Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:00 Elhamdülillahi Rabbil Alemin. Vessalatu vesselamu ala eşrafil enbiyai vel murselin. Nebiyyina Muhammed ve ala alihi ve sahbihi ve men tebe'ahum bi ihsanin. İla yevmiddin. Evet arkadaşlar. En son geçen haftaki dersimizde Cuma hutbesi ile alakalı bazı hususlara, bazı meselelere değinmiştik. Sahabeden bir tanesi diyordu ki Kaf suresini ben 0:30 Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin hutbelerinde ezberledim. Yani sahabe Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin hutbelerinde öyle bir önem veriyordu ki hatta Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin bu hutbede konu edindiği sureyi nereden ezberlediğini söylüyor. Hutbeden Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin direkt ağzından ezberlediğini bize aktarıyor. Yine İbni Abbas radıyallahu 0:58 Anhumanın bize aktardığı hadis-i şerifte de Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem hutbe esnasında hutbeyi dinlemeyen, konuşan kimseyi neye benzetiyor? Hangi hayvanın özelliğine benzetiyor Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem? Diyor ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem 1:24 sırtında büyük kitaplar taşıyan eşeğin misalidir diyor. Cuma hutbesi verildiği esnada konuşan kimsenin durumu. Neden Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem böyle bir benzetme yaptığını söyledik? Çünkü eşek sırtında kitap yüklü bir yük taşıdığı halde ne yapmıyor bundan? Yorulmasına rağmen faydalanamıyor. Aynı şekilde Cuma günü imam hutbe verirken 1:53 onu dinlemeyip başka şeyle meşgul olan, konuşan kimse de bu hutbeden istifade edemiyor. Aynı şekilde orada bulunmak için bazı şeyleri terk etmiş olması ve aynı zamanda bazı zorluklara katlanarak orada bulunmuş olması gerekiyor. Bundan dolayı ne yapıyor? Bu kadar zorluk, meşakkat içinde camiye geliyor. Ama bunun akabinde imamın vermiş olduğu hutbeden bir fayda 2:22 o hutbe ona bir fayda sağlamıyor aynı eşeğin kitapları sırtında taşıyıp yorulup o kitaplardan istifade edememesi gibi dedik ki aynı şekilde sadece bu konuşmak ile alakalı değil yani eğer biz başka şeyler ile meşgul oluyor isek işte halının üzerine şekiller çizmek gibi halının üzerindeki ufak parçacıkları pislikleri toplamakla oynamakla aynı şekilde diyoruz ki bu kimse de 2:50 Ne yapmış olur? Bu hutbeden istifade edememiş olur. Aynı bu da konuşan kimse hükmündedir. Konuşan kimse konuşmayla meşgul olduğu için hutbeyi dinleyemiyor. Başka bir şeyle meşgul olan kimse de aynı şekilde meşgul olduğu şeyden dolayı ne yapamıyor dikkatini? Toparlayamıyor. Toparlayamıyor imama veremediği için hüküm olarak görürüz ki bunların durumu aynıdır. Bugün kaldığımız yerden Cabir radiyallahu anh'ın bize aktardığı hadis-i şerifle 3:20 Dersimize başlayacağız. Cabir radıyallahu anhu anlatıyor. Diyor ki Cuma günü Nebi aleyhisselam hutbe verirken bir adam mescide girdi. Cuma günü Nebi aleyhisselatu vesselam hutbe verirken 3:49 Bir adam mescide girdi. Nebi Aleyhisselatu Vesselam ona namaz kıldın mı buyurdu. Allah Resulü Sallallahu Aleyhi Vesselam soruyor diyor ki namaz kıldın mı? O hayır cevabını verdi. O zaman Nebi Aleyhisselatu Vesselam kalk ve iki rekat namaz kıl buyurdu. Bu hadis muttefakun aleyh. Hadisin metne baktığımız zaman Allah Resulü Sallallahu Aleyhi Vesselam 4:19 Cuma günü hutbe verirken adamın biri ne yapıyor? Mescide giriyor. Burada kim olduğu belli mi bu adamın? Değil. Sahih Müslüm'deki rivayete dönüp baktığımız zaman orada Süleyk el-Gatfani radıyallahu anh. İçeri giren kimsenin ismi ne? Süleyk el-Gatfani radıyallahu anh. Diyoruz ki burada sahabeden 4:45 birisinin Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ile ilgili herhangi bir hadis-i şerifinde isminin belirtilmemiş olması hüküme hiçbir zararı söz konusu değil. Yani buraya içeri giren Ebu Bekir radıyallahu anhu olsaydı bir şey değişmeyecekti. Abdullah İbni Mesud radıyallahu anhu olsaydı bir şey değişmeyecekti. Yani burada içeri kimin girdiğinin hüküm ile bir bağlantısı var mı? Yok. Ama diyoruz ki 5:14 Eğer hadisin senedinde, sahabeden sonraki dönem ile alakalı, sahabeden sonraki dönem ile alakalı, tabi, tabi, ondan sonraki dönem ile alakalı, orada senette birisi var ve meçhul ise, bilinmiyor ise, bu hadise zarar verir mi? Diyoruz ki hadise zarar verir. Eğer meçhul birisi var ise, bu hadis hangi kapsama girer? Zayıf hadis kapsamına girer. Çünkü arada birisi var, başka birisinden bize nakil yapıyor, 5:45 Değil mi? Bir üst kuşaktan almış. Bir alt kuşağa aktarıyor. Bu ravi zincirinde birisi var. Biz bu adamı tanımıyoruz. Bizim için bu hadis sahihlik derecesi nedir? Diyoruz ki biz bu hadise itibar etmeyiz. Ama tabi sahabeden anlatıyor. O sahabe de birisinden bahsediyor ama ismini bize vermiyor. O da sahabe olan birisi. Burada o sahabenin kimin olduğunu bilmememiz hadise zararı var mı? Yok. Çünkü sahabelerin hepsinde 6:15 Dürüst konular adaletli kimselerdir. İsmini bilmesek dahi rivayete bir zararı söz konusu değil. Burada da dediğimiz gibi Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem cuma günü hutbe verirken adamın birisi içeri giriyor. Burada sahabenin ismini bilmiyor oluşumuzun rivayete en ufak bir sıkıntı vermesi söz konusu değil. 6:45 Dedik ki bu adam giriyor Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem cuma hutbesini verirken. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki o kimseye. Namaz kıldın mı? Hangi namazdan bahsediyor Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem burada? Mescid dediğimiz. Mescidi selamlama namazından bahsediyor. Diyor ki. Hayır. Yani neyi kastediyor? Hayır. Bu iki rekatlık namazı kılmadım. 7:14 Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki kalk ayağa kalk ve bu iki rekat namazı eda et diyor. Bu konuşma hangi esnada gerçekleşiyor? Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem hutbeyi verdiği esnada gerçekleşen bir konuşma. Burada yine Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem kalk iki rekat namaz kıl diyor. Yine sahih müslümdeki rivayete döndüğümüz zaman Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem 7:43 Bu sahih Müslüm'deki rivayette bu iki rekatlık namazın kısa olan iki rekatlık bir namaz olduğu vasfından bahsediyor. Yani kalk ve iki rekatlık kısa olan bir namaz kıl diyor. Neden? Çünkü asıl olarak ne dedik? Kutbenin dinlenmesi gerekiyor, vacip. Kutbenin dinlenmesi vacip olan bir şey. O zaman diyoruz ki bu namazın da ne olması gerekiyor? Kısa bir şekilde eda edilmesi gerekiyor ki bitirip ne yapılabilsin? Kutbe, takip. 8:13 edilebilsin. Bu hadis-i şeriften çıkardığımız faydalara gelince öncelikle diyoruz ki eğer imam ihtiyaç var ise cemaatten olan bir kimseyle ne yapabilir? Konuşabilmesini cevazına delalet eden bir hadis-i şerif. Çünkü Allah Resulü Aleyhisselam diyor ki namaz kıldın mı? Adam hayır cevabını verince Allah Resulü Aleyhisselam diyor ki kalk iki rekat namaz kıl diyerek hutbe verdiği esnada hutbesini kesip 8:42 O kimseyle ne yapıyor? Muhatap oluyor. İkinci olarak diyoruz ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem münkeri inkar etmeden önce onun münker olup olmadığını tespit ediyor. Yani Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ne demeye çalışıyor bu faydada? Diyoruz ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem direkt o gelen sahabeye kalk iki reken namaz kıl. 9:13 Demiyor. Belki arka saflarda bir yerde kılmış olup ön taraftaki boşluğu doldurmak için gelmiş olabilir. O yüzden öncelikle Allah Rasulü sallallahu aleyhi ve sellem'in uslubuna dikkat edin. O sahabenin yaptığının münker olduğunu tespit ettikten sonra ne yapıyor o münkeri? İnkar ediyor. Öncelikle ne yapıyor? Soru soruyor. Salleite. Diyor namaz kıldın mı? Normalde mescide giren bir kimse iki rekat namaz kılmadan ne yapmaması gerekiyor? 9:43 Oturmaması gerekiyor. Allah Resulü Aleyhisselam bu soruyu yöneltiyor. Namaz kıldın mı? Cevabında ne alıyor karşılık olarak? La. Hayır. Kılmadığını anladığı zaman ne yapıyor? Emri bil marufu yapıyor. Yani eğer münkeri inkar edecek isek her konuda her hususta eğer bir yerde münkerin inkar edilmesi gerekiyor ise öncelikle onun münker olduğunu ne yapmamız gerekiyor? Tespit etmemiz, bilmemiz gerekiyor ki 10:11 Eğer münkerse ne yapalım o hususta? Bu münkeri inkar edelim. O kimseyi uyaralım. Uyarmamızın gerekliliğini ancak onun münker olduğunu ispat ettikten sonra yapmamız gerekli olduğunu bize aktaran bir hadis-i şerif. Ve yine ilk faydada dedik ki imamın cemaat ile konuşmasının delaleti hutbe esnasında. Buna delalet eden bir hadis-i şerif. Ve aynı zamanda cemaatin de 10:40 İhtiyaca binaen imam ile konuşmasının cevazına delalet eden bir hadis-i şerif. Hatırlarsınız derse başladığımızda İbn-i Abbas radıyallahu anhu hadisinden bahsederken imam hutbe verirken konuşan kimseyi Allah Resulü s.a.v. sırtında kitap yüklü olan eşeğe benzetiyordu. Ama diyoruz ki eğer imam birisine bir şey sordu ise onunla muhatap oluyor ise 11:06 O zaman onunla konuşan kimse bu kapsama ne yapmıyor? Girmiyor. O zaman diyoruz ki eğer imam birisine cemaatten bir şey soruyor ise, onunla muhatap oluyor ise o kimsenin imana sorusuna cevap vermesinde en ufak bir sıkıntı, bir beis olmadığını söylüyoruz. Ve yine başka rivayetlere dönüp baktığımız zaman Allah Resulü sallallahu aleyhi ve selleme yine sahabeden birisi gelip diyor ki ey Allah'ın Resulü 11:36 Aileler susuz kaldı. İnsanlar susuz kaldı. Hayvanlar susuzluktan teref oldu. Diyorlar ki Allah Azze ve Celle'ye dua et de bize ne yapsın? Yağmur indirsin. Hangi esnada bunu söylüyor sahabe? Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin hutbe verdiği esnada. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem o sahabeyi uyarıyor mu? Şu anda hutbe değil. Böyle bir şey sorma demiyor. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ellerini kaldırıyor ve Allah Azze ve Celle'den 12:04 Yağmur indirmesini ne yapıyor? İstiyor. Dua ediyor. Demek ki ihtiyaç anında da ne yapılabilir? Cemaat de imam ile konuşup ona eğer sıkıntılı bir durum var ise konuşması gerekiyor ise hutbe esnasında imama soru yöneltilmesinin cevazına delalet eden bir hadis-i şerif diyoruz. Ve yine hadis-i şerife dönüp baktığımız zaman Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki 12:34 Kalk ve iki rekat namaz kıl. Burada emir sigasında mı geliyor? Kalk ve iki rekat namaz kıl. Diyoruz ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem burada emrediyor. Peki emir Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem'in emri neye delalet ediyordu? Vücubiyete delalet ediyordu. Eğer bu konuda bu hususta onu vaciplikten müstehaba düşürecek başka deliller? 13:04 Yok ise. O yüzden diyoruz ki ilim ehli bu iki rekatlı tahiyyatül mescid namazıyla alakalı hükmünde ne yapmışlar? İftilaf etmişler. Bu rivayeti delil gösteren bir grup ilim ehli. Burada emir vardır. Emir de aslında vücubiyete delalet eder. O yüzden tahiyyatül mescidin hükmü nedir? Vaciptir. Ve yine başka bir hadis-i şerifte Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki 13:34 Sizden birisi mescide girdiğinde iki rekat namaz kılmadan oturmasın. İki rekat namaz kılmadan oturmasın. Burada da yine ne yapıyoruz? Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem iki rekat namaz kılmadan oturmayı ne yapıyor? Yasaklıyor. Bir grup bilim ehli ki bu görüşte yani yabana atılacak bir görüş değil. Kuvvetli bir görüş. Deliller buna 14:03 gösteren deliller var. İlim ehlinin bir kısmı diyor ki tahiyyatül mescidin hükmü nedir? Vaciptir. İlim ehlinin bir bölümü tahiyyatül mescidin hükmünün vacip olduğunu söylüyor. Ama bu konuyla alakalı cumhurun görüşü müekket bir sünnet olduğu. Yani kuvvetli, güçlü bir sünnet olduğu. Delil olarak diğer rivayetlerden bunun sünnet olduğunu buradaki emirin vücubiyete değil 14:32 müstehaplığa veyahutta müekket sünnet oluşa delalet ettiğini söylüyorlar. Delillerden bir tanesi Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve selleme bedevi gelip ne yapılması gerektiği hakkında, Peygamber Efendimizin ondan ne istediği hakkında soru sorduğunda Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki günde beş vakit namaz kılacaksın. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bu rivayette tahiyyetül mescidi ne yapmıyor? Saymıyor. Zikretmiyor. Başka bir delil, 15:02 Yine meşhur kıssa. Biliyorsunuz Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bir gün sahabeleriyle bir mecliste otururken üç kişi geliyor. Bu üç kişi mescide giriyorlar. Birisi ön safta bir boşluk buluyor. Gidip oraya ne yapıyor? Oturuyor. İkincisi biraz daha haya ediyor, utanıyor. Ne yapıyor? Arka tarafa oturuyor. Üçüncüsü de geri dönüp gidiyor. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bunlara kalkıp tahiyyatul mescid kılmalarını ne yapmıyor? 15:32 emretmiyor rivayette. Onlara kalkın, ikişer vakit namaz kılın diye emretmediği için bazı ilim ehli diyor ki Allah Resulü Aleyhisselam eğer farz olsaydı ne yapardı onlara? Bunu emrederdi. Ve yine Kabe İbni Malik radiyallahu anh biliyorsunuz kıssasını meşhur. Allah Azze ve Celle'nin Tevbe Suresi 118. ayeti kerimesini indirmesine yani bu ayetin nazil olmasına 16:00 Sebep teşkil eden sahabelerden bir tanesi. Kâb İbni Malik radıyallahu anh. Kıssa ne? Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem Tebuk seferine çıktığında Kâb radıyallahu anh ve iki arkadaşı onlarla birlikte bu gazveye ne yapıyorlar? Gitmiyorlar, katılamıyorlar. Ondan sonra Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem Tebuk seferi dönüşünde Kâb radıyallahu anh ve yanındaki iki arkadaşı sefere bu gazveye katılmadıkları için üzüntülüler. 16:31 Sıkıntılılar ama Allah Resulü sallallahu aleyhi ve selleme sunacak bir sebepleri yok. Yani Allah Resulü sallallahu aleyhi ve selleme biz şundan dolayı katılamadık diyecekleri şer'i bir özürleri yok. Ve Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem sahabeleri bu üç kişiyle konuşmasını yasaklıyor. Kâbe radıyallahu anh buna üzülüyor. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve selleme gelip yanına yani ona bu gazbeye katılması ya katılmaması ile alakalı. 17:00 bir problemin olduğunu anlatacak elinde bir delil olmadığını söylüyor. Ama bundan pişman olduğunu söylüyor. Ve diğer iki arkadaşı da aynı şekilde. Bununla birlikte gazveye katılmayan kimler var? Münafıklar var. Onların hepsi gelip Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve selleme bir bahane sunuyorlar. Ve Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem onların bu bahanesini kabul ediyor. Niye? Çünkü zahiren ortada 17:28 bir bahane var. Allah Resulü onların bu bahanesini kabul ediyor. Ve diğer insanlar Ka'b radiyallahu anh'a ve diğer iki arkadaşına diyorlar ki sizler de neden onlar gibi bir bahane sunmadınız? Ama Ka'b radiyallahu anh bu dünyada belki böyle bir bahane sorup Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemi tabiri caizse yanıltabilir. Ama kıyamette bunun hesabını vereceğini biliyorlar. Allah Azze ve Celle'yi kandıramayacağını 17:56 bildiği için doğru olanı yapıyor. Ve Allah Azze ve Celle ayet indirene kadar Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem sahabelerine Kabur radiyallahu anh ve diğer arkadaşına diğer iki arkadaşıyla konuşmasını ne yapıyor? Yasaklıyor. İnsanlar çarşıda, pazarda, mescitte konuşmuyorlar. Bir gün geçiyor, iki gün geçiyor, bir hafta oluyor, iki hafta oluyor, üç hafta oluyor. 50. gün artık Kabur radiyallahu anh 18:23 Ve iki arkadaşı artık daralmışlar, bunalmışlar, sıkılmışlar. Allah Azze ve Celle'ye kendilerini bağışlanmaları için yalvarıyorlar. Ve Allah Azze ve Celle onlara Tevbe suresindeki 118. ayet-i kerimeyi nazil edince insanlar koşarak Kâbe radıyallahu anh'ı müjdeliyorlar. Diyorlar ki tövbeniz kabul oldu. Tövbeniz kabul oldu. Kâbe radıyallahu anh bu sevinçle ne yapıyor? Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin yanına 18:49 Mescide geliyor. Şahit olan kısmı, konuyla alakalı olan kısmı. Mescide girdiğinde Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem sahabeleriyle birlikte oturuyor. Ve Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem mescide girdiği için iki rekat namaz kılmasını emretmiyor. Söylemiyor. İlim ehli diyor ki bu rivayetlerde eğer vacip olsaydı, farz olsaydı muhakkak ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem onlara bunu emretmeyi 19:17 emretmesi gerekir. Çünkü yeri zamanı geldiği zaman Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem hükmünü atmaz, geciktirmez. Ama karşı tarafında bu rivayetlerle ilgili neleri var? Reddiyeleri var, açıklamaları var. Biz daha fazla detaya ayrıntıya girmiyor da diyoruz ki bu konu ilim ehli arasında ihtilaflı bir konu. Cumhurun görüşü, alimlerin büyük bir çoğunluğu müekked kuvvetli bir sünnet olduğu görüşü ama bununla birlikte vacip olduğunu söyleyen 19:46 ilim ehlinin görüşü de yabana atılabilecek bir görüş değil. Yani o görüş de muteber kuvvetli olan bir görüş ama dediğimiz gibi cumhurun görüşü bu konuda müekked bir sünnet olduğu görüşü. Ve yine diyoruz ki tahiyyatul mescid namazı aynı zamanda imam hutbede iken kılınabilecek bir namaz. Yani dedik ki bu mescide girdiğimiz zaman yapacağımız ilk iş iki rekat namaz kılmadan 20:18 oturmamak dedik. İlim ehli arasında ihtilaflı bir mesele dedik. Hatta bu rivayet bize neyi gösteriyor? İman hutbe verdiği esnada dahi kılınması meşru olan bir namaz olduğuna delalet eden bir hadis-i şerif olarak zikrediyoruz. Ve yine bununla ilgili Tirmizi ve İbni Huzeyme'de geçen rivayette, İbni Huzeyme'nin sahihlediği rivayette de Ebu Sa'id el-Hudri radiyallahu anh Mervan zamanında, Mervan bin Hakem zamanında 20:48 Mervan hutbe verirken mescide giriyor. Ebu Said el-Hudri radıyallahu anh. Sonra Mervan'ın korumaları Ebu Said el-Hudri radıyallahu anh'ı engellemeye çalışıyor. Yani hutbe okunuyor. Onu ne yapmaya çalışıyorlar? Oturtmaya çalışıyorlar ki ne yapsın? Hutbeyi dinlesin. Ebu Said radıyallahu anh'ını inkar ediyor. Yani onların bu engellemesine karşı dik duruyor. İki rekat namaz kılıyor. Diyor ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin bize 21:17 Bu iki rekat namazı hutbe okunurken dahi kılmayı emrettiği yani bu namazı kılmadan ne yapmam diyor yerime oturmam diyerek iki rekat da bu namazı kılıyor. Sahabeler Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemden öğrendikleri hususu ne yapıyorlar? Hayatlarına geçiriyorlar, tatbik ediyorlar. Karşıda onları engellemeye çalışan kim olursa olsun doğru var ise ne yapıyorlar? Doğruya ittiba ediyorlar. 21:48 Ve yine bu konuyla alakalı yani cuma günü hutbe, imam hutbe verilirken bazı rivayetler var. Abdullah İbni Ömer'den geçiyor. Taberani Kebirin'de zikrediyor bunu. O rivayette şöyle diyor. İmam hutbe verdiği esnada sizden birisi mescide girer ise İmam hutbeyi bitirene kadar konuşmak da yoktur, namaz da yoktur rivayeti geliyor. 22:19 Tabarani bunu zikrediyor. Ama ilim ehli bu rivayetin ne olduğunu söylüyor? Zayıf olduğunu söylüyor. Çünkü raviler zincirinde metruk olan, yani terk edilmiş olan bir kimse var. Bundan dolayı ilim ehli bu rivayetin sahih olmadığını, bu rivayetin geçerli olmadığını bize aktarıyor. Yarın öbür gün bu rivayet karşınıza çıkarsa, cuma günü hutbe verilirken konuşulmaz da namaz kılınmaz rivayeti diyoruz ki bu rivayet zayıf. Elimizdeki rivayet nerede geçiyor? 22:49 Peygamber Efendimizin kalk iki rekat namaz kıl dediği rivayet nerede geçiyor? Muttefakun aleyh. Bukhari ve Müslüm hadis-i şerifi olduğunu söylüyoruz. Ve yine başka bir faide diyoruz ki eğer bir insan mescide girdiğinde unutursa veyahut da bilmiyor ise oturdu ise birisi ona kalk iki rekat namaz kıl diyor ise bu kısa oturuş onu tahiyyetül mescid kılmasına mani 23:18 Değildir. Çünkü Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ne diyor? Kalk. Demek ki bu sahabe ne yapmış? Oturmuş. Buna binaen bu kısa bir oturuş ile hükmü ortadan kalkmıyor. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem kalk iki rekat namaz kıl diyor. Bu sahabe ne yapıyor? Kalkıyor iki rekat namaz kılıyor. Demek ki bir insan tam yere oturdu. Tahiyyetül mescid kılmadığını hatırladı. Kalkıp iki rekat kılabilir mi? Diyoruz ki kılabilir. Bu rivayet ne yapıyor buna? 23:47 Delil teşkil ediyor. Diyoruz ki Allah Resulü Aleyhisselam bu sahabeye diyor ki Kalk ve iki rekat namaz kıl. Burada hitap kime? O sahabeye. Ama diyoruz ki hüküm sadece o sahabe ile sınırlı diyemeyiz. Yani burada hitap ona kalk iki rekat namaz kıl hitabı var. Ama diyoruz ki bu hitaptan dolayı 24:15 Peygamber Efendimiz ona söyledi. O zaman sadece o sahabeyi ilgilendiren ona has bir hükümdür diyemeyiz. Bu konuyla ilgili Şeyhülislam İbni Teymiye Rahimullah diyor ki eğer hüküm Allah yani Allah Azze ve Celle veyahut da Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem hadis-i heriflerinde eğer bir kimseye bir şey emrediyor veyahut da yasaklıyor ise diyor ki bu hüküm geneldir. Çünkü Allah Azze ve Celle katında nazarında insanların durumu birdir. 24:44 O zaman biz bu rivayetleri neye hamlederiz? Bu konuda, bu hususta, o sahabenin yaptığı şeyi yapan, o özelliğe sahip olan kimse için bu hüküm nedir? Geçerlidir. Yani birisi camiye girse ve imam onu takip etse, görse, dikkat etse namaz kılmadan oturduğunu, kalkıp ona ne diyebilir? Bu hadise binaen. Kalk iki rekat namaz kıl diyebilir. Yani bu rivayette Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem'in bu sahabeye 25:13 Hitap ediyor oluşu bu hükmün yalnızca onu kapsadığı manasına gelmez. Bu hüküm diyoruz ki hitap ona olabilir ama hüküm nedir? Geneldir. Diğer bu hususta o sahabenin konumunda olan bütün Müslümanları ne yapmaktadır? Kapsamaktadır diyoruz. Ancak Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin durumu müstesna. Resul olduğu için, Nebi olduğu için 25:40 Peygambere has bazı hususlar, bazı durumlar ne yapabilir? Olabilir. Olabilir. Farklılık gösterebilir. Yani bazı şeyler Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve selleme bu konuda belli hususlarda cevaz verilmiş olabilir. Buradan bütün ümmeti de kapsadığını ne yapamayız? Söyleyemeyiz. Ama Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin dışında eğer Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bir şey emrediyor veyahut da yasaklıyor ise o sahabeye has ne yapamayız o hükmü? 26:10 Kılamayız eğer bu sahabeye has bir durum söz konusu değil ise. Bu hadisi de ele aldıktan sonra bir sonraki İbni Abbas radıyallahu anh'ın bize aktardığı hadis-i şerifle devam ediyoruz. 26:38 وَلَهُ عَنْ نُعْمَانِ بِنِ بَشِيرٍ رَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ يَقْرَعُ فِي الْعِيدَيْنِ وَفِي الْجُمْعَةِ سَبِّحْ اسْمَ رَبِّكَ الْاَعْلَىٰ وَهَلْ اَتَاكِ حَد۪يثُ الْغَاشِيَةِ Abdullah İbni Abbas radıyallahu anhu anlatıyor. Diyor ki, Nebi aleyhissalatu vesselam cuma namazında cuma ve münafikun surelerini okurdu. Bu hadis İmam Müslüm rivayet etmiş. İlk rivayet. 27:06 İbn Abbas radıyallahu anh'ın bize aktardığı rivayet. Diyor ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem Cuma namazında Munafikun Cuma suresi ve Munafikun suresini okurdu. Bu rivayetten neyi anlıyoruz? Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ilk rekatta Cuma suresini ikinci rekatta ise neyi okuyor? Munafikun suresini okuyor. Yoksa işte bir Cuma Cuma suresini ikiye bölüp önce yarısını 27:34 İkinci rekatta diğer yarısını. Bir sonraki cuma münafıkun suresinin bir yarısını. Diğer rekatta da ikinci yarısını okuyor. Değil. İlk rekatta cuma suresini okuyor. İkinci rekatta münafıkun suresini okuyor. İkinci rivayet Numan bin Beşir radiyallahu anh'ın bize aktardığı hadis-i herif. Orada da diyor ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem iki bayramda bayram namazlarında hangi bayramlar? 28:03 Ramazan bayramı ve kurban bayramı ve fil cumati ve cuma namazında cuma namazında sebe isma rabbikel a'la a'la suresini ve hel etaki hadithul gâşiye gâşiye suresini okurdu. Yani bunu da bir önceki rivayet ile aynı anlıyoruz. Bir rekatta a'la suresini ikinci rekatta gâşiye suresini Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin bize okuduğunu aktaran bir hadis-i şerif. 28:33 Bu hadis-i şerifi hatırlarsanız bir hafta önce dedik ki Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem bir hadis-i şerifte şöyle buyuruyordu. Diyordu ki bir kişinin fakihliğine delalet eden şey neydi? Namazı uzun tutup kutbeyi kısa tutması o kimsenin fıkhına delalet eder, işaret eder diye Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bize hadis-i şerifte aktarıyordu. 29:01 Namazı uzun tutmanın ne olduğunu diyoruz ki bu hadis-i şerif bize ne yapıyor? Açıklıyor. Yani namazı uzun tutmaktan kasıt ilk rakatta Bakara'yı, ikinci rakatta Ali İmran'ı okumak? Değil. Ne kadar uzun tutarsan evla, değil. Buradaki uzunluk ne dedik? Nisbi bir uzunluk. Sünnet, Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem'in o hadisini bu hadis-i şerif ne yapıyor? Açıklıyor. Yani namazı uzun tutmaktan kasıt ne? İlk rakatta Cuma suresini, 29:30 İkinci rekatta münafıkun suresini okumak ya da ilk rekatta a'la suresini, ikinci rekatta gaşiye suresini okumak, namazı uzun tutmak manasına geliyor. Peki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bu dört sureyi cuma günü, cuma namazının farzında okumasındaki hikmet, maksat ne olabilir? Birinci olarak dedik ki cuma suresi açık. 30:01 Ayeti kerimede Cuma namazına erken gelip, ticareti bırakıp Allah'ı zikretmeye, koşmaya davet var. Cuma'nın faziletine delalet eden bir hadis-i şerif olduğu için Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ilk rekatta ne yapıyor? Cuma suresini okuyor. Ve yine Cuma suresinde ölümün hatırlatıldığı bir sure. Allah Azze ve Celle buyuruyor ki 30:29 Şüphesiz ki kendisinden kaçmış olduğunuz ölüm şüphesiz ki sizi ne yapacaktır? Bulacaktır. Size ulaşacaktır. Burada da ne var? Muhakkak ki öleceğimizin, ölümün hak olduğu hatırlatılıyor. Allah Resulü Aleyhisselam da insanların toplandığı bugün de ne yapıyor? Bu sureyi tercih etmiş, ölümün hatırlatıldığı, Cuma'nın faziletine delalet eden 30:58 bir ayet, bir sure olduğu için Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin tercih ettiğini görüyoruz. İkinci olarak Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem münafıkun suresini okuyor. Peki buradaki hikmet ne? Daha önceki derslerimizde hatırlarsanız söylemiştik. Cuma günü münafıklar ne yapıyordu? Cuma günü, cuma namazında bulunmuyorlardı. Münafıklığın alameti ne? Eğer gündüz namazı ise 31:25 insanların gördüğü bir namaz ise oradan atmak zorundalar. Olmak zorundalar. Ama münafıklara en ağır gelen iki tane namaz var. Hangi namaz? Sabah ve yatsı namazı. Her ikisi de o zamanı düşünür iseniz ışığın olmadığı, insanların birbiri tanıyamadığı karanlıkta kılınan namazlar. Burada kaytarmak kolay. Gelinmediği zaman insanların anlaması zor. Ama cuma namazı, bütün Müslümanların bir araya toplandığı namazda münafıklar ne yapamayacaklar? 31:54 Buradan kaçamayacaklar. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem de burada hazır bulundukları için ne yapıyor? Tövbe etmeleri için Allah Azze ve Celle'nin onlara vermiş olduğu aslında bir fırsat. Değil mi? Allah Resulü'den Cuma günü Cuma namazının ikinci rakatında münafıkın suresini okuyor. Bunu dinleyen münafıklar ne yapacaklar? Tövbe etsinler diye. Eğer Allah Azze ve Celle onların hakkında hayırı, tövbeyi murat etti ise bundan istifade edip ne yapabilirler? 32:24 Tevbe edebilirler. Başka bir faydası da Müslümanların, müminlerin münafıklığın ne kadar kötü bir şey olduğunu bir kez daha hatırlamaları için Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bu iki sure ile ne yapıyor? Namazı kıldırıyor. Diğer rivayette de dedik ki Ala suresi, Gaşiye suresine dönüp baktığımız zaman cehennemden bahseden, kıyamet gününün hallerinden haber veren, dünya hayatına 32:52 aldanılmaması gerekliliğinden bahseden, toplumu ilgilendiren önemli husus meselelerden bahsettiği için Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bazen de ala ve gaşiye sureleri ile cuma namazını kıldırdığını görüyoruz. Bu rivayetlerin bütününe baktığımız zaman ortada bir hilaf, bir tezatlık var mı? Bir rivayette diyor ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem 33:19 Cuma Suresi, Munafikun Suresi. Diğer rivayette Ala Suresi, Gaşiye Suresi ile namazları kıldırırdı. Baktığımız zaman bir tezatlık görüyor muyuz? Görmüyoruz. Diyoruz ki bazen Allah Resulü Cuma ve Munafikun Suresi ile kıldırır. Bazen de Ala ve Gaşiye Suresi ile kıldırırdı. Her ikisi de Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin sünnetlerinden olduğunu söylüyoruz. Normalde 33:49 Cuma günü, Cuma namazı hangi vakitte kılınıyor? Öğle namazını vaktinde kılınıyor. Normalde öğle namazı sesli, cehri olan bir namaz mı? Yoksa sırrı olan bir namaz mı? Sırrı olan bir namaz. Ama Cuma namazının da Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin bu sureleri okunduğunu sahabelerin bize aktarması neye delalet ediyor? Demek ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bu sureleri ne yapıyordu? Sesli bir şekilde, açıktan. 34:19 okuduğuna delalet eden bir hadis-i şerif. Demek ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin gündüz namazı olmasına rağmen, öğle namazı olmasına rağmen, normalde öğle vaktinde kılınmış olmasına rağmen, öğle namazı sessiz, sırrı okunan bir namaz olmasına rağmen, Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin cuma günü bu sureleri açıktan okuduğunu, cehri okuduğuna delalet eden bir hadis-i şerif. Bunun da nedenini söyledik. 34:47 Çünkü insanların toplandığı bir gün bu ayetleri duyduklarında ne yapacaklar? Etkilenip istifade edebilecekleri fırsatının doğduğu bir an olduğu için Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem diyoruz ki cuma günü, cuma namazını sesli bir şekilde okurdu. Bu hadis-i şerif de buna delalet ediyor. Diyoruz ki ilim ehli diyor ki eğer bu sureler uzunluğunda 35:15 Başka sureler okunuyor ise bu miktarda diyorlar ki la be'sebihi. Yani çok büyük bir sorun teşkil etmez. Ama böyle birer ikişer ayet okunuyor ise veyahut da hutbenin konusuna uygun ayetler seçilip onlar diyor okunmaya çalışıyor ise bunlar diyorlar sünnetin hilafınadır. Yani konuda işte zekattan bahsediyorsun. Zekatla ilgili bir ayet okuyorsun. 35:43 Veyahut da namazdan bahsediyorsun. Namaz ile ilgili bir ayet okuyorsun. Bunlarla diyor ilim ehli namazın kıldırılması, cuma namazının kıldırılması sünnetin hilafınadır. Yani sünnete hilaf vardır ama yine namaz olur, geçerlidir. Bunda bir sıkıntı yok. Ama Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem rivayetlere dönün. Cuma namazında bunu okurdu. Dedi ki biz kâne 36:10 Eğer müzari fiil ile kullanılıyordu ise galiben ekseriyetle genellikle manasını katıyordu. Demek ki Allah Resulü çoğunlukla ekseriyetle genellikle ne yapardı? Bu dört sure ile cuma namazının farzını kıldırırdı. O zaman sünnete mutabık olan husus nedir? Bu sureler ile ne yapmak? Cuma günü namazı kıldırmak. Yani Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem namazdan bahsettiği zaman, zekattan bahsettiği zaman. 36:40 Oruçtan bahsettiği zaman, haçtan bahsettiği zaman yine bu surelerle ne yapıyordu? Namazı kıldırıyor. Demek ki yani günümüzde bazen bunu rast geliyoruz. Değil mi? Hutbenin konusu ne ise bazı imamlar o hutbenin konusu ile alakalı ayetler böyle birer ikişer ayet ile cuma namazını kıldırıyorlar. Oysaki sünnet Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemden varil olan bu dört sure ile cuma namazının eda edilmesi olduğunu 37:09 gerekli olduğunu söylüyoruz. Ve yine Numa bin Beşir radiyallahu anh'ın rivayetinde de bayram namazlarında da Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem'in a'la ve gaşiye sureleri ile bu namazları eda ettiğine delalet eden bir hadis-i şerif olarak bir fayda olarak ne yapabiliriz? Burada zikredebiliriz. Bir sonraki hadis-i şerifimiz arkadaşlar Zeyd bin Erkam radiyallahu anh'ın bize aktardığı hadis-i şerif. 37:40 Zeyd bin Erkam radıyallahu aleyhi ve sellem anlatıyor. Diyor ki Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem bayram namazını kıldı. Sonra cuma namazı konusunda 38:09 ruhsat verdi. Ve şöyle buyurdu. Kılmak isteyen kılsın. Bu hadisi Tirmizi dışındaki beş iman rivayet etmiş. İbni Huzeyme hadisin sahih olduğunu bize aktarıyor. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bayram namazını kıldırdıktan sonra cuma namazı ile alakalı bir ruhsat veriyor. Ne o ruhsat? 38:36 Kılmayabilme ruhsatı. Yani diyor ki kılmak isteyen kılsın. Dileyen kılsın. Dilemeyen kılmasın. Yani böyle bir ruhsat verilmiş. Rivayette ne diyor? Cuma'da ne yapıldı? Ruhsat verildi. Kim kılmak istiyorsa kılsın. Dikkat ediyoruz. Rivayete iyi algılamamız gerekiyor. Ne zaman? Eğer bayram Cuma gününe denk geliyor ise 39:05 Birinci olarak şart bu. Bayramın birinci günü neye gelecek? Cuma'ya gelecek. Ve Allah Resulü bu hitabı kime yapıyor? Bayram namazında hazır bulunan kimselere. Yani diyoruz ki eğer bir kimse bayram namazı Cuma gününe denk geldiğinde bayram namazına gidip cemaat ile iştirak etti ise Cuma namazına gitmeme ruhsatı verilmiş. 39:35 Çünkü iki bayram ne yapılmış? Bir araya denk gelmiş. Birincisi Müslümanların senede iki kez kutladıkları iki bayram var. Ramazan bayramı ve kurban bayramı. İkincisi de ne? Haftalık olarak Cuma bayramı. Eğer bu iki bayram bir güne denk geliyor ise birinci bayram namazını eda eden kimse Cuma namazını kılmama ruhsatı verilmiş. Tabi buradan şunu anlamıyoruz. Cuma namazı 40:04 Kılmama ruhsatı verildi. O zaman o vakitteki namaz üzerinden düşüyor manasında gelmiyor. Diyoruz ki buradan kasıt ne? Eğer cumaya gitmiyor ise evinde ne yapacak? Öğle namazını dört rekat olarak kılacak. Ama bununla birlikte Allah Resulü diyor ki kılmak isteyen kimse de ne yapsın? Kılsın diyor. Demek ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem kılınmasına ne yapıyor? Teşvik ediyor. Ama kılınması vacip mi diyoruz? 40:34 Yani bayram namazına iştirak eden kimse için cumaya gitmesi vacip mi? Değil. Çünkü rivayet bize neyi gösteriyor? Kılmak isteyen kimse kılsın. Demek ki Allah Resulü burada bayram namazında hazır bulunan kimselerin dilemesine ne yapıyor bunu? Bırakıyor. Diyoruz ki kılınması eftaldir, faziletlidir. Ama bir insan bayram namazına gittiği için cuma namazına gitmiyor ise bundan dolayı günahkar. 41:03 değildir. Ve bununla birlikte diyoruz ki evinde ne yapması gerekir? O kimsenin öğle namazını kılması gerekir diyoruz. Allah Azze ve Celle'nin bu ümmete vermiş olduğu ruhsatlardan bir tanesi. Allah Azze ve Celle emirlerinin yerine getirilmesinden hoşnut olduğu gibi ruhsatlarının kullanılmasından da hoşnut olduğunu Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bize 41:32 hadislerinde verdiğini görüyoruz. Bir sonraki hadis-i şerifimiz arkadaşlar Ebu Hureyre radıyallahu anhu'nun bize aktardığı hadis-i şerif. Bu hadis-i şerifte de Ebu Hureyre radıyallahu anhu diyor ki 41:59 Ebu Hureyre radıyallahu anhu anlatıyor. Diyor ki Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu. Sizden biriniz cuma namazını kıldığında sonrasında dört rekat daha kılsın. Sizden birisi cuma namazını kıldıktan sonra dört rekat daha kılsın. Bu hadisi İmam Müslim'in rivayet ettiğini görüyoruz. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bize 42:28 Cuma namazından sonra Cuma namazını kılan kimsenin akabinde 4 rekat daha namaz kılmasını ne yapıyor bu rivayette? Emrediyor. Biz ne dedik biraz önceki hadis-i şerifler açılarken? Eğer Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bir şeyi emrediyor ise sözü ilk olarak nereye hamledilir? Vücubiyete. Ama diyoruz ki başka deliller var ise bunun vacip olmadığıyla alakalı. O zaman ne yapık? 42:56 Dedik ki onu nereye hamlederiz? Müstahap olduğuna hamlederiz. Burada dönüp baktığımız zaman diyoruz ki Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki başka bir hadis-i şerifte dedik ki biraz önce bu rivayet emir sigasıyla gelmiş. Asıl itibariyle nereye hamlettik? Hücubiyetine hamlettik. Ama başka rivayette diyor ki men kâne musalliyen ba'del cumati fel yusalli ba'daha erba'an. 43:28 Kim diyor cumadan sonra namaz kılmak ister ise o kimse ne yapsın diyor dört rekat namaz kılsın. Cumadan sonra namaz kılmak isterse. Burada ne var? Kişiye bırakılmış. Demek ki bu rivayet buradaki emrin ne olduğunu bize açıklıyor. Müstahap olduğunu açıklıyor. Kim cumadan sonra namaz kılmak ister ise ne yapsın diyor dört rekat olarak kılsın. 43:57 Demek ki buradaki rivayet bize neyi gösteriyor? Buradaki emir nereye hamlediyoruz? Müstahap oluşa. Çünkü Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ikinci söylediğimiz hadis-i şerifte kılmak isteyenin dilemesine bırakıyor. Ne yapmıyor? Mecbur kılmıyor. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin cumadan sonra dikkat edelim. Cumadan sonra dört rekat dört rekatlık bir namaz ratip olan cumanın 44:25 farzından sonraki ratip olan bir sünnetinden bize bahsediyor. Başka bir rivayet aktarıyoruz. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki sahabeler aktarıyorlar. Peygamber Efendimizin fiilinden bahsediyorlar. Diyor ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem cumadan sonra iki rekat namaz kılardı. Bu rivayette bize ne söylüyor? Sizden birisi 44:55 Cuma namazını eda ettikten sonra dört rekat namaz kılsın. Başka bir rivayet. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki sahabeler fiilini aktarıyorlar bize. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem cumadan sonra iki rekat namaz kılardı. Peki bu iki rivayeti nasıl cem edeceğiz? Her ikisi de sahih olan rivayet. Nasıl cem edeceğiz bu iki rivayeti? Bazı sahabe görmüş. 45:21 Diğer sahabe görmemiş. Yani iki mi kılınması gerekiyor, dört mü kılınması gerekiyor? Hem iki hem dört. İsteyen iki, isteyen dört diyor. Çok güzel. Levent kardeşimizin dediği gibi. Şeyhülislam İbni Teymiye Rahimallah bu iki rivayeti şu şekilde cem ediyor. Diyor ki eğer mescitte ise dört rekatlık rivayeti alıyoruz. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem mescitte olduğu zaman cumayı kıldıktan sonra, farzından sonra 45:51 4 rekatlık sünneti nerede kılıyor? Cumanın ratip olan sünnetini farzından sonraki ratip olan sünnetini nerede kılıyor? Mescitte kılıyor. Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin 2 rekat kıldığı ile alakalı rivayet nere ile alakalı? Evinde kıldı. Yani mescitten çıkıp evine dönüyor ise 2 rekat kılıyor. Eğer mescitte kılıyor ise 4 rekat kılıyor. O zaman diyoruz ki sünnet olarak mescitte 46:19 Bu sünneti, Cuma'nın bu ratip olan sünnetini Allah Resulü Aleyhisselam'ın sefer haricinde terk etmediği bu sünneti ne yapmamız gerekiyor? Eğer mescitte isek dört rekat olarak eda etmemiz gerekiyor. Eğer eve döndük isek veyahut da iş yerimize döndük ise mescitten çıktık isek diyoruz ki o zaman iki rekat kılınması yine Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin mescidin dışında Cuma'nın 46:46 ratip olan, cumanın farzından sonra kılınan bu ratip olan sünneti iki rekat olarak eda ettiğini görüyoruz. Ve yine diyoruz ki başka bir fayda olarak bu dört rekatlı kılınacak olan sünnet dört rekat bir arada mı kılınacak yoksa ikişer ikişer mi kılınacak? İkişer kılmak da aynı. Dedik ki normalde rivayetin kendisine baktığımız zaman dördünün bir arada zahiri dördünün bir arada kılınması gerekliliğini gösteriyor. Ama biz dedik ki 47:18 sünneti, Allah Resulü sünneti diğer sünnetiyle birbirini ne yapıyor? Açıklıyor. Başka bir hadis-i şerifte Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki Gece ve gündüz namazları ikişer ikişerdir. Bu rivayet bize neyi açıklıyor? Demek ki nafile olan bir namaz kılınıyor ise ikişer ikişer kılınması daha faziletli. Yani bu dört vakatta iki iki kılmamız 47:47 dördünü bir arada kılmamızdan daha faziletli olduğunu ne yapabiliriz? Burada zikredebiliriz. Bu hadis-i şerif bize cuma namazının farzından sonra mescitte kılmak isteyenler için dört rekatlık bir cumanın ratip olan sünneti olduğu faydasını bize ne yapıyor? Kazandırıyor. Bununla birlikte bu rivayet bize neyi gösteriyor? Cuma'dan önce ratip olan 48:17 bir sünnetin olmadığını gösteriyor. Yani Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bize cumadan sonra dört rekat namaz kılmayı tavsiye ederken cumadan önce kılınacak bir namaz ile alakalı bir husustan ne yapmıyor? Bahsetmiyor. Bu da bize neyi gösteriyor? Demek ki cumadan önce ratip olan bir sünnet söz konusu değil. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin cuma günü hutbeye çıkışında hatırlar isek o zaman 48:45 Cuma'dan önce böyle bir sünnetin olmadığında ne alıyoruz? Anlıyoruz. Allah Rasulü sallallahu aleyhi ve sellem evinden çıkıp mescide girdiği zaman direkt nereye yöneliyor? Hutbeye yöneliyor. Allah Rasulü sallallahu aleyhi ve sellem hutbeye çıktığında insanlara yüzünü dönüp selam veriyor. Esselamu aleykum ve rahmetullahi ve barakatuhu. Sonra yerine oturuyor. Sonra Bilal radiyallahu anh kalkıp ezanı okuyor. 49:10 Bilal radiyallahu anhu ezanı bitirdiğinde Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem ne yapıyor? Hutbeye başlıyor. Bakın Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem evinden çıktı. Mescide girdi. Selam verdi. Oturdu. Namazı kıldı mı? Kılmadı. Ve aynı zamanda insanların hani bazı insanlar diyebilir ki bu imama has olan bir durum olabilir. Peki insanların namaz kılması için mescide girdikten sonra bir vakit bıraktı mı? Hayır. Yerine oturdu. Bilal radiyallahu anhu 49:38 Ezana başladı. Ezanı bitirdi. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem hutbeye başladı. Yani burada cumadan önce bir fırsat bırakıldı mı? Hayır. Ve rivayete dönüyoruz. Elimizdeki rivayete. Cumadan önce ratip olan bir sünnetten bahsedildi mi? Bahsedilmedi. Ama şu karıştırılmasın. İleride bu rivayet gelecek. Onu orada da ele alacağız. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem zamanında sahabeler, mescide erken gelen sahabeler, imam hutbeye kadar ne yapıyorlardı? 50:06 Çıkana kadar namaz kılıyorlar. Ama bu Cuma'ya ait Cuma'nın farzından önceki ratip olan bir sünneti değil. Kimisi iki kılıyordu, kimisi dört, kimisi altı, kimisi sekiz, kimisi Allah Azze ve Celle'nin dilediği kadar. Değil mi? 10, 12, 20, 30 kim ne kadar güç yetirebiliyor ise ne yapıyorlardı? Bu sünneti yerine getiriyorlardı. Ama diyoruz ki bu Cuma'dan önce kılınan bu nafile olan namaz 50:34 Mutlak olan nafile, genel manada nafile olan namazdan. Yoksa Cuma'nın sünnetiyle alakalı olan bir namaz değil. Diyoruz ki Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellemin sünneti de ne yapıyor dedik. Cuma gündeki uygulaması da Cuma'dan önce Cuma'ya ait ratip olan bir sünnet olduğuna delalet etmiyor. Bugünlük bu hadis-i şeriflerle yetinelim. Haftaya da inşallah kaldığımız yerden. 51:05 Devam edelim.