خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:32 بسم الله الرحمن الرحيم 0:58 Firmatli bradarlar, aka ukelar, assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. Sizlar bilan bir nechi sohbatimiz davamida, insan nafsi haqda geplashtik. Bugun shu sohbatlarimizin bishenchi qismi, bugungi mauzomiznin nama, nafsimizin tanisimi dib ataladi. Biz nafs haqda sohbat qilarkamiz, unin uch xil qismi, yaki tura haqda geplashtik. Nafsi mutmainna. 1:32 Nafsu Lawwama, Nafsu Ammara. Wa harbirinin tariflarni korbuttik, alhamdurillah. Wa kup narsa ma'alum boldi. Awalda bilmagan narsalarimizdi biliyatmiz. Bugun, mela shu nafs haqda bir qisqaca muqaddimaklamiz. Unnankiniyana, Nafsu Ammara'nin kirdigarlari haqda sozlashda davamitamiz. Shunki, aqirgi subatimiz, shu Nafsu Ammara'nin islari haqda biliyatkanida. 2:03 Bugun azgina muqaddima. U shundan ibarat ki, biz uzbek dili da nafs diganda faqat yamanlar san dushunamiz. Yani salbi manada islatamiz nafsini. Amma islam talimatlariga nazar satsak, Quran ayatlari wa hadislaridan koriyatmiz ki, insan nafsinin salbi vaham icavi cihatlari varekin. Vabunin mazmuali nihayatta chukurekin. 2:30 İslamdan bashqa talimatlarda bunaka mufassallik yuk. Bashqa tillardagi, bashqa talimatlar, ya ki bashqa falsefalardagi, manashunga talukhi mavzullariniyam kozdan kechigyanimizda shundi xulasega kerimiz. Insan nafsi mavzusi nahayatta muhim, chunki bu avvala insanin imaniga, keyin ahlaqiga va amallariga talukli. 2:59 shakillantiradi, amallarini bu jirgi kiltirisdi, nahayatdi katdi orin tutaddi. Insani nin nafsi, ichki dunyasi, boshindi bir gharayib alam ikan ki, unin haqiqatini insani nin ozi han bilmasi ikan. Adam ozi nin icini ozi bilmidi. Adam zat, u har kanchi alim boseyam, aqil u dana boseyam, ozi nin mahayatini, ozi nin icini mukammal bilalmasi ikan. 3:27 Uzun digan bilan, man digan bilan, uja min demeden ibaratligini tula tukus insan idrakikla almaydi, bilmaydi. Buna hatta dunyavi alimlayam tan alada. Yani tordan toru bomasyam bil vasite tan alishad. Awala biz Allahnin kalamgi qalax salilik. Isra surasida Allah ta'ala ruh haqda gafirgan. Yas'aluna ka'ani ruh. 3:56 Qulir ruhu min amli rabbi, wa ma utitum min al-ilmi illa qalila digan. Sizlardan ruhu haqda suraydilar. Ayting ki, ruhu Rabbimin ishidandar. Sizlarga ilimdan jude az narsa berilgan. Allah Ta'ala vana shu sawalga jawaban, sizlar judeyam az narsa belaslar dibayt. Insani ngilma harkanchi kob basiyam, az bolib qala vurad. Naha yatta kam vurad. 4:25 Yəndi başqa talimatlari xaqdiyam vras gafirlashtik, eslabodtik. Mana, masalan, Wikipedia-da bu mavzugi talukli narsani qidarsiz, duşa digan maddana qarisiz. Xu, faqat bunun ifadasi, mana, çunga muvafiq geli digan mavzu, yurda nafs digan suz yox. Yani, oris dilda nafs digan suz yox. 4:51 Ya barma, orishchaya biladiga la it shila munkin, orishchaya da nafs nima dit aytilad. Ya ki ingilishchaya biladiga la bar, ingilishchaya da nafs nima dit aytilad. Bir da hazir, biz gapriyatka mauzonin kingli ge etibar bilan, du sha digan madda ga muafiq kese kerek. Unin tarifda, mana Wikipedia da yazadi ki, ot staraslavianski, do u sha. 5:20 Гречиски психи, латински анима, сложныя понятия із овласті философии и религии диган. Димак, қадымги иски славян суддан олинган, душа дигана. О руслада душа дигана, нима дигана, джан на итадам душа дигана. Қалап гигам ишлатады, джан гигам ишлатады, рух гигам ишлатады. Буны, димак, аслыман баса қадымги славян тилдан айкан. 5:52 Grek tilda isa psikhi dip etergan, psikhni kop adam, qatdan ki gani, bilmasiyam, legin kop adam ozjiya tasawr qilada. Qali baz, cahilli bir-birna aylab qoyadi, bu psikh dip qoyadi. Bu mavzoge balangan arsa, demak bu grek tilda alingan psikhi digana, yani xo jan digana. Qiyin tushun chadiv etxat, filosofiya va din jahatdan tushunilishi qiyin bolgan. 6:23 qalib, qalib, qalib, qalib 6:53 qarishib kitkan ki, bu ilan broz tanishkina adam albatda xayratkaya tushadi. Biz insan haqda, unin nafsi haqda qabrar ikanimiz, Allah ta'alani manabu ayatlaridan bungaya kerekli bir manalarini olamiz. Yani, insan surasida Allah ta'ala itadi, a'udhu billahi minash shaytanir rajim, hal ata'ala al-insani haynum minal dahri lam yakun shay'an mazikura. 7:21 Insan ustuda o eska alnadigan, narsa bolmagan, barar zaman otkamma. Bunin tafsirida yazshada ki, As'ad Havmad, Yubayinullahu ta'ala, annahu khalaqal insana wa awjadahu min adam. Allah ta'ala insana yuqlikdan barkalda, yani adamdan vujudiga kiltarda. 7:47 Wa yas'alullahu ta'ala, indi insandan Allah qidaqul suriyatki, ala ya'rifu annahu ma'da alayhi hinun min az-zaman. Insan uzning ustada zaman da'urdan bir muddat udkanana blarmikin. Qabla an yunfaqa fihi rruh, unga jan kirga zilmastan awal udkan muddatna blarmikin. 8:14 wa lam yakum qabla dhalika shay'an yu'rafu fa yudkaru ismuh. Usha dan awal, yanin jan kertilmastan awal, u nima bogan, u ne kimdab aytilgan, u qayrda bogan, shuni blar mekin, deyda Allah. U ilab korsamis, haqiqatam bo borchkur mana, yanin adam zat awal qayrdaydi, insan, yaralmastan aldin. 8:42 Bur unin zikri eski alna digan, eski alishka arzi digan narsa boganmada oz adam? Yok. Eski alishka arzi digan adam boma ganda. Lekin sibilan bizin hadir eski almasalar xafib olamiz. Dima, mani eskinden chikarib qodinma, mani yogmamma, mani qadrimishina qamama, dip adamda bur-burdan obgalaydi. Lekin aslini aliganda bur-burdan obgalaydikan adamlar aslinda... 9:09 qayardan kirli, kimi di, barmi di ozi, ob galashki arzidigan midi, u tili qalashki, yislashki arzidigan, birah, bir muddatda otkam misundi, zaman, vaxt otkam midib, Allah ta'ala xitab qiladi hamamizga. Inna khalaqna l-insana min notfatin amishajin nabitalihi, fa je'alna hu sami'an basira. Biz insana imtahan qilash uchun, aralashma, 9:38 notfadan xalq qildik, bas unu eshtochi, korochi qilip qoydik, deyidi Allah ta'ala. Yani insanini Allah yaratti, yoxlikten vucuzga kiltirdi, barlika alip kildi, va bunin hikmati nabitalihi diyabdi, yani biz unu sinash uchun imtihang. 10:00 qilash uchun alib geldik, yarattik digi. Yana mana bu yerdagi bir ibarat itibarlik, yani min notfatin amshajin, aralashma notfadan biz unu yarattik digan. Zati anasira shatta, turliqil unsurlardan ibarat bogan notfa. Ixtalata ba'duha bi ba'd, bir-birgi aralashkan, qarishkan halatda bogan. Bu ayatnim tafsirda ulamalar juda qob surlarna itishkan ikan, amshaj digana, 10:32 Aralashma, qarishma, turlu yxil xiltlar, uzbek tildayan xilt digan ibarat islatilada, lekin lugat kitabidan tapmadim, amma bazibi tabibilani kitablarida var, xiltlar digan ibarat. Allah ta'ala turlu yxil xiltlardan, yani qarishmalardan ibarat qil yaratkanligini ayitiyabdi bu ayatda digisayda mufassirlar. 11:00 Ibn Abbasdan, Qatada, yana başqa alimlerdan boginan rivayatlarda keladiki, bazilar ayichgan su, ikxil sudan ibarat bogin insan, yani qarishmasidan. Yana ayichgadiki su va qanning qarishmasidan ibarat. Yana ayichgadiki turli xil tabiatlarning qarishmasidan ibarat. Su va qandan digani, yani bir tamanning su, ikkinchi tamanning qana. 11:28 Moshay su blan qan ber vrga arlashib ki yin insan payda bolabi. Laki tabiatlar diganda turli xil istiqlik, sawuqlik, xulik, xuruklik. Mala shu tor xil narsana xilk debayt shaba. Laki boni bashqa chaya vr tarif da, turpaq, su, hava, alov. Mala shun naya narsalarin qarishmastan insan payda bogan. Insanda shun narsa bar. 11:59 Avvaldagi basqa tarifi haligi, siq, savuk, hul, kruq, su, tuprak, alav, hava. Bu alimlarini bir tariflari, yani, ularini bilişke, qadur boyan etken sudlari. Endi, biz avvaldagi mavzumuzgi qaytamiz, bu sudimiz bir muqaddimat arzda boldi, yani, insani qandi yaralgani, va u nimalardan ibarat ikenligi. Asli, 12:29 qelib cixxi Allah Ta'ala unu qanday qlib yarad kaliniga gabis qaca bir nazar salib otdik xalaz. Awaldagi toqtagan nuktamiz, yani qayrigin qelib toqtodik, agar isilida basa nafs-i ammaranin kardigarlara. Shunday bir nuktagi qeludik ki, nafs-i ammara insanga bar narsan yuk qolib, yukni bar qolib, yaxshini yaman qolib, yamanini yaxsh qolib kursatarikan. Harbir insanda shunday halat demak ki, 13:03 Ibnul Qayyim, rahimahullah, haytadlar ki, 13:32 Nesni gharayib acaib islardan berishul ki, Allah wa Peygamber yaxshi koradiyan islarna, sfatlarna, xuluq wa amallarna, ular yaman koradiyan islardib korsetadir. Wa la yaxlusu min hadha illa erbabul basair, bu narsadan faqad qalb kozu aciq adamlargina xalas bole aladlar xalas. Demek qalb kozu aciq diri taza adamdiyana. 14:00 qalbida imanu bar, qalbida nuru bar, adamlar bunu acirati biladlar. Yani, nafs aldayabdi, nafs yolgan gapriyabdi. Yani, ozumdi. Nafs, yini, o narada turgan bir makhluq imas o. Ichimizda kotarib irgan narsamiz. Usha, bizni aldayatganini bizda bilamiz qachan ki, agar qalbimizda nur busa, qalbda koz busa, qalbniyan kozu bar, qalbniyan kozu acil busa, biladlar adamlar. Bomisam yok. 14:30 Fa innal afa'ala tasduru anil iradat, wa tazharu alal arkan minal nafsayni. Amallar irada, niyatdan zahir boladi, wa arkanlarda kurnadi. Payda bolishi, kelib chixi, baslanishi, niyat, irada, qalb, unin zahir boladi. Yana isa, iki nafsnin vasitaste zahir boladi. Yana iki nafsnin vasitaste, diganimiz qaysi nafs? 14:59 Bizda üçda nafs haqda gapridik, lekin amallar zahir bugandagi vasita da ikita nafs isliyidi. Qais nafsu? Ammara bla mutmainna. Shunda ifadalanada. Yani yaxshi amallar nafsi mutmainna bla ifadalanada. Buning amallar bolada. Yaman amallar isa nafsi ammaraniki bolada. Indi nafsi ammara, siz bla bizga kursata digi an hunarlara. 15:31 Yaxshi sifatlarini axlaqsizlik dib kursatarki. Axlaqsizlikini isa yaxshi dib kursatarki, harkat kulari. Bunin misallari kup didilad. Khushu'ul iman wa khushu'ul nifaq. Imannin khushu'u bar, nifaqnin khushu'u bar. Khushu'u yani taslim bolish, risaliga tushush, tartibga tushush digani. Bu imandan bolish munkin, munafiqlikden bolish munkin, na'udhu billah. 16:02 At-tawadu wal-muhana, tawadu bar, yani kamtarlik bar, xarlik bar, ozni paski urush, yirgi urush bar, nafs shuna aldab kursatada, yani kamtarlini bu xarlik ku didi, ozni yirgi urush ku didi, ya ki ozni yirgi urgan varanda bu kamtarlik dib kursatada. Adan shunakhtib gaparadi baz adamda, shuna nafs shunakhtib kursatatkan bolad. 16:30 Lekim ona ajirata mid, ajiratash bazan qiyin bob qolad. Baz adamgi qiyin amas. Baz adam shundi ozini pas alib isni qolad. Lekin jahilra adam li busa iya buni nimaq watdi didi. Bu ozini yergi urb tashi watdi ku didi. Lekim ogan az laddilik sadalik bol shumukin, kamtarlik bol shumukin. Mutakabbar qalbi kirlangan adam uchun onarisa isa xarlik bol tuyiladan. 16:59 Walquwatu fi amrillahi wal uluvu fil ardi. Allahnin yurda quwat, kuchliyi, qudratliyi bolish bilan, yer yuzda uzni katta alish, zorovanli qilish. Ortasta farq bar, lekin shuna arlaştir varadi baz adam. Allah uchun qal yapimandi, qattali qal etken boladi. Yani, yirde zorovanli qal etken boladi. Alhamiyyati lillahi wal qadab, Allah uchun qazab qilish bilan, 17:27 Al-hamiyyati lillahi wal-ghazab lahi. Ya'ni nafs uchun hamiyyatka birlish, nafs uchun ghazab qilish, arlashib kitadi. Buna adamin aciratami idi. Nafsi uchun ghazablanadi, lakin gapirgan da Allah uchundib gapiradi. Bu, nafsnin xilasi. Waljudu wassaraf. Sahawat bulan israfgarchilik niyam bazilar aciratimi idi. Nafs yani, shundi qiladi. Sahawat dib kursatadi, lakin qilatkin israfgarchilik buladi asilda. 17:59 wal mahabatu, wal kibir. Mahabat bar, yani salabat bar, kibir bar. Bazı adamda mahabat bar, salabat bar. Bazı adamda kibir bar. Buna bi adan korgan adam qarlashtar varada. Agar nafsni sozgi kirbirgan adam bosa, mahabatlin, o rasiya mutakabra kan kubdiyda. Oki rasiya mutakabra korgan da, o rasiya mahabatli, salabatli adamaka na ditqoyada. Ozi nafsgi aldangan adam bolada. Chalkashtar birada. 18:29 Wasiyana, wat takabbur, wal shuja'a, wal jur'a, wal hazm, wal jub'n, hazm iqtiyatkarlik, jub'n qorkaklik, biyamarlash bita. Wal iqtisad, was shuh, iqtisad bilan baxillik, baz adam iqtisad qliyafman didi, tartib iqtisad, israfgarciliki yul qoymi shikiridir, likin unin dili da baxillik var. O baxillikdan kibchqib. 18:58 Ozan diya ki, adalman aldab, man, iqtisad qilab, man, dib oyli diya ki, gaparada. Qani, bu yaqda yana bir qanci sifatlar bar, sila yam ozi ila bir oylab qorila qaqan sila davamittirib qecili bolada. Qani qaqa sifatlar bar, shunaka, qal kashib qeta digan. Shijiaatna, xikmatsillik deyish mumkim bazla. Yana, har kim ozu qopra aduch gala digan, mavzu... 19:32 dan misal ki tarazdi, shunichan harb rayla o zila duckegan, o zila o ili digan mawzu ladan ay dixila mumkin. Hasad bilan hawas tora, wal afu, wal dhullu, wal hadiyatu, wal rishwa, wal nasihatu, wal ghiba, wal ihtirazu, wa suiz zan, ihtiraz, yana ixtiyat bolish bar, sarardan ixtiyat bolish bilan, guman, ga berlish bar, suizan bar. 20:06 shu iqtiyyat borishmiz qiriydi, duckigan adamdan guman qilib, yaman guman qilish qotib kitish, biyam nohtor narsa, qal firasa, vallan firasat, bilan zan bar, guman bar, firasat, bu firasati otkir adam, yani bir narsani korub, korunmigyan narsani tapvalada, korunubdurgan narsadan, korunmigyan narsani anilavalada. 20:31 Alikin, yanib t'azam shunaqa bala mandib, ozun shunaqa dhib oyliddi, nukul guman qilb yuradda. Daya qarab turadda, yuq narsalan toqvaladda, yuq narsalan toqidda. Quni, qim apki vatkan boladda unga? Shaitan va nafs. Hamasin shaitanga tonka qochi qirimas, oziyam, yani. Ozini nafsa, amma rasiyam, unga toqib ber vatkan boladda. Wal nasihatu, wal ghibat, nasihat qilab mandib, ora uga xalis bolab mandib, ghibat qilab qilab shumakin. 21:01 Sabir qasivat qilayat qilayat qilayat qilayat qilayat 21:31 salamatul qalbi wal balah qalba, tazda, dili pagh, ah kongolik bilan nadanlik, akhmaklik balah digana, bifarasatlik akhli unchen asa qe yetmi digan fakhri qe barmi digan adam ota sadda, haddan ziyada sadda 22:01 Dima ki buniyam farq qor. Sadali qam evi bilan dib qoyadi kon. Ghaflat, bazlar ghafil. Nima bosey bosen? Oni indi judiyam pro akhkongil adam. Yim shok tabiatli. Mola yim adamdi. Dib kim lardi tarifli. Lekin u asli da u, hama nasa qita kulib tiri uradi. Duniyanu su basi yam kulib tiri uradi. Diba unu farq qor. Vasiqatu. 22:31 wal raja'u, wal tamanni, wal siqatu, wal ghirratu, yani ishanch wa aldanish. Baz adam ishanucham mandirdib, uzun oqliyda, lekin u laqma bulad. Hama nasiga ishanaworad. Unu adamna aldab kitaworad. U hama siga, ha, ha, dit, gafan, ushtortu gafan, maqullasab, ushanga xarab kitab qalaworad. Kili bir yaxshi gafni gafursa, ha, biyam dozagandib, uniyam. 23:00 i ciga wab kirb kiti bura dha. Mulaim ilan bab kiwatkan bolsh munkin, na uzu billah min zalik. Shunshun, ishan u chan lik bilan, laq malikni farqa bolsh kerek. Momin adam ishan u chan bolsh kerek likin. Al-mu'minu ghirrun karimun, wal-fajiru xibbun la'imun. Yani momin adam ishan u chan sadadil karim, sahawatli qol-achiq adam mulada. 23:30 Fasi, facil, esi xibbun, yani makkar bolada. Unchi-unchi u aldanmaslik imumkin tora. Laim, faskash bolada. Likin momin, sadadil, shanu chan bolib, chigaradan utib kitmaslik kirek. Mail, bazan aldanar, likin bir marta. La yun lagu min juhrin maratayni. Ligalla, yani bir teshikdan iki marta chaglish kiremas. 23:57 xadib qaqli boroshkiri imas. Yaw ki, oz bet chidan imad ishadim? Kor khasasnin bur marta yaqo tazadi ishan. Ishan u chanlik bilan lakhmalikini farqiga boroshkiri, leki nafs ammara hakim bogin adamda, usha narsa bo midi, acra midi. Usha lakma bolib yurgin adamda, demak, nafs ammarasi minu agan bolan, bo iniga. Demak, momin adam xushyar boroshkiri, iqtiyatkar xushyar boroshkiri. 24:29 Warraja wa ttamanni, umid bilan ttamannini farqa. Yani umid, yaxshi nal sanam umid qilish. Ttamanni isa xamxayallik. Nimma balalanimi yaski, sali edab yurur edab. Uzin uzi aldab, palan nasi qalamiz, pistan nasi qalamiz, hish nasi qalam idi. O quruq xamxayal, koknara xayal aham dixadi. Yani koknara xayal digani, koknara nal iqvalib, yaki hazırgila, na'uzbillah. 24:57 Al narkotik maddalarini istimal qalib, shumunam pasha bol votradi, duniyani kainatam vasni igallidi. Aman asan quldanki, shir bub kitadi, na'uzu billah, na'uzu billah, yani xam xayallik, orzu bilan xam xayallik ortasi da farq bar. Vat tahaddis bi ni'ami illahi wal fakhri biha, Allahni nimatlarini gaprish bar, dekin fakhrlarini maktanish bar, bub ashqin asa.