نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:02 محمد الله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا وسيئات أعمالنا من يهده الله فلا نضل له ومن يظلم فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 0:37 Qur'an-ı Kerim'den davam-ı teyafken darsınız, inşa'Allah, Suri-i A'raf. Suri-i A'raf, Qur'an-ı Kerim'deci, uzun sureler, qatarideci surelerden hesaplanib, ayetlerinin sani 206 ayetini teşkil ediladi. Suri-i A'raf, Cenab-ı Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, Mekke-i Mukarramada, kürgan vaqtlarda, 1:09 suri Araf ayatlari nazil bulgan. Ayatlarini tartib bilan koyileshligi Rasulillahi sallallahu alaihi wa sallamga Allahnin buyrigi bilan bulgan. Ukse bu ayatini bu surega yaz ila dedilir, sunge yaz ilan adi. Suri Araf kulles Rasulillahi sallallahu alaihi wa sallam 1:42 Mekkii Mukarramada, Türgelladda nazil bulgan, Surayazdan Musaflanada. Mekkii ayatlar, darsimiznin avvelerde qob, takrar kulganimizde uxshagan, Mekkii ayatlar, birinci, aqida masalasinin uz isi qalada. Aqida, yani, adamlarina yekki Allahka ibadat kilişlikka, 2:13 qiyamat gününün berhaq ikalligi haqqida, Allah'nin ötkan peygambarlari berhaq ikalligi, wa ularga Allah subhanahu wa ta'ala mukaddes kitablarini wa sahifalarini nazil qilgalligi, shu mazuular da kiladi. Meki ayetlinin aksarlarini urgana rekanmiz, hukum haqqida ayetlar kan kiladi. 2:47 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam-nin islam barqa bolganda, madinni munawwara da islam hukma barqa bolda. Anay shundankigin adamlar hukumlarga muhtac bolisdilar, vashun mu ihtiyacoklari yaqharab Allah subhanahu wa ta'ala tarafidan shu ayatlar nazir olda. Shunun isin Makki ayatlarinin kupini bir urgen araykanmiz, 3:15 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga nazil bozgan Maki ayatlar, qiblara aqida mavzusu da bozgan. Çünki adamlarınin urtasdagi myskilat, Allahni inkar kilişlik mesebe. Allahni inkar kilişdigan derecedegi vicdansiz kafir, u avvelgi devirlerde bozgan maz. Çünki Allahni inkar kiliş derecesige insan çikisligi çün vicdanini urmigi hamdir cizildan payda bozgerek. 3:47 Shundankigin u inkar qilişligi mümkün. Tamami vücud isbatlatdırgan yarasu qini, inkar qiliş dərəcəsiga çikgan insam, nahayetda bir baxsiz, bir aynsiz bir insam satlanan. Peygamberler bilan ümmetler ortasdegi qilişmaw qini, yagana ma'budsi ibadat qilişligi qe çakru haqqida doygan. Allah nu ular... 4:16 yaratuxu ded, tan alixardi, rizq biruxu ded, tan alixardi, ozduruxu ve triltiruxu ded, tan alixardi, kainatu yerini Allah başkara ded, tan alixardi. Leki, ibadat kilişgenlerde, yani, dua qilgende, medet soragende, panah istegende, tevekkul qilgende, ve nazir qilgende, menebus ibadetlerde, başka bir mabudatlar giham. 4:46 shu amallarini, shu ibadatlarini qilishaydi. Sunin usun mishrik bolisdilar, va paygamberlar bilan, ummet ortasta kilish-molchilik payda boldi, va shu kilish-molchilik davam esti, va qiyamat kaca. Hakiki mumillar bilan, mishriklar ortasta bu kilish-molchilik davam etisligi kera. Qatan ki, kilishu payda bolarakan, bu islam shirk bilan hic qatan kilishmaydi. 5:21 Suri Araf ayatlarini insha Allah urgengan vaqtimizda mana bu narsalar bizga malum bulsa kerek. Bismillahirrahmanirrahim. Alif, la, min, sad. Suri Araf hurufu muqatta'atlar bilan başlanada Suri Ali Imran wa Suri Baqara ayatlari ham. Wa baska suralar sundi başlangan jorshagan. Hurufu muqatta'atlar haqqa degi. 5:55 Bir nitin mazmullarini biz aytiz. Bundan in abzali, manzur bulgan, kub ulemalarga manzur bulgani shu ki, Kur'an-ı Kerim nazil bulgan vaqtta, Arap halklari, bulub ham Quraish qabilasi, bular pasahatni dava qilgan, wa shu davasidi ham, nihayetde yukari baskisga irishgan halklari da. Kur'an-ı Kerim nazil buldu, bu nazil bulgan vaqt, 6:29 Quraish va Arab halklarinin can maydanida ayitkan fasahatlik shayrlarini kegingi shayrlar u ilhamlari kelgan vaqtta ham bunaga shayrini qalishalganla. Qaraq bunge anib bir hujjat boladi ki, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin peygambar bolgan davrlarida en Arab halklarinin fasih shayrlari 7:01 bular tasahatta yer kurrati degi in chokki manzilga chikgan kishilaredi. Ularini hech bir narsa kanaatlantira almasta. Magar, Kur'ani Kerim ularini kanaatlantirdi va hayratta koydi. Va ular iman keltirgallari, insafilari iman keltirdi, iman keltirmagallari qalblarida bu insanini sozymasti tan alisda. 7:33 Hurufu muqatta'atlar ham shunge bir isharaki, Kur'an-ı Kerimdegi kop ayetlar bar ki, agar insan bilen cin tayipasi, Kur'an suralarini bir kichkin etse, surani alibkil mahcub olib, hamasi bir-birige yardamci bolse ham alibkil almida habigil. Agar Kur'an-ı Kerimne, Muhammed Aleyhis-Salamge nazil bolishligide, shak shurhade bolseyler, sizler si Kur'an suralarini bir kichkin etsin, ya bir ayetini miktari degi, 8:05 halatini alib keliylar bulda san. Digirme 3 yil Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam tasa hatta tingi yoq bolgan adamlar ortasta ilan qilib turdilar, birar salari ham bunu alib keli almada. Va alib keli almaydi ham. Kur'ani Kerimini har bir sahadegi mucizesini bilgan kisilar Kur'aninin misali degi narsani insan alib keliyli ginnin cunmati egalligini tan alishari. 8:36 Mənə bu hurutu muqatta'atlar, Allah subh'anahu wa ta'ala tarafıdan, vallaha a'lam bir işara ki, adamlar tupraqdan heykeller yasasayda. Har hıl hayvallarinin shaklini yasasayda. Allah subh'anahu wa ta'ala şu tupraqdan insani yarasayda. Adamlar harflardan, hikayeler, irteyler, kitablar yasasayda. Goyan ki, ularini tili bilen heykelimizde, 9:13 hikayeler, irtagiler, kitabiler yaratisti. Allah subhanahu wa ta'ala shuh hariflerden Kur'an yaratdi. Biz yazgan irtagiyu, hikayeyu, kitabiler bilen Kur'an-ni nime parki bar digan adamlarinin nadanligi su derecedaki bu biz yatagan, kipiragdan boygan, haykel bilen insanlarinin ortasda nime parki bar digan adamlin ahmaligiden kembar. Kipiragdan, 9:48 yeçelgen heykel ve çipırağdan yeçelgen insan, insannin hər bir azaltıda Allah özüge ma'lum bölgen mojizatlar dikin yata da. Buna addi kimselerden tartıb yukkari ziyali tabakalar hammasi bilada. Ziyali tabakalar bundagi insandagi mojizatın köp heykelligini yakshi bilişada. Çipırağdan yeçelgen heykel 10:23 Hic kandi nartamas ikalligini hamma bilabi. U payda ham zarara ham yetkizalmi edigan bolisligdan tashkari, hic kandi bir sopaldan ya bir kattig, bir tasdan baska nartamas ikalligi malim. Ana bu hurufu muqatta atlar singi isyara, vallaha alam. Qur'an-ı Kerim mana bu hariflerden tashkil takyan. Allah subhanehu wa ta'ala su hariflerden Qur'an yarabdi. Sizler irtaq, xiyaya... 10:57 shundeyi narsalar yazdiylar. Xobsizladi ozilami davayilar bolce yaraddiylar. Bunin ortasida gi parq, tupraqdan yasalgan haykal bilan, tupraqdan yasalgan insan ortasida gi parq sabir. Insan sozu bilan Allah sozinin ortasida gi parq, insan bilan Allah ortasida gi parqin misalidir. Kitabin uzdila ilayka, 11:27 فَلَا يَكُنْ فِي صَدْرِكَ حَرَضٌ مِنْهُ لِكُنْ ذِرَبِهِ وَذِكْرَى لِلْمُؤْلِمِينَ Sizge bu tushurilingen kitabdır bu. Qur'an-ı Kerimdir. Bu Qur'an-ı Kerimne tamami bashariyyat min sayyidi, peygamberler sayyidi bulgen Cenab-ı Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamge yigirme üç yıl müddette nazil qılında. Bu agar Qur'an-ı Kerimne 12:06 nazil qilin isligden maksat, bir ziyafat vaqtlarida oqishligini ozi bolganda, yayin ki, binar bir macliste oqib qoyishligini ozi bolganda, yayin ki, sakat qabristamlarga borganda gini oqib qoyishligi bolganda, yayin ki, barin manasini bilisligini ozi bolganda ham, manalarini, tarkiblarini bilin manalarini cikur olgan isligini ozi bolganda ham, 12:40 Bu qiyin ish bolnagan bolardi brazarda. Qalbi Allah subhainahu wa ta'ala ge baglanib turgan, tamami peygamberlarnin sayyidi bolgan zatga, Allah ta'ala bu kitabsizge tushirildi, falayekum fisa dirike haraj. Qalbizde bu Qur'anni hukumlarini yetkizisligde, adamlar bilan bolgan, ortadigi munasabetsizlik payda bolgan vaksta, qalbizde haraj bolb qalmasin yerdir. 13:11 Harbir Allahni yoliga davat qiladigan, adam bu ayatini bir tafakkur qiladigan. Insan, Qur'anni hukmini bilib, amal qilib, sunu halki yetkizmahci bolisligi derdi bal boligan insan, qaisi orundan yapir samikin? Adamlar bilan bu qiliyatgan islari bilan, Qur'anni hukmini qaisi caydan boshvesamikin bi, qalbi tangilashadi insanna? 13:42 Hatta Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin qalblarda bu tanglik bolisligini Allah ta'ala bilib qalbizda tanglik bolmasin diyabdi. Quran hukumlarini, har bir cahiliyatga girifdar bolib, cahiliyat batqagiga batgan, insalarga yetkizisligini, misali, agar misal caiz boledigan bolsa, bir agir bir katda bir tonkani atrafida, kolizda bir balkani islib, 14:14 xeq qaysi caydandar yarishligni iladiyo bolganda, son kani atrapida qolizye balta bilan aylanib qayirdan ursan bu ikige kirishligni iladi barikin dittirishlinin misali goxeyda. Tinki adamlar qilaya kenishlar hemmas Qur'anga zid bolsa, agar adamlarga bu Qur'anmin hukmini yetkizmahsi bolsa, bu Qur'anga karchi dittirse, ular Qur'andan tamamini ketta yasayatkan bolsayo, 14:44 ketde yashayatgalligini, tan alish orniga, Qur'annin haqiki hukumlarini, bu basabiyyatnin in ge yetkizislik maksadi boluhturjan adamini Qur'aniga karsidirtirse, bu hic bir insanin kalbi tanglasa baslaydi. Bu bir conkenin kalbiga kandikili kirarikim mandiydi. Ana u vakitda insanin kalbi tanglasadi. Bu vakitda insan davatni kuysanmikindi idi. 15:19 Bu adamlar bilan bolgen munasabetlarni uzuq, indi Qur'an hukumlarini itkiz isliyini bas kilsanmikin, bular bilan nima bolse muamalakili girorsanmikin digan, harxil bir harac fayda bolaga. Qur'an sizge txirildi, Muhammad aleyhis salam deyib Allah s.a.w. liyabdi. Bu Qur'an nima usun? Ocaqlan txirisligiz usun Qur'an bilan halklarini. Diyslikden ilgari Qur'an txirildi, qalbizde tenlik bolmesin. 15:47 bu Qur'ansiz adahlantirishligiz icin shubildir diyar. Hatta Qur'andan bolgan maqsadni bayanqilishligden ilgari, Allah subhanahu wa ta'ala insannin bu davatli yetgiz nasib bolgan kishinin qalbini, tanglanishligini bilib, aldin maqsadni bayanqilishligden ilgari ham falayikum fi sadriki haraj. Qalbizda bir haraj bollasindi. Wa zikra lil mu'minin, mu'minlarga tafakkur. 16:18 yadnama bolisligi icin Qur'anla tishirildi. Fakat momillarga, biraderlar Qur'an-ı Kerim bilan, fakat iman sifatiga ige bolgan kishilargina faydalan oladi. Hazirgi vaqtta ham, basariyyat, biraderlar, cahiliyatta yasayakta. Cahiliyat bir tarixi, bir bas kismas, biraderlar. Allah subhanahu wa ta'alanin hukmini talamagan, basariyyat, cahiliyat, bas kisidegi basariyyatta. Qur'an, 16:56 haqli günü bildirgen vaksizgen, Kur'anini inkar qilgen adamlar insange azab vermeyde. Buleri kafir Kur'anini inkar qilgen tayfaladdisiz, kutuladdisiz. Amma Kur'anini üsleb, Kur'anini öpib, Kur'an kitabimdir. Temami hayasi Kur'anini zibbolga adamlarga Kur'anini çintirisi qeyindir adalar. Bulerige Kur'anini haqqida qepirsiz. Kur'anini kerimli bir... 17:23 xazil mersa qilib algan milletke, xaqiqi Qur'annin hukumlarini tishintirishlikde insaamnin qalbini hayirta tangib oladi. Agar Qur'annin hukumlarini qepirsiz, tamami hayasini tibden ozgertirishlik ishirik. Buna ozgertirishlik qiyinligini bilatda, lakin xaqiqi xayat qishirib algange Qur'an ujge rahat bagishlaydi. Toğri, Qur'annin hukumlarini birar bir qishiyayqisiz bu ucuda qiyin olgidi. 17:57 Lekin, Qur'an muhiti de qiyinmest, biraderle. Islam yoli cide kuley yoldur. Agar, harbir sharait, vaziyet, fahshebaq bolishlikke sharait ose, agrini qilemendi se, heme sharait bar, buzuz islerge heme sharait bar, ne menerse, Islamge zib bolse, heme sharait bolse, mene bu orinde hakiki Qur'anli hukmini qilemen digen adamlar qiyinalib yasaydi. Bu hak. 18:26 Lekin Qur'an hukmi barfa bolsa, unda buzuk ishlarini kilişli qiyin bolu qolada. Oğurli kilişli qiyin bolu qolada. Kanadiro, bir pakize tabi edbilen xosken adam, oğurliglarni koruturu facib qolabi ki, kandi insan, bir adamnin darvazasi kurulgen iski kitasiga kirib siyadan bir nesani kandi vizdansiz adam olu cikarikindur, zira özge qiyindir pamleydo nasani. Qalbide Qur'anini, 18:58 hükmü bomasa, imanu bomasa, unge halal göl bilan triylik klişlik haqiqatta qiyin bolada. Hayatu para bilan otcan bolsa, unge halal mihnet qilib bul tapşili qiyin bolada. Lekin Qur'anni, hükmünü qiyin diyatkan adamlarini teqsirsiz, hammalari, kezzab, oğrilik ve para şun bilansi kullanib qalgan adamlarini qiyin bolada. Bu haqiqatta qiyin. Napak hayatsi oyrigingen adamde pas yaşasilikden oğr nerte yok. 19:30 Shulun usun ham biz bagi vaqtlarda mumun kishilar ham Qur'an-nin hukmini qilmaksib olsi qinalgan vaqtimizdagi sabab Islam-ma sunca. Islam-ma hisige zid bolgan sharaitda yasayatkalligimiz sababdi. Demek, harbir davat kulu cikishi bilbaqlogi kereki kitab Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga tishurlingan Qur'an bilan adahlan tirishliglari için ve mumunlargi yadnama bolishlig için. Bundan, 20:03 xar bir da'vat qilir qenqshe bu xaq niyyet qizishlikda qalbida bir xaraj bolib qolmaktibi qe. Ittabi'u ma unzila ilaykum mir rabbikum wa la tattabi'u min dhunihi awliya qolilam ma tazakkarun. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam o qahlantirishlik buqshin wazifalari bolabiyan bolsa, momillarnin wazifasa, ittabi'u ma unzila ilaykum mir rabbikum. 20:35 Tərbiye künandiyilər tarabiden sizlerge çürilingen bu Qur'ange irgeçiler. Biz mamurmuz Qur'ange irgeçlikke. Bu Qur'an-ı Kerim bizi tərbiye künandimiz, tərbiye kılıqi Rabbi Ta'ala tarabiden çürilgen. Tərbiye kılıqi, o tərbiye kılıqi tarabige, tərbiye vasitelerini, hammasini nazil qilgen. Bu Qur'an-ı Kerim. 21:05 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin akhlaqları hakkıda Ayşe raziallahu anhadan sualkılıncan vaqtta kane xulukuhul Qur'an dediler. Ukşinin xulukları Qur'an idi. Qur'an nömege buyursa qilardilar, Qur'an nömeden qaytargan bolsa qaytardilar. Qaytardilar. Wa la tattabi'u min dunihi awliya. Qur'andan boşka bu dostlar bolgan adamlarinin suraka. 21:36 harxil mabudatlarinin yoliga ergesmaylar. Demek, Qur'an bir yol. Bu yolga biz ergeslikke mamurmuz, agar imanli dava kirsik. Bu yol bizlarnin tarbiyyat künandamiz tarafiden çirilgan. Biznin ergesmaligimiz için çirilingan. Undan baska, yollar hammasi baska bir surekalar yoli. Demek, bundan baska yolga ergesmaslikke mamur buganmiz. 22:07 Bu ayat şunu bildir yabdi ki, demek Kur'an-ı Kerim yoludan başka yolga ergec maslikke mamur ekelligimizi istan chikar masligimiz kerek. Qalilamma tazakkarun. Su haqikatni insallar qishin meyli. Bungi az jina fikir qilinsa qishirilingan boladi. Qalilamma tazakkarun. Jida ham az fikir qilasi dilar. Salbir fikir qilseylar, bu fikirnin haq ekelligini bilib olgan boladi. Allah subhanahu wa ta'ala. 22:43 uzinin yubargan yolugi irgesimagan, milletlarinin halak qilib yubarganligine zikir qilada. Insan ibratlanisligi icun, uzu qiligan ismin koydasini, yayin ki, bu zararlig isbosa zararini tarixtagi bir misalini islikden kore, katta bir ibratlig darsi odur. Sinin icin Allah subhanahu wa ta'ala, Islam ummetige, otkan peygamberlinin ummetleri, 23:14 irgeçgen vaqtta katta bur muqafatlarga sadawar bulgalligi, va irgeçmigan vaqtta katta bur halaketlarinin vücutta kilgalligini kub Qur'an-ı Kerimde bayan qoladi. Wa kam min qor'yatin ahlaknaha qancha qancha katta shaharlarina halak qilib tashladiki. Faca'aha ba'suna bayatan aw hum qailun. Biznin azabimiz ulu'u katta katta shaharlarga 23:43 Dayatan keç vaqtida keldi, ya inki qaylu'la vaqtida keldi. Uyku vaqtdaka bu qaflat vaqta, və shumbilan birga insani rahatlana digan vaqta. Insan bir qatdiqçilikka keliyyatgalligini bilib tayargallik qoribdurgan vaqtda keligan qatdiqlik unga aqirbat midi, brada? Lekin indi bir rahatlanamandib. 24:09 raahatlanib uykuda, ya inki boshka raahat sa'atida tulgan vaqtda tusat kan qigan dala bu insange qattig bur tuyladi. Allah subhanahu wa ta'ala mana bu ayatda kanca kanca katta shaharlarina khalaq qilib tashladig. Ulariga biznin azabimiz kec vaqtda ya inki qaylu'la. Qaylu'la ham insan carca ganda qilin edigan kunduzdagi uykudur. Mana bu sa'atda 24:37 Allah subh'anahu wa ta'ala özünün azabını cönet kirligini, peygamberler yolunu qabul külmegen, saharlarga şun deyib balağını cönet kirligini beyan kılayabdi. Fa ma kani da'vahum izca'ahum ba'sina illa an qalu inna kunna walimin. Bizni azabımız kirliyen vaqtta ularınin davaları biz zalim buldiq, yani biz müşrik buldiq, müşrik davayı iqrarımız deyib, iqrar kilişlikden boşka meseb olmadi. 25:09 Bir nefsege tuxtalibit bahsimen. Insan har bir nefseni dava qiladi. Ilmi yok kishi, ilimini dava qiladi. Mali davleti yok kishi, mali davlet bilen fahrilani mali davleti dava qilisligi munkin. Özünü, ham isfetlerini dava qilisligi munkin. Hunari yok kishi, hunar mandir dava qilisligi munkin. Özüde, salamatligi yok olgan adam, salamat mandir, özünü işlertirib, 25:43 tan dürüstmendib dava qilişligi mümkün. Həm mənərsəni iqrar bolib dava qilaradi. Amma özünü günahkörmend, zalimmendib dava qilişligi harkimde nesib bomiydi. Bu qatan insan harbi adam bundi iqrarsa atkiladi. Lekin u... 26:03 qaddib Allahnin azabiga dichar bolgan vakitda, gunahkarman, asi-man, min haqiqatta min oziminin hatayin boldu digan narsani su vakitda gin ekrar boladi. Bu, insan hadden tashkari qaddib bir dalaq elganda boladi. Boska vakitda insanin kalbi kibir, hava, shindi narsalar bilan tolub bororadi. Birordir, insani korganmisiz ki, ozinin hali yumsak, bimalo saati da ozinin hatasi gecrar bolgaldigini. 26:37 Amma qacan iqrar bolada, qatdiqbir unin basiga qatdiqbir musibat, yoynki Allah tarabidan qatdiqbir bala kelyan vaxt iqrar bolada. Allahnin shundi dostlari bar ki, shundi kamil insanlari bar ki, ular hali vaxtlarida, dimalal, hichkandi bir musibatmi kormayan vaxtlarda, uzlarinin hatalariga qirar bolada. Tamakana da'vahum izbi'ahum ba'sida. 27:11 Biznin azabimiz kelgen vaqtta ulabnin davaları, biz zalimmiz diyişliyden başka meseb olmalı. Zalim, Kur'an istilahıda, shirk, yani müşriklik. Insan shirkini, yekki Allah ki ibadetini dava xiladi. Bırar bir tayyarada keti etse, ya inki bırar katliq bir balaga düşar bolsa, halaketnin labigi kelib qolgan vaqtda, sunda, 27:38 Ozyndan baska panagahim yox, ozyn saklamasin mini hechkin saklami idi, ozyn yardan birmasin baska nasi yardan birmi idi. Shahi Mardana nisten cik boli idi, unin qaraulatasi nisten cik boli idi, sighini biyurgan qaraqlari nisten cik boli idi. Hakiki qalakilgan vakitte ozyndan baska panagahim yox idi. Mene bu vakitte insani qirar boli idi. 28:03 Ölüm bogazası da ham ıqrar boladi, leykin onda pürsat gitgen boladi. Insanlin isidegi fitrat qoz qaladi, qaza Allah yaratkan fitrat qoz qaladi da davasi ıqrar boladi. Qiyamat dahshatlari dize qattir dahshattir, u saatta hamma ıqrar boladi, hamma günahni qilgenmendi tan oladi, leykin u vaqtta vaqt utgen boladi. 28:34 وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ فَلَنَا قُصَّلْنَا عَلَيْهِمْ بِعِلْنِي وَمَا كُنَّا غَائِبِينَ Allah subhanahu wa ta'ala qiyamatta albatta su'al qilişliqina bayan qiliyakta. Bu ummatlardan albatta biz suri'imiz. وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ Allah tarafıdan, peygambar qılıb cünatiliğinden, kişilerden ham su'al qılamiz ki, da'vat niyet qizgamizizdi. 29:06 Peygamberlerden ham sual qilamizdi yabsi. Sinin için ham Resulullah sallallahu aleyhi wa sallam daim ham qilardilar, khususan haccatul vadada, vidalaqis haccida, yuz minab camlangan sahabalar hazurida, ninsizlarga Allahni buyruglarini yetkizdim mi dedilar? Ular yetkizdiy degallerde, Allahumme shahaddir osman yakarab koydilar. Hudaya cuah bolgin mane hukumlarini yetkizdim dedilar. Brar hayatlarida, 29:41 istirahat qilmastan da'vat yolida özdarni hayatlarini hammasini bagishlagan zatxan shu mas'uliyatdan qorkub yashadla. Allah subhanahu wa ta'ala mana bu orinda ummatladdan ham suremiz, vab peygamberladdan ham suremiz. Falana kussonna alayhim bi'ilmin ularga bilib ksakilib biramiz. Banda özinin yahshiligini ham istan qikarib koyadi bazi vaqtta. 30:10 U yaxshiliqini istan chikarishlik hammaqa nasiq bolmayda, amma yaxshiliqini toqtamiy gafir biramiz, braderla. Yamanlik hatayimizde, kupimiz istan chikarib bayamiz. Ularga ilim bilan, bilib, biz qissa qilib birib, ayitib biramiz. Ular harxil islarini qiliyatkanda biz qayib masidik. Qarazi bukinda haqdir. Qiyamat kunida amallarini olchash. 30:43 hammasi haqdir. Faman faqulat bada zinuhu, faulaikehumul muflihun. Bugun tarazige qoyladiyon amallara agir kilgallar, haqiki najabda feng shilardir. Duzak utiden najabda feng shilardir. Cennetki kirishlik bilen najabda feng shilardir. Wazin haqdir. Biz iman kilitiramizki wazinin haq ikalliiga. Allah subhanahu wa ta'ala amallarini 31:15 ölçeydi, özü qendi ölçesligin özü biladi. Muatazila taifasi tarazini, ölçov esbabini inkar kilixti. Amallarinin qiyamat günüde tarazide tortilisligini inkar kilixti. Akillarigi turi kelime gallig isin. Ulara iski ki, amal özlerinin devirlerde kurdi ki, bu harxil 31:46 maddi narsalarinin tartadigan tarazinin ikisi pallasi bolib, bir tarafida tas, ikindi tarafida bir kartiladigan narsa bolisligini bilib, bu narsa amallar bu, bundi maddi narsa midi ki, bir tarafiga tas koyib, amalini ikindi tarafiga koyladigan, deb akillariga torike ilmastigin natigasta, tarazini inkar kilixta. Sun bilan akilga torike midi deb dava kilixta. Bu mutlaka nadalligida. Biz bir narsani 32:15 nas qabulqul yetkan vaqtida, ayat hadislarini qabulqul yetkan vaqtida, biz aqlimiz bilan qabulqulmasligi miskeri, biradarlar. Allah subhanahu wa ta'alanin buyrugu da qabulqulmaligi miskeri. Allah subhanahu wa ta'ala ayitkan soz haqdur. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ayitkan soz haqdur, agarki yer kurrasinin aqligi tohri kemiyatkan bulsaqam. Buna bir kisi ozinin aqligi tohri kemigan narsani, aqligi tohri kemiyati diishlikden kora nadanlig yok. 32:46 çatda nadanliy yox. Çinki diyerde yer kurrasi degi qiyamatdaki bolgan, aqil minde bar degandan baska jab nasi? Mene davir otdi ki, taraz olcaq asbablarinin turriyar çixti. Hava basimini, hava namligini, isiqligini, vahakiza savigligini, hammasini olca edigan asbablar çixti. Insani kan basimini olca edigan asbablar çixti. Bunin alaqda pallasi bolmese, ham olca edigan asbab bol oradi. Biz bu mu len? 33:20 Allāhu subhānahu wa ta'ālā ʿūzhiga khāsbir ʿamallarinin ölkab insanga ʿūzhinin adālatini kursata digan tarāzisi barligini, ʿiratishligini ḥaqdi bilamiz, u tarāzi qandi keyfiyyat ʿigasi bolishligini bilmīmiz. Mənā, aqilgi turi kelmədi digan mersi aqilgi turi keb qalawradi. Biz ʿazvala aqlimizgi turi kegalligin kum tarāzini bar haqdi bilmīmiz. 33:49 Belki nas ayat sabitki tarazi bukinda haqdir dilerdi. Albetta, aqilgi turikeledi Qur'an-ı Kerimini ayatlari, hadisi mubarak suzlari. Lekin o, siz bilan bizni aqlimizgi turikeliştigi şartmaz. Yeryüzde biznin ve siznin aqlizden başka aqllar bar. Bu zamannin aqliden qedindi asirlarinin hal aqli bar. Diyerde kamil bir aqli yok. 34:17 Çünki, bir dəvrge münasib bolgenlərse ikinci dəvrge münasib boldeyi qala uğradı. Kur'an-ı Kerim, alamni yaratkən zat tarafıdan kilgen. Kamil, akıl tarafıdan kilgen. Şunun için biz Kur'an-ı Kerim'ne, biz şunde aklimizge torikiliş, torikil mesligiden qat'in ezer qabil qilmaligimiz gerek. U, albette, akilge torikiledi. Yana, takral edemiz, u, bizzin vəsizlik akligizge torikilişligi şartmaz. 34:46 Kim özünü aqliga tori kemeyabdi diyiş digi, u mantiqi hamzit. Aqlimiga tori kemeyabdi dima ola bi kerey. Aqliga tori kemeyabdi digan suz, yer kurrasi digi aql, mene aqlim, dib. Dava qilisliyidan bas qanistamay. Wa man xafat mawazinuhu, fa ulaike ladhina khasiru anfusahum dima kainu bi ayatina yablinun. Qaysa adamnin taraziye qoyladiyan amallari yengil kilsa, 35:20 Bular özlərini baybergen adamlardir. Insan harbin nerseni özü için qiladi. Özüge fayda busun dik qiladi. Libasini özüge aladi. Yemagini özüge boluslugini ordu qiladi. Turmaq hamma nerseni özüge boluslugini ordu qiladi. Indi özünü baybergen bankigin, u hamma nerseni baybergen biladi. Allah subhanahu wa ta'ala 35:44 vede baybirgen kisilerdi, fa ulaikellebine khosiru anfusahuz, uzlarini baybirgen kisiler shilerdi. Allahnin ayatlariga zulum kili gerligi icin, zulum kili icib qabul kili me gerligi icin, zulum kilib Allahke boska ma'budatlarini sharib kilib uzlariga zulum kili gerligi sababligi. Allahnin ayatlari shirik digenler salarini qabul kili me gerligi bilen zulum kili gerligileri sababligi. 36:11 Sinin için tarazileri de yengil bulgen, amelleri yengil bulgen kişilercilerdir. Bular ızlar nubayi birgen adamlardir. 36:50 qisida istilan bolsa, barar namni kormagan bolsa, ghusul vacib bolmaydi. Naba oda bir namni korgan bolsa ki, digan sualca, jawab shoy ki, uyku vaqtida hayali cacilik yapcan bolsa, yani hayali cacilik, istilan bolishlik, ke sabab dola digan hayallari cacilik yapcan bolsa, shumda namni korgan bolsa, ghusul vacib bolmaydi. 37:21 Çünki ki, xayali keçilişlik salat bilen kilgen, nadi israplamadan? Əgər uxlaşgan ilgari, xayali keçilmiy digan, xalatda uxlaq nan qolgan dursa, ghusul lazim boladi, aksar ulamu oladi nazdi dan. Yani, unda bu, ehtilan bolgalligi mukargar boladi. Qalibdi, bazı burnasadan nis qeftar boladini digan nami bilen sorabdi. Biz, bungi jawabimiz, 37:51 xuxbuoy mersenin terkibida, napak mersa arilashkan bolsa, bu nersa xuxbuoy edibar qilinmidi. Bu nersa arilashkan ma arilashinagalligini, su sahadegin mutakhassiz kishilar orqali bilinmaligin lazimdir, awvelgi darsindida itkinmidi. Shuni ham aychikallar ki, bu lekin bu hadirgi xuxbuoylarga chiniyidi, braderli. Shuni tayyarlash vaqti deyitigetishadi. Mishk degan xuxbuoy mersa bar, mishk gazal degan 38:22 qiyginin qindigini qanidan tayarlanada. Qazal digan, qiygini qazal digan, qiygini qazal digan, qiygini qazal digan, qiygini qazal digan, qiygini qazal digan, qiygini qazal digan, qiygini qazal digan, 38:51 xusboi nerse boladi. Uzi aqlida qan najasidi, bu nerse xusboi bolgarligi bilan, su xusboilik qatarigi utadi. Bu najastib, itibar qilimdiymi. Bunca dali shikib, bazir shayirlar, fa intafuqil anana, fa anta minhum, fa inmal miske, ba'zu damil qazali, digan baytlar bilana. Su tankih usul, eski qadimi kitablarimizda, tankih digan usul bor, 39:22 shu usulda, mishq haqqida shumde pikir veriladi. Shininjin bazil olam olar, bir narsani mahiyati ozgarishligi bilan, agar khushboylik tarafiga, agar baska bosa, o qaydalansa boladi diriyam. Bundan murad, bir khushboy narsani tarqibiga qoshvagan narsa degil mi idi? Usu shu aylangan bosa. Bir masalan napak narsa bosa, shu narsa khushboyga aylangan bosa, onu... 39:47 Mümkün, pakizadib itibarkız. Lekin, guz bunlarsani qoçitdurub ayetilin gandasi bungi kirmiyidi. Misal qilv etkanimizdi, ishqaq, tuz qaniga qiqqetkan bolsa, ishqaqini qoçtibizgi haram, lekin, shu, tuz qaniga qiqqetqilik uzaq turis netijasda, manafazirgi bu alimlaran unu makilishadilar, tuz parkidigi aylanib getadi, unu ishqaqligi yogib getadi. Fakat, shakilda, tuz ishqaq olub qoradi. 40:15 Cuma kini roza tutsa boladin deklar. Ramazandan başqa ayda cumakini roza tutsa bunayda. Su klip koygan bolsa, tuta da. Su kini da roza tutisliyini nazar klip koygan bolsa. Iyik tullar da roza tutmayda, makro. Unda xan nazar klip koygan bolsa, unda iyik tunu roza tutmastan, baska tunu qazasim etsala. Ammamizna xan yunahlarimizi maqbarat kusam, ibadatlarimizi Allah qazul kusim. Allah ta'ala si darsimizi davami bolishliyim. Allah ta'ala nasik kusim. 40:47 Asallallahu ta'ala ala khayra khayri Muhammadin a'la. Allah subhanahu wa ta'ala den awwala uzime sizlerine taqwa qilishlikke birinen ve vasiyyat kilenen. Allah subhanahu wa ta'ala taqwani uzinin kitabide kib yad kildi. Vesim bilen birge taqwani den zibir isharalarine 41:18 Bāza āyatlar dāqshiru qadda. As-ta'īdu billāhi. Yā ayyuhannāsi ṭaqū rabbakum waqshaw yawman lā yadzī wālidun ʿanwalabihi wala mawlūdun huwa d-dādun ʿanwalabihi shay'ā. Inna wa'adallāhi ḥaqqun falā taghurrannakumul ḥayātu d-dunyā walā yaghurrannakum bil-lāhi l-ghurūr. Wa nabu'u yattā. Allāhu s-sibhānahu wa-ta'ālā. 41:47 tamami insanlarini özüden taqva qilişlikke buyridi. Ve bu taqvanin bilgisini ata-ana tarzantiga, tarzant ata-anaga, birhar bir taygiyi qizalm edigan kundan qorkiçlikke, bu qorkiçligini taqvanin bilgisi ikalligi isharakliyati. Hayattigi, hami taqvasizligini, hami xatalarini, 42:18 teqshirib kurarakanmiz asfari farizantlarini sababli taqvasi zulkolmadan. Su farizantlarini yedirish, qidirish, wa haqqaza su farizantlarini birarbir mertebegi kutarish, birarbir suni xalqlar ortasta abro olib qilish, sun goqshigan maksadlar bilan insan taqvasilatla mahrum zulkoladi. Amma, Allah subhanahu wa ta'ala mana bu ayatda, ey adamlar, 42:47 Allahdan taqva qidiyilər, qorqiyilər ata-analar parzantlariga, va parzantlar ata-analariga bihar-bir paydayi qizalmiyi qala digan kundan qorqiyilabiyabdi. Mene bu, biz parzantlarinin muhabbeti sebebli taqvasiz bolub qolmasigimiz girik. Parzantlar ham atalarinin macburiyetleri sebebli taqvasiz bolub qolmasigigirik. Bazı aileler barki, 43:16 farzantlar taqvalik bolishlikke hareket qilse, ata-anani macburiyyeti unin taqvasiz bolishlikke macbur qilada. Mana bu saatte bilsin ki, taqva uspatini koldan birmesin si farzantlar ham, ata-analar ham, qinki yakin qinda ular, bir-birilar yatsaydi it qizalmi edigan qindan qikib qalishabila. Allah subhanahu wa ta'ala sunu ayatdan qiginla, 43:43 Fala taqruvannakumu l-hayatu d-dunya. Hayatu d-dunya sizlarni mağrur qilib qoymasin. Hayatu d-dunya sabablik insan parzantlini hala iti uytkanimizdik. Yedirish, kidirish, vaha qaza. U parzantlini belan bir mertebelarga qoyish, sabablik taqvasiz bolib qaladi. Shaytan sizlarni mağrur qilib qoymasin. Qasim bilan birga taqva bilgilerden. 44:10 bul sekerek vallaha ʿalam taqwada bulgan buyrudankigin keliyatkalligi, Allah Subhānahu wa Taʿalā min huzurida lixte ʿaybna zikri keliyatqi ki, likteti, innallaha ʿindahu ʿilmu s-saa'ah qiyamatnin qaqan bulishligi Allah Subhānahu wa Taʿalā min uzyahasdi. Bu ilim Allahni uzyahas bulgan isbatdi. Wa yunazgilul qayf, yamğırni, qishirishlik, bu, 44:40 yamğırını, yağışlığı bu, qaytdır, biraderli. Bu haqda qib olgan xabarlar, bu, azverden aytibberişlik, bu, qizdir, biraderli. Nabada bir kişi hava yamğırı, hava aynib tırgan bolsa, o, hava yaqadi, ya yaqniyidi ikti ehtibali bar. Toğrı çıxpagan vaqtda bu, toğrı deyiktirib, qaytni davakilişlik, bu, Allah niga özge xaz bolgan, sifatni davakilişlikdir, biraderli. 45:12 wa ya'lamu ma fil arham ananin qarnida ye bolani allahu uzu bilada. Bazilar buna ogul qizligini allahu uzu bilada, dixada. Bazilar ma fil arham ankeli yabdi ki bu qarinda bola barmi yomu allahu uzu bilada. Hazirgi vakitte bazil kislar da havaqla digi ki farzanda ogul qizligini itbiri digin aparatlari wa baska atbablar, cihazlar bozdi dixada. 45:43 Bıraadallar, oğul qızlık belgisi çıqqandan kigin tayda bolgandan ki, unu bilisligini qepril etkaniyo biyoda. Ozi ya oğul ya qız bolgandan ki, ixte ihtimaldan listesi bolgandan kigin, bu 10-20 ihtimalli inarsa masbunasa. Bu, yani oğul vücudka kelgan, hargan vücudka kelgan vaqtta oğulma qızligini Allah Subhanehu wa Ta'ala ozi biladi. Bunu kim dava qilsa, qaybini dava qilgan biladi. 46:12 Mənə bu sifətlərdən ihtiyyat boliçlik taqva sifətidir, braderlər. Və mə tədri nəfsum, mə də təqsi buqa də, irtəgi nime qiliqliqini insan özü bilmiydi. Çox kisilər irtəgi nime qiliqliqini rizalastirib algamiz bilamiz dünşe də. Yatsın ki, adamlar irtəgisi işlərini qılamandir yatsın də, və irtasigi nime qiliqliqini ham yatsın, dır dıriga salistirib dursin, azman bina yerin urtasda parkoladi.