolarda. 15:24 Lekin insallar aldi degi tamami bu mucizalarinin takrarlanisligi, unin mucizavi khususiyatini islerden cikarib koygan. Shinin icin Quran-i Karim, ular isten cikarigan mucizalarini iske salislikke daim Quraninin harbir varagi isletib ularini agahlandiradi. Insallar ozlardegi kib nimetlarini bilismiydi. Agar bu yorillik bulmese, 15:54 bu işlər çikarilgan həmə ətbabusgenələr bir saraqçakagi ərzimə gənləsib olub qolgan bulan. Sümmellezine keferu bi rabbihim ya'dilun, shundi açıq mucizələrni qorub turub, kainatu yerini qorub turub, qorongliqlər və yorogliqni qorub turub, rabbilariga kafir bulgan kishilər, kafirlar rabbilariga boşgan ertalarni barabar qilişadi, müşrik qilişadi. Peygamberler bulan, 16:24 Qawmlari urtasdigi mu'ammak Allahni barligini isbat kilişligi mu'amması bulgenmez. Allahnin rizq bir ucu ekelligini mu'amması bulgenmez. Allah subhanehu ve ta'ala ka'inati yerini boş qarişligi mu'amması bulgenmez. Allah subhanehu ve ta'alanin öldiredi gansifeti ya inki trildiredi gansifeti mu'amması bulgenmez. Belki shirk mu'amması bulgenmez. 16:55 Peygamberlar, shirk bilen kure shikerler, Allahni inkarkil edigan kafir yeryüzide nadir bolgen, bunkelik hayvallik mertebesiden pesket shiket edigan makhluq ken bolgen, Allahni yaratuchi isfetini inkarkil edigan kafir bolmegen, Allahni kainatini bashkarip turuchi isfetini inkarkiligen kafirler ken bolgen, belki yegana ma'budke sizinishmegen. 17:24 Sizin islari da baska narsalarini sharik kiliishgan, sinin için mene bu ayetde hem çigin sinke mucizaflarini koristirib kafirler, rabbilarini, baska narsalarini barabar kiliishadi. Yani inkar kiliishi mi idi? Sinin için siz bilen bizni Allahni var diyi isligi kuvantirib koymestigikirik kafirlerini. Un bilen muslimallar sefigi kiral mi idi? Allahni kainati yerini yaratu uchi digin 17:51 siqatni tan alisligi musulmallar sefigi alib kir almaydi. Allahni trilturuci, ölduruci digan siqatni tan alisligi musulmallar sefigi alib kir almaydi. Ka'inatni bashkaruci daddi tan alisligi xan musulmallar sefigi kir bizalmaydi. Magar yegana ma'budki sigimislig bilan, bashka nertalarini Allahki barabar kilmakslig bilan, shirikten salamat kili buqalislig bilan musulmallar sefigi kir alaydi. 18:25 huwa alladhiyy khalaqatum min taynin summa qaba ajala wa ajalun musamman indahu summa ansum tamtarun Allah subhanahu wa ta'ala insallarinin yaratilishligini bu orinda layidan bulgalligini bayankiliyabda. Allah sizlerini layidan yarabda. Layidik, yoyanki zulumat bulunu uz ishigalgan layidan yarabda. Summa qaba ajala. 18:57 qeyin sizlarni hayati ilar uchun bir muhlatni hukum qilib qoydu. U muhlatni albette qorib itiladi. Ha u muhlat qiska bosin, ha ortaca bosin, ha uzun bosin. Wa ajalun musamman indahu. Allahun huzuride, boska bir muayyan muhlatan bar. Qaisu muhlat, ulgandan qeyin gittirilişlik muhlati. Summa antun tantarun. Laydan yaratilingan mucizani bilib turib. 19:29 Shundankigin muayyen muhlatni batib ochlik mukarrar ekelligi, va muayyen muhlat Allahnin huzurida teriliqlik vaktidi, shuni bilib turib kiginsizlar shubha qilasidlar. Hafiqatta ham azawfi shubha olgandan kigindi teriliqlikde bodi. Hazir ham qob dinsizlarnin shubhasi olgandan kigindi teriliqlikde. 20:00 Allāh subhānahu wa ta'ālā insānni laydən yaraddi. Və layye tupraqda qaytarib, tupraqdan başqal etsən, Allāh uzu irāda qilgan vaqtta albette yaradadi. Əlgəndan qigingi tirilişliqni insān hayran qaldi. Əgər əlgəndan qigingi tirilişliq insānnin qaytatdan vizitki kilişliqini kərgənda, u bu haqda oylama ganan bulardi. 20:32 daraqlarnin kisda barqlarnin tukilib getib qaitatdan meyva qilishligi, insannin qaitatdan tirlishligi dan kammas, bradarlar. Lekin bunarsanin biz tamami kyorib tirlishligimiz, undegi mojidawi xalatni isimizdan chikargan. Roboroyimizdegi hayaslin davamis tirlishligi, insannin asli tughulishligi mojidatahan, insannin qaitatdan tirlishligi dan mojidatdan kammas, bradarlar. 21:12 Agar insannin tughilisligini kormaganda si bir dam sudan insani ucik cekeladdisa, qutta olgandan kegingi terilisligini inkartigandi, inkartigan bolayadi. Allah subhanahu wa ta'ala olgandan kegingi terilisligi muqarrar ekerligini bizga dayan qizdi. Biz iman kesiramiz. Bunarsa, hec kandi bir Allah ki qimmet gibi esas qilamiz. Bunda shubhaqilisligi ozi asli 21:47 insannin na hayatta bir aqlini zayisligidir. Biz bazı urunlarida san tarafidan bulgan isbatlarinin basini kirtirib genaniz, bu nerde bir zayif imanlik bulgan kishilarnin ham ayinlat qalishlig uchim. Hazirgi vakitda mene, shu nerde isbat bul yasti ki, insannin hama azasi cirib, suaylari cirib undegi jawhar. Yani, 22:17 axirgi umirtqanin axirgi qismidegi jawhar bunarse hech kandi özgermesten saklap qalilin isligini fanxan isbat qiliyati. Bu, insannin er kishinin tishti soflanada manasid sul azanin salamat qal isligini fanxan isbat qiliyati. Fanxan isbat qiliyatigden 1400 yil ilgari Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamdan imam Bukhari bunarsen ribayetli geldi. Iman Bukhari ribayetleride insannin su 22:47 Umur tasnin ahirgi qismi degi mersenin qalişligini Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellemden rivayet qirib, özlerinin camiyyat sahihilerde kiltir gerler. Biz bunin avvelgi derslerimizde biz bayan qalib ötkemliyiz bu mersenin. Bunda shubha qalişligce hicbur urum bala digan caymaz. Huwa huwa Allahu fis samabati wa fil ard. Ya'lamu sirrakum, wa jaharakum, wa ya'lamu ma taksibun. 23:18 Allah kainatta hem Allah, kainatta hem uluhiyyet egesi, yirde hem uluhiyyet egesi. Sizlerinin sir ve aşkar ishilerini hammesini bilidi, ve sizlerinin qiliptirgen ishilerini bilidi. Insaninin sir ishileri Allah biliptiridi. Unin aşkar ishilerini ham biliptiridi. Insan qiliyatken amellerini ham biliptiridi. 23:50 Allāhu subhānahu wa ta'ālā manabu ayatda, kāinatta ham Allāh, yirde ham Allāh. Bu kalimə, manabu, kāinatta Allāh digan haqda, müşriklər, peygamberlər bilan munazara qılışmazda. Çünki, kāinatı yirni hammasını Allāh yaratkan dibi itqat qılışarda. Lekin, hayastegi yollu tüziklikde biz tüzəmizdi işarda. Və müşrik bol işarda. 24:21 Şun bilen müşrik bol işte. Ular uluhiyyat digan mananı yakşik şunu şağırda. Ve yerdegi uluhiyyatin özleri gen nisbetle şağırda. Fir'aun yeri kurrasini yaratsin diganmaz. Fir'aun osmandegi yulduzlarini yaratsin diganmaz. Fir'aun oliglarini tritraman diganmaz. Fir'aun triglarini oldiraman diganmaz. Fir'aun kainatu boshkaraman diganmaz. Amma... 24:51 ane rabbukumul a'la sizlarni a'li rabbilarmam digan, yani min sizgan yolda bara sizlar digan, simbilan qudalik davasini qilgan. Agar bir kisi yirde özünin hayat yolini su yoldan bara sizlardisa, u ane rabbukumul a'la dişliden farki yoder. Mene bu ayet, Allah kainatda ham Allah. Bunda müşriklar munazara qilganmez. Kainatli yere suca Allahi gelgini tena alishgan. 25:19 Ular kainatni başkari uca Allah ikalligini sanal isken, lekin yerdagi hukum bizdiki bozindigan. Mumun qini esqadide, kainatda ham Allah, yerdaham Allah, Allahnin manhaji, hakiki manhaji bilmaliga kerek. Insan bu vakte ikide başka nertelerini bektadi. Allah sizlarnin iki ilerdegi bektikan nerteni bilib turadi. Ashkar ishilerini ham bilib turadi. Allah sizlarki liyaskar amalini ham bilib turadi. Sunun için ham, 26:04 ilgarigi tariqta ham, hazirda ham, celecekta ham, asasi zininin dişmallari, xini sizgi dixintiradi ki, siz, si dilizde Allahni saklin, xin bilen kifayelenin, xayabdigi Allahnin na'udu billah varini nukurtatmin didi. Goyayin ki, dilizde Allah bar deb yuriyo, nima namakultilik borsa, hulqlargi Allah harilexmesin didi, xayabdini yuligi Allah harilexmesin didi. 26:35 Sizdin butun iqtisadi, iqtisadi islimani isleride Allah harileqmesin didi, fakat Allah bilizde busundi sizge talim biradi. Bu, asasi dinnin düşmenidir bu. Yaratu ki, Allah subhanehu wa ta'ala bizlarnin hayatimiz ikige bölingen bulsa, bir qisnida biz kainatke uxsegen, mecburimiz Allah subhanehu wa ta'ala bi itaat qilişlikke. Xahletek hem xahlemetek hem kainatke uxsegen. Kainat, 27:05 xaxlata ham, xaxlamata ham, Allahnin nizamadan tashkari qech qalmaydi. Biznin azalarimiz ham xaxlatik, ham xaxlamatik, Allahnin kurs etmastan tashkari qech qalmaydi. Biz bu sahada kainat bilan mishtarakmiz. Kozimiz bilan xaxlatik, ham xaxlamatik, ham koremiz. Bugun bir yildan beri kozim bilan korib karchedim, kulağim bilan bu yilde kori diyalmaymiz. Xaxlatik, ham xaxlamatik, ham kulağimiz bilan ishtamiz. 27:35 Bir yil kerkabin bir kulağım bilen istib, bir kulağım bilen indi bir avqatleni ediyalmiyiz, biraderl. Azimiz bir avqatlenish, Allahnin nizamiyge boysunadi. Hazin bolish, Allahnin nizamiyge boysunadi. Tugulish, Allahnin nizamiyge boysunadi. Yashash, hammasi Allahnin nizamiyge boysunadi. Azalar, hammasi Allahnin nizamiyge boysunadi. Bunda biz kainatdan, turyan tosdan farkimiz yox. 28:03 Tash bilan biz barabarmiz, daraf bilan barabarmiz, ular ham Allah dik, qanuniyatdan tashqariga chikanmaydi. Amma Allah bizi muqarram qildi. Hama mawjudat ki, dirmagan nasani derdi. Bu, ixtiyaridi. Bu, ciz'i ixtiyaridi. Yaxshilik jamalligini tallab alishligi di. Xaxlasik, yaxshligini qilishligi di. Xaxlamasik, bu, jamalligini qilishligi di. 28:27 Bu nertede bizi ixtiyarlik kili qoydi. Yaxshilik, camalligini, nimeyikalligini korsati qoydi. Kiliqlikke bizgi Allah ixtiyar berib, kudret derdi. Bizi Allah mukarram kildi bana bu nerteda. Hakikatdaxan mukarrammiz ki, baska bir pasli qayirgi qoyse shuyeli tura oradi. Insani dimet, insanda ciz'i ixtiyar berdi. Bu ixtiyar bilen mukarram boldi. Indi hu yaxshiligleni talle baladi, yan insan gaylandi. Hu mukarram boldi. Indi babaxlik, 28:58 min-min badbaqlik ki, shu mutarram bolgan sifat bilan badbaq bolishlik. Shun bilan, Allah man qilgan mertalarini iqtiyar bilan qilishlik, bu min-min badbaqliktir bu. Asli biz, shu sifat bilan uluqidik. Bu sifat bilan Allah birgan uluq, sifat bilan biz Allahnin buyrularini qilishligimiz geregidi. Mene shu sifat bilan biz badbaq bolishligimiz, bu naha yed derece beshar mandaligdir. Allah subihanahu wa ta'ala, mene bu hakikatni, 29:34 Qur'an-ı Keriminin hər bir varaqda bizge bildirislikke bayan kildi və tarzib kildi bunu bilişlikinizge. Likin insallar Allah tarabiden kilgen mucizelerine qadrilaşmadi. Ular barabir mucizani talaq qilisse peygamberlerden, mucizani peygamberler Allahdan surab, hudage yalbari surashgallerdenki Allah bu mucizani muhayya qilgende ular 30:08 qabulu qilishmada. Xuttu ulari mu'cizalar duniyasla yashamaya askandik. Uzu duniyada, ayting ki, blardur mu'cizamak narsa barma, unin mu'cizaligini isimizdan xikarib turganlarsa, davami kuruq turganligimizdir, blardarlar. Bulmasan, bir kishinin gapirishligi xan mu'ciza, blardarlar. Kandi hariflar tashkil topyatdi, kandi manalarini tashkil topyatdi, bunin istib ayna turibdi. 30:39 ya ki kule diganlarse bolse kuli yapsi, yigli diganlarse bolse yigli yapsi, bundan artik mucize barmi? Insallar manabu mucizalarinin hammasini maddi felsefenin talimastistan cikab iske. Hayirdin tashkil tap yapsi hariflar, hindi manalar tashkil tap yapsi, hindi bu manalar ki insallarige tahsil kili yapsi. Manabu mucize biz uzakka barmi ilik? 31:14 Xuddi bir mu'cizəməs nərsə dunyada yox, xicqan deyil. Mabada mu'cizəməs nərsə bolsa, u insan qılgən nəsədir. Allah subh'anahu wa ta'ala xundi qadir qat, zeyib insallarinin tələb qılgən mu'cizələrini, hidayetlərini, ya harit bolgan peygamberlərinin yalbarışları səbəblik bazı mu'cizatlarını deyildi. Amma bular mu'cizəni yaxşı kütübaliçti mi? 31:48 وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِّنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِينَ 32:25 Insan haqikatda bir qizix ki, haq qilganda yalqandi, yalqan qiganda bunarsani qe ishani cungi eldani yurisli gidan qizirmasi yogodi. Haq qilgani vakitda ular haqni yalqandi isdi. Haqni qisilargi kilisligi cida bir qiimat bahanasi idi. Mana haqni yalqandi geligini cezasini biz tap yatsiz, biraderla. Mana haqnin qicix davrid nuhayetda uzalaxti. 32:54 xaqni oda bilarsin diyi tashnib oldu, xamma yox matr hilegi toldi, xamma yox aydovgi toldi, kani xaqni indi kutiyat adamda? Odamlargi kilişligi bu cide qiymat baxan ertiydi, bunu közlergi totiyakil islari keregidi, tayqambarlarinin kilişligi totiyakilin edigan ertiydi, xaq bir rahbarinin bir ümmetge peşiva bolisligi bu nihayatda qiymat baxan ertiydi bu. Ana bu xaq qilib qalişligi bu cide katlan ertiydi. 33:24 Qur'an-ı Kerimde lammā jā'ahum, adamlarga ḥaqqilganda bu kilishligi, bu mu'cizavi darseyda, bu narsani yalqandi ishtadamlar. Fasaw fa ya'tihim anba'u mā kanu bihi yastahzivun. Bular, dunyada masxaraqla digan narsa qalmastan ḥaqq qaldimi? Ularga masxaraqla digan narsa dunyada tige paygamberlar qaldimi? Ularga masxaraqla digan narsa tamambalib Qur'an qaldimi? 33:56 Ularga mazharakla diganlarsa tamam bolib, akide, islam kaldi mi? Agar mazharakli sha digan bolsa, mazharakla digan adamlarinin ularga yakinda ularinin ahvallari, xabarlari yakinda bularinin basiga ham geladi. Ana otkan peygamberlinin mazharakli gallariga, Allah subhanahu wa ta'ala bazilarini yergi yuttiribi bardi. Bazilarini shamal bilan halak kildi. 34:25 Bəzilərinin həmməsini xətirib taş qokşəgen cəsətkə eyləndirtəşlədi. Bəzilərinin allah subh'anahu wa ta'ala xərxil balalar oçlik bilen cezaladi. Bəzilərigə təmami balalarinin daka balasını birdi, çigirtge balasını birdi, çigirtge yubardi ki, təmami aləmdegi narsani yetkəşlədi. Allah subh'anahu wa ta'ala özünin xaq heyganbərlərimi, xaq yollarini, mazhara xilgəllərinin... 34:56 xabarlari, ahvallari bulardi hamkiladi. Bazilarini Allah subhanahu wa ta'ala bir-birlariga dushman qilib tashladi. Bazilarinin bazilarini azabini bir-birliga tattirdi. Azablarinin dushmallar tarafidan qilmastan bir-birlarini azablay digan qilib tashladi. Bazilariga rahib qilmay digallarini rahbar qilib qoydi. Qimbilan qaxxat qiz darba diri bularinin xarlab azab diridi. Mara bunari sahammalari haqning mashara qilishlik nikasatim alisdi. 35:35 Haqnin mazharakilishliginin cazasi rahimsiz kishilarinin rahbar qilib qozimishligi. Haqnin mazharakilishliginin cazasi bir-birilari bilan azab berishligi, bir-birilarinin ortalarini dushman qilib tashlashligidir. Mana bu azablarini Islam ummeti yerkurrasi de tat yapsa azir. Haqnin mazharakiligigini cazasini alish yapsi. Quran shudde idi yapsi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam shudde idi yapsi disi. 36:07 islamdan bihabar bolgan ajdablarini mana bulad bun deydeymegan u disiyar. Haq qelgan vaqta, haqnima tarakilir? Qislinin cazasini Allah subhanahu wa ta'ala qotarmaydi, ma dharmiki haqqa qetmagin cadablar. Alam yaraw kam ahlatna min qablihim min qarnin, makkannakum fil ardi ma lam numakkillakum, wa arsalna s-samaa alilhim midraran, wa ja'alna al-anhara tajri min tahtihim, fa ahlatnahum bi dhunubihim. 36:52 Qorushmeydi mi? Qanchi qanchi xalklarini biz bulardan ilgari xalaqtum tashladik. Ularini yerda bulariga birmagan narsalarini biz birgan edik. Bularini imkaniyetlantirmagan narsalar bilan imkaniyetlantirganizik. Bu Quraishda, Cenab-ı Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin mazharakiliyatkan Quraishda yogudi. 37:21 Ular cida qudratligidi. Aq, Samud qabilalari cida qudratligidi. Mene bulardigi, bularini halaqqili tecladik, bulardigi imkaniyat, bu Quraycdigi imkaniyattan köpraq imkaniyatlar baridi. Ularga, köp nimetlar beri, köp imkaniyatlar bergan edi. Ularga, Osmanli, tamami midraran. 37:45 adadancilikte sebab boladigan yamgarlarini ulariga tishirdirganidik. Ulari qahadcilik davrini korismaganidi. Mene bu nimetlarini biribgana anharlarinin ularinin astlaridan akizib koyganidik. Mene bu nimetlarini bilmaganan geyin fa ahlaknayhim biznudihim. Ularinin gunahlaribden halak kiliyik. Allah subhanahu wa ta'ala bir milleti halak kiliyidi. Megar gunahin sebebli halak kiliyidi. 38:12 Mə nəzələ bələ'un illə bibən bin. Bələ günahsız çiçməydi, günah tababli iqfədi. Qaysibir ümmet boçige bələ qilse, birinci, Allah qiyalbartın günahlargi tavba qisin. Özü degi hamə imqaniyatni bu bələnin tosliqi işlatib, Allah qiyat tavba qilişlikinin asafi nəfesi dosib. Wa in sha'na min ba'dihim qorunan aqorin. Uladan qigin, boçka adamlarini biz yarattik ki, 38:42 ular Allahni hukmiga boysun nadi mi, boysun nadi mi, imtihan qilishi gecen. Aslerden anharlar otkizdiy digan kelime, cennetde hem aslerden anharlar otadi digan daqlarini svetishindeyi braberler. Anharlarinin otishlig nimeti nahayetde kesti nimet. Bu nimetlermin bizi halkimiz hem bilmestigi bilen Allah subhanehu ve teala bu anharlarini alib qoyduyledi. Uno, mene bu, 39:17 Bu turigen tarakkiyatlar, biradarlar, agar Allah'nin belasi kilib qolsa, bir saraqchaka yarzimeydi. O Osman'nin yamgirdi yagit turisligi, anharladin agit turisligi neymesinin aldi de, bu tarakkiyatlar saraqchaka yarzimestan turi oradi. Nin shirde, Arabistan milayetide bulgen vaktimde, yirde hiz kendi anharlar va ariglar yogligi hammege malum, shirde bir biradarimizden faal kildim. 39:48 ham menersa kahrabaga baglanganligini korib, hatta sularini tepega chikishligi ham kahrabaga baglangan, nikaifilar, saud kichilari ham kahrabaga baglangan, yarid kichilari ham kahrabaga baglangan, uylarinin salkimda turishligi ham kahrabaga baglangan, ham menersa kahrabaga baglanganligini korib, bizi ozimizdi diyarimizda kahrabaqini tesisiz, uchitburganligini bilib su alqildimki, bradar, brad burmette kahrabaq yugul qaladimisilar da ham dedim. 40:17 Desem bundan 5 yili muddet ilgeri 2 saat muddeti kahrabayi oldu dede. Nime sadir bol disim dedesem, temami qiyamatka chogosoyan halati oldu 2 saatta dede. Bolalar hemmeti pariyat kulub torsajladi. Birgaygi bolalar naqqaca digan cayimiz qalmadi, temami isli bolub caziremada qalib getdi. Uylar temami isketti tashkari olundan korib, birisira aldi isli tashkari ham isli, lekin icgari tashkaridan ham isira aldi. 40:45 Temami alemdegi insani istirakilgenlersesi sarafta qebul qaldi. Qayirgi qadishligini biz bilmey qaldig. Shundi balelerinin hemmesini buz. Qayirgi azgularinin taryadini hemmesi yuk titik etdi. Biraderler, Allah subhani huve ta'ala sizlerge mene bu, mene bu, mene bu nimetler digenlerseni biz Kur'ani Kerimde... 41:11 Goyayn ki, biz hadirgi maddi bir insannin, zayib insannin qilgan tarak fiyati aldi da, xis nertemestik, xis qilib qalamiz. Bu qorinib tiriqan nertelarinin hamasi, osmandan yamguri yaqib turislig aldi da, anharlarini yaqib turisligi aldi da, bir saraf chakagi hamar dineydiganlar qesqoladi. Allah subhanahu wa ta'alanin, 41:34 Mənə bu yerdə Asmandan ulərgə məmnun bolə digan nartələrini biz çirib, yağın gerçiriyilərini seyraf qılib durdik ki, ulərnin abadançiriyilərgə səbəb doldu. Atlardan anharlar ötgizdiy digan nimetini biz qadrigi yetişligimiz, həmməmiz özümüzdin bir maddi salli səfədi ıspqal geligimizin təsiridir. Amma Allah Subh'anaHu wa Ta'ala'nin bala'at qiliganda bu anhar nimeligini, 42:01 vaynay ki asmandan bizlarga yamgırladin kilit tur galligin, nimey kalligin aynlagan gulamiz. Allah subhainahu wa ta'ala xindi bala kelişligiden ilgari aynlay digallardan qalisan. Taqwa kelimesi zarul bulgalligi için şu kelimeni kurb yazgaldi. Qaqibat taqva darlarniki deyib uzuni kitabida yazgaldi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallamdan 42:46 Taqwa haqqida soralgan da, ay canakallar ki, at-taqwa, ha-huna, at-taqwa, ha-huna, at-taqwa, ha-huna, dedu ish marta, ay tiz, kuxsilariga isharak canakallar. Yani, qalqta bolada taqva da canakallar. Yani, bu narsa, şunu korsata di ki, insannin qiladigan amala, albatta bir ikhlas, Allah subhanahu wa ta'ala, 43:13 rizasini maksad kilingen bolishligi, kireyligi ishara bolada. Agar Allah Subh'anaHu wa Ta'ala rini rizasini maksad kilingegen bolse, u korunishta xarikancha katta, xarikancha tohri amal bolse ham, u amal habata bolada. Xunki Kur'an-i Kerimde mara bayan kilingde xasir bilan, wa ma li ahazin indahu min ni'matin tujida illa bi tiga'a wadhihi rabbihil a'la. 43:44 Allāhu Sibihānahu wa Ta'ālānin hudūrida mukāfatlanadigan nīmat yuk, magar uzinin āli rabbini rizasini istabqilgan bulsa ginab, ungin mukāfatlanadigan nīmat buladidir, xatir bilan ifadakaldir. Shuni için amalinin qabulbulishligini şarte birinci ikhlas, ve Rasulullah sallallahu alaihi wasallamgi irgaçlig bulgan iki pasifat bulmalı kerey. 44:16 Allah subh'anahu wa ta'ala bizlarina ibadatka buyridi. Wa yaratil ishligimizdan bulgan asasi maksad bizgina imaz, baliki jim ta'ibasini ham yaratil ishligidan bulgan asal maksad ibadat didi. As-sta'idu billah wa ma khalaqutul jinna wal insa illa liya'budun. Insan va jim ta'ibasini faqad uzmiga gina ibadat qil ishligi qum yaratindi Qur'anda yad qildin. Ibadatnin bazibar rukullarini aytibitmashimim. 44:45 Həmməmiz diləmiz ki, bu beş vaxt namaz okşilik ibadət ikərləgini, bir yılda bir ay roze tutçilik ibadət ikərləgini, malimiz nisab qeysi zakat barışləgini, qadir qosek hajga barışləgini, ibadət ikərləgini həmməmiz və İslamin asafi asaslari ikərləgini həmməmiz diləmiz. Ibadətnin yenə bazı turları duadır. Allah subhanehu ve ta'ala duagı buyurdu. 45:12 Wa qala rabbukumu du'uni astajib lakum. Du'a qilidar ijabat qilaman dedar. Du'a Allah subhanahu wa ta'ala dangina sura ladijan mersilani sura maqtirin. Agar birki shu du'a ibadatmi, addu'a u muqhul ibadah dedlar. Ibadatni asasi maghrib dedlar. Demek shu du'a qilisli ibadat bolarekan, bu ibadatmi faqat Allah subhanahu wa ta'ala nini öz yeqil mağlubu miskirek. 45:40 Agar Allahdan bashkaga ham doa qilib, xax beraqka, xax aftabka, xax yulbizlarga, xax berir, nazarga ishlarga doa qilsek, madad sorasek, bu ibadatni Allahdan bashkaga qilgan bolib, mishrik bolin adam. Xawfuni in kuntum mu'minin. Adamlardan korkmaylar, mindan gina korkiylar, agar mu'min bolsaylar dilar. Xawf bu ibadatdur. Allahdan gina korkmalagamiz kereydur. 46:10 Agar Allahtan korkun edigan bolinsa, baska bir narsalardan korkushan lazim kilib, insan xarb olib, ve özü shirk amaliga qarab chete veridi. Raca, ümid kilişlikhan ibadettir. Ümidini Allah Subhanehu ve Ta'ala'nin özden kılmaligimiz kirey. Veya rucuna rahmata Rabbi, mene Rabbinin rahmasini ümid kiliş edilar. Ümid fakat Allah Subhanehu ve Ta'ala'dan bolmaligimiz kirey. 46:37 Bir-birlarini ortasda mumillarini ortaklashligi, ve ortaklashligini ümid kilişlik, bu, bu, biz, Allah, ümidmi fakat Allahdan kilişlik kereydigan sözümüzge zidmat bu. Kur'an-ı Kerimde, yakşi ve taqva işlerde ortaklashligi buyurid, Allah ta'ra. Ve ta'avenu alal-birri ve taqva, ve la ta'avenu alal-ismi vel-udvani. Ve tavakkul sibati. 47:01 Tavakkul, Allah subhanahu wa ta'ala nimi özge bul mağlug kerek. Tavakkul, i'timat, suyan mağlug, ishanishlik, Allah'ını özge ishan mağlugumuz kerek. Isti'anat, Allah'dan yardam sora mağlugumuz kerek. Fakat Allah'ını özdengine yardam sora shlikke, har kini biz namazimizde va'da qilamiz ki, iyyaka na'bud wa iyyaka nisra'in. Isti'azat, Allah ta'ala dan tanah istashlik, brar bil zararlardan tanah istashlik için Allah ki iltica kılmazlığımız kerek. 47:30 Al-raqqa al-hanahu wa ta'ala