نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 Uluqram ahidagi ahirgi ijum'a ibadatida, ijum'a sohbatida ishtirak eti etkenimiz. Allah talabini bizga nasib etkeni uchun, unum öziga bihad shukrana hamdusna etemiz. Bizi mela şu yollarga kondirgan, bizga bu dinne talim bergan, Allahnin haq paygambara elisi Muhammad aleyhi salamga salamlari daalar yollayniz. 0:30 Duniyawu aqratna baxsu saadasinin kaliti bulgan tawhid kalimasa la ilahe illallah muhammadur rasulallahna. Har nafasta, har damda, har qadamda takirarlaymiz ki, bu insanin en brinchi vazifasa duniyaga kigan waktida, odamzat Allah ta'alanin huzurda en zilmasiga vacib bulgan brinchi farz, brinchi vacib. 1:00 kalimaya shahadat, ashhadu an la ilahi illallah wa ashhadu anna muhammadan abduhum wa rasuluhu dhib, insan İslam safiga kiradi, Allah Ta'ala min muhamman musulman bandalari qataradan jay'aladi dunyaga, demak insan hana shu tawheed kalimasi bilan kir kiradi. Wa dunyadan cikar baktada ham shu tawheed kalimasi bilan insan dunyadan cikadi. Shunday qilab, insanin in awalgi sozu, 1:30 qa in ahirini sudi shu kalimayi tayyiba, kalimayi tawhiq, kalimayi shahadat dib biz tarifli digan, bana shu uluğu kalima, sizden bizni, hayatimizni qamrab aladi. Wa shundi bulishi lazim tutuladi, najatki irishe digan, dunyawu ahiratta bahtli, saadati buladiyan insan uchun rinci qoyilgani shard, bana shundan ibarat. Hayatimiznin awali wa ahiri, 2:01 Demek, xayatimizin urtasi qanusindan ibarat. Biz, nolum musulman, biz oturimizin sabdiyidgin odanlar, demek, Allah aldigdagi birinci vacibimiz, insan zilmasigdagi birinci vacib, birinci vazifa, chu tawhid kalimasi. Suikulan musulmanlar, uzlarinin farzadlarini, gudaklik cagidan baslab, ailedan baslab, filicqan vaktidan baslab. 2:27 hali u akil tefakkuru kingaymastan turub, hali uzuca mustaqil mushahada shigir yurtadigan halatga yetmastan turub bu kalimani orga siladi. Musulman insalmin tili shi kalima bilan xadi. La ilahe illallah Muhammadur Rasulullahni gudakilik cagimizdan baslab eytigamiz. Usu gudakilik cagimizdan baslab biz momin musulmanlik safiga. 2:57 kirganmiz, alhamdulillah. Bu bir ahamiyat dilediyan nukta ki, bu bir muhim halat ki, bunu biz yakshi tohru anilasimiz kerek, musulman farzandi yasligi de, la inahe illallah muhammadur rasulallahu aytkan ikan, hal u balagat yasigi yetmagan, unga hal baska ibadatlar farz bolmagan, baska ibadatlar balagat yasigi yetkan nin ki, yasi balagat yasi, 3:28 xarxil tariflar, xarxil fikirlar bulsa da, xarxalda balagat yashiya yetkaninan songina insanga namaz, rozaya, boshqa ibadatlar farz buladi. Lakin, islamin awali bana shu, la ilaha illallah muhammadur rasulullah bilan borslanayken, mu islamin muhim sharti iken, shungi asasaniz hech qaysibir alim, insan balagat yashiya yetkanin vaktida, 3:56 qaytadan kelimesin eytib altisindir, shart qilishbigan iken. Diman insan ushe anadan tughlib, dunyaga kilib, shu kelimani atasidan, anasidan qorgan garligi shux sabga qitar iken. Ushe musulman sablandi. Busundi bir uluq, matabal kelime, diman bizin yastigimizden baslav, bizgi hamrah, insanin zinmasizak bilinci vacib, diman bu kelime. Amma tarixta mutakallimlar digan, 4:25 saifalar otganlar ular din davalari boca insanda birinci vacib unga fariz oganlarsa bu tafakkur aldin oyla, nazar qilib, atrafini musahada qilib, tafakkur qiligandayin keyin aqiliga tor qilsa, ana undayin keyin gina u talimi aytishi vacib boladi digan sozlari davalari Islam tarixizagi bazibir akumlar, bazibir madhablarini davalari chundayi bogan. 4:52 ularin tikirlari sundi bugan, lakin bu batil dava, bu batil mazhab ki, bunarsa cumhur ulamalar samandan qabul qilinmagan. Agar qabul qilingan da, onda al-aytkarimizdi ularxan duyulgan bulardilar ki, nisamna brinci vazifasi dimak tafakkur ekanm, tafakkur bu gudaklik cagida ilaji yuknarsa, yasbola tafakkur qalib, musahada qalib, bunarsana tisnib yetmidi, chuncin baragat yasig etkanin ki, 5:22 aldin u ilasin, tafakkur qilsin da, ana un ninkin kalimasini yengitden eysin, u canida un musulman buladi, niyan sozini hech tash alin eytinagin. Yamin, manasud da vahid kalimasi, u deklik caqda eytilgani bu hesab, va shu sadbilan ki, u tabara qingayib, çukurraq tushinilib, u min mazmuliga, tuzga çukurraq qirib bariladi. Insan hayati damamida, manasud kalimani, 5:51 shkurrat manasini amilashka harakat qiladhi. Qaygambar sallallahu alayhi wa sallamni ashqablari, sahabalari dan ribayat qilnadi ki, fa'alaw nu'minu sa'atan, kirinlar bir, bir saat Allah ka iman kifirilu, bi bir-birlarini sohbatka davat qil shard. Bu digana hizda iman yugu, kirinlar bir saat iman kifirvalilik. 6:18 Bir saat imani bulub turilu digan mazmunda imas albatta. Balqin shu imaninin ziyadasi uchun, imanini mustashkarnas uchun, kiriler bir saat sohba qalamiz, Allah ta'la yuulida digan mazmun. Demek adamin imani vaxt otgan sayin, unu hareketiga, unu niyatiga, unu ikhlasiga yarasha ziyada bulub baradi. La ilahe illallah Muhammadur Rasulullah kalimasini, 6:48 çiçeki luqavi manasini gina uzini bilib gina insani kifayalan midi? Insani imani Allah ta'alani qay daracida, Allahni qay daracida bisige muafiq, muafiq singi yarisi boladi. Insani Allahni yakindan tani basligan sayin, Allah ta'alani kin raq, yakin raq, anig raq, hushahida qilid tani basligan sayin, unin imani ithadi mustahkemlari. 7:19 imani ziyadala shibbarata. Wa bu, hamani zilmesizdagi farz vacib zarur narsaki, shubarada, shu yolda, insani zivajilani barish girek. O jiri, Allah haqda, imani haqda uylab, qobrab, iman etxadini zivajilantirish. Demek, bu, musliman adabini vazifasi. Xu manada, la ilahe illallah muhammadur rasulullah, na agar tu, tu mahi yaziga yetib barsa, 7:47 Unum imanu mustahkem busa, bu La ilahe illallah muhammadur rasulallah kalima ayat insannin qalbadan mustahkem cay ala digan busa, ala unga gegin baska ibadatlari bu adamga halawat bax ita digan vay insha Allah dunyadan iman bilan kit digan adamga aylan edib oyliniz. Sunucun, bugun silariga fila digan suhlatimizde bana su La ilahe illallah muhammadur rasulallah kalimasi atrafi da bolisga harekat qilamiz. 8:16 Bunum qavi manasini uziladilaslar, Allahdan baskaqda yuk, yagana Allahdan baskaq, tizmishka, ibadat tizmishka, layiq zat yuk, dit tishinamos. Lakin umuman aliganda Allah ta'alanin mawjudligi bu yengilik imas. Bu bertiga diyar limalim narsa, chunki avvali suhbatlar zanam bilaslar ki, Allahna, Khudana, bardis, bu kahramanlik imas. Bu, 8:46 qida qatta ilim imaz. Bu addi inni ibaram için keçirəslər nermal halat. Nermal insani halatı qıdağını bar deydi, tamam. U yitmi qidi qıdağını yox deyix, u insani nermal halatıdan kuyrəgi halat idi. U hayvani halat idi. U ademlik, insanilik hali imazdı. U insani, addi insani dərəgəsi qıdağı bar deydi. U hali kafirdir. 9:15 O hal munafiqdir, mayli. Kafirham, munafiqham, pasiqham, basqasiqham, xrisiyanham, yahudaham, basqasiqham, xudani bar dhidi bu, ad-dih, narmal, sharait dhagi tarif shuh. Kin ki xudani inkarkhigan busa, xudani yuqdigan busa, o hal aytkani dhidi, hal adamlik darajasgi qitmagan bar hayvan. O hal insanlik darajasgi kotarilmagan bar makhluq. 9:45 Çün dəydi tüsünsək səl qobarraq vəsə də, çün də soğrı tüsünsək kerek. Çün üçün, qıda nı fən alamiz, Allah ki, ışaramiz, qıda bar diyimiz diyatkanlar, yüdeyan qob xursan qolmasin. Çünki bu hālat, adbi hālat, heç xanday ta'accublana digan ca'i yok. Çünki bu qadim qadimlerden uzu tasdikdan otic gelgan, bunu qayta isbatlaşka hacat bolmagan, 10:15 U yukin hüccetu dalillarini qalaştiri alib kilmasayan, uzu isbatlangan, uzu haqqaniq narsa. Hadimdagi musliklar, kafirlar, biran tasuqdan yuqdimegan. Rasulullah sallallahu alaihi wasallamga, kakshi kuraşkan muslik kafirlar, biran tasi Allahi inkar itmagan. Aldingi peygambarlar, İsa yu Musa hizrati Ibrahim, ular zamanlarda giderhan, dedik Allahini inkar. 10:44 qor qorana tordan-tor inkor etmagan. Inkor etkarlari isa, halag ayitilgandi, addi insani derajistan pastagi kimsalar qolishgan. Demak, Allahin mawjudligi, Qudani mawjudligi, bu, bunu tushinush tabi'i, fitri halat. Insandagi, Allah ta'ala ozu qoshib yaratgan bir fitrat. Allah insani gafra digan, uili digan, shkirli digan, avqat yi digan, 11:15 su içe digan, uxli digan, kule digan, yigli digan, kursan bole digan, uslin qoxsiyan halatlarga bilan birgi yaratkan ki, bu adli halat, bunu sitri halat diniz. Quddishlarinin qatarida, qida bar digan bir, qalbidas hizgi bilan yaratkan Allah s.a.v. Demek gunarsa, yana takrar ayitaman ki, cidaham, cidaham muhimnarsa, kim kushun ayitkan basu qaybu, 11:45 qalanci xudani badidiya, bir, unga, qidayan tajibgat tushmata xan boli digan bir xalat. Xini qinan, Allah ta'la samanlaqigan payganbarlarin hammalarini, davatlari, Allah mawjud, Allah qeishanihlar, digan tarzda, imas, balkin baraz basqa sharaq tarzda bolgan. Yani, nisal tarikasida, nuh payganbarini, oligyan gusak, 12:15 Oqlar haqlar da Allah Kur'an-ı Kerimda itken, A'udhu Billahi Minash Shaitanir Rajeem. 12:45 qatliq alamli bir kunnin qiyamatnin azabdan qorkaman, shu azabga muftalabu falasilar midib qorkaman, dediler. Allahdi ishani ilar, iman kitri ilar demadilar. Toğrudan toğru Allahdi ibadat kimi ilar dedik geldiler. Wa ila adin akhahum huda qala ya qawmi i'budullaha ma lakum min ilahin mughayruh. 13:13 Aadi qavmiga ularinin biradarlari hudini yuvardik. Ey qavmin, Allah ki ibadat qilinlar, hundan baskaslarga huda yuk, digan mazmida. Samudiga ularinin biradarlari salihni, yaqin madiyanga ularinin biradarlari, yani ularinin islerden chikgan kisi, chetden kigan emas, shuairni, yuvardik hamalarini birxil davat bilan Allah ki ibadat qilinlar. 13:42 Аллах ке сұғыниңдар, деп юбардик. Иман кетіниңдар, Құдаңы бардыңдар, Құдаңы барлыңы билиңдар, күсіниңдар, деп емэз. Бэлкім, Аллах ке ибаадат қыниңдар, деп, юбардик, дейді Аллах сағала. Сүндэн, демэг, мағлым, бұл әбті, ки, әғамбарлэрдің, әм, әм, әр, әhəm, Аллах ке ибаадат қылишка чахыр 14:12 dillərgə, fitratlərgə, tabiatlərgə, Allah'nin uzu buna iqqoygan edir. Zayana, davam etedigan bulsak, bu fitrat, demək, Allah sa'alanin barligini uzu taqaza qiladi. Uzu harbir insan demək sizadi. Zayana, bu elçilarsiz, peyğimberlarsiz, urgatusiz, talim tabiyasiz ham, insansaf, tabiatlik, 14:43 halatda buladigan busa, albasta ular Allah Ta'ala'nin yaratu uchinin maugilligi bardigini ular biladilar. Lakin bir da ibadat masalasiya kilirigan busak, demak asasan ibadatka cakirib kildilar, bir ayetliyat giyo, lakin ibadatka cakiribliyatgan vasida u hudadan, Allahdan basita sudlarga huda yuk, zid ayetliyatdilar. Demak usha vaxtig adamlar, 15:13 ibadat qilmastilar mi? Ilar ibadat qilmaganlari uchun, peygambarlar ibadatka chakirdilar mi? Qidani bar dedilar o, bugungi kunda yungi uxshaq, ibadat qilmast midi baz adancar? Chunu-chunu ularini ibadatka chakirdilar mi? Dil edigan Musa, unga, yana bir nukta anifilat karistiladi ki, ibadat qilmastilar imas, ibadat qilardilar, lakin ibadatini Allah zaalaga 15:41 xaslag yagana Allahinin uzga xaslag ibadat qilmastilar. Çünki ibadat qiliş xam, bu xam süperi narsı ikanligini şirden aniliriz. Ibadat xam, sığniş xam, bu yalimin cidi katta artisi xaxamandik imas ikan. Sığniş, bir narsıga yaliniş, yalvariş, bir qandidin narsıga uzunu bağlıq xalda sız qiliş, o uşa tarzda hayatini keçirir. Yari ibadat qiliş, bandaliq qiliş. 16:10 nimaqadir itaat qilish, nimaqadir sighinib usish, buham fitri narsa ikaldigini koramiz. Bayqambarilarinin davatlari, yaluğuzgina xaliz, shun digina bir ibadatka, shakribgina qalimmadi, balkin ibadatini, tohru ibadatini bacaqilish. Fakat gina, Allah sa'alanin uziga gina sighinish, Allah itkanday sighinishka, bolgan ikan ularinin davatlari. Çünki, har bir insan hudani barligini biladi, 16:39 vaxar bir insan nima qadr baribir sighin adi. Ushe, huda yuq diganlar ham, yaki huda nubardi başqisi yurda yurganlar ham, qorunishtan ular ibadat qilmayatgan bolsa da, ular baribir nima qadr ibadat qilayatgalligini biz anilad yetisibiz mumkin ki, Allah Qur'an-ı Kerimda, jasiya surasida, afara ayta man ittakhada ilahahu hawahu digan, yani uzinin hawasini, 17:08 nafsini, xaxshini, xuda qilib alganini kurdin mi digan? Hech qaysi dinge sighinmi yabdi. Na musulman, na katolik, na baptizu, na xristianu, na yahud, na budfarash, hech qaysi dinde yuk. Goya ki, u hech narsik ibadat qilimi yabdi. Dib oylasakta, lakim mana bu ayatka qaririgam busak, Allah ayitabdi ki, xaxshini, nafsini, xuda qilib alganini adamini kurdin mi digan? 17:40 yani u isani xuda demasayan, budga chokummasayan, basqa baran bir buddani xudada kundi ibadat qilmiyatkan bosayan, u ibadat qilmiyatdi imasaykan, baribir u ibadat qiliyatdiykan. Nemega ibadat qiliyatdi? Haqshiga, kongliga, nafsiga, nafsinin ikidegi shaytanga u ibadat qiliyatkan sabboyadikan. Kinki u adam kongliga kegan, diliga yakkan nafsani qiladi. Ozu, demak oziga, 18:09 nafsiga ibadat qilgan buladi. Demek, harbir insan, barbir ibadat qilishi anigakin. Nimadadir ibadat qilarikan, onu sizmagan, onu anilemagan halda ibadat qilucidir harbir insan. Indi unu, fayganbarlar, Allahnin fayganbarlari, yubarlislardan kuzdangan maksad, ucha ibadatini tohru yorga salish. Allah daalaga tohru, mukammal ibadat qilishini bandalarga orgatish. 18:39 Bu demak, insani manashi hayattagi, umin hayatinin mazmunu shundan ibarat. Qayganbar sallallahu alaihi wasallam, atraflardagi adamlarini, 13 il davamda Mekkada imanga, Allah ta'alani tohru tanishka, tohru tushnishka, va tohru unga ibadat klishka ori gattilar, shakhirdilar. Adamlar, Allahda tohru ibadat klishka konishkandan keyin, chunga razibugandan keyin, 19:08 qalan ibadatlar farz boldi. Namaz, zakat, roza, basli ibadatlar. Aldin, ularini su bur kelimege cemlilab alindi. Ular bilan kelishib alindi. Sunge razimis ulardir, ularinin vaadasini alindi. Ulari hamalari ha, Allahke torudan tora buraci azqalamiz, sighinamiz, Allahnisiz etkendiyiz, taniyimiz, uzimisi tarzlamiyimiz, uzimisi xaklaganchi, hayalimizikiganchi tasawurlar bilan, 19:36 Аллах таланы тар лифламиймыз. Сыз айтканыз дей, ялки Аллах құр'анда годи тарсилаген дей qabul qilamiz. Va qeyin, sys aytkandey ibadat qilamiz, shunga razimiz. Sys nima deyseyiz shu, Аллаh va sysnin tudiyiz, biz usun qanun, deyib ulayr suzni berganladan qeyin, manashunga hamalari itfaq qilishkandan qeyin, ibadatlar tarz bola basladi. Madinada, islamin basqa aqqamlari hamasi mukambal, 20:06 Maqqada hamasi nazil bolgan imastı. Emrisi Madinada nazil bolgan ayatlardan birga etibar veririk. 20:37 wa kutubihi wa rusulihi wa li yawmil akhiri faqad dalla dalalam ba'ida. Ey iman ketergan kishilar, Allah sa'alaga wa ulin taygambarga wa taygambarga nadil qilgan kitabga wa undan aldin nadil qilgan kitabga iman keterinlar. Dib Allah iman keterganlarga. 21:05 yana qaytadan iman kitirin lardib muracaat qiliyat. Nima bu iman kitirgan lardin imani qusab masmida? Bular Makkada imanlari mukammal bugan kisilar idilar ku? Bular Allah ta'alanin rasuliga ishaniz bu haq nuzgi kitirgan kisilar idilar ku? Bularga Allah ta'ala yana ey iman kitirgan lard, iman kitirin lardib muracaat qiliyat. Yani sizlar imanlari izni mukammal qilin lard. 21:34 imanlarinizde mustahkem turinlar. Allahga, unin rasuliga, kitabiga iman tetirinlar. Shunlarinin ayitkanlarida mustahkem turinlar. Kimki agar Allahga, melaikalariga, unin kitablariga, elchiliga, elchilariga, ahirat guniga, kafir bosa, munkir bosa, o, qasurdan asig, haqiyordan jilahin, uzaqlasit getikti digdi. Demek insan, 22:02 hala iman kitir diyo, ibadat qiliyat diyo, shu bilan mesele cüdeyan hal bulgenci yog iken. Allah ta'ala yana Kur'an'nin baska ayatlarida, ularinin qob kiliglari, muxizik bulgen halda, Allah ki shirik kitirgan halda, mumun buledilar. Allah ki bulgan imanlari, shirik bilan birga, aralashkin halda buledidir etkin. Yana bir ayatda isa, wa'budullaha, 22:31 wa la tushriku bihi shayyan. Allah sa'alaga iman ketirindar, taqin unga hech narsani shirik sulmagan halda iman ketirindar, lib ehc etsidilar. Quran-ı Kerimli yana ayatlarga muna hazaq bilan nazar sala digan busak, alzingi qawmlarga, Allah sa'ala yubargan, hayganbarlardan bazlarga, masalan, Su'ayib aleyhis salamga qawmlarinin vergan jawablara bu bir etibarga malik. 23:07 Allah hitadi ki, biz madyanga ularinin ozlarini islerden chikgan su ayirini peygambar qalib yubargan idik. U barib ey qavmun, Allah ta'ala ge ibada qilinlar, sundan baska Quda yuk, ta'a su tarazida qiyana qilmenlar, nesirlarini yahshi odanlardir bilemen, yakinda sizlergi ammaq Allahin etkini qilmeseniz, butun atrafinizin urab aloqi bir qattik azab kilisten qorkaben. 23:42 qavumlari cevab veru etedi ki, ey shuayt, senin namazin, bizni asa babalarimiz ibadat qilgan, ular sigingan, ular yulgan yuldan qaytar adimi, bizni uzimizni, mali dunyamiz, hapkan tutgan nasalarimizni haqilaganimizsiye tasarruf qiristan bu seni dinin tusadimi, sin etetgan yulgani buskar ediyan bursak, sinin buyruklarini bacar ediyan bursak, biz uzimiz dünyali islarimizni haqilaganimizsiye, 24:12 qilalmaz ekanmizda qoygan bu qaflarinni, sin urzin burxalin, yuvaxgina, yaxxigina, toru yolini biladigan, qafku qilafsala digan, balasan ku, bunaka demagin, buzga bu qaflarini tikistirmagin digan jawabini derbilar. Yani, mayli seni yolinge kirsak kirarimiz ku, lakin naga bu sani yolin, sani aytatganmarsan bizni, dunyawi islarimizgi araylashadi. 24:40 Bizni uzmizni qiliptirgin islarimiz, dimak uzmiz dedilashimiz kirak, dunyawi islarimizmi. Seni isa davatin, etetkin suzlarin bu, alaqada bir din bolib qala vursin. Yani, xuzbi, manaki ingi zamanlarda dunyawi kirgan, ilmanilerdir tariflan edigan, yani, dunyavilerdir etledigan, din bilan dunyanin ortasini acres edigan, din bilan basqan asalarini... 25:07 alahada alahada qilib qoya digan larinin davasi, usha, shuayb payqambarini uqshini davatlariga qasi shqan qavmlariga julayan uqshab gitadi. Ular, bar, seni xuda inge ishammimiz, seni etkinini qilmimiz, seni etkin ibadatini bacarmimiz, dimadilar ku, lakin etkilarin naga indi, bu ishin bizi duniyamizgi ararashi qerek, buz bu narsiga razi imasimiz, didilar. Ular, xudaga razi bolisdi. 25:37 shu'ayb alayhissalamni ilchi ikalliyilarini ilisti pulax salisti, uqisha haqida oylaq koristi, san tohru yaxshi gida, ishimizda hamamiz yaxshi koradigan bala san, san cili adabli, tohru yurib tohru turadigan, tohru sozdiy digan, yani sadigatin ras. Tatim, bir narsada biz gelishaldeyimizki, san etirkan narsalarin bizi duniyamizni vergiliy digan bosa, bizni urfu adablarimizni, tartibu imtizamlarimizni, duniyavi islarimizni, 26:06 agar seni yulin bilan bilin ediyan borsak, biz bunu sigarazin imasniz didilar vaq, manna shuz jihadlari bilan ular kafir boldilar. Qudani yuk diganlari uchun imas. Saygambarini sin yalganchisan diganlari uchun imas. Ular yalganchi ded etkallarini keltirilmadi. Balki, tohri, yaxshi, dida yaxshi geflar, dida ahlakka faydasi var, adab, ahlak, insaf, diyanatka faydasi var geflar, yaxshi sozlar. 26:36 lakin bu, mada biyakka otmasnigi kerek. Bu, duniyamizga, hizi duniyami ishlarimizga, biyerda mali duniya adiliyatisi, tapkan, tutkan malimiz bilan, nima xahlasak, biz kini qilishibiz kerek. Yani, oda qita tulq, mal, xar narsani qildiradi. Qoq, narsani uxe mal, xalqiladi. Ali, orislar ayitgan diyi, qim tulq dolasa, muzikan uxasak ayitqiladi digan diyi, qim bu qoldan mal bosa, uxe masalani xalqiladi. Indi ular ayitgatlar ki, mayli, 27:06 xudayin xob xuda, sen xob bayrambar, sen yolgan ki imaz, lakin bir nukta qabul qilim ediyan nukta. Yani, bizin qolimizda mal, bizin qolimizda dunya, qini ozimiz xaxlagan qe tasarruf qilamiz. Yani, shu mal bulan, bu dunya bulan xaxlagan ishimizi biz qalishimiz qerek. Sen bunga aralashmasligin qerek. U shanda biz qerishamiz. U shanda biz, sen bulan, murasa qilamiz. Xob dushinin uchun, ularini Allah ta'ala. 27:35 imansızlar qatarada zikir kildi. Bu düşününçün, Allah Ta'ala bu qavmni Allah'nin yövligi munkir bolgen, kafir bolgen, Allah Ta'ala rahmetsiden cida bolgen kişiler ismese de Allah huzga xabar verdi. Bular hamasi ibret, bu şimceki bir hikaye astana vaxt utkani suçun ayitlediyan çöpçe geber, Allah'nin dini bir. Su'ayb peygambar arkani yubarligan din ham, 28:01 Muhammad alayhissalam arqali yubarligan din ham hamasi bu bir din. Din fakat kina masjidda, cay namaz usudagina din imas. Din bu hamme yerdadin. Bu Allah ta'la hamme yerdu hudah. Wa huwa alladhi qis samayi ilahun wa fil arbi ilah. U shindi hudaki asmanda ham hudah, u yerdaham hudah. Asmanda bu yin ejkani bu olayatisti. Hamme asman cismilare Allah ne buyurugun baceriyatisti. 28:30 Bu Allah hud düşünündük, yerdə həm Allah, yerdə həm Huda, yerdəki insanlar, çi insanlar üçün yarar gəlirken bu alam, Allah sa'la bu insanlargi həm beliyatçı təlimatini ki, ey insanlar, hud ilerini asiyilər, bu asimandagi katta ülken sayyaralarini aldi da, nime digen adamlar silər? Sizler, sizler bu alam yarar gənden bu yagda, sizlergi oxşigenden niç tasik gelip geti yastı? 29:00 Sizlergi olsaygan zoromanlar, yaki mamman sarayganlar, kattalar, kitkinalar, alimlar o amilar, bularinin umri, bu kuyasinin umri alda danyamadigan suz. Bu yulduzlar, kattakan ulkan cisimlar, unu akilham hatta hayrasta qaladigan, akilham kattayargan, kitab-kitab kunisdan aciz boladiganlar, hamasi kudaga boysungan, bular hammasi Allahnin shizqdan yuriyatdi, bular milyon, milliart yil bolganana. 29:28 bulmaganini başqasini adamlar anik bilmidi. Alimlar, profesorlar, akademiklar bu alamni, bu ayuk yasini qacaan fayda bolganini hal bir kararga kirishmayan. Xu qadim, qacaanlardan bihagda, lakin birar lahzi toqtamastan Allahini etkani bular bacir yatsi. Asmanda Allah huda, ulin etkani buli yatsi. Yerde hem hud di shundi. Suz insanda ularini aldiba, hek narsi imaz. Az disi bana bu imarat, bu divarlar. 29:58 Siz ulam mangi olsiganini ne istasini korgan? Siz ulam bizgi olsigallar ne istasi bu masiki kritik etgan, ne ista adaminin hayati otadik eti oradi? Addi bir daraq, addi bir rizq, siz ulam mandan koran, necci chandan, necci yuz barabar, on barabar, artuk umur koradi. Ularini umur bizgi karaganda iza oraq. Ularini yolu bizgi karaganda iza oraq. Biz bir marta shunday kelib, shunday ketamiz. Biz bir kuski olsiyar shakta bir konamiz. 30:26 shiblanketamiz, u sahq qalib turbti, u daraq davam etyatdi, u kush yox, u daraq turgan cayda, neti yuz illar, min illar turadi, turgan bosa qidasiga munkir bolmidi, qidasiga asi bolmidi, Allahini u masara qilmidi, Allahin yoludan boyun tavlamidi, uzaq illar yasyidi, uzaq illar Allahka ibadat qiladi, Allahka tohri sighinadi, Allahin etganini bacaradi, lakin bir kush yoxsar, 30:54 Bir lahzaga konub kese diyan insan isa, oca bir lahzaga hayatini ham Allahni dargazab qalib, Allahni narazi qalib, Allahka asi bolib, Allahni huzurda badbaq bolib, lanati bolib kese diyo qob insan si bir lahzaga hayatida, shundi konub, shundi uchib getisinin ozu, gunah, masiyat, kusur, badbaqlik, munafiqlik bolib qaladib. Bu albatta asinaldi halatki, bilin ila yerdaham Allah huda, yerdaham Allahka sanili shkerek. 31:24 U azmandagilar imaz faqatkina, suzlar hamdir, Allah buzga nasihatini qilgan. Wa paygambar 13 yul davamida Makkada, qayanan 10 yul davamida Madinada manashu aqidani adamlarga targib etkinlar. Bu aqida faqatkina, Makkanin uzdagina tugamadi budar. Makkada 13 yil adamlarimi imanga qakrib qoyib boldi, enisilari pistiyilar, manan namaz uqiyapsilar, ibadat qiliyapsilar, 31:53 ayitkarimizin bacariyatisilar, indi boldisilar, tayyarisilar, silari butun boldiyilar, ded ularga, baska etibar vermestan koymadilar. Çünki budar sal ayitkarimizdi, La ilaha illallah, Muhammadur Rasulullah, bu kelime qodakili çağımızdan başlanib, umrimiznin ortasi hamazini ot içigi qamrab, ahirda, hu dünyanın en ahirgi darvadasidan, olum darvadasidan otib, ahiraki otib git etgen mahalimizde ham, 32:23 shu kalima duran otuk etsinus kerey iken, demek bu kalimanin darsini hech ham tugamidi. Bu kalimanin tasiri sizlan bizim qalbimizda daima mawcid bolib turisi ucin, bu tez, kob, vaç, qurrak, fakirallanisi kerey bugan kalima iken ucinam, Allahnin peygambara, Muhammad alayhis salam, Madinada ham bu tawhid darsini toqlatmaganlar. Chinki adamlar, bir mersi tushinib, kelib, agar ularga daimi ozuqa bobturmasa, 32:53 zayiflashib, susayib, bashqı yöldərgi chalgib, azashib, qrip getib qalishlar ixtirmalden xali imaz. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bu barada uqshini kolligan tadbirlari, hatta bandalarga, Allahnin bandalarga, ummatlarga urgatgan dualarda ham uz aqshini tafsiradi. Saygambar alaihi salatu wassalam ashablarini itilab turganda, avqat yiganda, yuz yuganda, namaz uxuganda, namazdan fariz boganda, 33:22 qocha qe çitkik yadkanda, iska bora yadkanda, uyga qay çitkik yadkanda, kiri yadkanda, masjidka bora yadkanda, yadkanda, uxla yadkanda, uykudan turganda, ham Allahka sığınib duruslu buyurganlari. Tawhid, Allahnin yakka yu yagana ikanligi, bu alam hamasi Allahnin istiyarda ikanligi, bu insanini biraz lahzahan hayal edan, momin musulman adaminin biraz lahzahan fikirdan, qalbedan qotarilmasdigi kiragiligi uchun, 33:50 Peygamber ṣallallahu alaihi wa sallam irtalab yuqangan biradarlariga wa uzlariga mumillariga birgalaşib bu duana itkizardilar ki, Allahumma bika asubahna wa bika amsayna wa bika nahya wa bika namutu wa ilayka nushur. Ey Allah, sen tufayli biz tanga attirdik. Seni rahmatin, seni madadin bilan, seni haqsin irazan istagin bilan biz tanga attirdik. Seni haqlamasin urnimizan tulmazdik. 34:20 sen haqlamasan, xu to shagimizda xinde yapish qalardik, sen haqladin, biz ordimizdan turdik. Wa bikamsayna, wa seni haqshin bilan, seni iradan bilan, seni madadin bilan, sen tifayli biz bana kechkirdirdik, kechkeche yetib bardik, agar sen haqlamasan, kechkurunga yetib barmazdik, qal shi kunduzdun ostasida binna sabib qalish, kechkabimaz, sen tifayli, wa seni huzurunga biz, wa ilaykan nushur, seni huzurunga qaytib barladin. Kechkurung baladigan bosa, 34:50 Quddushun qol shayad, Allahumma dika amsayna, ey Allah, sen tifayli, sen rahmatin tifayli biz, qeshqa yetib bardig mana, ded ey tarbilar. Asbahna wa asbahal mulki lillahi, walhamdu lillahi, la ilaha illallahu wahdahu, la sharika lahu, lahul mulku, walahul hamdu, wa huwa ala kulli shayin qadir. Mana biz tang attirdik, butun alam, mulk, hamasa Allahun iki bolib tang attirdik, bizan. 35:19 Alam ham, mali muliku, mali zavlazu, ham ma hamasi, huda niki bolgan halda, yena tan attirdi. Allah ki hamd bolsun maktav, Allah ki bolsun, undan baska ilaqi yok, undan baska huda yok, unin yalgaz yagana ozu, unin hekbir shirigi yoktur. Uni mulik, butun mamlekat, butun mali dunya hamasi, unikidir, Allah nikidir, Allah ki hamd sana bolsun, u harbir nasiki qadirdir, ey Allah. 35:49 min sendan mana shu kunda boladigan yakhshiliklarina, bab bu kundan kiyingi keladigan kundin yakhshiliklarina suriyiman, sendan bu kunda boladigan yamanliklardan asrashini, bab bu kundan kiyingi kullarda boladigan yamanliklardan asrashini suriyiman, ey Allah, mene dangasaligdan, mutakabirligdan uzin saklashini suriyiman, ey Allah, mene dozak alawdan, qabr azabdan asrashini suriyiman, bu sorovlar, bu dualar, bu tavhid. 36:18 Bu çünçəki buru du'a manasını bilməsdən uxilib qoylu vuradigan ahamiyyat bilməsdən ayitiladigan narsalar yeməz. Balqim, manasının uzu ham dars idi, talib idi. Bu har kunu ayitiladigan du'a, yemək mutawahid darsi, iman darsi, har kunu bilirladigan dars. Bu takirar takirar ayitilib tuladigan dars, çünki bu iman, iman, bu insanga su, doki hava, su bilan hava, nan bu har kunu istimal qınladigan, bizunga har kunu. 36:47 ehtiyacimiz, şub tredigenlerse bundan hemb artırağı, ahzarağı, kummetli rağı demek manası iman etxod tavhiddasi la ilahe illallah muhammadur rasulullah kelimasını düşünüş ve şu asaslı hayatını utkazış bu musulmanlarının vazifeleri. Allah s.a.v. Ibrahim atamız babamız arkali bizge yana bir nasihati var. A'udhu billahi min ash-shaytani r-rajim qul inna salati wa nusuki wa mahyaya 37:15 wa mamati lillahi rabbil alamin. 37:44 qanda islatish qereyligini xuntiradi, mana bu yorga tegmen, polisi tegizmen bu yorga digdi, mana bu yorgan burayi siz, mana bu knopkasini basasi, qatim basli coyga tegmen, digi bergan busi igasi, uxan digi uxat qigarada turis gerek, igasini çizgen çizigdan, etgen çizgden çizmestik gerek, hayat igasi Allah, hayatini istil bar, savgu bar, soyi bar, tamaxasi bar, hayatini ibadati bar, bayrami bar, 38:11 Ertengi kundiga keledigan, mana Ramazan hayti bar. Undengin keledigan, qurban hayti bar. Bular hamasi igasi bar. Biz bunu oylak tapgan imazmiz. Bu birinci may imaz. Bu yittinci nayadr imaz. Yigizme üçüncü fevral imaz ki, insan oylak tapab haklagan isa, ozu haklagan isa otgazi vursa. Buna gibargan Allah. Buna bizga orgatgan Allah. Çünçün Allah bu kullarda qanday otgazis kerekligini ham tarifini ozu çizib, ozu belgilab. 38:40 uzu kursatkan tarizda otgazganlar, Allah saalanitan algan, Allahdan korkan, Allahni yaxshi korgan adamlar bu kullarini ushe tarifiga muafat qalib otgazadilar. Amma ana u bayramlarini, shrik bayramlarini, kufur bayramlarini ushe kongillayin di, ushe nasbi shaitanlari buyurgan di otgazika organgan adamlarisa, bu uluq bayramini ham ushengi oxshati, baskin indan ham kora hadirini yergi organ halda. 39:10 qoyniga yakqan halda, shaytani vasvasa qilgan tarzda, ot qazadigan adamlar, bunin egasini esidan chikargan adam bolub qoladi. Bunin egasini esidan chikasa, qigin haqlayan cayini buraydi, yaqini bu yaqini buzib qoyadi, egasini daim esida turmagan adamla, ghaflat baskan adamla, an qavsargan adamlin isi shunaka ki, qolizagi nartsi ey, nadan bolmagin. Bunin egasini, bizahan buyuk zat, halifenden sureydi buna, o unaqan anayi imaz. 39:40 iqtiyat qidin bu palanchiniki ya, digan digi, Allah niki bu kundar. Esangi kele digi mubarag Ramazan, qurban, hayitlari, bu Allah niki, Allah ayitgan digi otkazish kerek, harxil hurafatlarini, bidatlarini, harxil bol mağur narsalarini bunga harar ashtirib, mana biz hayit qildik, mana biz bayram qildik, digi digan adamlar, Allah sa'aladan qorkmig digan, Allahni nazar qilmig digan, ha, uzun geflish qalim, palanchin mi? 40:09 həş nəfsə qimiydi, uzun unu bilaman, nima diyişimni deyidigan odan, uşa palancini mimsimasa, undan korkmasa, avun uzun mən toqr lab koyaman, uş nəfsə dimiydi, mən ayitsan kisnasa dimiydi deyidigan, mənə, yani uzunu, undan uslum koyadi. Man palancini uzun qaflacini, mən anamda ayitsan, uş nəfsə dimiydi. Diyan ki, mən, u palanciden uslum mən. Bu düşünge u şeydi, həş nəfsə qimiydi, uzunuz bilamiz, deyidigan odanlar, Allah ta'ala odan. 40:36 ozlarina ustun koyub koygarlarini bilar mi kildar? Shun shun azizlar, biz bu La ilahe illallah kalimasi, Muhammadur Rasulullah kalimasi, biz uchun muqaddes iken, bunin taqazasiga, buni bundan chikarigan, xulasa bu buyuradigan, islarini bacarishiniz bizge vacib lazim iken, iyilik har kununuz, har nafasınız, hayatınızin har bir parchesi bulagi, shungi muafiq otishgerek, kursatdan faydanınız bana ertengik ilerken, mubarak Ramazan bayramları. 41:06 bilan hamalar izni, çin dilden mubarak bat qalaman. Allah ta'ala çizge bizge bu kullarini qutluq, barakatlik, mubarak eylesin. Ves çi kullar qusayli barakat edan, Allah hamamizgi uzini, in yaxshi mukafatlarini, ajruz sabaplarini ilahim nasib etsin. Va bu kullarini qadr qilmasini uzgi yarasha bileylik. Baska narsalarga bunu oxsetmeylik. Bu kullarini yaqi mahatamgi aylantirib qoymeylik. Bu kullarini faqadkina 41:36 esik sanab, uy sanab, kocha sanab, kocha koyda, xarsan bolub, otqaz meyilik, mazal ma mazal chapub, uy ma uy chapub. Sunayiz halatlarinda, ota digan bayram biz oylasak, qadrindan pasaytirgan bolamiz. Bu bayram imaz, balkan matamga aylantirgan bolamiz. Hayit qalib bizgi kelib fatiha okumadi, digan adamlaram, bu bayram mas uzu matam idi, si matamga kelmadi, bizi matamamizi birga baham kormadi. 42:04 deydigan, dinini tushum meydigan, islamini qadrini tushurib koyadigan, bu uluq bayramini paski uğradigan kishilar bolib qaladilar. Azdi bir bayramini, insan tamandan uylak çıxidigan, u tamandan cari qalingan bayramini, bir dekatda tantana bulan, tayyargarlig bulan, uzaq vaqtlar aldindan, bir neqi aylar aldindan, tayyargarliglar, kanci dan kanci sarfu haracatlar, kanci kamisiyalar bulan tayyarlanib, utkaziladiku. 42:32 unga sun dey bul khursanchilik bulan, sadu khurranlik bulan kirib, sun dey halda otgazladi ku, amma bu muharak bayramimiz nisa, kob adamlar, ozi bilib mi, bilmestan mi bunu horlagandi qilib, bunu ingari kim yedigan osi doktularini, chaparlarini kiib. Uyilardim otrish yetmestan kochega cikib, qatar bolishib, hammalar boynlarini yergi ekgan halda, kocheda qatar qatar sutarlarini tizib qoygan halda, doyaki dunyada, 43:00 heç qayrda musibat bulmadyu, uşa xanalanda buldi musibat. Indi bu musibatini butun dunyaya tarqa tishkerek. Uşa palanchini basiga tishkan matan, bu dunyanı basiga tishkan matan. Bashqalar bayram qilib, toy tabax bayram qilib, furtancilik qilib yurmasin. Manashi bizi musibatimizi kilib okursin, bizge rahmi kilsin, bizi basimizi silasindin, basini egib turgan deyib olisnik. Bu bayrami nisbatan hurmatsizlik, bradarlar. 43:29 Heç bu məsələh hazırçıya astanadan uyaqqa ot qazir kərək, kiladigan adam, baradigan adam, yok lagan adam uzu tapvaladi, uzu izi korsati, mənə mən barman, mən battaman, vaydaat, kililer, mən istab yulmiylar, mənə mən, demeseyiz dəm, sizi tapvaladi kərəy busayiz əgər. Sin rüzgə kilib tazir zihal qiliş, əgər kəmni tluyan busa, üç günlük matam yitmagan busa, yil oç gitgan busayan, yana matam çozuz kərəy busa. 43:57 Siz xudabi qarşi goya ki, cahil qilatkan di bu seyiz, Allah da zarda qilatkan bu seyiz. Yani harkan di zarda üçgünden otumasilik gerek, adamları ortasda geyem. Üçgünden ortak alazlasilmasilik geyem adamlar. Ünden uyagı otuk gelse bu ginaci adam, kuduratci adam, dille kek saklay diyen adam, bir nesani heç dilden çikar varmı diyen yurag üstüne kangi adam, üçgünden ortaka çözedi azami, üçgünden ortaka çözedi zardani. 44:25 qebleşməsləgi nə? Mu'amim bolsa, uçkunda tamam boladi. Bu abdi insana ortasdagi ma'amala. Insan bolan Allah ortasdagi ma'amala qi. Qilga çözsə, yigirmaga çözsə, qırqa çözsə, yillar çözsə, yanay davam on yillar çözüb yorovursa, bu adam, bu adam uçkun imas. Balkin yillab Quda bolan goya ki, zarda pazlashgan, zardalashgan, nega san bizdi Quda adamimizi oldurib qoydiyin? 44:53 Negi si lan, basimizge musibat saldiyi, vay bizde musibat, mana kuri ilar, kiri ilar, kuri ilar biz isimizde halimizde, digandi bu midi ma ahi adam? Shuna qad olub qaladi? Allahde zardalashkan, Allahde achqilgan, Allah bilan urushkan digi bolub qalamiz, agar soz bilan etmeseyan, amal, ish urusini qorsatib turbti. Shunusini hech bu meseh aslanadan uyaqqovat shkerek, qorsani bolhati shkerek. 45:21 qoçani egelariga, yuradigan adamlariga xalqo iskerek, qoçaga cikgan adamda is bilan cikadi, yumus bilan cikadi, dekorsiyalar hama dekorsiyayamaz qosaga cikgarlar ki, har qadamda u iskidan, bu iska kirib, tanima sayam, ulat olumdan qatdiqdir, narga iska kirib maqtib olsa, bu isyin tegirib. Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillah. As-salatu wa s-salamu ala Rasulillah. Amma da'at. Muhtaram. 45:47 Cemaat-ı Müslümin. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. 46:18 Peygamber sallallahu alaihi wa sallam ge Mekkada nazil bugan Mekki suralardan bari Abasa surasini tilawati dha Allah ta'ala nasib itkansi manalarini itkansi ki harekat qalamisi. A'udhu billahi min ash-shaytani r-rajim Bismillahi r-Rahmani r-Rahim bata wa tawallam 47:53 Mala xadir sudlarga, mala shu'abasi surasini anvaldan on ayatini davartidik. Bu, qorutur sudlariki ayatlari qisqa qisqa, mala sudlari ma'lum boladi ki, Makkada nazil bogan suralardan. Makki suralarini tabiati, bo suralarda asasan koza titilgan maksad nokta, Mamun-Musulman camiyatini roqi-ma'navi tamandan tarbiyasi, 48:24 ularini ilman u esqadlari iqlasiga qarak biyan. Bana shu surani nazil bolish sababin nuzulida, tarixida, rivayatlarida kiltiraydilar ki, bir kunu Peygamber sallallahu alaihi wasallam Makkadagi mishriklarini, kafirlarini, inqatdilari bilan, mishgurlari bilan mulaqasda burduturgan idilar. Musulmallar giku qarshili qilayatgan Islamga 48:52 çözxınlık qılıb düşməlligini həmmət tırını içki salıb, canı, küşünü bariça, quvatını yetkaniça, həmmət çaraları bilan musulmanlikke qarşı bulan aşaddi kafirlardan, Abu Cahil, Walid ibn Mughira, Utuba, Şahiba, çünge uxşigan kafirlarini, bir guruhu Peygamber sallallahu alaihi wa sallamni huzurlarda oturub, Rasulla ularini davaslari bilan məshul iddilari. 49:22 shu anda sahabilerden Abdullah ibn Ummu Maqtum degan bir kisi celib qaladilar. Bu kisini qozlara aciz idi. Lakin Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam geci de iqlas ilan, ithad ilan, muslimanlika cili hamdir muhabbat ilan kirgan kisi idilar. Peygamberini aldilar geci gelib, Ey Muhammad, ya Rasulallah, minge Allah surga orgu etken ilimlerden talim verin. Allah da la surgaya... 49:52 qirgan Qura'ndan dinge urvatin biz birini qemalataba murwacaya saradilar. Quddushu halatda isa Peygamber alaihi salatu wassalam hala yukarda etkanimiz isbilan mashgul edilar. Agar zahiran qaraydiyan buse cidayan bir muhim isbilan mashgul edilar. U Abdullahi ibn Ummi Maktumni ishiga qaraygan daham, unu intimasid taklifiga qaraygan daham, du'ada qilatgan islarini ahamiyati cidayan bir 50:22 başqaca. Çünki, İslamga qarşib olub tırgan kattaqan bur guruh, cidahan bur quvatli, kucu qudratini igazib ogan katta bur akum tayfanı basida tırgan adamlar, filarini cilovlari hazir Rasullani aldilar da otoç. Agar filardan bir antasi musulman bolub qaladigan bosa, bu, Abdullah ibn Umm Maktumga oxigan, Abdillamun musulmallariga oxiganlari, bir qayn celarini kollardan kin edigan islarini 50:52 Yani ki, xindi bir tisu, xunki, insani zahiri bir qizqa aqli xuni eski saladi ki, qancha-qancha mamun musulmanlar teyni nalatkan, ular goya ki, amalgi asil almayatkan isilar, qoloda reyasati bar, qoloda hukumati bar, qoloda qancha-qancha kucu, kudurati bar, quvati bar, adamlardan bitkasi agar musulman bolub qalagyan bolsa, ish ancha jengil kocardi, musulmanlargi bolatkan karsilik ancha, 51:22 toqtari də, balkim, jida kob adam ıslangik gelishi mumkin idi. Çünki uşa kafirlar, müçriklar, asasi qarşiqli turgarlarını qolu der idi. Başqa müçriklar, başqa kafirlar hamasi ularinda sözüge itaat qolub, uşalarini çizgen, çizdirdan çizmiy digan adamlarina demek qatitalari Rasulullahın huzurlarida oturup durlar. Peygamber fırsatini ganimat qolub, ulariga sözüge canlarini açtib. 51:48 içilərini püydürüp davat qilayatdilar, tashviqat qilayatdilar ki, qilar islamini kebqala qaslat edir ah. Lakın xud düşündü bir xalatda, küsülməgen xalatda, qidiyan bir naqilay sharaytda hali bir kuz acil adam kelib qalib, indi avazini bariça qoyib, shaqrib, ey Rasulullah, mengi qarayn, mengi orga sel-sel dib durbti. Qindir xalat qidiyan bir ağır, naqilay bir vaziyasini yüzdəgə keltirdir. 52:15 Abdulllah ibn-i Ummu Maktumini qurlari aciz, bu buladikan halatdan khabarlari yox, bilmigdilar ki Rasulillah cidahan bir muhim is-is-size bas khatrib turganlarini. Quddumana shu vaqtta Peygamber aleyhi salatu was salamini dillarga bur. Sayat uxtu, Peygamber aleyhi salatu was salamisi ibn-i Ummu Maktumini kilisden xafab oldilar. Nagayan hazirindi shun dabur halatda halak birmasi bulardi, su sozun ayitmastan tursi bulardi. 52:45 bir pas cim tur sayaki, biraz lan kiyn kiysen, ne qalardi, digan bir mulahazami, qullas qalan peygambarini yuzlarida qorundi. Yani, biraz qaslari çimirdilar, yuzlarida bir tunlik fayda boldi, qehrilari biraz xafalik alamati qorundi qaldi. Quzdi xu vaxtta, Allah s.a.v.ndan bana xu ayatlar nazib qilingan iken, bu ayatlar da, 53:15 Аллаху пайғамбарамызды танкид қылган икен. Бу пасырлар айтадилар ki, Quran-ni hech bir surasida, hech bir ayatida, mana shu ayattakin isin gyanin Rasulullah-ga qattiq bir tahbib, Rasulullah-ga qattiq bir tanbih buğmayan idi. Hech bir ayatta Rasulullah-ni qiganin islərini qattiq tanqiq qilib, payqambarga itab, hitab buğmayan idi. Amma mana shu surada, 53:42 mənə şu ayatda Peygamber aleyhis salatu was salamga, Allah Ta'ala tamandan cide qatlık muamala bozdu, deyidilar. Başka hicbir yelde korulmagan. Amma bariburisundan bolsada, Allah Ta'ala bu surani ayatlarini, mənə şu Rasulullahga bugan sandihini, başlamasini avvalini, anca yumshali bulan basladi, deyidilar. 54:08 cəmiyyət, bu musliman ummətini dəhbarı, xeyqambari bugən, bütün alani, sarvarı, hamma mu'min muslimanlarını faqrı bugən, Allah'ın en yakın bir dostu, bugən Muhammadi aleyhis salamga, baribur Allah talaninin muhabbatı, Allah'ın dostluğu, o daimiku. Çünçünən, goyaki, üçüncü bir şahsakda isqaya qırmetken deyib, bolib başlandı. Abese, otavalla, yüzünü burıştırib, 54:37 qasini qimirib, yuzini ogirib aldi. Tadini peygambarimizin, Allaha subh'u ala shay'at, tarifliyati Muhammad alayhi salam, yuzini burushtirdi. O, yuzini ogirdi. Yuzini burushtirdi, qasini qimirdi, digan soz, oza umuman güdeyan bir kirayli halat imaz. Eger falan ki, 55:02 yüzünü buyum eytir valdir edegen sözünü eytiriz, uşaq falancını özüge kandayda bir nakil eylik buladi. Allah özünü dostu haqda ta qiyamat gece okula diyan Kur'anga mana şu kalimelerini tushurdu. Muhammad aleyhis salam yüzlerini çimirip, paslarını çimirip, yüzlerini bırıştırdidi, goya ki, peygambarını özlerge imez, dalkin baska bir adamga eytir deryatken deyil qilib basladi. Oda söz bir yakın dostuzun betige qaraatisinde tiktasiga 55:31 qeferisiz bir basqa, nda bir savuk halat kayda bolis qumkin. Amma baribir ayitsiz qerek, ayitmeseyiz bomiydi. Aldizgi otqazi qoyb, bu kishin bitigiyemaz, taqib basqa adamgi ayitiz turib, bu kishi baribir ejtiyat, ejt turib turib sinaka qildilar. Man sinaka bol didib, basqa bir adamgi, xintirish, ucaq qali unga yetkazish, ucaq qali tembih verish, bu anca bir halatni. 56:00 cimshatish, mulaimlashdirish, goyaki usha ortadagi dostligini qarraqni salmaslik digan manada tushunusunuzumki, Allah ta'ala ham asrida fayqambar sallallahu alaihi wa sallamga tanbih veri yarti birida, u kishini tankit kili yarti, amma bu tanbih tankitini basilanisini avvalini, goyaki baska adamgi aciyatgan digi kili basilagan. 56:28 Anca'ahul a'ma berkur adam kirgan edan u kshimi Muhammad aleyhis-salam zizlarını ugrib aldi. Wa ma yudriika la'allahu yazdaka. Indi bu ayat bulan Allah ta'ala Rasulullah'ın uguzlariga tordan-tora qtab kula basbadi ki, Wa ma yudriika la'allahu yazdaka. Akhir ismal usut qigan adam, aciz adam. 56:57 Allah'ın azabıdan qorqub, xawf sirab, sizdan bir yardım, sizdan bir manfaat izzab qigan adam, sizin sözlerinizin içti ihtimal günahlardan faqidi bolar. Siz qatdan bilesiz. Lakin sini etkani qiliş geregdir, zarurdur. Bunda qılaq salış geregdir. Av yaddakkaru fatanfa'ahum zikra. Ya ki, bana şu sözlerden bir tando nasihat aliz, 57:25 unga su nasihatlar qayda birar, manfaati tigar aqar. Siz bunu qayridin bilasiz. Allah uzu biladiku, digan bir mazmunda. Amma man iftagna fa anta lahu tasadda. Amma mana bu haqidatdan aslida yuz u qirgan. Bu dini islamga zoyaqibi hacat, bizga buna qayyul kereymaz. 57:53 hacatimiz yox bunga, biz bunga zarimiz yox, deyib ozlarime mutakabirligilari bulan, mamman streslari bulan, yukari tuskan, ozlarini katta tuskan adamlariga isa, siz can cahdiyiz bulan, ulariga biranib tusunturuz ki, harakat qiliyasiz. Wa ma alayka allah yazdaka, agar ular siyoliga kirmasa, deynik, iman islam kitirmasa, fakilanmasa, onda sizgiye nime zarar bulardiz? 58:24 Agar kafirlar musulman bolmasa, olar shuharatta dunyadan kitse, inda mu'minlarga, musulmanlarga, u kafirlarini zulmu, kafirlarini imansizdigi, yaramasdigi suayli bolargi, hech kanday zaray yuk. U siz cani cahdiz bilan, butun vucudiz bilan harekat qiliyatsiz, asilda yuz ogirgan kishlarga. Olar imanli kime ganda, nimi bolar da dunyadan su ahvalda ot ganda. 58:53 suzga mumahan zarar bulardi. Amma cuza yenib yugurib qagib, harakat bulan Allah ta'aladan qurqan halatda, suzmin huzuruzga kelgan odandan isa, suz bi farwa bulayad suz. Suz, unu itibar vermastan, bostan atsa bulan majgul bulayad suz. 59:23 Kalla, yuq, bu na turi ish, innaha tazkirah. Bu Qur'an ayatları bir islatmadir. Faman sha'a zakarah. Kim ki fahlasa, bunu islat, yad alad, manashunu qabul itadi. Allah sallallahu alaihi wa sallam manashirdi, kalla, digan suzu bilan Rasullallahu ushaqigan ishlarini dimak ki turi imas. Bu ish, na turi ish, digan deyboldi. Bu yirde, 59:51 Biz ayatlarini oxuyanimizda, manasindan, ibrat nasihar oluyanimizda, balkin, birinci geldagi bizga keledigan, yesimizga tushadigan, biz aladigan manalar, birinciden, insanlar ortalardagi muamala, ularini camiyasi tushkan urnlaridan qat'i nazar, ular bayi mi, tenbaqal mi, qatda mi, qichkina mi, amaldar mi, yaki baska unistan qat'i nazar. 60:20 Allaha huzurda hamalara barabar insarlar Allaha huzurda hamalara barabar insarlar Allaha huzurda hamalara barabar insarlar Allaha huzurda hamalara barabar insarlar Allaha huzurda hamalara barabar insarlar Allaha huzurda hamalara barabar insarlar Allaha huzurda hamalara barabar insarlar Allaha huzurda hamalara barabar insarlar 60:48 dunyanı işlariga, xayatını işlariga birladigan bahalar, bu, manashu, yiyir yuzdagi adamlarini tasawurladigan kirli chitib imaz, balkin bu ilahi bol shikirak hammasi, Allah sa'alani ulchawu blan ulchana shikirak. Hamma ulchawlar, hamma qadriyatlaru, hamma suzlan buzga buladigan yul yuruflar korsatmalar bu ilahi asmani ikanadan dalalad birada. Agar usha ulchawlardan, yul yuruflardan 61:17 azgina chekinish gola digan busa, bunda kin bolishtan qat'i nazar, oo Allah sa'la huzurda radi itilishi mumkin. Bu yirda Allah uzi sayqan baradan qabir gologan azgina-gina chekinish, azgina-gina bir hatani, Allah manishindi acudan acuf, hamman aldi da, qoqchijik talibini isbad yana silawat qilib gola digan bir halasda Allah hatani tohurlaq, tohur yolga uzi baslat qoydi. Yana bir jihaddan, 61:45 Bu Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam min Haqq fayqambar ikanliglariga ishara buladigan nuktalardan bura. Aqif halda islar mana wazlariz bulastilar ki, baska buran bir qasta mashhur adamlarini tarixini, tarjimeyi xalini alib qara seylar wazlarini dahi sanagan ya ki ularini kimdir dahi qalib qoygan Qudadan ham yukari darajiga qotarib qoylayan 62:14 qatta-qatta shakhlar, buyuk-boyuk adamlar, haryatda namlari qoygan kishilarini agar terzimiye haliqa mazal sarinadigan bossa, ram bir caydi kamchilik qormisiz. Fakat maktov, alkish, fakat kotar-kotar, yox nasilamiye yaniga qoshib, buksib indag edilar, bundag edilardir, yalgan yasiq maktovlarini qoshib catib yadirgallarini korayiz. Laki bu masam hayasida qilib qoygan bir kichkina, hakikatdanan qilib qoygan ishi bossa, 62:43 Shuna ham macaylarga yazib, hali bu Leilin uzini namib yazib gani, bu ix gilami, bir gilami kartishgani, baxchaballarga verilsinindik yaz gani, yazilmayin kitablar qalmaygani. Ham yerde yazib, baxchabalastan tartib, maktabi qotisga yu, institutda qokidgani gecar, tatirar tatirar Leilin manasini qaytiga gani, bilim maqtasadi. Hini hec bir kemsiligi yuq, nuxsani yuq, agar nuxsani bose ham, yazish kumki imaz, ham masi uchirladi, toqirlanadi. 63:12 Tarihlar buzulsayam, kitablar buzulsayam, ki, bashkasi yazilis kereq. Mabada, Buram ta adamin xatasi, defarvali gulan, kitab bolib chikarib yuvarligan bolsa, taqatib yuvarligan bolsa, zuznik gulan kitablar yigistirib bolnadi. Pes taqtalardan mi dektirib qolgan coyladan, hamastan doq qoksalar gulan yigistirib, yakib, yokatib yuvarladi. Orniga, yengi kitablar, yengi sahifalar chikariladi. Fakat, maktala da falaz. Tarihda Buram bir dahini, 63:42 qataj qibasida, xayatida korulmagan bir nukta ki, bir yurda Allah Ta'ala tamandan, bu qanayna biz sütten, biremiz, sundan ishanishimiz, sundan tasdiqlasimiz minkin, Allah saygın barimizin mene shu'urunda qasdi bir tanqid astigi aldi. Rasulullah bunu beklimadilar. Balkim, mene kitabga, Kur'an-ı Kerimga tilavat boladi, Kur'an-ı Kerimda tilavat boladi yan boli yazilib, sal qiyamat gece, demam itabi. 64:09 Belküm Peygamber Aleyhissalatu wassalam xar sefer Anashu Abdullah ibn Ummu Maktum huzurlarga qiganlari da xursan bolub uqshina, xursan bolub qabul qilarkarlar, xus qilis siz ahlan biman a'atabani fihi rabbi. Rabbim, siz haqizda, Rabbim, miena qanqit qiligan zat, xus qilis siz, xus qilis sizdir. Peygamber uqsh qecli qob qeyn muruwatlar qilardilar, yaxsili qilardilar, yaxs qorardilar. 64:39 Hatta ki, keyin chalik Madinaga varganlarda, maqdalan Madinaga hijrat qilib varganladan keyin, ham fasulla manashuqxini kozlara aciz bulishi qalamastan ibtima rataba Madinaga amir qilib, uzlarini urunlarga, urunbasar xalifa qilib keyin, ketka nakerlar. Xu darajida fasulla bularda buksin hurmat qiganlar. Demak ki, musulmanligda, islamda, bahadiriz, 65:06 adamlarga muamala kiliş busun, hayatını qanun qaidalarını bilgileş busun, adabı, ahlak qanun qaidalarını bilgileş, bu işlerinin hemesi en avvalan var, bu ilahi narse yukardan, Allah Ta'ala'nı korfetmese asasda bolisi kerekligimiz, uqşimiz kerek. Eger biz buran bir masalada Allah'nı korfetmese boleturub, peygambarın yol yorukları boleturub, dinimizin uzunu, bahası boleturub, biz u bahadan kozimib. 65:36 Ozu nisi vahab yaradiyan busak, yoldan adashamiz. Indi bizni oz ornida torlap koyadigan vahik kelmidi. Fakaz manasi Quran peygambarini hadislari. Agar sundan tora xulasa chikarib kitalsak, jannatka torun yolda chikam bulamiz. Amma asinca agar biz bu yolda adashadigan busak, Allah asrasin. Allah saala yanabir suralardan burda manasu qulya ayyuhal kafirun surastahan. 66:05 Shunday bur maalaga ishwara qilgan, dani Rasulallahu huzurlariga tarihtar habarlariz var, mushiqlar kileshib, nayli biz, siziyam yolizga qiradigan boldik, hok indi, shunga kileshiylik ahirda, biz Allahi shandik deylik, musulman boldik deylik, islami qabol qiramiz, qiramiz yolizga. Amma ditte shartimiz varki, siziham bizin yolimizga yurasiz. Biziyam ayitgarimiz boladi, siziyam ayitgarimiz boladi. 66:35 Siziyam Kaanini qadarizga, Allahini yoruklariga amal qalamiz. Siziyam iski atababalarimizdan qoyan narsani vaqqici varmimiz. Qanday qilim indi u atababadan qoyan iski urfu adat bolu davam itkiyatkan narsani tarq itamiz, vaqqicisimiz qiray bu buzga cida agur boladi. Sinucun biz musliman bolamiz, Allahgi iman kitiramiz, sizgi iman kitiramiz, haygambad diltan alamiz, islamiga yoramiz. 67:03 lakin isha qisil ki, avvalgi sighni ediyan nasilarimiz niyam, maydi cvide hudalari bolardi ushaniyan birga alib yuramiz. Ushanilayan vazgici varmigimiz birgalashir, alib baramiz. Niyam tutamiz burqulda, duniyam tutamiz iktigini barabarilashdirib, alib baramiz digan taqliflari boganda nimadir cevab digan Allah fa'ala usha kafirun surasini nazil qilib verimci kalimasi. 67:28 As-sa'idu billah, qul ya ayyuhal kafirun, ded başlagan. Yani, etkin ey muhammad, ey kafirlar, ded etkin, degan. Yani, jawabni kafirlar degan sozdan başlagan. Aldin kafirlar, ded eti valgin ularini. Atini yaxslab etkin, bilgin. Bahasini basidanaq baslab qoygin. Ularini kin ikalligini bilib algin. O, uzlargi ham bildirgin. Demak ki, Allahni, 67:56 yul yorogunu, quda'nı buyrogunu alalaş qolalaş qarib yuvarla digan bosa, un musafqa uzun alaha da xaliz tutulmig digan bosa, undan bir singil, bundan bir singil qolib unu botoga aylantarib, alalaş qorib yuvarla digan bosa, bumi qalish digan Allah jawabini isi Qur'anda beriyabdir ki, ularini atini aldin kafirlardir, aytib aginda, segin jawabini digin, qul ya ayyuhal kafirun, la a'budu ma ta'budun. 68:22 Sözlər ibadat qiladkar nartagabman, ibadat qiniyman, dit eytkin. Demek, o, basharbi, Allah disaham, taygandar dit, islamini qirib, yuridib, dedigan busayam, amma bunun ishida, basqa bir unsur alalasidigan busa, bu, buzarkan. Bir qazan avqatka, dedik, nuhatdik, basan asa tusa. Odamna, dedik, butun azayi badaniga, asaldik, maydik, humyadik, yaqadi, avqat. 68:50 xunga xar kunu olub yirt istimal qalib turis qereyb ugan narsan ichiga bitta dekgin ki masdik nisanli butun vucudiga zarar qiladigan narsa tutsin qi, aralaxsin qi, xaysinisi amal qiladi, xaysinisini tasir qopura boladi. Nuna netice boladi, u bir pakar avqatan bir taman u, lakin ushe bir nuhatdik ya ki masdik narsa uzirini xini kurtutub qoyadi. Allahini dini musulmanlig islamxal, 69:19 Mano shundi bir musafqa narsaki, hulu musafqaligiga agar gard yuqadigan bolsa, u halda Allah dargahida qabul bolishi, shubha aslida qaladi, balki murad bolishi minkin. Allah asrasin, va biz mano shi ilahi, asmai, samami bugan bir yol yorukmi, qanday halda kegan bolsa, bizga shundi halda saklad, unga kolimizdan keganca, amal qirishini Quda nasir etsin, kancilik nuxsanlargi yol qoygan bolsak, 69:49 Allah dan surayimiz, Allah uzu maqratiga alib kechirsin. Allah dimiq, manas, su surada, Abasa surasda rasulinin insini ham adaqib getisdan uzu togurlab koydi. Bu, qudrab gelib faygandarini sindi bir togurga burub koydi. Bundan, siz lan biz nahayatta istiyab bolusunuz giyayligi ham cikadi ki, biz adaqilak bizini burub koydiyan qol kiniyidi indi. 70:12 Biz əgər uyaqqa-buyaqqa cagib getidigan busay, bizge vahiy gelib, ayat gelib, bizni tankit qalib oturin neydi indi? Bir merti tankit boldi, bir merti yoldan adasiliganda suni burub korsatib koyuldi. Bu qiyamatgesi getidigan tandi, bu qiyamatgesi getidigan darh, qiyamatgesi kifaya qiladigan korsatima, menoshu uzu kifaya qilad edib, Allah Ta'ala düzgü yubar gen. Ilahum tarvardiyar hamamizni, rasulumizni yollardan irgesib barisimizni. 70:42 qasib eylesin. 71:26 Bu Qur'an ayatları bir islatmadır. 71:55 doshin meydi. Xaxlamasa, domasin. U bilan, hitxanaka islamiga zarad yetmeydi. Usi bitta qattakan, bir amallar, bir zoravan, usi musliklarini qattasi bir zabagan, musliman bumi qasa, islam toqtab qaladi mi? Su bilan, muslimanlik qolib qaladi mi? Su bilan, islam arkasi qarab yurkitadi mi? Yok. Unda qaymaz. Aman shaya, beka xaxlayan olam, kirsin, alsin, buyul diyar. 72:24 ozimi dili yollarda, ma shi yolda toğrlasin. Bu Qur'an ayatları güda bir aziz, mukarram, hürmet kılıngan sahtifalarda taqlanad. 72:53 Allah s.a.v. in yaxshi, Allah nuhurumatli, mustaran, izzatli, qudratli, martabali farishtalarini, kullari bilan, yazi digan, Allah buyurgan caydatlarini, Allah s.a.v. xunga vakir qigan farishtalar alqali saklana digan bir tabarruk, muqaddas, faqizi kitab ki, bu har kimi ayaqin tegi tashlam midi, bu har kimi sindey bir tumsugda alib barib trab, yalimlik yalvarim midi, 73:23 bunun martabasi uluq kitabdi, qin qin, agar mana shunga kongil qoygan bosa, ozu qolini chessin, ozu shunga talpilsin, intilsin, bo, bunin hurmati shunga i darajada yukari ozu qin, yani, marfu'atin, mukarramatin, marfu'a ahliyatnih, mukarram, ozu hurmatliin bo, izzatliin, martabasi balan, qini qin, bunga basqa martaba qosun qe martaba kireymas. 73:51 qalan çıxan okyanmizdi martabalari balan, uqshu amallar, uqshu cida tasirliksi, uqshu cidayan bir zor, agar suqshi musulman bosa, bunda dinimizin martabasi ashqetati dinin. Ha bu Quran, Islam, din, uzi martabasini Khuba kotarib, mukammaqli butun qilib birgan. Sun uçin kimki oylasa ki, suqshu cidayan katta adamda, amallarda, matka musliklarini kattasi da bu. 74:17 bu Qur'an-ı karini uzu fi shukufin mukarramah, uluh mukarram izzat hurmatli bu. 74:40 qatdandir tofoqan, yalqan yasli qabro, yalqan yasli martabadir, usen martabasini bugun alib qoysan, ertaga u bir tingin ximmat bot qalishi mumkin. Singa qarayib turub, siz uylamayim ki, u otkinchi vaxtincha tasir, vaxtincha qabro martaba izzat, islamga qelish keregu, islam shunnan faydalanish keregu, islam muslimanlik usenga muqtaj bolib qalganu, un daq imasligini. 75:08 Allah Ta'ala uşa 1000-900-100.000 aldin yaxilat, küsünib alisini peygambariga, rasuliga ittiki. Siz ularga cidaa koynizdi beri varmin. Bu, abu cehila keno, u shaydaa keno, utdaa keno, walidibni mughira. Biz aldini soralar diyan tasfirlarda etib otkanmiz. Atrafi da cidaa unu adamlari kup, harzanlariyam, oğullariyam, unta, cidaa mali dunyasi ham san, sanasiz, hesabu kitabsiz. 75:36 Bunga islar uchmaynlar bunaka zahiri ziynat korunib turgan dunyavi vasixta qasirlarga kongili birmayn. Undan kora manashi kor, kozu aciz, azisi gi yalinib yalvarib Khudadan qorkib digan adan aqzal edi. Aslida suni gecibi qilaksasiz bulardi. Bular katpakan amaldarlarin. Bulan bunga qilatgan harakatizdan kora aslida manashi bir kozu aciz, his nasisi yog, u faqir, u kanbagal, amma un imani baridi. 76:04 Un Allahdan korqovu baradi. Cozakdan, cehannamdan, qiyamatniz, dahsatlaradan, siddatlaradan, unun korqovu, diliyda khawfu, khatari baradi. Usa korqanidan kili uzu suzaldizga. Suzga muhabbati baradi. Islamga muhabbati baradi. Allahga, cennatga isqa baradi. Allahun uzu isqa muhabbati tuken odamidi. Yaxsizi sunaka manasunga etibar belishi kerek. Allah ta'alani demek, zule kudrati manasunga. 76:33 bu zahiri masalar bilan ulcash, dunyawi ulcamlar bilan ulcash, bu islamini tabiatiga muafqini ili. Buna ulcavo, buna ulcami, buna bilgisi, usha ilahi, bus samawi, asmani. Allah ta'ala demak bu khadrini balan qilgan din, hurmatini balan qilgan kitab, koshunca bu dunyawi utsiketigan hurmatu kotar-kotarlarga buna iqtiyaji yok. 77:03 Allah shun dey bir aziz, mukarram qalib qoygan ikanini tarifli yatsisi. Indi mana shu orinlarda mufassirlar, Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, mana shun dey tevcihatlar, mana shun dey yol yoroglarga hayatlari davamida qan dey qalib amal qiliganlarini, va adamlarini tabiatdaki bazibir igirlik, suru nuxsanlarini qan dey togriliganlarini nisallarini kepir qolchikan. Yani bu dunya adamga tasir qimastan ilaji yogaka. 77:33 Sal fal botiyan bu tasdum muhid, muna shu shartu sharaitilar, nisano urab turgan, yashab turgan sharaiti, muna tabiati ki tasir qalib qala dokan. Yani, sahabilarini qilardayan, baazi burlara qastakan, bur abroli zida tasirli khanadanladan, baazilar isa kullarini farzanlara, uzlari kull bogan khanadanladan bolishgan. Qilarini ortalarda ham, baazan-baazan krisi mawchijilar chikit qagan. 78:02 Ben cümleden Abuzar il-Ghisari digan sahabi bilal ibn il-Rawah ortalarda bir sud, urtud cerd aydanib kogan iken. Bilaslar, bu bilal ibn il-Rawah kimi boladlar? Bok shualdin kul bogan, uzlari habashi boganlar. Habashi sondan bogan, qabqara kul. Odanların tabiatiga qalab baha viramandisi, odan tabiati inci kodar min digan, qalat. Cimda, ushe Abuzar il-Ghisari 78:32 Bilal ibn-i Rabbahu ka, hey, xara xatini balasi dhib mu'amaliqi geni kallar. Bu qab, Rasullar sallallahu alaihi wa sallam-i qulaqlari qetkendi ikin, yujaqab qatliq xafab oganlar. Wa amuzari ghafari qa qatliq daxnandirib sandihbiye kallar. Qinda bu, xara xatini balasi, aq xatini balasidan aqzal di geni kallar. Allah Ta'alanin nazarida, 78:57 Abba xatini balasi iqaraganda, mana xu qara xatini balasi uluq darajasi digandar. Kin Rasullaha sallallahu alaihi wa sallamni tanbihlari ukshiki tasir qilib, baslarini sunzi yergi tasilab, sacdigi koyganlar baslarini yergi koyib, ta xu bilal kilib mani basimimi ayaqbilan baslagunca, basimimi kotar miniman digandar. Ana ular da, buna bu tarbiyani qabul etsika qabiliyat uzu barida. Asqi muhit, 79:26 xalkansi tasir qisayan, sarayiz, yashiyatgan bo camiyatni, bazir plastiglari, usayatdigi adamlan itagiga yukqan qisayan, lakum itaggi yukqan qisaymayla, unu yugub harekat qilsa, tazilasa kitadi. Qalbiga yukqayan qisay, unu indi qalbina almastir bomiydi, bu kimmasti. Unu alib başkasini bu qoray poptidir, almastir tashasa, bu hek bomoganda masinani matar qiyan baxshimiydi, akka muliyatrami emas qiyoni. 79:54 al-mastrib qoysi, u bir masta boladi. Sun uchun, u qalbgi yuqqani kesiniyidi, qim boladi. Amma u sahabilerdi boladgan, mala bundi, gabsuzlar, ulari goyaki qimgi tikgan, bir dagi oxsugan idi. Rasullana bir tanbihlari blan, ulari tawba tazarruqlarini qilib, butun lay, bu yurladdan choqsat, Allahni huzurgi hamdari fasi-fasi-di bolib tikgan zatlar. Darhal uqsa qigan, islaqib shaymanlari yez, baslarini yergi qoyib, qelib, ayaqi blan bastin mani basinmi. 80:23 Boynumga ayağını qoymagunca, lan basini yerdan qotar miyman, dib etkani kirlar. Huddi manusundayi, bu duyaqi partilarini, adamlarini kopina yoldan urgan, manusundayi bir tasiratilarini, rasulla buzus, manusundayi nasilarini yuqatis sindiris ikilham, uzlarini karindaçları bugan, kinçalik uzlariga, ayal bugan, halallari bugan, zaynab bindi cahisni, 80:54 qullariga nikahlad berganlar. Zaynab bin Dijah bu, qinday bir qattakan ailadan avruli, qida martabali, tasirli, arablarinin ortasida qida hambir ozini shanik shavkati bilan tanirgan aile bogan ikin. Buna qullara, ozlari la fullanun qullarda qul boli khizmatkar boli virgan kinca ilik azad qiganlar, Zaynab bin Dijah harasaga nikahlad berganlar. Macburlagan deyik boli qanasini qilmati bomidigan halatda ataylab, 81:23 Rasulla nikah lagan edilar ki, bu ham cahiliyat ahdatlarini sindirish uchun bugan. Bu, matam, eski Arab cemniyatizda qudaandachilik, irqatimchilikni masalasi juda bir haddan tashqari bir insanini shakhsiyatiga tegadigan masala edi. Odanin izzidat naqtiga tegadigan masalalar edi. Bu, irqatimligo wa qudaandabolishlik. Yani, unchi-munchi adam bir-bir bilan quda bomasda. Hazr-ı Khuddisi blan bizdiyan bu nasilar, 81:52 ma'lim daraqida saknanib qiladi. Qasillaha usha zamanda yox, manasun islarini aldini oganlar. Agar bur qul bulan, bur hoca, hoca ini, qatta sayidlar, orta sida agar qudali gula digan bosa bur usnat, bur qarmandali gir ilarga. Bun hej qotarisi almasidi, naftaniyatlarga teyib kitaz digan ishidi. Bakim paygambar asayilab, manasundi duniawi vaxtincha, vaxtincha awriyat. 82:21 vaxtınca ozunu yukara titish. Bunlay narsalarini musulmalar ortasdan kotarish ikun ozlari nikahlar belgan edilar. Rasullarini sahabalari isa manashur tarbiyalarini ulari cami dillari ilan qabilqili sharidi. Wa sunin uchun ham Allah ta'alanin maqtaqiga Quran-i Karimdi ulari tazawali buganlar. Allah hammalarimdan razib usun. Biz ulan biz biham Allah ta'ala manashur zatilarini, Peygamber alaihi salatu wassalam yurlarini, 82:49 asxablar yurlarini oda nasibir oda eylesin. Inshallah, sohbatimiz agar Allah nasibitse, yanagi cumalarda davam itar. Azir, sozunuzu aqrda, mara bu yurdeyiz. Qayazin, savallariniz cevabini etib eteyliz. Sefar ayida inashtish, haqida sorasilar, bunay nich marasibilab ilgar ahami iskansilar. Sefar ayinin hich qanday qoyga ahamiyati yuk. Inshallah, cahiliyasini adatlaradan, usummanlik habi ilarini ujlarga qanadanlagi qirbarmayan, 83:19 qir barsa xam hala qisatdan bir mustahqam orhun almayan xanadan da dashi etkan adamda bursa, manas, nifani, safar aylaya, baska digan nasalarga itibar bir edilir. Qizunlarlar bu nasalani alib suni sawal qilib, manas, suni sudda tartsu utribiyan, erzidiyan, tartusda erzidiyan qat imaj. Buxan bursa, uxa, kin bu xanadandan su sawal chikgan bursa? 83:44 sefar ayidu tuyqin bu miyidil qanda adaladik yenil disa, bilib qoytsin ki, u shokhanadan da hala islam cidarlik yönetilsin. Hala islami tushinxaya iman etxadlari cidohan Allahya yakacigan derecide bu maganiga ishara qiradibir. Yani bu idaflarini qoyish qeregin dir, bu cahiliyat tasawurlarini tikirlerden vaskit shikiribir. Hadistan ma'lim qidi qazibdilar, vastuklariga itaat krisni, 84:14 qrim, agar basliqdir imas, iqri imas, birini qesqinmas, amaldan qaytarsa, basliqa itaat qili shishnazimi. Umuyani Rasulullahin hadislirada, la ta'atali makhluq bi ma'asiyyatli khaliq. Allahu gunaqkar boluq qalmazini orinda, Allah yaratsani makhluqka itaat etilmiri. Allahini guliga tiskari isini agar biliradi qanbosa, inda Allahini itqani qili shishniri buradi. 84:37 Qayğınbar hadislarda ma'lum ki, kum qiyamat ki ishonsa, qoşnesiga yaxshira qılsan. Agar qoşnesiga dinsiz, imansiz, arakfor bolsa, hadisgi amal qilna dino. O sha, bradarin zalim bolsa han, mazlim bolsa han, yardan bergin. Un suraxaka zaliman au mazluman, diganlar yana bir hadiste. Zalimga yan, mazlimga yardan bergin. Mazlimga yardan berish. 85:04 Bu munkin, düşünüş munkin, asan, kanda yardan deyiş kereliyin bilaz, mazlum bolsa zulumdan azab bilaz. Zalimga kanda yardan deyilasiz? Ilazı barışa uçanı zulumdan toqtatsayiz, yardan vergen bilaz. Nesihat qilasiz, yahshik yapirasiz, bashkaca bir yolini qilib, ilacini qilib, bir amallib uçana zulumdan toqtatsayiz, ulusuz cehannamdan qusar qagin bilasiz. Çünki qusniz, agar dinsiz bolsayan, iman etqatsiz bolsayan, unga yahshik yapirib, dinge islamda davat qilin. 85:34 munga ma'il hadiyalar verin, mungu qoshilchili qirin, avqat uzatin, nam verin, chay verin, basa qirin, uzmi tilda, shirin-shirin gafladan kitabu gafirin, qullas zilini bir amallad iritin, qani buya'u Allah Ta'ala shuzga qani qanchili qabiliyat usliyilad birganini bir ujidi sinab korin, bilajini qisiz, demez, Allah Ta'ala suzmi qolizda uqshadanin iman qilishime, qirada qigan qirsi islami iman qilib qalar, latin iman islami qilimese, munga... 86:03 qesqar qun qiwalin, ulan bitullay qesqar buqqalin, hech qaraman getiga, digan sozlar soğru imas albatta, kursiçiliyini otu geralisi muamalasini qalib yorub atib. Agar u hara itilgandi, alal itilgandi bursa ham uniyam, bir sekin-sekin cuayli gebran xillat qalam yolga sasa buladi. Akhir insanku, adamlar baska nasalarini yolga ithalay atibsi, insan insanga insanka muamala qilsa, 86:33 wa halasa unu yaxsi bir natijasi buladi. Subhanaka Allahumma wa bihamdika ash'hadu an la ilaha illa anta istaghfiruka wa atubu ilayka Allahumma salli ala Muhammad wa ala alihi wa ashabihi 87:02 Ciyaninin diniri kip citti digan, malamatini kutara almiman digan sozlar bilan o adam hayattan kuzcimdi. La, dunyadan kafir bolib citti. O indi didilar Rasulillahi sallallahu alaihi wa sallam duzaxi bolib dirlar. Lakim duzaxda Azaznin eyn jengili Abu Talibiga bolidi diganlar, yani peygambayga kok yahshilik qigani chun. Asla yamanlik qilmadi, Rasulillahi nihimaya qildi. 87:30 aziyyatlardan, kafirin musiblarini zarbalardan himaya qilib turbi. Shunin uchun han cehannamda in yingil azad Abu Talibdi buladi, cehannamini alawo unin topogdaki ciktiradi diganlar. Biyagi alawdan tashqardi buladi, topogu alawda buladi, amma shu gulan unin minyasi daim qaynab turadi diganlar. Demek, u adam fasullani, peygambar ikallilarini bilmedi mas, bildi. 88:00 Allah Ta'alanı sən almadı məs, sən aldı. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamın Hakk peygamberlərinin ikenliyilərini çündü məs, çündü. Lakin tilibdən eytmədi, amal kılgısı kelmədi, boynunu alıgısı kelmədi, boynunu Allah'ın huzurlu eytgisi kelmədi. Çünge karaganda insan, bizde dilimizde hudabat diyatkan insan, biz han muslimanmı diyatkan insan, musliman buganda, 88:30 Allaxni barligimi dirigan vaktida, shu Abu Talib Shalik bilar. Rasullahini haq peygambar ikanliylarini ten aganda Abu Talib Shalik ten alar. Uyağı bilmadik kan qalbaladi. Isqiyyat bu iskiriq, siz uchun yaxsisi dini islamini astahdi zikirib, amal qilisika otis lazim ikad. Allax sa'la uyni Rasullahini dirigisi, haqlagan adam izni. 88:56 hidayat qilad yaksh qorgan kishizni islam safiga alib qiralmaysiz. Bon için qob qayqorban agar suzun suzizmi u qabul qilmasa, Allah s.a.v.nin uzu haqlagan bandasima hidayatka, haqiqatka bashqiydi. U uzu kim hidayatka yuradigan ikenini biladigan zaftir digan iken. Allah hamdimizlik haddimizga, buton atrafimizga, yar dostlarimizlik haddlariga, 89:24 hidayatini, ozi iman itqadini hadiya qalsin. Yukarida buz nasihilada haqlarida etibutkin suzlarimizin yena bir bar, cihat baz bir noktalarini takitliniz. Sabarlariz busa, on birinci asrda rim taqasini buyrugu bulan musulman dunyasiga urus ilan qilishgan. Buna salibchilar urusu diyigan lan bulan tarihlariga bitiligan. Milyon milyon adamlarini ilar musulman dunyasiga 89:53 boyindadiga kriz asib bastirib geyishgan. Kob, shunmigin adanlar, fazda adanlar, kambagallar, muhtajlar, deycharalar, qaschalar, manasyurisda boy bolub alarkan digan vasvasa bulan musulman dunayasiga bastirib geyishgan. Ularina poplari, ularina baslari, usayrin papasi, ulariga cide katta baliyilarini vada qiligan. Musulmanlarin kuzida baliyig var. 90:20 ilarini basib alishkirek, dinini ilardan azab kushkirek, yirlarimizini alib kushkirek diyan vasfasi bulan kuf haddaadanlarini lakillatilar va, naticada milyon milyon yashlaru kattilar, qurban bulib, daryar daryar bulib, adamlarini qani aqib getti. Hazir kundahan bulibken baziblar hareketilar sinasani iski salabi, yani koti kuylarda boynlargi kiriflarini asbalib, daki bulmisan qollargi kitablarini islab, 90:49 muslimanlarini aldayatgan, muslimanlariga hatta tul dirib, ularini basqa yulga chalqitiyatganlar ham, hana shiz talibcilarini esirtiyatzi. Ularini kitablarida koparilchilik rohu shindayisi dirib turibzi, ular musliman duniga hucum basdaganlar hadir. Shiz gunam sularini gidirganlarizdan suaylananib, ehtiyat borislarizga chakiramiz. Eger ahval shi terzizda davam itirigan bursa, akubasi...