♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersصوتАнфол сураси тафсириadmin·3 views·5 months agoҚуръон тафсиридан олиб борилган дарсларнинг ушбу бўлимларида Анфол сураси тафсир қилинган. By: Шайх Абдували Қори Source: IslamHouse.com · Шайх Абдували Қори#Audio#IslamHouse#Шайх Абдували Қориالنص الكاملbeta▸نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.0:02qadillaha na'hmaduhu wa nasta'eenuhu wa nastaghfiruhu wa na'uzibillahi min shururi anfusina wa sayy'ati a'malina man yahdihi allahu falamu dhillalah wa man yublil falaha dhiyalah wa ash'hadu an la ilaha illa allahu wahdahu la sharika lah wa ash'hadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu Amma wa ba'ad Assalamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuhu0:41Bugungi Qur'an-ı Kerim'den davam ediyatkan dersimiz insha'Allah Surat-ul Anfal'dan davam edadi. Suri Anfal Rasulullah sallallahu alaihi wasallam Madini Munawwara'da, Turgallara'da nazil dolganda. Surat-ul Anfal ayatları 75 ayatını teşkil qiladi. Surat-ul Anfal1:25Anfal kelimesi, ghanimetler manasini bildirelir. Ghanimet, islam bilen, kufur ortasteyi bulgen cihadda, musulmallarinin cihadi da, musulmallarga, uzlarinin ghanimlarini tarapiden, kollariga chiken, olcani, anfal deydi. Bu ghanimetler, usken ummetlerga,2:01haram qılıngan. Üskən ümmetlər, üzlərinin düşməlləri bilan, sadır bogan cənglərdə, qanimetlərini ortaya alıb kirıngan da, və yakıb yubarıgan. Bunu yongerliyi, bu yondırıb tamamlangan. Resulullah s.a.v. üzlərinin sahih hadisləri də, beş nertlənin,2:33uzlarinin imtiyazlarindan ikalligini bayankadilar da, besh narsa minge berildi, mendan ilgarigin hech kayti bir peygambarga berilganmastir. Shu besh narsinin bittasi, uhillat liyal ghanain, ghanimatlar minge halal qilindidir. Iktisabi narsa bu cazibadar narsadir. Salahiyatlik halatda bulgin kishilar ortasta3:12azgina bir duniya hasil bolisligi bilan, Allah saklagan kishilargina avvelgi ittifaqligide qalishadi. Urtaga duniya hasil bolisligi bilan, urtada aksar kishilar bir-birlariga adavat bilan tarqarit getishadi. Chunki, Allah Rasuliga mali davlatta itaat bulmasakan,3:40insani in buzilişliyge sebeb buladigan larsa, dunya buladi. Vahalinki dunya, Allah subhanahu wa ta'ala özünü kelami de, xayr, fazl kelimeleri bulandi. Ayetleri, Allahni fazli ve xayr, yaxshi narsadid. Nomlangan narsalar,4:10Allah Resulüge itaat bulmese molde, bu insannin pasadige ve tamamı beşeriyetin pasadige sebeb bolade. Allah yolu bilen, yollanmagan, iqtisadi taraftagi en rivajlangan mamleketler, mene bu narsenin misalidir, biraderli. Iqtisadi taraftar rivajlangan mamleketler, en ahlakan buzulgan mamleketlergi eylenib bariyabdi.4:40U sizni zahir digi kirlib turgan madaniyatlar eldamasin. Xunin uchun ham, xaysi millatni buziliq uchun bulsa, ularinin iqtisadi tarabiga mashhul qiliqlik bilan xalqlar buziliqli qosam buladi, braderlin. Mene bu, hazirgi vaqtta biznin saatimizdi, menesi, hazirgi saatnin masalasi dir. Wallaha ilam, Suri Anfal haqdi digi,5:09Suri anfaldigi bazı ayetlar, agar bizgi tasirgse, uzimizni tarbiyalanib qalishligimizgi sebab boladi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, Makki musyriklarinin hadden tashkari birgin ozorlari netigdisi de, uzleri ve uzlargi irgashkin sahabi kiramlar Madiniga, hicret kilişlikke Allahni buyrugu,5:48bacarib hicret kilişlikke macibur qoliştilar. Yani Allah biride hicret kiliyilardi. Avvelgi hicret Habaistange boldi. Habaistandan kegin hicret Mekkaya qaytski lingenden kegin Mekkadan Madinaga boldi. Banzi kisilar Habaistanda qolişib Habaistandan bi vasite Madinaga hicret kiliştilar. Bu Mekke mişriklerinin6:19Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin yullariga kattig bir karsiligini qilgalliglaridir. Allah subhanahu wa ta'ala Rasulini buyurida Mekkadan Madinaga hicret kilislikke. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam Allahini buyurigini icra qilib Mekkadan Madinaga hicret killir. Madinada, basariyat tarixida, misilsiz suratka ashabi kiramlarine6:49Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bilan birge kütub olisdilar. Madinedegi ansorlar, uzlarinin mollarini ve canlarini Mekkadan hijrat qilgan musulmallarga takdim qilisdilar. Hatta kurs sahabalarini, mollarini ting yarmini bölisib sahabalarga takdim qilisdilar ki xoqlagan tarabini olindis.7:21Ansarlarinin sani kub bulgalligi sebablik hicret qilgin muhacirlar saniden, birar bir muhacir ansarlarinin uyuya qismadi, magar qik bilan qisdi. Yani, kub muhacirlarini, hammalari, uzlarinin uyularda yasashlikke taklif bulisligi natidistan, muhacirler majbur bulisdilar qik dashab ansarlarinin kalbini yaralab koymastig icin qik bilan qisdilar.7:52Bu bashariyyat tariqida, hicbir misli korilmagan dusligini Allah subh'anahu wa ta'ala qiyamat kaci bulgan bashariyyatka namunakli qirsadda. Allah subh'anahu wa ta'ala uzini kalamida, wa yu'siruna ala anfusihim walaw kanabihim khasasa. Uzlarini nukhtaz bulib turib tam.8:20muhacirlarga mallarini taqdin qiladidib, uzinin azali qalamida yat qilda. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, hibbul ansar minal iman, wa dhughbul ansar minal nifaq, ansarlarini yakish qirishlik imandan dediler. Ansarlarini yaman qirishlik, munafiqlik bilgisi dediler. Allah subhanahu wa ta'ala, Rasuluhu wa ashablarini sallallahu alaihi wa sallam, Madinada,8:54asayiste yeşeşlerini irada kıldı. Birde, üçte qabile barida. Yehudlarnin banu Nazir, banu Qaynuqa, banu Qurayza. Üce o yehudlar qabileti munafiqlarni ishkesalarda. Birinci mertten nifab, Madinede vücud kekeldi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallamga hasad kilişte. Yehudlar,9:28xarbir pasabnin orqasta turgan kishladir. Bular munafiqladini iske falisda. Madinada ansarlarinin canlari mallarini dirgallikka bular qirab turis almadda. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam wa ashablariga Makka tarafidan ham kib bir fitnalar uyistirib turladi. Abusfyan, Boschiligidegi Karvan, Badar,10:04bib namlangan urundan otisligini xabari otta. Rasulullah ashablar bilan maslihat kildilar da, Abusfyanin tarvanini yolini tosbik haqda da. Makka musriklare, sahabalarinin mallarini, ucaylarini tartib alisligden tashkara, hama mallarini tartib alishgana da. Hatta bazi sahabalar10:35Hicrat qilishi bazir banlarini alik edirkan vaqtta yorlarini tozxib, sen bizi diyarimizga birar bir mulk bul, tapgan mulkiyini, shun Mekkada tapgansan, Mekkagi tashlad kirtasan, shundi hicrat qilisi xingar uxsad bar. Bolmasan, uzi ham Mekkada qalasan isla. Malini hammasini birsan razimislar. Digan vaqtta hammasini birsin razimiz. Mallarini tashladlarla.11:06Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin hicratlarini, özlarini də hayatlarida tatbib qilib, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamgi itib qillan. Xinda, bazilar Mauli davlatini hammasini verib, ziyan qilib qildi digan kalimatar qalganda, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamgi, bu xabar vahib ilan qilgani də, bu sahrabini, rabihal bay'u, rabihal bay'u, bay fayda qildi digib kitib aldi.11:34Qules Mekke mishrikilere hemen malini tasib olganidi. Ulalini sahrada olib kitadidi, gyuman kilishganidi. Allah najab verdi de, Madinaga yitib kilishdilar. Abusfiyan karvan aldi tusilishlik habarini ishtikandan kigin, Mekkegi xabar kildi ki, tiz cihazlanib kilishlikke. Mekkadan mindan kore koprak muqtabdigi,12:09müşrikler tayargarlık görük geldi. Resulullah sallallahu aleyhi wa sallam bilen birge, üç yüsteden köy köfrak sahabiler var edi. Muhacir ve ansarlardan tashkil toklan edi. Menabu, Badirde ruba rub olindi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam nin gümallende yok bolgan hadise vücudka geldi. O, Mekke müşriklerinin sahabeler bilen12:40qil maqqib olgan cangiydi. Allah subhanahu wa ta'ala bu cangda Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamga misilsiz qalabani derdi. Özünün huzurudan melaikelerini tishirdi. Nin ta melaikeni tishirdi. Allah subhanahu wa ta'ala mumullarinin qalbini oran bolib turisligi için. Özünün basariyet tarixidegin misilsiz qalabasini derdi.13:12Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam, bir de biz avvel bir kib derslerimizde beyon qilgalligimiz usun Suri Ali Imranda icmali suretta itkiti yapiz, uzlarinin getikilgen kapege kirdiler, ve Allahke yolbardiler. Dualarini iside khattig bir dua qildiler ki, Allahumme, in tahlik hadihil isaba, lan fa'bada.13:43Agar shu musimallar cemaasi halaz bolu ket qasan, senin, sen mabud bol mey qalasan, yeryuzda senge gini ibadat qiladigan adam qalmeyledi. Abubakir raziyallahu anhu buxshi bilan birgidilar arkalariga yapishib, bas Allah vaadasini sizge nakiladi. Nihayetda Allah ki yalbardi dedilar. Hakikatda yeryuzda yegani Allah ki ibadat kiliyatgan cemaasi turgan cemaaydi.14:12Agar bu jama'a halaq bolib kitse, sinin ge ibadat toqt ediyar kur rast edib yalbardilar. Allah subhanahu wa ta'ala Rasuliga uzinin vaadasini birdi. Misilsiz qalaba vucud kekildi. Makkanin, Makka mishriklarinin in kattalari Abu Cahl, Abu Lahab, hamma, butun mifasqin mishriklar hammasi badirdigi,14:44quduqqa ayaqo bilan sudrab ulaqtirildi. Mana bu halatda Allah subhanahu wa ta'ala qub ghanimatini birdi. Bu ghanimat hala itib utkanimizdik, harkandi insaninin qalbida qiyincilik vaqtada tazaraq boladi. Bazı vaqtlarda insan harkandi taza bolsa ham, urtada bazı bir dunya hasil bolgandan kigin,15:31insannin qalbida bir ma'lum bir xatalar sadir bole başlaydi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamdan, Sa'ib ibn Abi Waqqas rivayat sudadlar ki, badil kunu boganda, mene ukem Umayrham qatil qilindi, yani shahid qilindi. Sa'ib ibn al-As isimlik, mashhur bir munafiq mishrikini min qatil qildim shujan qadidla. Unin,16:12dhalku feyfa def nomlanjan qilicini aldin. Fa ataytu bihi nabiye sallallahu aleyhi wa sallam. Nabi sallallahu aleyhi wa sallamda aldiga olig kildin bu qilicte. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam jangda targib kuyamidlar ki, man qatala qatilan palahu kada wa kada, kim bir mishrikni qatil qilsa, unin usti diga hama nafta uzini ki digamidlar. Mana bu bazilar ditti asirin olig kildi.16:45Bazilar ikde asirini alib geldi. Hullar sammalari ozlarinin pidatarligini, bu qadir qazati dekor satisdilar. Sahibin nabii Vakka saytadilar ki, min Sayyid ibn al-As, bu mashhur bur mishrik, bedavlat mishrik, unin klici mashhur, zalki sayfa dem namlangan ozinin klici bolardi, bu klici, na ayatda qimmat baqashin di klicili. Bu klicini alib geldim Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam. Ilhab fatrah hu fil qabbi.17:17Al, buni alingen narsalarini le tashla koydedi. Faraja'atu wa bi ma la ya'lamuhu illa Allah min qatli aqiyi wa aqili salabi. Qayttim, min shu qilishini toplanjen cayda tashladimda, qalbimda Allah biladi bir narsa keldi. Bu narsa ukemishadan aciraldim. Wa özüm kolumgi kirtirgan narsadan ham aciraldim. Dib, qalbimda bir shubhab aydab oldu.17:49Azgini üçligin bilen Suratul Anfal nazir boldi. Bazirib ayetlerde Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamini aldige Sa'd ibn Malik, bu kisi Sa'd ibn Abi Waqqaslar, suksiye dediler ki, Ya Rasulallah, bugün müşriklerden Allah kalbimge malham sürtidi, kalbim aramlandi. Kör Allahini dinige azardirgen müşriklerden kalbim bugün aramlandi.18:24Indi minge meneşe klişini berin dedim. Bradarlar, Mekkadan hicret kilingen, mali davletlar koyen, hemen erteden acralgen, şu cengde fidatarlik kilingen, ukesi shahid boyen, şu vaqtta mali davletlardan salat, yani üstü degin ertelerini alişliki ruhsatan boyen, şu klişini minge berin deyip suradim diyetler. Kim? Sabir nabi Vakkas.18:55Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin togalari, ve İslamda birinci merte keman düşmengi okuzgen, keman atgen Sadim Nabi Vakfas boladlar. Sadim Nabi Vakfas digi uhudda, ota olan pida bolsun, isat atin, dedilar. Ota olalarin bunu pida qolib ayitgen, yeganizlar si Sadim Nabi Vakfas boladlar. Dunyada cennete ikalligini istik etgen si Sadim Nabi Vakfas boladlar. Dualari mustacab bolgen,19:24Sa'di duasidan qorki ilar, sa'di duasi icabat digan idlar Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, mana shizat boladlar. Xuqshi qalblarda, mana bu klixni minge birin digan vaqtlarda, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam shundi agir sa'dda, inna hadat sayfa la laka wala li ba'hu dedlar. Bu klix minik yenmez, senik yenmez koy koy orniga dedlar. Saladatuhu koy koydum dedlar. Sumara datuken qayt guldum.19:56Wa qalbimda asa an yu'sa hadas sayfu malla yubla bala'i. Min caliq bir xizmat kimegan adamlarga bu kiliç birilse kirey digan qalbimga birgab keldi. Tuseftan qa iza rujulun ya du'ulun bin wara'i. Bir kishi orqamdan chakri yafti. Qaresam Rasulullah sallallahu alaihi wasallam. Qultu qad anzalallahu fiyyashay'an mina haqqimda burar ayat nazil bagan yox şeyd dilim. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ayitlar ki,20:27fa'altani sayfa wa laysa huwa lihi. Sin mindan bu qiliqini soragani din, bu qiliq miniki masadu waqta. Wa innahu qad wuhiba lihi fa huwa laka. Hazir ayat ishqida bu qiliqlar il ghanimatlar min iqtiyarimga birili. Bu qiliq singa albedda. Yas'alunaka anil anfal. Anfallarlan sidan sorashadi, ghanimatlarlan. Qulil anfallu lillahi war rasul. Bu ghanimatlar Allah rasulini kidib aytin.21:03Bir də, əvvəldə, bu qanimetlər taksim qilinişli giden ilgərə, yoshlar eytgenidik ki, biz ceyni biz kildik, qanimetlər bizge biriliş gireydi gani də. Qariyelər orqadagi vazifalarini bacarib türiş gani də. Əgər çekingeni ilerde, bizde oldimizge kilardiylar, biz himaya qilardikdi ixte. Xu vaqtda, Sadibni ibaday dedilər ki, akhlaqimiz buzulub salda.21:38Ghanimet haqqida biz tartish qaldi. Shunda ayet nazil qoldi ki, ghanimet iqtiyarini tamami basariyyat qoldan alib, Allah özüning wa rasulini iqtiyariga qoyb qoyda. Bakta Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, shu cengde in bir matalamet korsetgen Sadibli Abiyy wa Qasqa, shu klişni özleri alib gelgelerde, bu kliş meni kimes, seni kimes qoyb qoycayga dediler. Allah Rasulini ki, ghanimetler digen vaq,22:08edi minge birildi, bu min iqtiyarinda edi senge birislikke haqqin var dedili Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam. Mene shundi adalet bilen Islam tiklengendir adaller. Mene si adalet yokalgen kundan Islam horkaci ketgen. Mene si adalet tiklenedi, Islam tiklenedi. Bol mesem, muslimaller daim harri zar bolub yashaq oradi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam22:45S.a.v. özlərinin en yexş görgen kisi ge qanimatdan bir nesani özləri bir almadilar. Özlərinin ixtiyarlariga qanimat birilgenden kegin çakrib birdilar. Bundi xalette Allah-u Rasuliga itaat ruhu bolmaseken, insanini heç qeysi bir nesli tabial almaydi. Eger hazırgi vakitte birar bir camiyette bir fidakarlik görsetken adamga su,23:17mükafatladan birartasi derilmey kalsa, shu vaqta, shu camiyatan chikiyotadi, braderla. Allah razib olsin ki, sahaba-i kiramladan, shundi iman-ni mustahkam qalblarga urnatkan zatladani Muhammad alaihi salamnin atrafiga cemladan. Bular bilan, Allah ozinin qadarini hayatka barka qaldi. Ozu irada qilgan islami xilafatini manashindi zatladan barka qaldi.23:50فَاتَّكُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ24:21Iman bu, nizazimet elemez, Allahu Rasulige itaat kilişlik. 24 saatlik hayatta Allahu Rasulige itaat kilişlik bu imandır. Allah subhanehu ve seala ashab-ı kiramlarını terbiye kılmasib oldu. Madinede İslam hukumeti berbab oldu. Bu hukumet sayetigen, bütün dünyanın ganimetleri cemlenişligini Allah irada kılgenidir. Mene bu cemlencen vakitte,24:54endi ağır imtihanga ashablar üçeçligi bar edi. Mene bu imtihannin birinki baskisi de Allah Ta'ala kattig bir derf verdi. Imtihan qiyinchilik vaqtlarida azgin enerte yeti basadi. Adamlarinin kalbi taza bol edi. Amma dunya kelgan vaqtda adamlarinin akhlaqi buzile basili edi. Hazirgi turgan vaqtimizdan, avvelgi vaqtimizda cidan dostat edik. Lekin hazir,25:27Dünya çelgenden kigin kalblar buzuldi, braderler. Baxillik çeydi. Odanlardan ixlas yok aldi. Mene bu, shaytannin umit qilgan orzusuydi bu. Mene bu, shaytan ham maksadigi yetti. Odanlarinin kalbini buzulisdigi bilan. Bunin gecana yoli, fattakullaha vaslih u bayta baynikum, Allahdan korku ilar, wa urti ilarini suzati ilar, Allah Rasuliga itaat qilu ilar, agar momin bolsiylar. Mene bu nasabilan onla dali.26:01إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ كُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلْيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ26:29Ularga Allahnin ayatlari tilawat kilinse, bu ayatlar ularga imanini ziyada qiladi. Imanini qiçay qiladi. Allahnin ayatlari Qur'an tilawat kilinisi gi insange iman bagishilash qirik. Mene bu mumillarinin qisbati dur. Allami zemahsariye gedilar ki, singe nime buldi ki, qiri brar bu padişahlerden, ya padişah tarayidi adamlerden brar kisi seni chakri yastidise,27:07birdan qalbin, stirab, qorka başlaysan, özini yuqatasan, xalatin duzuladi, ishtahin bikiladi, birar bir adamning yapi kulağınca kirmeyi qaladi, en muhim adamlari ham singe muhim matbolib, hazir özün bilen mashvul mandiysan. Seni u saray adamlari çakirgan vakitte, ya badanningi bir azab veradi, bir hata ilinin peşgilib.27:41ya inki birar bir isqilgen bulsin, ularyen menzur buladiyan, bir azgine bir dunya matasiden senge mukafat kilib geradi. Senge cagir yasi digan habarini eskisin bilan suncalik kaltirab, azgine ceza uchun kaltir eten, ya inki azgine bir matayib dunyadan alisligi chun sunca kaltirab solatin guzuladi.28:09seni 5 masta uzinin ibadatiga chakiradi, bravrbatta qalbin titiragan misi vaqtta. Bu chakiriliyatgan narsa, sili hayr najafin caylaxgan, dunyaya-akhiratdigi sahabatin caylaxgan ibadati diyo. Agar bu ibadatini tohri bacarsin, musli korilmagan mukafatga dunyaya-akhiratda saza var bolasan. Agar bu ibadatini bacar almasin, musli korilmagan azabga saza var bolasan.28:44Mene shundi bu chakru, ciddi chakruge, hayatinde birar matta qalbin titregan mi? Allahu Akbar! Allahu Akbar! Ashadu en la ilahe illallah deyib. Hayya ala as-salah, namazga kelgin. Hayya ala al-falah, najabga kelgin deyigan vaqtta qalbindir titregan mi? Suncalik buyruk, ciddi buyrukka qalbin titremestan hayatta. Bir saray adamlarinin chakruge, qorkib qalbin titregan bulib.29:16shundeyi yashashligin oze Allahni huzuru degi cinayatin gecib ayakla dedi. Hakikatda ham shundeyi biradarlar. Muminlar Allahni zikir kilinge vakitte qalblari kitireydi. Allahni ayatlari silawat kilinge vakitte imanlari ziyada dolaydi. Ali ibn Abi Salib namazdan ilgari bir ranglari uzgararikan, kegin soraysa aytaraykarlar ki, Allah subhanahu wa ta'ala bu shari'at bi ruhlarine amanat kilgani dir.29:51qi amanatni tughru utallarmi kimmandi, bid istirayman deri kallar. Wa ala rabbihim ye tawakkalun. Rabbilari ge gina tawakkul kulib iskili shablar. Qi rabbi ge tawakkul kulmasekan, hayabda birar burnlasani iskilalmayla. U anqilak kulibaysik, vas-vas kasaliga ducar boladi. Birar bur isbi qilishlik ucin, insan tawakkul sifati geyde bolish kerek. Tawakkul sifati bulan, insan30:35hayatta və ahiretdegi saadatini qolgi qeltiradi. Lekin bu tabakkul fakat rabbi tarbiyyat künandasiga bulmaliga kerek. Agar tabakkul kilmesiz, ilim okisdan ilgara bu ilimni min igallarlarmikimman. Bu cide qiyin uzaq iken, min bu ilimdi igallarmasan kerek. Çünki min cismanim zayifman, yoyin ki min bu mali davlatim yok, muftaci olub qalaman, dib bu nesladan qalasiz.31:08brar hunarida igallashligda ham, sizda tawakkul sifati bomisa uniyan igallalmaysis. Agar brar bir, isli kili isli gichin, ya dunyada brar bir hana özizge kili maksib osi, bu hanani kili ginci otik islam kirik, ya bomisan bu hanani kili maksib ola digan bosan, bu cide qiyin is bu, kolundan kelmeydi deyib, tawakkul sifati yogbolyan adam, hec nasan qindir. Turmish kili etkendi ham, bu turmish, agar kila digan bolsa,31:39bu turmiste ruzgar vazifalarini otalli imami kindib, bundan ham qala oradi. Agar tarzantini bir tarbiye qilislig icin, birar bir geygi cenetib, uxtimaxsi boladigan bolsa ham, tavakul bolmese, yolda birar bir zarallanib, kesallanib, fasedib, undi ham qabgita oradi. Tavakul sivasi geygi bolmagan adam, hayatta bir asig maylangi cikib, teg oturov iskiri, ujdi icidi oturtayan, bu tam yitilib ki tami kindib, cikib qita oradi. Tavakul sivasi bolmagan adamdan kura,32:12Rezil adam bu meydi, braderlar. Lekin bu tavakkinni ya özinin Rabbige qiladi, ya inki bu tavakkinni başka faydayam, zararam yetkiz almeydiyan nartalarga suyanib qiladi. Odamlar, ikilerinden biraz bir hukuklik adamısa sunge suyanib iskilişadi. Odamlar, bozgine mali davleti bozsa sunge suyanib iskilişadi. Odamlar, ozgine özlerinin perzentler isimde karindaşları köbbizi sunge suyanib iskilişadi. Amma,32:42Mumin adamlar Rabbige ginde tavakkul kulmish qiladi. Tavakkul manasini mi? Allah ki, his bir nesani sharik kiliş miydi yordam soru etkendi? Allahdan başkadan ümid kiliş miydi? Allahdan başkani kas kiliş miydi? Allahdan başkani tanah isti miydi? Allahdan başkadan qacetlani talaf kiliş miydi? Allahdan başkagi mail bol miydi? Allah haqli genlerse bol adi, Allah haqlami genlerse bol miydi, edib anad biladi.33:20Allah bütün kainatı yerini boşka rucizat diydi. Allahlı hükmünü qayta rucizatı yov diydi. Mene bunarsa, tawakkul imaninin hammesini öz içige olu ki ma'nadır biraderler. Şirin için mumiller kimler? Rabbige gine tawakkulsiz gençlerdir. Allabine yuqimuna salata wa mimma razaqna lakum yunfikun. Mumiller kimler? Mumiller namazını barbaqulu ki kişlerdir.33:59Mumillar Allahni zikir kilingende qalblari titriy digan. Mahalla adamlar itige kimi digan kishilar, Allah zikir kilingende haman erti isten cikib qoladi. Allah buyiri yerti digi. Mene bu orinde Allahni ayatlari tilawat kilinse imanini ziyada qoladi. Rabbilarige tabakkul kilişadi ve namazlarini barfa qilişadi. Namazini barfa qilişlik, kod takrar eytamiz,34:35namazna adaqilishligden baska masaladir, braderlar. Ulemalarinin bazilari namaz okuyucu kishilar beske taksimbolat edigdilar. Birintisi, ma'aqat, namaz okushligi bilan azablanadi. Yani, okuyachan namazda taharati nuxsanlik, ruku sucutlarga mutlaka beypar var. Taharati, taharattigi tarjlarina adaqilmaydi. Mana bu adam,35:09qiyamat günü azaplanadi taharatni kamil qime gelligi usun. Namazni, bütün ruku sucutlarini tohru utime gelligi usun. Ikinci, kin muhasab namazı bilen xisaq qilinadi. Taharatini kamil qiladiyo, namazni ruku sucutlariga itibar vermidi. Bu adam qiyamat günü xisaq qilinadi. Ikinci, namazni bilen salablanadi.35:39Bu namazin taharatlari kamil, rutu sucutlari ham kamil, ve namazide uqiyatken ibaralarini hammasini itibarga alishlikke, ozi bilan Allahini ortasini cizetishlikke harekat qiladi. Turtinci, shaytandi lasi-lasasini ozidan uzaglasdirishlikke harekat qiladi. Ozini namazdet Allahusi subhanahu wa ta'alanin huzuriga bariyatkelligini,36:11kusaf qilib oqiydi. Bu adam namazida ve cihaddadir, shaytan bilan, havasi bilan cihad qilisiydadir. Bu adam, Allah subhanahu wa ta'alani, namaz oqiyyanlarinin mahtagallari cimmastandir. Bixinci, mukarrab bogan adamdir ki, Allahni korib turgandi itikat qilib, ibadat qiliyatkan kisi bu. Ihtan maqamiga cikib ibadat qiliyatkan, Allah meni korib turgidi.36:41özü bilan Rabbinin ortasta haman arsani istan çikargan, Rabb ta'alanı özge yine müteveccih bul, ukuyatkan dek namaz okeydi. Mene bu namaz okuyucu bilan, avvelgi ikte namaz okuyucinin ortasta, maşrit bilan mağribce farki bardur, bradarlar. Haqifi momullarxan namazda barbaqlişadlar. Wa minna razaqunahum yunfikun. Biz rizqilibdirgen narsadan Allahni yoluza sarkilişadlar.37:17İslam istilahida mal Allahna malidir. Allah subhanahu wa ta'ala rizq qilib birgenlersedir. Banda kas qilgen mal, Allah rizq qilib birgenlersedir isqat qiladi. Allah rizq qilib birgenlersesine özini yoridi sarkulishlikke buyridi, vabungi ketta acirlarini va'ada qildi. Mumillerinin sikatlari shudur. Zakatka ham sarkulishadlar, zakattan boska yorda ham sarkuladlar.37:48maalinin zakatan baska ham haqqa bar digan hadislar barmanat. Ulaikehumul mu'minuna haqqa lahum darajatun inda rabbihim wa maghfiratun wa rizqun karim. Bular haqiki momillar shular dur. Ularga rabbiladnin huzurda kub darajatlar bar. Ularga maghfirat gunahladnin kitirmişlik bar. Wa ularga uluq rizqlar bardur Allahnin jannatida. Dimak, birri Quran-i Karim,38:21ḥaqiki mumillernə, mənə bu yuqaridegi sifatlernə əzəgən, mucassamlashdirgən kishlərdiyabdi. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamdan, ḥarif ibn Maliginin ansarii aicadlar ki, annahu marra bi Rasulillahi sallallahu aleyhi wa sallamah, faqala lahu qayfa asbahti ya ḥarif. Ansarilerden ḥarif isimli sahaba baridilar. Bu qishyə, nahayabda bir ḥaqiki mumillernədiyabdi.38:53Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin shaharatlari bilan. Bir kunu tayganbarimiz sallallahu alaihi wa sallamnin aldilardan utqallar. Sunda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam soradilar ki, kanday tangattirdiz ya Haris, dedilar. Sunda bukshi asbahtu mu'minal haqqan, haqiki mu'min bolu tangattirdin, dedilar. Qala unlo mada matakul, nima diyatkenlinin bir karaddir, nima diyarsan oylab, gafinini oyla, dedilar.39:22ḥaqīqī mōmīn bōru tṭaṋat tirdim, dīyat sān dīyat. ḥa-inna li kulli shay'in ḥaqīqah. ḥa-mā ḥaqīqatu īmānika. ḥarbar naqdani ḥaqīqati bōlada. ḥaqīqati bōlada. ḥaqīqati bōlada. ḥaqīqati bōlada. ḥaqīqati bōlada. ḥaqīqati bōlada. ḥaqīqati bōlada. ḥaqīqati bōlada.39:54Wa ka'anni anzuru ila ahli nariyata dha qawna fiha. Fa qale ya haris, arakta falzan. Bu qeytler ki, jawabi ge, haris, riziyallahu anhu, özümlü dünyadan qiydim diller. Qiycamda bidar bolalladim. Qündüzde özümlü can satalladim. Rabbimli arşini ruparo indit furgendik. Furalladim.40:24Ahli cennetini bir-birini ziyarak kiliyatgan halatini koralladim. Goyal sindi karak turgandigin, dozakdigi cehennemdigi, kisilarini ham pariyat chekiyatgarligini korib turgandigin yasayatgan digilar. Imaninni hakikati si digilar. Yani, ozimda sindi bir hassasligini ornattimki, Rabbimini korib turgandigin. Ahli cennetini bir-birini ziyarak kiliyatgan turgandigini korib turgandigin.40:54və əhli cehənnəmni tariyyat çikib, nə daumatlar qiliyyatkərliygini qorib türgəndi, hassaslik tuyğusun özümdə oyqasam, dedilər. Özümni tarbi'elab, mənəşimdi, halatki özümdə otiqalladim, dedilər. Harbir amalimni qiliyyatkan vaxtimda, cennetki qarab, duzahki qarab turib amal qilgendi, tuyğunu özümdə etkiladim, dedilər. Baylamdarimiz sallallahu aleyhi wa sallam imanini bilibsiz mahkemişliyinde iqmettaydilər.41:26xaqiqi mumillar özünüq xayatini yigirmatur saatini Allahni buyruguya muvafiq, Allahni korupturgandik yasharlagankilardir. Brar bir günah aldida bolganda, bu günah mene bu cehennemgi alib barabdi, cehennemni özünü aldida mucassemlaxtirallagandik. Brar bir yahshi amal bolganda, bunu qilmayatgan vaktida, min mene shundi,41:55gözəl cənnətdən, özüm qaçıyatdan bu əməllik-məsliq bilən deyən hassaslık duygusunu özüden mücassamləştirgan kişilər imanının haqiqatı nesib olgan kişilərdir. Bu nimet nesib olganda, boşka bir nertegi almeştirib qoymestik kirey. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam, Haris ibni Malik'e idilər ki, ''Araf tafal zan'' dedilər, ''Bilibsiz imanının haqiqatını mahkemişliyin'' dedilər, hükumetde idilər. Imanının haqiqati,42:33Imannin halawati biz köp neselerinin halawat lezzetini bilemiz. Yumshak körpelerinin lezzetini bilemiz. Yumshak hayatlarınin lezzetini bilemiz. Yumshak hammenersenin meishet sebeblerinin hammesini bilemiz. Amma imannin halawati bizgen nasibba meyasi, broderler. Bu halawatı qırt atıgan adam dünyada hammenersenin lezzetinden şirin bir lezzet giyge boladı.43:02Salatun man kunna fihi wajada halavata al-iman. Uj narsa borki, kimda bu uj narsa borsa, imaninin halavatin tatidi. Kim imanini lezzetimi inda borsindib, lezzetli takmahci borsa, shu uj nasibatini zavir jasamlasirsin. Ayyakun Allahu wa Rasuluhu ahabba ilayhim ima siwahuma. Allahu Rasuluhu haman arsadan suyumlih borsin. Allahu Rasuluhu shu buyuruk kiliyasi diganda, mahalabun deydiyasi diganda, Allahu Rasuluhu suyumlih borsin.43:31Аллаху Расулу бұ бүйрух нү qliyabdi desa, harindaşlar bundeydi yabdi desa demesin. Аллаху Расулу бұ büyrughni qliyabdi desa, halklar bundeydi yabdi demesin. Аллаху Расулу бұ büyrughni qliyabdi desa, ötken ajdadlar bundeydi qibagani demesin. Madami ki, Аллаху Расулu başka hamayn arsadan suyumliy bolmaginca imaninin halawati nasib bolmaginca qitadi, brada.44:03İlkinsi, en yuhibbal mar'a, la yuhibbuhu illa lillah. Bırağını faqat, Allah için yaşkar malıq. Abu Hurayla r.a. bir ikiş gelib, ya Aba Hurayla, sizi Allah için yaşkar hemen dediler. Unzırmağda sakul dediler. Nümaydiyat gelini bir oyla vagin dediler. Allah için yaşkar hemen mi siziz dediler. Un deyib olsa, sen özünün malıngı minden köyre haqligmezsen, bu xazirgi saatten başlad dediler.44:30Tayar mısan şöngə degərlərdə? Bolmasan min bunga tayarmasınan degil. Allah uçun buranı yaxşı qöryşliginə həlami dəydəmir. Lekin, siz öz izi mülk izgə, aneş Allah uçun yaxşı qörəmən degən vaxt izdə, öz izi mülk izi ixtiyarı öz izdən qörəm, yaxşı qörülgen adam niki deyat, ayçalliysin mi xaqiqatda? Allah uçun yaxşı qöryşligin belgisinin bittesi şudur, bradarlar.45:03Kaçan ki, yaxshe shari'atke muafili shosa yardan verir, shari'atke zid bosa, kim bol isligidan qat'in azar, yardan verilmestan qaytar isligdir bu Allah uchun yaxsh qorishligini sharta. Bizi davrimizde Allah uchun yaxsh qora digan tildagi bradarlar cide qor. Lekin Allah uchun yaxsh qorishliginin sharta shudur. Madami ki, bir kishida Allah uchun yaxsh qorishlig ispati, bir anı yaxsh qora görmenegan bosa, iman nin halawatu unga nasib bol meydi.45:34Üçüncüsü, wa-an yakraha, wa-yakrahu, an yuqzafa fin nar, wa-yakrahu, an ya'uda fil kufri, kama yakrahu, an yuqzafa fin nar. Kufirga qaytishligini Allah subhanahu wa ta'ala najab birganden kigin, wa-an yakraha, an ya'uda fil kufri, ba'da id anqadahu Allahu, kama yakrahu, an yulqa fin nar. Kufirden Allah najab birgenden kigin, otki ulaqtirilişligini,46:07hayaliga kiltirganda qandi xoqlamasa, kufurga qaychiligini cundi xoqlami edigan, bir cirkanj xalat vucitga kemaginca imanini xalawati nasib bomi edigla. Hadirgi vaqtta, hayatini barbat qilgan, malal kilti xamaytaniz, qob kishlar hayatlarda bir yaxshi iskimagan, shariyatka muvafug yashamagan, shariyatka muvafug yashamastan, indi uzini xalatiga nadamat kilib, jangi,46:37islamni qabul qilib, islam yolu dab, yaxshi bir ishlar qiliyatgan vaqtda, ilgarin mahallalarda kattaraq hurmatka, saqda hurmatka igab olub yurgan vaqtda, indi islamni qabul qilgandan kigin ham, birar bir faqna itilsa, sem bunar sana qimiysan dib karşilik qiladi gan kishlar ko. Ular etkislari kireki, mas'alani ham shilabdari qoroshadi qib adamlar.47:02Ular soralgan vakta da iskirek ki, biz hayatimizi barbat qiyammiz, bizde ilim yok, bizden tashvishlanmaylar, biz napak yollarda yurganmiz. Bunar sana haqmi biladigan adamdan soraylar, diysh orniga. Belki islamni hammin bilamandi, tarfilik qiladigan kishlar koz. Agar bu geplarimi qabul kumasin, mi avvalgi halasinca qaytiket oramandidi qa adamlar koz. Hazirgi vakta, bradarlar, çob mahallalarda dinni bilmayan adamlar basini qopbayan.47:35Bu adamlar Qur'an-ni manasini ham shahid mahsib oladi. Hadis-larni manasini ham shahid mahsib oladi. U ashli kireki soralgan vakitda, min hayatimda bir yakhshishlar kime gemman, minden soram eylar bu nar samidi ishgerek. Bazi vakitda insan azizlik kili ham shindeydi varadi ki, agar kilar islami qabul qiba ganda, mahallada bir haqiqat, bir tiqlani qalishi mumkum midi ikin dek qalmadi.48:08haqqa qarşilik bulishliyini baxlaydi. Otkan hayati da namaz okumastan, din bilan kuraş gelgen bosa, indi namaz okuturun, namaz xab olib din bilan kuraşada. Mene bu nerse, imaninin halawatiden mutlaka ulus almagan kisilarinin hayatidir. Haladan vazget isligimiz gerek. Qaysi nerse, Allahu Rasulini sozi bosa, mene si sozini eytikan adam haq demi oligimiz gerek. O adam kim bulishligiden qati inazi. Egerki bugun musulman bulgen bosa, bazo kisilargi han,49:00maalizi zakatini berin, bu zakatini Allah subhanahu wa ta'ala farz qilgen dese, bu maal özümünki halagenimini qilemendiydi. Bu maalini haram yollarga sarib qilmen, bunde hayalsiz, bunde toylarini qilmen, dese bu maalini min tatgenmen özüm bilemendiydi. Mumunadan bunde demeydi. Bu maalini Allah Rabbim rizq bergen, bunu...49:24özür rizq qılıb belgen, buni minge amanat qoygen, buni özü buyurigan caylarga sarib qılıb dişligin bilen, min imanimi butun qılaman dibi itqad qiladi. Innalladina kafaru, yunfikuna amwa alahum liya suddu an sabiilillah, kafirlarini sibatlarini bittesin, Allah subhanahu wa ta'ala ayet yabdi ki, mallarini sarib qiladi, Allahni yolini tosili gücindi. Adamlarini dinden qikarishli gücind, mallarini sarib qiladigan kim var?49:57dinsizlər diyatsa, Allah sa'ala. Bazı kili kişilər mollarini sarif qiladi ki, shi mahalladayib o yaslarini buz uclig icin sarif qiladi. Ulargi hayasizdir, korset ediyon, tarhibat vasitalarini ap gelib korset edi. Ular Allahli yolini toslig icin sarif qiliyatgan, bu adamlarinin kafirlarini sifat edib, Allah sa'ala bayan qiliyatdi. Qaysin arsa, Islamgi zubv oladiyon bosa,50:24shunartalarinin riboclan tirislig icin morlarini saripkili etken adamlarini Allah ta'ala kafirlarini sifat uxindigib olabdiyabdi. Allahni yolini toslig icin saripkili isyadi, isyadi. Sunaka vakitlarida bazibir ibi imolli kisilar, braribir mahallada masinat icin mol camlan yetkin vakitte, meni molim yog duysam,50:48yalgan gafirgan boleman, malimni bersem, Allah ki asi boleman. Min bu nafsa üçün berislikden Allahdan korkamandim oğlu bu kirey. Bilsin ki, bir islamnin bitte hakikati bir korunsun sinarsa. Biz ümmet, islam ümmeti biz güah ümmetimiz, biraderler. Allahni yolige zid bolgen yolge, Allahni yolini toslikke mali davletlerini sarif kilişlik bu kafirlerin nisbetidir.51:20Cuma'i namazigik uqishniyatidik isi qabi, akhizdi, yitibkisi nima qilmak kirik? Imam-i Salam birginci yitibkigimdisi iqtidakiladi, Imam-i Salam birginningin tulib namazini adakvaladi. Ayali bilan birgin namaz uqise boladini, deyib soraddi. Yani, uzi ayali bilan namaz uqise, cemaat bilin uqise boladini, arkada turishligi kirik. Yani de turimaydi. Nafin namazlarini, tarawih namazlarini uqilishlik toruqib qose,51:53ayallar iqtida qilib uqu uradi.52:25Xazirli shu anxarda qymilganda qaqilib qymili namazu qisa, namazu namazan liyidi. Qusil ma'lumdir amallar. Yani qaysa amal? Birinchi mana qusilnin tarzlarina ada qilish, na shi tarzlar ada tapkannan kegin qusil qusil boladi. Sunnatlar bilan qusil kamil boladi. Agar shu amallar qilinmasa, o adam qusil qimagan boladi. Shariatni hukmi ta'abbi didir.52:56Bir adam sunu tayda, bir saat shumgit, akit turgan suda chikit turib, ghusul vacib bagan bosa tashkariga chikib namaz oksa, namazin namaz olmaydi, ghusul u ghusul matina. Lekin bir adam su yoycayda tayamim kulib turib, namaz oksa ghusul qiyan, xatar qitib, namazin namaz olaydi. Islamin hukmini bisundi isin, ta'budin, yani bunda ray bilan, akil bilan getirilmaydi bu nusra.53:27Ozu, bada adaqimagan adamdi biz cunib dimiz. Lekin suni, farzlarini adaqilib, bir matda yugan adamni biz tak adam dimiz dana. Qisallarinin badanida canzadlarini, yani shir, xarkil yolbarsi, bashkan asaradi qasmi bosa, shirlazda nima qilish karik digan mnazibdilar. Birinci bu cahiliyat davrida qip qoylinganligi uchin, bungi istigh faraychiligi karik. Unar sana,54:00Abtashlashliyini ilaji yox. Uchiribdashlashliyini ilaji buse, uchiribdashashlik kiri yox ati. Lekin, özü shundi qilgen adamlar, özü bilib turib qoyan buse, günahlar boladi. Bilmeytiggen cahiliyib davridisige istighfar itadi. Allahdan panah istab, günahlargi istighfar itadi. Nikah toylari qilin yapchi, qogul balalar ortasta boli yapchi yox.54:28Amma qizlardi toylarda, khususan deyib, qizlar tamaqnidan xat yaziribdi. Bu, shuwaqliq, otiqliq uchun, sunnotki muwafiq bolishi uchun mesta xat birilse, bunda bura xarxil, ghina, kuyilardan paydalan isyabdi. Bu nesalar torumi, natorumir edibdi. Din shariyati islamiye, oğul bala va qiz balalarga, ir va ayalga, birxil hukumni buyurigan, ayallarga xas bulgan masalalarda, xas masalalarna ikyan.54:57Bu xina irlargan ayallarga xan haramdir bu. Xina pakat turmish qilish toyida dars bilan ilan qilishlikke özlarga xas boladi. Darsdir, kichkina bir, adirga bizi tilimiz bilan çildirma canaytib, özlarini ikide bunarsani bir nikahini ilan qilib kirib qilishlik, bunase ruhsat oladi. Ligin bundan harxil bir fitnaga sabab boladigan,55:27kuylar, başqa narsalarina aytish, va shun narsalardan harxil uyun, kulgilar qilinishlik islamda yo, brotherlar. Nikahini elan qilib qoyishlig için, shunka ruhsat verilingen. O ilim bilan islamda urganib, shunit shuntirishli bilan boladi. Bazibir kishilar asli islamda bir daftka ruhsat varu bu narsalini chalishgadib, uzlari hicbur aligi, shariyatta yo narsalarinin uzlariga peshdo alishlari tohrik emeydi.56:00Braderlar, bir narsan ada tupbagan için bilinmeydi. Meselen, bir özüylad, bir muhibce çikist turub eydiylar, bir adamla eşinteyden, birar kuyala çay içib, sinib bir mubarigısın toyizdib, kiribgeçilik için, turiyan ikide, bole cekali, kepkepde adamlarını, karnneyde olub turub, kattik çolub, oğzularini işirib, sinib qaliyyat geligini, bir özüylad teşkariye karateyib turub, hanis qalbilan bir karatiz,56:30xicalat olub peşeni isteyillab gecik edi. Nimin uqin qaliyabdi? Di bir sual qiliy. Ha indi adamlar qiliyan uqin qiliyabdi da, digisdan boshka yapiyog. Hoq nimin uqin, sisi qesaliyidi, bura aytimi ki, shu kamiydi qattig bir tovush bilan, qalbizde bir tosh ornab togan da, choch nesigdesi, shu chiki qita dili. Yo, bura bir narsani aytimi, hatta bunu bir boshki, mundi teqshirib qaraseyiz,56:59Bir adam, aslida kup adamlar bunu cuntirishlidi. Menimce, shun dede bilaman, bazı kishilar farzant kurmagan, bazı bir muh, bir farzant kurgan davlatman kishilar, shu adamlarina bir kup bir ziyafat qilay, shu farzant kurganligimgi aqita qiladib, bir kenneydi, bazı adamlar chaldirgan ki, shu kenneyi chalingan caygaca bugan masafadi adamlar kesindi. Shulardi kup ciliyini chakiriydi. Ishigizi ocib chakirib kissi.57:30toygadiz. Xat qilib dirisa, ishida indi oziz qildiz, qiganizdan qigin, sizga dolayvalib bunu cala ursa, bu indi mundi oyla qorin, aqil tarazisi ge bir sop qorin, bu cide bir ciskilli, bu xamma dushmallar kule diganlarsa. Bu narsani bir cindi xicalat bolisli kiri, hali shari'atdan tashqari bir oyla qorin. Ya bir tincho tirmasiz.57:56Yo maqsad shi ozra yebchik pechiliyiz mi? Nime bu maqsad ayyti iler oyo adamlar? Deb ayyti nye shini? Oyo adamlarsilar nime turistilar biyada? Buna nime gechqaliyarsilar bizga? Deb bir sual qilin, bir mana yo bu narsada bu adamlar? Bu millet hic onganmaydi buna qabir tishkin millan? Hic bir narsa yo özü toplanish qiyin bir toplanishi de, hic kim hic kimde kulaksamasa?58:22Bir xayasiz shiirlarini aytilsa, mida ammalari bar, kopini, kolalari bar, validarari bar, billi otiriladi. Shundi ayal kishinin en xayasiz caylarini tasbirilagan bayitlarini aytistirsan, bu adam xicalatib qedishgirey. Mingi jawabdiyib qaci cik qedishgirey sal, xururibigan adam. Bu cide bir xayasiz bir shiirlarini aytilishligden bir tartanilishgirey buna. Bu narsani maddi qishinib dorilishgirey da, bu hali shariatdan tashqadibir.58:52Bu mesem shu narsani qabu ahidini bilishkin, bir valdalariz, ammalariz, xalalarini otli bitasini, turgizi shu narsani bir ayit bergin dene. Bu, bu nime ge ayit yapti bu? U hayalsiz narsa bosa. U bense ayal kini azalarini uchirishi, machinaka narsani gapir yapti bu ahil, biz buymiz bilan isdi otirib, biz u bu, yatmaz mi bu? Degen narsani bir oyleshlik kireyibir oda. Undan tashkarimane kiritet etgenizde, makot ki sizge, shu narsa?59:22Bir, si cuyebdan bir mash qilib otishiz kireymi, shinge muafiq qadam tasha bima. Yo bu, misal, ovqatni olis qini qoliyotgan, nasisiye qarab olishiz kireymi. Nima bu, ozi ge bir sual qilin? Mashin arsalarini ozi bir sual qilinsa, hic bir manosu yonar sol adam. Agar sisi chakirishli gucin basayin, shiitlaygi keldiz. Misal, har bin arsani bir cunijlik kireyib onar sana.59:50Bu cide bir xigaalat bol isliyik kiri, undan tashkari bolechakalik adamlar, shun arsablar, shugullan yeskani adamlar. Ma ili shun arsablar hikmati bosa bizan bir ili shuni. Bolechakalik adam, u parzantlar yem, o ilisi bu denamizi maneshirde turib, biz cali eskandan xigaalat oku kitamiz bizdik. Shuna qadi tarti nadi qan bir arsab o izi? Shuni qin manezdi bir uzuqna sual qiti, bu narisani asil islamni...60:18özü shun dey xarizlar bulib turgen vaqta, ozgina bahanalar bilan bunca itirishlik, bunaka nifaq bilan getirilmesey kirey, chor getirishlik kirey. Islamda shun arsa barma, hana aytingin masamda ish kirey. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam kirgen yuze turgenlerde, Ayishe anamizde hucirelerde, ikde bir qisca, bir dafne, dafne, braderle, shu kaftan kattaraq bir calin ediyen, cildirmesey naytada. Shunu idleri de calib turgen eken,60:50Shumda bir kishi, Abubakr raziyallahu anhu kirib, qazaflanib, zacir qiyallarda, qoy Abubakr uzdarna iyyibda bir otur ishqidi digan egenla. Shum bilan indi hamma cholgu asbobiyu, hama hayalsiz digi, hama narsegi rusaddi balishti, sohri geladi mi shum, braderla? Shumlasib bir mesta bo giyan. Uxam, bir, odamlar canlangan caim, shunaka bir narselardi hüccet qilid, qariyatke bir xilab boli digan narselargi yol tabdirmas digin izgerek.61:19Bizi erciyginiz qerek, buradan mumun mendi isi gap shi, mumun mas mendi, jahanningi otun bosan, bono ora man, disini biz un bile ishimiz gani, ne maksakli orsi. Likin islamgi tun getirib kumasin benar sana. Top adamlar mani divan alit kili shada. Köcelerde salla ora, choponlarini kiib, Allahni namuna itir. Shi adamlar, butun masalan, ghayri islamlarda ajnabi milletlarini, musilman bomigan adamlarini, kiimlarini kiitirib divan alit diyandi, yak suraq olaydi.61:49Deme ge, unu bura adam dinden, İslamda bir sanamazdi. Bende unu salla o caporlarini korub, bu, musulman adamdi, dinde borarekanda didi. Dinden, dinnish hali ge do, namiglan bir masani qima sikiri. Aysin ki, u min cehannan ge otun busan bol oraman, min qaliga ishimi qilaman disa, biz un bulan ishimiz yok. Leki min mumim man, mini rabbim Allah, Muhammad aleyhis salam mini elchim.62:16Bu uksyu elchi bul tigallar Allah tarafidan bashariyyatli, uksyini, sozlarigini min kilişim kirik. Mingi aydi inki hakikatni desa, biz ungi hakikatni aytamiz, ungi xalasin ergeçsin, xalanasin ergeçmesin nana. Islam namı bilan islamdi bulgamasligimiz kirik, bradarlar. Islamni yokatu ki narsa, islam namı bilan islamgi zid narsali kilişla ayçligdir. Shuni için, meselem bir kişi islamni libasini qiymesten naqshariyi işladi qilbirse,62:46Doni, bur adam islamdan dir sene mi edan? Divanali tiliqe adamlarga ich girek, ve seym hal sallani yec. Boşka siliqe, boşka libaslarliki, musulmallarga napan isbogan libasliki tiliqin, islamda bir küllik ta'amgi ege bolgan adamda tiliqe binarse, isliqi nümkünmez binarse. Haram binarse dib ayt mağluk girek. Shuni için, islamda hizbir boyamakdan toğra ayt bilim mağluk girek. Allah subhanehu ve ta'ala kubbu.63:20Allah subhanahu wa ta'ala Qur'an-ı Kerimde63:52لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ إِسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرِ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا64:24umid qilgan adamlarga, wa Allahini qib yad qilgan adamlar, uzlarga namuna qilib, Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamni qolishadlar. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamnin, bizga hayatimizda har bir nesada bu qishi namuna ver. Birdan biz bir qiska ca, dailik, haqqada namuna qolishliglariga tohtab etemiz. Kur'an-ı Kerimda,64:55Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamni cehennemni den agahlantiruchi, cennetini besharatini diruchi digan sifatlarini zikir kilingenden kigin, uksini da'ilerin sifatlarini alahida zikir kilingendi. Demek biz adamlarini da'lat kilişligimizde cehennemden agahlantirişligimiz.65:25cennetni qasharatini biriz ayet-i qolishligimiz kifaya qilmida. Wa da'iyyan ila Allahi bi iznihi wa sirajan munira. Allah tarafiga Allahini izni bilan da'vat qolishlig halatida cunattik. Wa sirajan munira. Uzlarinin shakhslari, taygambarimiz sallallahu alaihi wa sallam suzlamasalar ham, da'vat yolini yoritib birimsi qarag misaligida.65:55Uxshinin amallari hammasi davat edad. Uxshinin amali sunnatlari kishilarini haq yulga carladad. Shulun ichin biz davat kiliyatgan vaktimizda uzimizge tutta sifatini mujassan mestirma oligimiz gireg. Birimki biz deshir sifatlarini bayan kiliyedik. Cennet iman amali salih kiliyin kishilarga. Cehennem66:22Allahni duyruqdan boxtorkenlarga, diislik bilan birga Allah tarafiga bulgan davat, bu cehennemga olubborunki amallar nima, cennetga olubborunki amallar nima ikalligini, Allahni izli bilan, yani Allahni kurs etmesiga muqayyat bulgan halatda çakirma olugum iskili.66:43Uzumuzu bir rayimiz, aqlimiz, ya havayimiz bilen çakirmasigimiz kerey. Veda'iyen ila Allahi fakat Allah tarafige çakirmagligimiz kerey. Uzumuzu shaksi tikrimizge, ya inki havayimizge, ya uzumuzu manfaatimizge çakirmasigimiz kerey. Veda'iyen ila Allahi biznihi. Allahin izni bilen ki, Allahin kurs etmese asasida bomagligimiz kerey. Vesira zammunila biz shakiriyatgen davatge uzumuz.67:13nin turishimiz və aməllarimiz yaratımçı bir çaraq bulmalı bir kerey. Əgər bu sifatlarını davat kılınç kişiler özü də mücassamlaştırmese, o davatlardan samarab olmeydi. Davatnin təsiri Qur'an-ı Kerim'de, اُدْعُوا اِلٰى صَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَرْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَدِلْهُمْ بِالَّتِهِ اَحْسَنَةً Birincis, hikmet ilan çatıramız. Hikmet, bütün müfessirlerini tafsiri boyca,67:43hadistir, yuallimuhumu l-kitaba wal-hikmah, kitab Kur'an-ı Kerim, wal-hikmah hadis, shu hadis bilan davat kilişlikke, Allah subhanehu ve ta'ala bizi çarlayabdi. Bu hikmet, hiç nerteni bilmegen adamlar, bir nece türk olabdi, üç türlik. Birincileri, hikmet bilan davat kilişlik gibi bilan, qabul kiliş adi. İkincileri, o son niçte qabul kılmaydi.68:09wal maw'izatil hasanah yaxshi maw'iza bilan davat qil mağlubum iskiriq. Agar yaxshi maw'iza bilan tasirlanmasa, özinin cahlida muraqqab turib qalgan bolsa, shunda biz, wacadilhum billatihi ahsan, yaxshi munasabat bilan munazara qalamiz. Ana bu munazara sabablik, u tasirlanmasa ham atrafi degi kishilar tasirlani qolada. Bu davatlin bil qas kishilarini ushtasidir.68:37Bu uca uga isharaqli Kur'an-ı Kerim manabu jayda itiyabdi. Damat, harbir otanin parzantiga bulgan nasihati bulmalogu kireyk. Luqman-ı Hakim ozdanli parzantlariga bu nasihati qiliyatkanda, Qur'an-ı Kerim Luqman-ı Hakimni parzantiga qiliyatkan nasihatini ortada wa huwa ya'izuhu kalimasina jumlayi xaliya qilib cheltiriyabdi ki,69:05Duniyada ham adamnin sozi buragi nisbetan gharazdi bolisligi munkun, amma otanin tarzantke bolgan sozi gharazdi bolmaydi, buradallar. Wa huwa ya'iguhu maw'iza khalis bir nasihatna itiladi. Shuni yutin ham wal maw'izatil hasana nahayibta bir khalis nasihat bolmali bu kirey.69:24O ustaz ham parzant özinin chagirtigi hasat kilişligi mümkini, amma ote parzantigi hasat kili meydi. Özden yukkari boliçligini, hickim havas kilimesi ham ote parzantinin özden yukkari boliçligini ardukladi. Kur'an-ı Kerim, wa huwa ya'illuhu kelimesi bilan manabungi isharakli qetiyabdi. Shundi Luqman-ı Hakim, hikmatlik ote parzantlarni cabine ye aqini salata wa amur bil ma'rufi ban ha'anil munkari vasidir ala ma'asabati.69:56namazda barpa qilin, ma'rufda buyurin, munkardan qaytarin, va boshizga yetkin musibatgan sabir qilin, dedilar. Oglan bu yolda yursin, boshinge musibat yetik qalada qemagin, demadilar. Boshinge musibat yetisligi mukarrar, bunga sabir qilgin, dedilar. Hikmatlik atalar, parjantlariga mihriban bolgan atalar, mana bu dunyada Allahni yolu da musibat yetse sabir qilishmika carlaman ologlar girey.70:24Amr-i ma'ruf nahi munkarga carlama ologlari qerey. Wa dhu narsamin da kelecayda bazir musibatlar bolishligini bayan qilip qoymologi qerey. Inna dharika min azmil umur bu ciddi ishladan ikalligini ham ilank qoymologi qerey. Allah subhanahu wa ta'ala, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, wa urtikan peygamballarini, hammalarini Allah yoliga davat qilip qakiru uchqishilar qilib canadda.70:48Suni için ham, har bir kişi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini uzdari ge namuna kili, uksini yollari ge irdeshman olali kili.عرض النص كاملًاالتعليقاتلا توجد تعليقات بعد. كن أول من يشارك بتأمّل نافع.