خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillah, wassalatu wassalamu ala rasulillah, amma ba'an. Aziz bradarlar, urmatli anukhanlar, akavkalar, apalar, singiller, assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Biz sizler bilan ata'anagi yakhshili qilish, ularning raziliklarini alish mawzusi haqda subadlashdik. Yana ata'anagi aqbulishning qandi yamanligini hamgah pridik. 0:29 Bugun manashu mavzu qa alaqadar yana bir mavzu sudda suhbat laxamis. Lekin bu mavzu nima bolishi munkin. Bir uylab korish ila uchun silargi imkaniyat biyarmis. Wa manashu hadir aldimizda turgan suhbat mavzusina ilan qilisdan avval silargi bir hikayat kirtirmaximiz. Manashu hikayattan insha Allah dersimiz mavzusina anilab alasilardib umit qilamiz. Qatim zamanda bir qanxor parchiya bolganida. 0:59 U qoshni mamlakatka khucum qalib, u nin patushasini xalak qiladi. Shahar u qishlaklarini bas balib, kup, adamlarini qiradi, uldiradi, virganchi irkaq u ayallarini va balalarini asir qiladi. Asir tushganlari qida bir ayal ham boganidi. U ayalini uzbilan virga ogli va bitti u kasi ham baradi. Patusha usha asirler aristanan bazilarini tanlap tanlap uldirishke basliyidi. 1:29 Nawabat halegi ayalini ailesi qikiladi. Kin shunda u ayal faryat chikib yigilab, patshahini ayaliga yigiladi va oglu bulan u kasini uldur masligini otanib suriydi. Shunda patshah ayaliga qarabaytadi ki, sana oglingini azad qilaymi ya ki ukingini azad qilaymi, dib suriydi. Sana ya ki oglingini uldurim ya ukingini uldurim, dib suriydi. Iki lastan bitasini taniladiydi. Agur bur halat. 1:59 ayalga qalsa har ikka usinyam azad qalishni suriyab tuku. Lekum patusha azalim, halat, vaziyat agur. Hazir oguldan, yaqid uqaydan faqad bittasini tenlash kiri, bittasini uglumiga razi bolish kiri. Shunda ayal yiglab turub, agar ikkisdan faqad bittas triq qaladiyan borsa, qaysi bir triq qalishni afzal bilishini ushqatda eytad. Nima diba ujisilar? Uqasini qaldirad edib, eytishabdirima uchun. 2:30 Atanasgi yehshira boladi diyabdilar. Ayal ukasini trik qaldirishni itadi va oğlini olimi qe razi boladi. Palchiya bu ayalini cevabdini hayran boladi. Soriyidi ki, san nima qe oğlinini olimi qe razi boladi? Muxi zalim qan xoram, ayalini ishidan tahacub qotfiyadi. Nima qe san oğlinini tanlamadini, ukayini tanlamadini? Shundi ayala itadi ki, oğlim uzimdiki. 3:01 Amma ukam otam onamdan qalyan yaganiyad yarilik. Man yana ogil korishm mumkin, amma basqa uka kurami man, basqa uka tapalmi man didi. Manashu sozdan patishat hasirlanib kitadi, va ayalina ogiliniyam, ukasiniyam azad qilib ibarat. Bogungi soqbatimizin mavzusini inshaAllah nima ikanlingini aynladilam, silatur raham, rahmat. Islam dinimizde manashu qa alaqadar mavzu, silatur raham. 3:32 Bino Uzbekçide biz yengil qilib Uzbekçidegi maslaçtidi Sulayi Rahimdiyimiz. Qarindashlik haqlarini ada etdiyish digan. Biz nimaq shumib bu mavzunu tanlayafimiz. Çünki biz aldin otağana haqlar haq digi apirdik. Otağanagi aqbulus niyamalini gini eslabuttik. Allah vizi asrasin. Endi otağanadan keyin qarindashlar haq turadi. Keyingi orinda. Qarindashlik haqqa otağana haqqini bir bolagi boladi. 4:04 Çünki imanli atana, mənə şüblən razı bolad. Imanli, tüşüngən, marifatli, ilimli, taqvali atana fəqat özüm demiydi. Özün etrafta gilanyam oydi. Atanayngiz, özünün yaqinlarına hürmat qiladad. Çünki, ular sizlerden, biz farzanlardan həm, uca özü hürmat qiyanlana, hürmat qilişimizin istashad. Allah taalayam, çünki buyurgan. Bu haqda, 4:35 Qub ayatlar kilada, yaqi Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, hadislarda, qub lab bunga targibatlar qulada, Allah Ta'ala, Qur'an-ı Kerimda itikan, Wa'budullaha wa la tushriku bihi shay'a, wa bil walidayni ihsana, wa bi zil qurba wal yatama wal masakin, wal jari zil qurba, wal jari ljunubi, wal sahibi bil jambi, wa bini sabil, 5:02 Allah ki ibadat qilinlar, unga birar narsana shirik qilmanlar, otanaga kob yakshilik qilinlar, qarimdashlarga, yetimlarga, miskinlarga, qarimdash qoshniga, uzak qoshniga, musafirga, qol asizdagi kishilarinizga, hamra, hamsefar, kasibdashlarinizga yakshilik qilindib. 5:31 Allah buyurgan. Allah ta'ala uzige bina qoygan, maqtan chak kimsani yaxsh kor meydidigan. Bu barada ayatlar ciliyam kup. Hadislar ham. Inshallah, urnu bilan islab utamiz. Biz silar manah hazır muhacirlarimiz. Alhamdulillah, Allah ta'ala uzige silarga, paygamberlarga nasib etgan sunnatini nasib etdi. Allah yurada hicratini nasib etdi. Unin acir va mukafatlarini yam laham butun ata qilsin. 6:02 Biz indi qarindashlarimiz uzaqda, bir yerdiyem qarindashlar var, alhamdu illa. Lakin, qor qarindashlar vatanda qop ketishken, zalimlarnin iskancasıda. Indi qarindashlarimiz uzaqda, bu mavzu biz üçüncüdiyem, muhim bu mese kereyekdib, oylash kereyemez. Ya ki, vatanda qogenlayem, biz anchi minchi qarindashlarimiz indi ketishdi, hicirat qilib, ulan haqqı bizdan anchi uzaqa ketti, diyişler kereyemez. 6:32 qarindashla bir birdan uzaq boseyam, ulanin haqq daima birga qali varad. Agar biz kob kini qarindashlarimizdan uzaqa ketgan boseyam, silayam uzaqa ketgan boseylayam, ulanin haqqini ap gettik. Ulanin haqq biz bilan birga. Ya ki biz diyan haqqimiz ula bilan birga. Bu haqq daim qalad. Insani boynida asilib yorad. Bu hatta qabir gechi, ahirat gechi ketad. U shiyarga barban haq talab qalad. 7:01 yani qarindashligi haqqa. U yerdda unu haqqini pul bilan, budunya adagi narsala bilan adaxi bomiydi, mal bilan, ya ki shirinsoz bilan, ya ki salam alik bilan adaxi bomiydi, u yerdda un narsala otmiydi. U yerdda faqad sawab bilan adaxi qilish momkin. Sawab berib, qutilada adam. Ya ki azabga tutilada. Iki lasdan berib olad. Allah uzi toru yolini nasib etsin hamamizgan. Suni chun, uzaqdagi qarindashlari haqqinyan, 7:29 xurmat qilish qirik, ray qilish qirik, adaq qilish qirik. Qarandashlar ingizni qob uzaqda qob kitgan bosiyam, yaqi bu naqa qulfat ya bu naqa sınav basiga tushgan xalqla qob dunyada. Baxqa millatla ziyam, baxqa xalqla ziyam bu naqa muammala mundi sınavlar qob. Qarandashlar uzaqda qogan bosiyam, lekin qob qirigni alhamdulillah ailasi uz bilan borgi. Farzanlar bilan borgi. 7:57 qarindashlik haqlari uzada qalib getganlargi imaz bu faqad. Baki, uzu manashu birgi yashay etgan, manashu farzandlari, ailesi, davrasi da farzandlari baraca qala ilbilan birgi yashash, baqtidan Allah ajit atmagan ikan, Allah ziyadaksin manashulargan talukli bu masala. Siz bilan biz, agar qarindashlik haqlarinin qaidalarini bilimas ekanmiz, yaxshi organmas ekanmiz, yaki unga amal qilmas ekanmiz, 8:25 Allah hasresin farizanlarimizan bilmesten katta bolus mu mkini. Bu katta musibat boladi. Naudu billah. Manasiz bilan biz, odimizin balalarimiz İslam talimatida qarindashlik nime ikanini bilsalar, bir-birlariga qanday muamala qilishni, qanday hurumatta bolusni, qanday mihir muhabbatta bolusni, organishad shunda. Sizan, bizan, manasiz farizanlarimiz, bir-bir-birna akivka, opa singil bolib, inaq. 8:55 itifaq xalda yehshashni istiimizmi? Albatta. Hemme qatana ballari bir bir bilan yehshi inaq itifaq bolishini arzu qilari. Allaham bendalarini, aynisa mu'min muslimalarini bir bir bilan itifaq inaq xalda bolishini istiiri. Yaqshi qoradi. Vav shunga boyurgan, un yorlari yan korsatgan, shung yorlaridan biri qarimdaq uroqshili guna sabatlar. Qarimdaqlar Allahni bendalar. 9:25 Bizi qarindaşlarımız, yawki balalar, farizanlar, bizi ballarımız, otağına balasını qande ittifaq inaq buluşunu yaş qorsa, Allah həm musulmallarını və qarindaşlarını birbirlərinə şunde ittifaq buluşlarını yaş qoraq. Mənə şunde ittifaq inaq halde ozup unuçlarını, katta boleyanlarda ozara mihir muhabbetli bolub, hayat keçirişlerini isteyizmi? Döyük isteyimizmi? Hə, albette. 9:54 Ulayam orqansin. Ulayarini orqanadigan, amal qiladigan maydani hadir aldida. Siz bilan bizimki maydanimiz Kinraq. 10:14 Uzbekistanda, Bursa, kimlenikidir, Bittachiyeti, Amerikada, kimlenikidir, Xtayda, Saudiyada, yaqiyana, basqa, Rastiyada, Uyagda, Uyagda. Dunyan ham, yalga, sasilib kitgan, u xudud, maydani kin. Likim, ballar uchun, yakini, aldi da turbt. Uzaqda gilargayam, alagasi bar. Silayi Rahim, bu, ailani mustaqqamnaydi. Qarindash urglar urtasini islaq qaladi, camiyat poklanadi. Tutun, mamlakat, shundi qalib. 10:43 Bakhtisa adat ki irishad. Agar bunarsa bombisa aksin chasi boli. Ailadan baslab buzgunchilik. Wa burbur bulan yaman muamala. Bunarsa qarandashla urtasta. Wa camiyatta uzun yaman aksisadasini birada. Shunday qilib biz demak bugun silayi rahamni urganamiz. Bu ibarani il dilargi qarimiz. Arab tilda nima dilargan silatur raham. Uzbech tilda ya ki fars tilda silayi raham. 11:14 Mani shurundi arabcadan, farscadan, ozbek dilgi kirgan, ozbeklar islataziyan, talafuz qiladiyan birikmalar, ibaralar, borshularga azgini itbar bir otamiz. Tilli bilgan, dilliyan biladi. Wa kingi tor yol tapadi. Allah bu tillini bekargi vermagi. Tilli insani chun yuda qimmatli vasiti buni ahvayilash kirik. Wa sayqallash kirik, rivarlantish kirik. Bu ozrin tilli bilan birga insani yashash kirik. 11:41 Bazilarimiz tilimizi yash bilmiyimiz. Bu yem yashmiz. Silatur rahim uzbekçilashkende sileyi rahim boladi. Bu yem uzbekçilini qaidilardan bira. Bazı bira kushunmigan adam naturu etvattila. Silatur rahim boladi edib qalishmumkin. O naturu etgen boladi. Bize uzbekçi gefergenimizde sileyi rahim desek, tor gefergen boladimiz. Silatur rahim deb gefersek, hata gefergen boladimiz. Yani til nuktayi nazardan. Quran-ı Kerim, hadis-i sharif goqşab. 12:11 Asli Qur'an-i Karim qaysi baradan alinyan, Qur'an-un Karim-undan alinyan, Hadis Sharif dimiz, unimadan alinyan, Hadis-un Sharif-un asilda. Arabcim, shona bizda Uzbek chilashtirganmizda Qur'an-i Karim dimiz, yaqa Hadis Sharif dimiz. Bu, topba tor bolad. Arab, Farsillarda izafa sfatda kigan, mahsus sfatda kigan, barikmala bolad. Shona Uzbek tiga, tarjima qilim mastang, kirb qagan kopa, shonda qochi alinyan, izafa xalada, shona nahvda gi. 12:41 qramatika da izafa mawso sifat shan daqchi uzbechi qa udkan kitad liye suzlar. Ushe shakil, faqat aqrna uzgad tru allad. Izafa qa misal la kitar utilik, masan Allahumayi zaman digan. Salat-i Eid, Salat-i Janaza, Talawat-i Qur'an, Salat-i Raham, Zaman-i Sa'adat, Dua-i Qunut, Ustaz-i Qul, mash ibaran hamaz uzbechiya. Leki shun ahamaz asli arabchiya. Yani, Allamat-u Zaman, 13:09 salatul ayid, salatul janaza, tilawatul Qur'an, masalam. Shulano uz bishlashkanda demay manosh sifatda itilada. Ya waki yana mausub sifat boganda gimi salara Qur'an-i Karim, bu mausub sifat. Ka'ba-i Muazzama, Makka-i Mukarrama, Madina-i Munawara digan. Al-Madina-tul Munawara, Makka-tul Mukarrama, Arabchas. Al-Ka'ba-tul Musharrafa, Arabchas. 13:35 Uzbechada al-madinatu-l-munawara dimimizda, asan gina qalib madinayi-munawara dimizda. Bu top po tora itkan bolamiz shunda. Demak silatu-r-raxm niyam uzbechayasi, sila-i-raxm arabcayasi, mana silatu-r-raxm. Ahir dage tun, dagan un tanuyin i-gaynanib kitada. Ahir dana i-gaynanib kitishi farsli dan, farsli niki bozi. Bizi mashi Qur'an-i karim, hadis-i shariflarimiz, hamas farschi. 14:00 ahirda i, i, i, i, i, i, i, i, i, i, i, i, i, i, i, i, 14:32 i.e. buniyashla tushum basliyi mumkin, likin, hijran digana, ajralish digana, ayraliq digana, firag digana, i.e. alvasil, vasil, ulanish digana, khilafil fasil, fasilini tizkara, fasil, ajratish digana, fasila muz bichida bar, biz fasilini, yil fasilarga ishtatamiz, bir-birdan ajralibdurada, guz fasil, ajratish digana, vasil, ulaj digana, bulugavi manasiyad, istilahta, asliyatu istilahan, 15:03 fihazihi sifati al-atfu wal-rahmatu, manashu sifati rahm digan, birikmada giganda axsila, uzu ulenish digana, ya ki ulesh digana, birda mihrbanilik korsatish digana, rahm, shafqat korsatish digana, ulemaq, yani mihrbanilik ilmaq digana, ya ki baglamaq disak, iplarini baglesh digana, qarandoshlik iplarini baglesh, rishtalarini baglesh digana, inda ar-rahimga kelamis. 15:33 Ar-Rahim, lughatan, buz huzam uzbisida, bosh, boshqa chira kor nishti, qayz kor nishti, bosh, Rahim, Rahim Shafqat dillad. Ar-Rahim, Ar-Rahim, arad dillad. Ismun mushtaqun min maddati ra-ha-min, tadullu ala ar-riqati, wal-atfi, wal-ra'fati, mulaimlik, mihirbanlik, Rahim Shafqat ki dalalat qilad. Ar-Rahimu, wal-ruhmu, alaqatun qarabati. 16:04 Ar-Rahim digan suzunin uze qarindashlik alaqalari digana bolad. Rahim ul-Unsa bu yana basqa urnla digam ishlatilada. Ar-Rahim digana Unsa, yani ayallar nisbatan ishlatilada. Rahim, yani bala yata digan jaq. Biz qarindib qoyamiz, basqa qinamlar yam bar. Arabcada uxanda Rahim digda. Bala ona qarindida yati taatughul guncha yashi digan urnla Ar-Rahim digda. 16:32 qarandashlig qarandashlig munasabatlara 16:59 qarandash dik dav niman ayitilada diganda imam-in-nawavi bonim qigarasi haqqa da turli xil fikrlar ayitigayan, bad xil fikr yox, turli xil tariflar bar. Qarami qarashmas, bad torliradigayan turli xil tarifla bar. Kullu rahimin, mahramin, bihay su la bukana ahaduhuma unsa wal akharu zakaran, harumat munaka xatuhuma, mahram bolgan qarandash. 17:27 qarindash diganda, shuna itlad digan, bir tarif bo. Yani, bir erkak, bir ayal bosa, farazan, nikah qalibomi digan, bir-birga mahram bogan, nikaha haram bogan, insandar. Shula qarindashlar digan ikan. Ikinchi bir tarifde isa, huwa ammun ki kulli rahimin min zavil arham. Bu am, ki ingraq bunin dairasa. Mirasta, miraska, daxil bolad digan. 17:54 mahramma, mahrammasma, sal uzarada ki bugan qarindashloyam kiradi, dijkaniykan, va mana shunsu torraq. Mirasta dhawul arhamdan, yani birda qarindashlik dairasi sal kingra boladi, ozni yakhan kishladan baska, ogullari, ya ki qizladan tashqargan. Dhurrahimi, inda ahli faraid minal fukaha, dhurrahim diganda, faraiz ilmi. 18:22 Yani miras ilmi ulamalar nazida huval qaribulladi laysa bizi sahmin muqaddarin. Yani Quran-ı Kerimda Allah Ta'ala tamandan, ya ki shariatta bir nasiba ulus beliglanmagan qarindashlar. Demek mirasta taqsimdangan anig uluslari beliglanmagan adamlar var. Va ulus beliglanmagan, lekin şu taqsimat paytida ulargayan nasiba beligladigan qarindashlar var. 18:52 Manashu, yani buni qarindashla diganda dairasini kingraq olnada. Indi biz, ala hadil kurdi, as sila wa ar-rahim diganda sudlan, indi qoshkanda qande imanachqisiga itibar biramiz. Qoshkanda nima digiladi indi? Silatur rahim. Qalan navaviyyu, silatur rahimi hiyal ihsanu ilal akaribi ala hasabi halil vasili wal mawusul. Yana imam-i navavi aytadlar ki, silatur rahim diganda, yani sila-i rahim, 19:22 Bo qarindashlarga vasil va mausolnin xalatiga qarab yaxshilik qiliq digana. Vasil kim? Baglochi, yani yaxshilik qiliq, mausol kim? Baglangan, yani yaxshilik qilingan qarandash. Vasil yaxshilik qiliq qarandash, mausol yaxshilik qilingan qarandash. Yaxshilik qiliq digana qarandashlarga xalatiga qarab, yani har iki tamaniya xalatiga qarab xarkil bolshumumkin. 19:52 wāsiliyam, mawisiliyam hālat-i itbargālin nād. Dāyam birxallabomid. Fatāratan takunu bilmāli, fatāratan bilxidmati. Bāzān, māl bilan bulad, bāzān, xizmat bilan bulad. Yāni, muāmala bilan bulad. Fatāratan, biz ziyarati, wassalami, wa ghayri dhālik, bāzān, ziyarat bilan bulad, bāzān, salam bilan bulad. Wa hākazan, bāshqa qiyan buru shumākin. Wa qad awdaha ibn-u manzor, 20:20 al-alāqata bayn al-ma'niyayni al-luwawiyy wal-istirahiy ibn-u manzor ayytadlar ibn-u manzor kim? Lughat ālami Torah qaysi Lughat ālami? Lisan al-Arab Rahmat Torah buk shiyadadlar ki hiya kinayatun an il-ihsani ila aqrabina min dhawin nasabi wal-ashar bu nasab jihadtan wa qudalik jihadtan ba'langan qarndoshlarga yakhshiri qadishnan ilatadlar 20:50 wa ulargi mihirbam bolish na ingilatada. Wa riayati li ahwalihim, wakadzaliki in ba'udu aw asa'u. Shningdik, ularna xalazan xabar alish na ingilatada agar ular uza bolish sayam, yaki yamanli qilisa ham. Wa qatu'r rahimi ziddu zalika kulli. Qatu'r rahimam barbini ziddida bu hamasin yuqarada itilgallan tiz qabsi. Bu haqtiyam Allah da babbar nazratun na imda. 21:19 faka annahu bil ihsani ilayhim qad wasala maa baynahu wa baynahu min alaqati il qarabati, wassihri, wassilati, il ja'izati, wal atiyyati lisanil arap. Sulay-i raham qildir diganda, goya qi usha qarindashlik alaqalarina urtasini baglada. U xa nasab jihaddan, xa qudalik jihaddan, xa basqa urtalarida bir-birlariga muamala qilad. 21:45 xadiyalar berib, ya qe basqa narsalar aldi berdi, ya qe hal yuqqarda etligan, xal tariflar keldi ku, ushele bilan, bağlas digan, urtani bağlas boladi, ristalarini bağlas boladi. Indi, xukmu filatir rahimi wadarrajiatu ha, biza Hadisilayi Rahimini ma'anasini tushundigini, nimeyikalligini, tariflarini. Nishti alim nikini kurdik? Ikti alim nikini kurdik, rahim. Nawawi bilan, ibn Manzur nikini. 22:14 Indi hukumu ge kelamiz, hukumu va darajalar ge kelamiz. Qal al-qadri iyyad, la khilafa anna silatar rahimi, wajibatun fil jumlati. Silay rahim umuma ogan da wajib. Umumi tarzda bir soblan istan wajib, yani farz dimiz. Wa qati'atuha ma'asiyatun kabiratun. Unu kesish, uzush, ulkan gunax, kabira gunax. Qarandash urqdan uzunush, kabira gunax. 22:43 wal ahadisu tashhadu nidhaza. Hadisilar shungi zalalat qilad. Lekin asilatu darajiatun, ba'duha arfa'u min ba'd. Darajalar var, bari ikinistan, bazisi bazistan, past balan yuqarra burad. Eyn past, eyn kuyi darajasi, ya ki qarindashlik, munasibatlarin balasini, eyn kichkinasi, sozlashish, gaplashish, ya ki salamlashish. Hej bu mbese salamlashish kiri. 23:13 Qarimdaşliyini qarimdaşliyini uzgan bolad, n'ağzı bollad. Bu nə xalati leykin xarxli bolad, buyam. Yani, shunayqsa boldiy kanda digan amas. Salam verib, baqshana sasdanda ishi bu masda, man salam verib yorub man ku. Onga palam botib, istanbob disa, man salam verib amman ku, boldi da. Bu millan imasa kanda. 23:41 ixtilaf harxil bolad digani manishumana da ki, zaliki b'ixtilafi li qudrati wal hajati, qudrat wa hajat ki qarab bolad, qudrat nima geytad, hajat nima ni taqaza qilad, shungi qaralad. Sizni qarandashlarizga, yaxshili qilisla yot qabiliyatiniz, imkaniyatiniz qay darajad. Uniki qe maslab maz, yani, u manga qanchi bolad, maniki yam u shunchi bolad, u burkasa bolad, maniki yam burkasa bolad. 24:10 qudrati qana qa sizi, qan qanchagi ita dhi, shungi qara dhi, qan qanchagi ita dhi, qan qanchagi ita dhi, qan qanchagi ita dhi, qan qanchagi ita dhi, qan qanchagi ita dhi, qan qanchagi ita dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi qara dhi, qan qanchagi 24:35 lam yasi lagayataha la yusamma qatiyan agar slay rahamni baz bir qismin ada qil sayu ahirga yed kazmasa, ghayasiga, chog qisga yed kazmasa, buna qatiga qilgan keskan diil midi? walaw qassara amma yaqdiru aleyhi wa yanbagi lahu la yusamma vasilan agar wajib bolgana na nuqsanli qilsa, lazim bolgana na qilmasa, 25:04 vasil xisaplam meydi. Ikti ibari, bir-birgiya muqabil oqshiya, qafiyyat oqshiya, ikti ibari, azir qobqilini izden çib qaldi nazarimda. Biri qati'i bomiydi, biri vasil bomiydi, deyildi. Qaçan qati'i bomisikin, qaçan vasil bomisikin. Azgini sin qiptur sayan, qati'i bomiydi, yani keskan uzulgan bomiydi. Deyildi bu yerdi. Vasil bomiydi. 25:47 qadr bov tor pas dar jira qvad kyan borse vasil bom yida qarandosh urguliqin yaxshi baligan bom yida indi yu qarasi qarasi qati'an bom yida biogi qarasi vasilan bom yida dardi sar yadi yani unaka bolish yaxshi mas bolisi chira jira bogan yarshi bomisi bomisi yam mayli mas bomisi bomi qaya qasun didi baz jahil unaka mas yox shashmeyn, xawluqmeyn, digilad 26:13 shub bub turgan bosa, unu os turish kiri, un turish kiri, kopay turish kiri, xoda qalasi. Slayi Raham yaxshilikna ham matrunu oznichki alarikan. Atsilatu berrun va ihsanun qala Abul Barakat, Badruddin, Muhammad al-Ghazzi, va yukunu husnun ishrati, bad yukarda farqini xarabotilik, Slayi Raham hukunu qafirdik, kin Slayi Rahamning nimasni qafirdik ikint yurinda, darajalarini qafirdik. 26:43 qaçan vasid bolad qaçan qati'an bolad indi turlarini nimala qandi turlari var yan kornis tarabiyan itibarli Madruddin il-Ghazzi aytadlar ki vayakunu husn ul-ishrati vat sohbati ili ahli wal-waladi bil-mudarati yani husn ul-ishrat yaksha xamxana bolish yaksha muamalad qolib xayat kecherish bo 27:12 Yaxshi muamala ahil aylaga, balaga, mudarat bulam bulada. Yani murasa bulam bulada. Bozora, ahil digani katta yam qichiga mkirada buli qichiga. Yani ahil qichiga ata yam kirada, ona yam kirada, bala yam kirada, ira yam kirada, xatran yam kirada, aka uka. Ahil buli hamat buru. Bazilani taqid laba yaduligan balada. Ahil aylaga, buli qichiga. Bulam nam murasa qilish kiri, murasa mudara yola. 27:43 wa sa'atil xuluq wa n-nafs. Xuluqni kin ra qilish kirik, tabiatni sal qirayi ra qilish kirik. Yani xarakdir agar qilish kirig mas. Uzin uzu agar qilib, hamma qi agarligini salib, man shi titrap turish kirik, an kor gandir, dik itib turish kirik, qorx turish kirik, shini qi qaydayan bardi bazdiyoyda. Allah halam u torum mas. In hurmatini qilisin. 28:10 Bizda wadgan ataana xaqida qisqu badda itti, xurmatni talam qol balishkiri ataana, balani uzuni xurmat qildirishkiriq, yani bu taalim. Sid urgat masijiz, basqa adam urgata amidum, ataana sidam amigan taalimi baradan amid adam. Shuniki alishi urgatishkiriq, legin, shumilan bar qatar da, xulukni kengraq qilishkiriq, yurayni kengraq tabiatni qirayli qilishkiriq. Manashu, sada yaraham xaqida qabriyatda da shun. 28:37 Sılaya Rahimi tegda gaprla yabtushu. Wa tamami nafaqati, nafaqani mukamma qilbi yabishkiri, butun qilbi yabishkiri. Wa ta'limi l-adabi wa sunnati, adab wa sunnati urgatishkiri. Adab wa sunnati urgatish, biyam nima yikirarka? Sılaya Rahimi nima yikirarka, qaray. Bizi Sılaya Rahimi qob inci tarra, chunu yuramizdi, pul ber, unga unu aber, unga unu aber. 29:02 Shublan islayi raham. Yakshi, u yam asasilardan, lakin, min yonada qaran ki, adab ber. Pulan ber, adaban ber. Wa sunnatiyam orgat. Qanas islayi rahamnin butunu. Wa hamluhum alat ta'ati. Wa u lan ta'at ki kondur. Ta'at qilish, ki ibadat qilish, ki kondurish. Allah paygambal yoldan, musulmanlan yoldan yurish, ki kondurish. U yam islayi raham. Chunki Allah itkan, ya ayyuhal lazina amanu. 29:31 قُوْ أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ 30:00 Ular Allaha buyurgan narsada birar boyin taula meydilar. Wa buyurgan islarini bacaradilar. Allaha demak talim-tarbiyaga buyurgan. Was-safhi an asaratihim wal-ghadli an masawihim fi ghayri ismin aw ma'asiyatin. Yana uşa Sıla-i Rahim tarifida ularınin xata, kamçiliklara va nuqsanlardan koz yumus, kecivish. 30:31 isim, gunax, wa masiyat bol maydigan orin lagan. Udani bazı xatalardan kozi umib ketish midan boyadi slahi rakhlin. Har bir mayda quda narstanagi taqqillata vursayam bomiydi. Har bitda narstagim qu janjal to polan kotar, bakr chakil qla vursayam bomiydi. Baz narstanagi kor magangam abketi laga bilib turban. Yani basqa tamandan davalaxi munjal qlasti, ushi orinda basqa qa qarabdir as. 31:01 Qunaaq qanayim aasiyyat bombigan vrunda. Bi qan talim tarbiyanir bir slugu. Sayirahim kim buyurgan bizga? Allah buyurgan. Bu Allahnin amra. Quran-ı Kerimda jidakub ayatlar. Inna Allaha ya'muru bil adli wal ihsani wa ita'i zil qurba wa yanha'i anil fahsha'i wal munkari wal baghi ya'izukum la'allakum tazakkarun. Shubhasiz Allah adilga, ihsanga. 31:31 və qarındaşlar xaqqına adayiçka buyuradi, faxsh işlardan, munkar işlardan, zulmdan qaytaradi. Allah sizlarga vaaz qiladi, shayad ki, islat maaltalarini izdiydi. Allah Ta'ala qayt surada, nahal surasta rahmat. Allah Ta'alanin nazarda qarındaşli xaqqlari nahayatta buyuk iken, bana nazratin na'imde ta'azimu qadril arham dib sarlaqa qoyishken. 32:01 qarndax urqliq haqqana buyukliqyan. Allah ibn uluqla iyan. Nisa surasini qaysa ayatida qirada? Qarndax urqliqini Allah da zika qiyan. Nisa surasini barinchi ayatida qirada. U khutbayi xajatta uqla ziyan ayat. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam uqganlar. Ya ayyuhanna suttaqu rabbakumu allaziyi khalaqakum min nafsim wahidah. 32:29 وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا 32:55 Аллах сызларын үстыңызда альбатта күзат тургучидыр диyan. Аллах намына вортага қуиб назик іштар bacarlad. Əн үші үйонада қарымдаш ұрғыл үйriştələrinə həm Аллаh ta'ihtilaygan. Tafsirda itadlar ki, As'ad haumat wa'ttaqu al-arhama an taqta'uha fa'inna fi qat'iha fasadan kabiran wa xalalan aziman yusibu hayatakum. 33:22 Sızlar qarındaş urolik ristaların özüçten ixtiyat bolinlar, qorkunlar. Çünki bunda katta bir buzgunçilik var. Va sızların hayatlarinizga daxil qaladigan yamanlik var. Buzgunçilik fasadga aynan tırada. Deyishada mufassirlar. Yana bir ayette Allah Ta'ala bana bunday digan. Afaman ya'lamu annama unzila ilayka min rabbikal haqqu kaman huwa a'ma innama yatadakkaru ulul albab. 33:53 «Siziyya Rabbinizdan nazil bulgan narsana haqdi biladigan adam kor bilan barabar buladi ma?» «Yani manavi kor bilan barabar buladi ma?» «Qalbi kor haqni tanimi digan adam bilan Allah nazil bulgan narsana aniq haqdi biladigan adam barabar bulmidi» «Innama yatazakgaru ulul albab» «Bunu faqad akil sahiblari gina anilaydilar» 34:17 الَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَلَا يَنْقُضُونَ الْمِيثَاقِ الَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ 34:45 Yaman xusab kitabga ducar borisdan qorkadilar. Raad surasa, 19-21-ci ayatlar. Manash yerda alaqadar ciyayadi nima dixundiyilar. Bağlaş, yani qarindashlik alaqalarini bağlaş. Yana bir noktasi bar, nima angladiyilar. Kimlarini sfatiyyikan shun. Qarindash uruklik alaqalarini bağlaşdir, tohru çikardiyilar. Bağlaşke buyurgan nasalarini bağlaydilar. Wa bu kimling sfatiyyikan manash. 35:17 Aqil igalarina, rahmat. Innama yatadakkar ulu l-albab. Bunga aqil sahiblari angilab yitadlari bun manasiya. Bundan shundi qisqallon da khudasa chikarsa boladi ki, qarandosh urgulari bulan munasibatlarini yaxshi saklagan adam, kimakan on? Aqilli adamakan. Aqilli adam la boladi bolar. Hayatta uzu shunaka kor nadi. Bizam kichkinaya bosagam. 35:43 qi qinal iqbaytlarimizda su qarindashlarimizni muamalalarini ozora salistirardik, itibar birardik. Mani o qarindash minaka qiladi, bu qarindash daim minaka qiladi, ya, dib, farhi qibarardik. Lekin, Allah, yaxshkuryan insanlagi sunaka qolqin bir qoyarkandi. Allah cuaylarini cannattan qilsin. Bunin qon azini aqlam qereykan, dimaxchiman, mani bir yarda, innama yatadakkar ulu l-albab digan sozu otduyu Allah itti. 36:13 faqat aqil igalara buni manasini anglashadi diga iman kirak albatta taqwa kirak likin suni ishda aqlam kirak aqilinim uzun urnu bar hama daharqil bolad yani pastu banam bolad da az kub bolad taqva yanim suni aqa az kub bolad bu ham taqva indi mana bu hadiste Allah ta'alani usha qarindash urghullik alaqalariga 36:39 yaxshe itibar bergan adam nargib qladigan mamarasar. Anas radiyallahu anhu ayitadlar, Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, dedilar, innar rahima shujnatun mutamasikatun bil arshi takallamu bil lisanin zulaq. Rahim bu Allahnin arshiga mahkam yapshgam ber shahka ildizga ushigan narsadr. U dana wa biran tilbilan gaparadr. 37:08 Allahumma, sil man vasalani 37:38 waqta'a man qata'ani iya Allahum minge ulan genge ulan mindan kisil gandan kisil deydi fayaqulullahu tabaraka wa ta'ala ana ar-Rahman ur-Rahim wa inni shaqaqtu lil-Rahimi min ismi fa man wasalaha wasaltuhu wa man nakathaha nakastuhu Allah ta'ala ay tadiki min ar-Rahman dirman ar-Rahim dirman min Rahim uchun uzimnin ismimdan ism chqarib berdim 38:07 Bas, kim ki unga ulansa, min unga ulandim. Kim ki undan uzulsa, min undan uzuldim, deyidi. Bu hadisnin asidi demek Bukhariyida kigan, vabashqa kitabla diyam, Turliq-ul-Ibarala bilan kigan. Demek, Allah, s.a.v. qigange, Allah ulanadi. Allah bilan ulangan buladi. Kim ki qarindash bilan ulangan busa, qarindash bilan alaqagan busa, Allah bilan alaqagan buladi. Qarindashdan uzaqlashganla, Allahdan uzaqlashgan buladi. 38:37 Amma asilatu llahi liman wasala rahimawu fahiya ibaratun an lutfihi bihim 39:04 islamda ki hukumlar ham mas birdan jari bomagan, torum? namaz, roza, zakatu, haj, u islamda ki farzlar birdaniga, bir kicida farz bomagan, eynk berenchi tawhid bogan, ki eyn oladan qayn qilar vaqt otkin nikin, miraj kicista, namaz farz bogan, ki eyn madinagi kilchkin nikin, roza farz bogan, ahurda haj, indisla eyn raham qachan farz bogan deb oylislar. Makka da, islamning awwala da, 39:36 Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, yashirinib davat qil etgen payetlardada, yujdiyam, aghar kullada farz bogan. Yani, Islaminik avvali danaq. Yani, mushriklar bulan bogan mulaqatlada, bu dansa etilgan, avvaldagi suqbatimiz digan bir hadis barada, Amr ibn Abasadan rivayat qil ingan, man Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, qidrib kiganimda, uksi yashirin halda davat qilar edilar shunda, avvala sen kimsan, payganbar? 40:05 Payamabar namabu, Allahnin ilcisi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, unda namablan ilcibub gelinin Allah sani namablan yubardi diganda, bi an yu'badallahu wa tuksaral awsanu wa tufsalal arhamu bilbirri wassila. Yakka Allahnin uzgi ibadat qilnishi, butlar sindirlishi, qarndash uruqlik. 40:30 alaqaları ulanishi wa mustahkamilanishini amalga ashirishi, chun keldim digalda, qarayin. Hazir kundagi anchi munchi davat, ya ki anchi munchi tashvikat, anchi munchi xizibdir, ya partiyadir, bashkalar isni bundan bashlamiydi. Bu narsala umuma isi geyam kemiydi, gapirsa nima davasan qoyibdir, jimbol hazir didiydi. 40:52 islamin awaladan baslab gapirligin gapini jimbol digidi gapirtir midi, uziyam gapir midi, u partiyani program basgi umuman kirtil midi u na qanarsalar bu yarash midi u laga, bu yaki lakin Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam shubilan ki galiga nimaab geldi niga Allahdan diganda islamin awalada manoshino iti galiga yaki Abu Sufyan hali islamgi kimi turgan paytta kim bilan 41:19 S'khubat lachkan, oni kim chakr darib gap lachkan? Hiraqil. Rum imperator Hiraqil. U shandayam, u nima gechakriyabtis lana diganda, uniyam jawabda, ya'muruna bis salati, was sidqi, wal'afafi, was zilati, diganda, bu xayda kiya hadis. Namazga chakriyabta bizna, raskolika chakriyabta, paklika chakriyabta, vas lajraxamga chakriyabta, diganda. Awal, davlat khruvalilik. 41:50 awal mustaqamdan walilik, man uslan qal walilik, keyin bolad bu ishlar, didilar bazilar, keyin qarindarslan yox limiz, qaci petishmidi qarindarsla, yash yasha varad, unga chiya, ushe davlatta, aga biza urin davlat khursak, biza hukumati pasak kesak, ana unda qarindar ishlamizga, toki varamiz, sashi varamizdi ishadima. Lekin sunnat undayemaz, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin yollara undayemaz. 42:18 İndi qarindaş urğularinin uzaq yaqinligi khususi də manabı hadisi qarilar. Anibni Abbasin, radiyallahu anhuma qal, qala Rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam, ihfadhu ansabakum, tasilu arhamakum, nasablarinizni saklangiz, shunda qarindaş urğulik münasabatlarına mustahkem naysizlər. Fa innahu la bu'da bir rahimi iza qarubat. Çünki qarindaşlik bilan, agar uzaq bolib getsiyam, uzaqlik yok. 42:46 agar qarindash yaqin bose, uzaa boseyam uzaaliq bilim miyda agar qarindash urolik uzaalashib getsa, u yaqin boseyam, yaqinlik yok disundi ila mi? la bu'ada bir rahmi iza qarubat, u inkanat ba'idatan agar qarindash urolik yaqin bose, uzaa boseyam, uzaaliq yok agar qarindashlik uzaa bose, yaqin boseyam, yaqinlik yok 43:18 Qarindash rughligizni mustakamliyla agar qarindashla bir-birga yaqim busa, manavi, haqiqatanam yaqim busa, ular uzaqda yashasayam, uzaqda bilim midi, uzaqda il midi. Uzaqdan turuban bir-birni qollab quvatliydi, xavar aladi bir-birgi yaridami tiyadi. Xunchun, jiratka chqib min lab shakram narada yashatkan busayam, uzun yurtizak agan qarindashlariga yaridami yesib turadi. 43:49 qolimizda nimekilerdi digan gap bu, bu mağur latta vur, bu shashgan laf pashayn, anqaw laqma, umitsiz adamni gapi bolad. Umitsiz u shaytan bolad. 44:20 Mu'min, musliman, adam unaxa bomiydi. Uzaq boseyam, uzaq lagi bilim miydi, agar yaqin bose. Lekin yaqin boseyam, uzaq bose, qi yaqin ligini faydas yox. Yana dadarimiz ayet-i shazdi, yaman dasan, yonum dasan, yonum dasan, yaman dasan. Nima diganibar? Qani, yashlar, nima dibchundi. Yaman qayar dibizdan yanda, yaman uzaqdi. Arabistaniyan bir cheti, o, dingiz. 44:52 Niyo qasda, aqr, Arabistan, Jaziaqistan, aqr qirgaqa, tugi digan jaya. Buzda byaqda, yaman da san, yanam da san, agar san yaman da bosan, qalbin minam, bergamizm, saminam, fikirmiz, iman, etqadimiz, dinimiz, tushunchamiz, berma, yanam da san. Agar yanam da bosan, qalbin boshqa boshqa, etqadim, tushuncham, xulqim, boshqa, dunyo qarashladim, telba teskar boshqa, unda yaman da. 45:21 Qarindash uluqsullikni rayasini qili ila, uza basiyam, zarar yok, faydasi bar, tasir boladi insha Allah. Wa usha asir bolgatgan qarindashlar, ya ki dostlar, ula qiyam tasir boladi insha Allah. Allah qeyshan yallar, bon qeyshan adi. Allahdan umit. Hamasini azad qiladi qiyan Allah, siz bamzaymaz. Allah ahlasa boladi. Bizam halilik, bizam harekat qilishimiz kiriq. Dua qilishimiz kiriq. 45:50 qolmiz çözüşümüz kerek, ornimizan turşımız kerek, yürüşümüz kerek, nimadar deyişimiz kerek, nimadar işqalışımız kerek. Uşen dey qalım, inşaAllah, yaxşilik bolad. Endi alaqalarını üzgen qarındaşla bosaç, ula zamanla üzgen bosaç. Mana bu hadis-i cevab. An abi-i zarrin, radiyallahu anhu, annahu qala, avsani xalili, an la ta'xudani fillahi laumatu laim. 46:15 Менге дейдилар Абузар ғифари, Ради Аллах Ануху, Қалилым, Достым, Аллах юлда бирар бир малааматчилин малааматига берилмаслигни васият қылдилар. Яни, малааматчилар, гапрадиганилар, ыгваагарилар, фитначилар, тухматчилар, ва хаказа адамларнин малаамати, созы, айблавы, қаралавы, билан, тасриланмийд мумын адам. Унга тасрилам маслигни, унга itibar bir masliyini vasiyat қылдилar. 46:45 shaytan qiyamat qechi yashqid shaytanin malayi lara bilam shaytandi, shaytan ozi yakki shaytanin qila miyni u na qala shaytanin malayi lara, ular boya vrada wa awsani bisalati rahimi wa in adbarat wa mingi yana slayi rahimna buyurdlar agar u yuz u gursa ham yani uningi tamandan qilinadi yana yuz u gursa ham qarindashlar demak alaqasni uzu yam borsiyam qarindash 47:13 shundiyan silayi ra'ham qiliburushka buyurdilar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam rawahut tabarani Suudimizdingi aqrida insha'Allah qarindashlik munasabatlarina ayaqigan vadanlarga aytiligan mara bu suudilar lantugitarimiz kula qalasa Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam aytilar dib ribu ayat qiladdar Abdullah ibn Abbas Inna Allaha la yuammiru bil qawmi ddiyar wa yuthammiru lahumu l-amwaal 47:41 Wa ma nazara ilayhim mundu xalqahum bogdan lahum. Allah ta'ala bir qawm bilan yurtlarini abad qilada. Ularga mallarini kopaytira birada. Ularini yaradkandan bira, birar marta qazab yawki nafrat bilan qaram agen ularga. Yani filak qawmli bulada diyabdila. Adamdan ishda, xasnan ishda. Ustalar tufayli mamlikat abad bulada. Wa mall dunya kopayada. 48:10 qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa qayfa thalika ya Rasulullah bu qandi boladı? Qila wa q 48:40 minā jannatki kratadigam bir iʃn-i ōrgati d-aytta. Rasūlu Llāh ﷺ, ayttilar, Taʿbudu Llāha wa lā tuʃtiku bihi shay'an wa tuqimu ṣ-ṣalātā wa tuʿtiz zakātā wa tasilu r-raḥimā d-aytlar. Yāni, Allāh Taʿalā qe hiçbir nāsana ʃirik qilmagan haldi ibadat qilasan, namazni ʿadaitasan, zakātni biharasan, wa ṣlay-i raḥamni ʿadāqilasan d-aytlar, rawāhi l-Bukhārī. 49:09 Yana bashqa hadislarda adamlarga ta'am berin, tunda adamlar uxlagan paytda namaz uqin, qarandashlilarinizga yaxshilik qayin, wa saq amanlik belan jannatka kirin degala. Allah hamamizga uqshiz jannatka qira'li yaxsh qalatda kirishimiz nasib etsin. Subhanaka Allahumma wa bihamdik. Ashhadvan la ilaha illa anta astaghfiruka wa atubu ilayk. Wa salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh.