Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:02 ومن أحسن قولاً ممن دعا إلى الله وعمل صالحاً وقال إنني من المسلمين خُلْقْ لَرْنِنْ إِنْ تَمَامِسِ رَسُولٌ رَسُولٌ عَمَلْ لَرْنِنْ زِينَتْ لِيسِ جُزَلْ أَخْلَقْ 0:34 Qiyash muzni iritkan dayil, günahlarini iritkayi xulk. Saadatka, muruatka, muhabbatka, ilitkayi xulk. Xulklarinin en tamamisi, amallarinin en afzali. Güzel akhlaq, güzel akhlaq. Bismillahirrahmanirrahim. 1:08 Inna alhamda lillahi ta'ala na'ahmaduhu wa nasta'inuhu wa nasta'aghfiruhu Wa na'udh billahi ta'ala min shururi anfusina wa min sayya'ati a'malina Inna hu man yahdihi allahu fa la mudhilla lah Wa man yudhili fa la hadiya lah Wa nashhadu an la ilaha illa allahu wahdahu la sharika lah Wa nashhadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu Sallallahu alaihi wa ala alihi wa sahabatihi Wa man ihtadabi hadihi ila yawmiddin Wa sallimillahumma tasliman kathira amma ba'd 1:39 Allah subhanahu wa ta'ala dan madad surab darsimizda davam ettiramiz. Biz utken darsimizda Allah'ni xalqı bilan buladigan odob haqda gapirganidik. Bu odoblar asosan turda odob nustiga kuruladi. Birincisi sabir. Birincisi sabir. Yani manisyo sabir haqda gapirganidik. Allah ta'ala sabirni bir qanica urunlarda mahtagin. 2:08 Bazı urunlarda Allah Ta'ala sabir qilucilar bilan birgi ikanligini etkin. Bazı urunlarda sabir qilucilarini yaksik orishligini etkin. Va bazı urunlarda sabir qilucilikini ustu da Allah Ta'ala muminlargi sabir qigindan kiyin yordan birginligini etkin. Umar ibn Khattab radiyallahu anhu eterdilar ki, biz bu irishkin yaksiliklarini hamaziki sabir bilan irishlik digin. Va etkendiki sabir harqanca yaksi sifatlarini asli stoplinadi. 2:40 Hamma yaxshi gozal xulqlar shu sabrdan gelib chıqay. Odam yaxshi xulqlu bulishli qiçuyun, məsələn, shashilməslik yaxshi xulqlardan, xatircam yurishlik, məsələn, xatircam shashilməsdən bir işlarda fikir bildirish, qarar qabul qilishlik. Bu uchun anca sabir qirik. Azir kubci ligimizgi bizgi yetishmay digan xulqlar bular. Və shunlan biz misal tariqasdi, sabirgi misal tariqasdi, qazabni yutushtu orisda qepir ganidik. 3:11 Mənə bu nərsələr odab ahlaqlardən bulad. Kim ki yahsilikki irishqen bulsa qarasayiz, odab ahlaqini, güzelligi bilan irishkin. Odab ahlaq diganda biz umumi manana etemiz. Fakat kini xalq bulan bulad digan odabda üçün qomeylik. Odab uzu ibn Qayyim rahimahullahi itkallari qabi, Allah bulan bulad digan odab, va ikinsisi rasuli bulan, va shariyati bulan bulad digan odab, va üçüncisi xalq bulan bulad digan odab. 3:39 Biz Allah bilan buladigan adab akhlaq haqidi umumi tarzda qabir buttik. Insha Allah bunu darslarimiz davamida, bunu tafsilatiga halikirishamiz yana. Wa Rasulullah bilan buladigan adab asallari unumalar. Aittik ki, bu narsa 3 tan arsa ustuga qurulaydi. Birincisi, Rasulullahni aldida nabir suz, nabir isni Rasulullahdan aldiga qoymaslik. Xu isni qilishizdan aldi Rasulullah nima diganakir shoyirda? 4:07 Rasulullah s.a.v. çoqisni xiganmilar digan xikir kilişligi. Mənə bu, adab bulan. Və ikincisi, Rasulullahdən avazını beləndi qutarmazlik. Rasulullahın trik halattaki halati bulan, ulgenlerdanki inki halati birxil bu manada. Rasulullahın suzları bar mı? Demek biz içimizde Rasulullah s.a.v. guya ki, hazır bar deyilar. Demek avazlı Rasulullahın avazını qutarmazlik. Və üçüncüsü nimə dedik, Rasulullahın uluqlaş. Rasulullahın uluqlaşlikli kredi, Rasulullahın ashablarına uluqlaş. 4:38 Man uçlari haqqa digabirdik. Umuma ogan da, odab, ahlaq diganda biz man uçun çünşimiz gerek. Xalq bilan bulan digan odab bilan ham, masalan, yaxsilikka irishkan adamlar, xu bilan irishkan. Masalan, Siddiq, Abu Bakr Siddiq radiyallahu anhu, bu kişi, butun ummetka Rasulullahdan kin halife boldilar. Xu kisini bir misali Bukhari Rahimahullar vayat digan hadiste, bir kunu Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam bir... 5:08 qabilada qawmna icida kilişme ucuq çiqib qoganda sunu sulh qilişlig ucun kitdilar. Va kiçkib qaldilar. Sahabalar kutubu otirdilar, kutubu otirdilar, Rasulullah kiçkidilar. Kin eçtiki, Abubakirga sin otib, bizgiye umam otib namaz uq vermiysanma diganda, Rasulullah kiçkidilar diganda, Abubakirga etiki, agar xoqlasaylar uqimandirdilar. Kin Abubakir otib namazı başlaygan paytda Rasulullah kiçkib qaldi. Rasulullah kiqallarini korib sahabalar 5:37 həmələri təsbih etib Abubakirga, Işaraqil istibaşladi, Abubakirga adatlari namazlika kirigenden istinirsiki qiramazdi. Wa sahabalar cuda qatdiq Işaraqiligallardan giyin, Abubakir kozini qirib ilan qarilsalar, Rasulullah giyiganliklarini korib, qullarini yukari qotarib dua qildilar da, arqa giyikarib yurdilar. Shunda Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam, Cahin de Turgundib Işaraqiligallar, Cahin de Turgun oku orgin namazdi diganlar da, Rasulullah muqtadib olubu qimandigallar da. 6:04 Abubakir Rasulullah di jayinda turgin diganlarga o namazdan arqaga utdi. Arqaga utib turib, iqtidakilida Rasulullah s.a.v. namazda damittirib gittilar, imam bolib. Yani imamda ornu almasdi. Namaz turige gandanki Rasulullah s.a.v. gittilar ki, niga jayinda turgin diganlimda sin jayinda turmadin diganlarida, Abubakir gittilar ki, ibn-i Abi Quhafaga, yani uzlarna gittilar, ibn-i Abi Quhafaga munkummas Rasulullah turganda imam u tishligi digan. 6:33 Rasullahini alda da imam uchiliqi munkummestigin. Rasullah shunga indami qoydilar. Yani bu adab, bu akhlaq, rasullah, hatta namazda imam bupturgallarda, hem rasullah kigenliklarni bilgendenkiyin, arkagi uyutup durub, rasullahini uz joylargi qoygenliklari. Mene şu akhlaqdankiyin ukshi ummetki xalife buldidi. Va yana biz hamamiz isitgenmiz, uch kishini vaqiyasini, safarga chikgan, 6:59 Yağmur Yağb qaygan bizdan aldan ki ummatlarda bugan vaqiyabiyan xabar Bukhariyda sahi sunanlarda qarib, kubb sunanlardakigan. Yağmur Yağb qayganan ki, ki Yağmurdan qaçib bir qarga qirishadi. Tağdan bir katta taş yumalib kiptirib, qar daqzani qablib qoyadi. Bakirisallar hic gibi icitmaydi, sefer caydi. Ular da ulimdan başqan arsada kutmaydi indi. Xunda ulara iciti ki, bu caydan islardan faqad salih amallarin kutqaradi. 7:28 utkandayki qigan salih amallarini islab usha bilan Allah ki dua qilaylik. Dip, chalasyem, inq Allah uchun qigan, inq uzlari uchun yaxsi digan amallarini Allah bilan uzin urtasda haliki yaxsil qoygan amallari diganlay, shu amallar bilan dua qilisdi. Shulardan bittasi, bizgi bugungi masalamizgi digisli cayi, bittasi etki, ey Allahim, min qarri otam baridi, shu otam 7:58 nima qimastan turub, avqatini yemastan turub, min uxlamastim. Tuyalarda ap kilarekin, baqib kip turub, tuyani saqib, sutini otaysiga icirarekin, kiin, otaysi ickenden kiin, qaganini bollariga verirekin. Bir kunu nima dribub kicikip oldim, kisam otam uxlap qaynaykin. Tuyani saqib kilidim, kulimde sutda ap kisam, otam uxlap qaynaykin. Uyqatayim mi, uyqatmayim mi, bilmik aldim. 8:24 ballar sud surab atrafimda yashballarim sud berin sud berin tip ham masi shawqon qiladi min ballarimgi suddi bergim kimadi otam ichmastan turib shundad tang atginchi kulimgi uslu butirdim otam basdi digi mana bu odab ahlaqini qarayin ushe uchun haligi tosh acilib ular oqardan rashid halatlarida yurib chukib gidisdi mana bu otegi qizgin qilgin hurmatini ihtiram odabini natijazi Allah ta'ala ushani shukur qildi unu yani Allah ta'ala unu qigan ishini 8:54 qabul qildadan kiyn, ochi bi barib. Va yamallikka irishkan kishilar ham oto anasiga yamalliqka galnagi dan kiyn, oto anasiga yamalliqka ga adamni kormaysi ki, hic qachan bakht topgan lagini. Xu dunyani uzdeyam. Hali ahirattan aldin, xu dunyani uzdeyam, oto asiga anasiga jafaqigan adamlar yaxsilikka hic qachan irishmagan, xu dunyani uzdeyam. Hic ali ki bizdi amma talibinay etkani, bari ikki bomagan. Bar plukubdey kurnishligi mumkuli ki, hayatu da umman lazad kormaysiz. 9:26 Yani, shunne turushunan korunturadi ozi, hayatida baraka yog ikanligi. Yani, bazibir salix kishilargiyam, onhasiga, yoke, otasiga qigyan, bazibir kamchiliklari uchun ixtiyarsiz qigyan boseyam, shunya bir musibatlar yitib qagan ekin. Shulardan biri, buxari rahimallah ruhat qigan hadiste, bizda aldingi umatlarda curayc digan bir abid utgan ekin, bani israyildan, curayc digan abid utgan. Bu kishi nahayat derecede abid bugan, 9:57 Yanyi fakat Allah ki ibadat qilaya. Asli wuzuk shun tarikhida, basda tijaratchi buganaygan. Tijaratchi bolib, sauda qilaraygan, bir fayda qilaraygan, bir ziyan qilaraygan, bir fayda qilaraygan, bir ziyan qilaraygan. Kin uz jayt qilaygan ki, mey shun yaqib yururub, hayattam utpitam amma, bir qarasam fayda qilayman, bir qarasam agam faydam yuqataman. Umuman ziyan qilaymay digan, tijarat qilayman amma. Dib, haman arsasni tashlab, betta wuziga ibadat qona quroganaygan. Ibadat qona bu sawma adidi, 10:27 çaylaqa uxshatib kurarekendenkin, haligi tegige xadalarini qoyib durib, üstüge qorib, narvan bilan ya arqan bilan asilib çiqvalarekende, narvanda arqanda qopkayarekin. Hichkim kiigan adam çiqalmaz egin. Yani kiigan adam onu bizo taqimaz egin. Xun da ozini kitabini qoqib, namazini qoqib, çiqmastan ibadat qilorarekin. Mani xuna xangi qatliq ibadat qilvici adam bulgen. Xun da burkunu namaz uqturgan cayda, anasi qib qogendenki, ey curayc, ey curayc dib chaqirgen. 10:58 Shunda, ey Allahım, min nomazımda davam ettireyim mi, onamga qarayim mi? Nomazımda davam ettireyim mi, onamga qarayim mi? Hayran buqqaldi da bu kuxu, nomazımda uqure edib durub, nomaz uqudu, onas getdi. Irtas günü yana kildi onasi, qud dush beti, yana nomaz uqturgen peti bugan. Ey jureyc, ey jureyc, dip chakridi onasi, bu kuxu yana onamga qabbir sanm iken, nomazımda davam ettir sanm iken, bulmi qaldilar. 11:24 vay yana namazan davam etdi urdi, otru urdi, onasi ketti. Uchunchi kunam xot tushunay buganda, onasi qazablandi. Onasi qazablanib durub insaniylikke barib, seni yuzun fahsha ayallarda yuzunu kurmaginca, ulmagindib kitti. Yani ulgininca, seni yuzunini Allah ta'ala fahsha larda yuzuga kursatsin digan. Shubilan, kunlardan bir kunu, ushe shaharda nahayat dereceda bir chiray bilan, misal qilna digan bir ayol baridi. Ushe ayol, ayollarda uchida oturib, gapirib qoygan ikenki, 11:55 silar hamilari maqtisilar shu jureycini, jureyc abit abit maqtisilar, min shunu fitnalantira mandigan agan. Fitnalantira mandib turub, bir gunu bir ilacin qalib turub, uzini shu jureyciga rupara qigan paytda, umuma qiya bakmayan qaram agan agan. Hali shashmay turbin, senge korsa tamam mendi, faligi ayol, barib bir jureycini aldiga, kilib getib yuradigan bir chupan kishi bolar agan. Shu chupan barib, unu yoldan urib, uzige imkyanka berib turub, hamiladar bogan agan, ushi chupanlan. 12:26 Hamiladar bugan nankin ki, adamlar bunu irsiz hamila bub qaldibu dib. Caza biramiz dib, u shulegen peytlarda kimden buldi bu bala diganda? Cüreyciden digan ekin. Cüreyciden buldi. Haligi adamlar kilib durub, heyyog, beyoq, cüreycini haligi savmaasini, ibadat qalasini buzub, u zini urib, cu da xorlab, sin hali ibadat qiluciman dib, birda hamani allab yurbsan, zinaqib yurbsan ekin, dib, xorlab durub, qot shahna aldiga ali barishgi. 12:55 Shunda o borgandankin jurec alip getisda u kushunu faqshalarini mahallastan, haligi ayallarini alip cikib, ap cikib koyib, u kushini sharmanda qilisligi uchun yuzuge tuğrqigan aga. Shunda u kushi getisda u faqshalarini aldiga borganda qarab bir kulib koyigan aga. Kulib koyib otib gitgaylar. Kiyin, haligi borgandankin u kushiga sin shunday abit mandib yorub, shu buzgu shlardikim yorub sanay kandigan balan apkiylar digan. Balani apkiygan danki, kollarini balani qar diga shundaya koyib durub. 13:25 ee bala, otan kim digan ekin? Shunda aligi bala, hamma ishta digan, hamma chuna digan, tilda otan falan falan dib aligi chupanda itgan ekin. Shunda aligi adamlar, butun qatliq, shayman bolib, uqshini qullardan upib, uzur surab, echgan ekin ki, shu sawma aizda tilda dan qur biramiz digan ekin. Tilda dan qur biramiz digan da, yu, minge tilda dan kireymaz, u shahalatiga qitar qoy ilar digan. U shahalatiga qitar ilar digan, kin aligi faksalarda korgan dan digan, kul diz digan da, 13:54 anamni dua so jabad buganligi kuldum diganigi. Anam mingi manisoye dua qiganlidi, ushin irsa so jabad bolidi digan. Bu jura izni namazda utirganliki halatida, anasigia labba idima ganligi uchun, bugan nirsa bu. Demek, shu tariqta agar qari digan bosay, qana qanga bir musibat boli digan bosa, shu musibatda albatta unna aldan bir muqaddamasi bugan, shu muqaddamalardan beri ota ona ge yaxsili qimasligi boladi. Ya ki, Awf ibn Malik digan bir sahabiini misali masalin, 14:26 Qalid ibn Walid bilan ukshi jihadda bugan. Kin ghanimat alingen paytta ukshi istagan ghanimatini qalid unga bermagan. Unga bermagan dan kin bukshi qazablanib Rasulullahke shukayat qigan barib. Rasulullahke shukayat qiganda Rasulullah qaliddi chaqirib bu etkin narsani bergin bugan edib. Etkin narsasini aligan dan kin kitishta qalidke qarabdurib, qandi ekin sen etkinimdi qildirdimmi digan ekin. 14:56 Shundar Rasulillahi Sallallahu alaihi wa sallam toqta xalitka etkiliygan birma boldi unga diganigi. Silar mini amirlarimga qalitka mamilalarin shunaqa boladim edib unga qatliq yapardilar boya iki shige. Yani usha birgen narsasidan unu odabsizlik qiganligi, manishu narsadan unu mahrum qigan. Qisqasi bu odab ahlaq bilan, hamma yaxshilikka irishlik shubilan boladi, va butun musibatlar, hamma yomaliklar manishu bolan boladi. 15:24 Rizq ishigini ochil ishligiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiyyiy 15:51 sabirdin odub haqidaki, sabirdin den kilib shiqaidki odublardan beri yumshaklik. Yani arap tilda bunu rifq deyidi. Rifq. Bu haqda saryatda judeyam kub dalillar kiqen. Sahih hadislarda rifq. Bu rifq digani yumshaklik. Xishmu amalalik digan manada. Bu haqda judeyam kub dalillar kiqen. Shulardan beri Bukhari wa Muslim ruwayat qigan. Hadith muttefaqimu aleyhi. Ayşe radiyallahu anha den. 16:21 Nabi sallallahu alayhi wa sallam addilar ki, inna allaha rafiqun yuhibbur rifqa. Allah ta'ala yumjaq, yani yumjaqlikni yaxshik uradigan muamalalik zad digani. Rafiq digan digan shuna qangi yumjaqki, yumjaqlikni yaxshik uradi. Yani har bir iste yumjaqlikni yaxshik uradi. Yani yuhibbur rifqa fil amri kullihi. Hama iste yumjaqlikni yaxshik uradi. Hatta talim bir iste hem, 16:58 hatta da'vat qilişlikdehəm, hatta bir canlıqda su iştəhəm, amr marif nahi munkar qilişlikdehəm, həməsi də yumşaqlıkda Allah Ta'ala yaxşı qörət. Şunu uzu bizgi itadi. Şu ish Allah yaxşı qörətdigan ish deyilinsa, uzu bizgi itikirik. Onuf bilan, yani onuf bu, refqına ziddi. Qupallikdi yani. Bu bilan, hinch darsiga irishi bu meydi. Khasatan, qolida bir başlıklıgi bar bukan adamlar. 17:26 Ra'i bugan, yani başlık bugan adamlar, davulat rahbarı busun, yoki aile başlığı busun. Uylangan adam huddu davulat rahbarı deyike, onu hulastıda farzintları buladi, xatinleri buladi. Ularını başqarışlık üçün elbette kişige rifq, yani yumşaklık, xushmuhamalilik gerek buladi. Bu, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam'ın sünnetleri. Rasulullah itiyabdilar ki, Allah ta'ala har bir işte yumşaklıkını yexşik urad. Hatta su işte hem. 17:56 Rasulla itlar ki, agar daslar, inna Allaha katabal ihsana fi kulli shayin, fa iza qataltum fa ahsinul qitlata, wa iza dhabahtum fa ahsinul dhibahata, wal yuhidda ahadukum shafratahu, wal yurih dhabihatahu. Allah Ta'ala har bir narsada ihsan niyaz qoydi. Har bir narsada. Agar islar, battalar, uldiradigan bosa, chroyli uldirsin. Masalan siz bir pashyani uldir maksibu seyizam, 18:27 shunu uslayaqab, hulgi alib duru, bitda qanadini yulib dashab, kim bitda ayaqini yulib dashab, baz adamlar irmaqqib uldiradi. Mala bu narsa bizda sharayatimizga zid narsa. Adli bir pashshani uldirishdeyim, usha uldirmaxchi misiz, bir rup uldirish girey. Ilandi uldirmaxchi mi? Ushani qinab uldirmastan, urup uldirib qoyish girey birdan. Chiyandi uldirmaxchi misiz? Agar nimani bulsa uldirmaxchi bulsa? Chirayli uldirish girey. Agar da suyisaylar, chirayli suyaylar. Qoyni suymaxchi misiz? 18:57 uşa sui etken peytte picağını utkir qisindidlar. Wal yuhidda ahadukum shafratahu. Shafratahu digani, yani picağını. Picağını utkir qisinda uşa suil edigan hayvanini rahatlantirsin. Ayağını baylab qoyib, kuzina aldegi gebtirib, picağını chahlil vurmas kirek. Manabu narsa uşa shariyatka zid bugan narsa. Hatta bunga nahiylar ki, gani, sin buni ikki merte uldirmakchi mi san digilingi? Kuyna ayağını baylab qoyib durib, aldegi gebtirib, picağını chahlil vurgan kishige. Manabu narsa bizdi shariyatimizgi doğru kemaz agan. 19:28 Hatta ki talim berisdeyim. Masalen, Mu'abiyyat ibni Haka musulamini hadisi, imam muslim ruwayat qigan hadisi, u kishi etadilar ki, bir kunu men namazga keldim, Rasulullah s.a.v. asuhablari bilan namazu qiyabdiyke. Namazda turdim, bir kisi hak sirdi. Men yarhamika Allah didim, turgan cayimdi. Shunda, namazda gapirislik haram bugan paytiydi, bu kisi bilmigan. Aldin, sahabalar namazda azraq azraq gapirik turusha ardi. 19:57 Hatta ki, Allah Ta'ala, وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ ayatini nazil qigince, shu ayat nazil bulgandan kin sahabalar cin bulishti hamalari namazda. Bu kishi Mu'ayyad ibn haqqami sulami bu hukumdu bilmaydilar, qigandan kin bir kishini aksirsalar, yarhamika Allah digan, shunda sahabalar hamasi bunga yoman qaraganliklarini qorub, namazda turgan caydi. Kin ular bazilari 20:25 tizalariga, sonlariga, kullarini urib unga cimbu digan manada isharaqigallarda, min uzu cimbu bugandim diga. Lakini sakaddu digan. Uzu ular bildim ki, ular minu cimbu qimaxsi, leki min uzu cimbu bugandim diga. Shunda namastu geyginna ki, Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam, kim u geybirgin didilar? Min didim, biyaqiki geygin didilar. Wallahi ma ra'aytu mualliman ahsana minhu. Ma darabani, wala kaharani, wala shatamani. 20:51 Wallahi, min Rasulullahden gore curayli muallimdik urmadim digin. Mini urma digin, sukma digin, yoman gapirma digin. Aytdilar ki, bu namazda hic qanaqangi gapirishdiyi munkunmaz didilar. Inna hadihi sala la yasluhu fihi shay'un min kalamin nas. Odamlarini gapidan hic birinarsa bunda bu meydi? Bu tasbih uchun, tahlil uchun, va qira'atil Quran uchun bu namaz didilar. Tasbih uchun, tahlil uchun, va qira'atil Quran uchun. 21:20 Bu hadisten qenche qenche hukumlar ogan ufqahalar keyin. Mansub Mu'awiyyatibna Hakamil Sulamini hadisten. Keyin uqshi Rasullahti bu muamalalarini qoribdurib, Ey Rasulla, bizde bir adamlar barki shumlanadi. Yani adamlar barki shumlanadi demek uqshi Çikkaraq qabiladan bugan. Kahinlarga baradi diganda, Fala ta'tihim dedilar. Barma ular da aldi diganda. Uzun hadis, Ujanda Rasul S. unga talim birgadilar. 21:51 Rasullahtan qura qirayli muallamdi qormadim digi. Manabuyam, yani rifqni, bizgi Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallamni hidayatlari. Xuddi ki, darsimizdi bas hidayatkanimiz kabi, bu'ithtu li utammima makarimal akhlaqi. Yaki, innama bu'ithtu li utammima salihal akhlaq. Min guzal khulqlarini tamami qilishi qu yubarildim diganlari, Sallallahu alaihi wa sallam. Yana bir misali, Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam, masjidi sahabalar bilan utirgan payitlardida, 22:20 bir arabi kirib geldiden kin, Allahum marhamni wa muhammada wa la tarham ma'ana ahada dedi. E Allahum min bilan muhammaddi raham qigin, bosqa iskim ge raham qima dedi. Sahabalari hep onarisa qatdi digin hamalari ge. Fakat min bilan rasulullahdi raham qigin, bosqa odam ge raham qima diyabdi. Rasulullah eddilar ki, laqad tahajjar ta wasi'an digerdilar, yekki bazir va eddilar da, hajjar ta wasi'an, sen kin narsani tor op qidin, Allahun rahmati kin min qidima digin. 22:50 Allah miniyam, siniyam rahmat qisin, hamman rahmat qisin, Allahat rahmat kamaib qamaydi. Bu, Arabi Rasulullahat yaxsh qurganligi uchunaydi, yabdi bu qabdi. Quddi ki, unu uzun uchun chasdan kilib chiqayabdi ki, rahmat agar hamma qi taqsimladim qitsa, oza yabqalaydi ganday, yani min bilan Muhammad qasim, basqa adam qi qamasin, yabdi. Azraq turgandan ki, macitli bir chikasiga utib bawol qildi shu Arabi. Haligi, unna aldin ki qabbi uzu sahabadariga qatqdiyib turud. Indi bu, ustiga usta gani bawol qildi. 23:20 yugurub turub ramizdib chapub bargan baydlar da rasullayatlar ki da'u hu digarlar. Baxqa ruwaytta la tuzrimu hu. Yani unga khalaqt birmaylar. La tuzrimu hu digarlar. Bahul qilaytkin qisiga khalaqt birmaylar digarlar. Khalaqt birmaylar unga didlar. Bahul qibugan nankiyin beqayki didlar ahrabi ge. E ahrabi bu macchid, bu jayda his qinagaynge bir iflas waraswa narsalatme qoyishlig munkummas bi taharat qilningan jaybiyar. 23:49 pokilashlikke buyurlingan cay bilmaysanmı shunu diganda, ee rasulla wallahi, mem manabu maslidan hu anu sahranı birxil duylab diganda, shun calig derece de cefa buganda, shun calig derece de cefa ki ushani bilmayan, manabunda ham rasulusulaslam bir paqir su apkilar didilar, su apkib turub, haligi bawlini ustiga tuk varildi, usha cay tozay soplandi, manabu bilan, bir hukumni bilvaldik ki biz agar yirga najasa chuse qanday tozalanish diganda, 24:18 bu arabini bavul qiyaniyam, rahmat mubqaldaniyamdi uxubahana, najasatdi qandi tazalashlikdi bili valdik biz mani bu Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamni khuluqladan xadimlari bilan bugan khuluqlarga, yani rifq, yumshagliglariga xaraseyiz ana isimdi Malik ruwayat qiladilar, Bukharin ruwayatida men Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamgi 10 yil khizmat qildim wallahi birar merte qiyan ishimga nimega bunday qildin dimadilardigan 10 yil icidi 24:48 birar merte nimegi bunde qildin dimadilar, daim axsan tadib etardilar digan, yaxshiqib san dirilir diganda. Yaxshiqib san, yaxshiqib san dirilir diganda. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam bilan geblashgan adam bir merte geblashse Rasulullahini yaxshiqib qolardilar. Mani bu bilan Rasulullah sun diye bir ummatti terbiyaladilar ki, uje peyttaki in qudratli bugan Fars va Rum imperiyasi bugan davlatlar, ulan imperiyaydi. Imperiyay yani bir nice davlatlarda buysundirgan katta bir 25:19 daulatlaridi. Ularida qurallari nahayat dereceda kuxlu bugan. Ularida pullarini araplar shularida pullarini islitigan. Ticaratlarini ushalarida mbarqigigan. Xisnarsa bomagan araplarida. Fakat shu qurma yigan, su uchgan, qoy ichgilarini, tuyalari bosa saqib ichib, maqbir uga, ki iman bomagan ki iskin. Hatta ki bazan usha sahabalarda, halatlarida, hadislarda uqsayiz, hayran qalasiz ki, shu dereci qechi bugan ekabmidib. 25:47 sajda qigan peytta orqadan auratlari korinib qala digan darajida bugan bazilarini. Bitte qiyimni suni kutarib, buyniga baqlabab durib, uqiragan ushanlayam nima ge sonidan tepeyi kutarilib durigan. Bani shu darajida bugan. Lekin usha adamlar butun yiri yuzini zabit qildilar. Nima bilan? Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini bani shu tarbiyalari bilan. O zara ortalarda judeyam rahimlik kislar dolar. 26:16 Biz hazir, mene şu xulklarga nahayet dereceda muqtaqimiz. Müslumallar birbiriga qupal buq kitkin. Uzlardan başkalarga busa, kuttu muttahamdiyi mamila qilishadi. Likin uzara urtalarda bulitkin busa, sal uzini kuxlu raq seyizib qagan adam, uzini bayrak dib seyizib qagan adam, biyagdaki sal kuxsuz raq dib uylayngan adamga mamilasini kursayiz, adamlar, adam tanlab mamila qilidigan buq qagan. Bu narsa, albatta bizi dinimizga Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamini... 26:45 sünnetlərge xilaf bugan islirdan. Hattaki Rasulla sallallahu alayhi wa sallam sünnetlərdan kafirlərge həm xulqni guzal qiganligləri. Kafirlərge həm. Allah Ta'ala Qur'anda wa qulu lin nasi husna digan. Odamlarga lin nasi buyurda kafir mu'min həmme umum buyurda. Həmmege yaxshi qabar eylardib gigan. Hattaki Fir'aunga Musa alayhi wa sallam biyubargan peyttenim edidi faqula lahu qawlan layhina la'allahu yatathakkaru aw yaxshi. 27:22 Musa a.s. bilan Harun a.s. ge etdiki Allah ta'ala unge yumshak gapiriyilar ihtimal u islatma alib, pandi nasihat alib, haqqa qaytib qoza. Demek, haqqa qaytishlikdi sabaplardan biri davatcini yumshak bolishligi. Davatci odam, mumin odam, davatci bugandankiyin, Allahni dinige davat qiladigan bugandankiyin, nahayat derecede bu bizdan yumshaklikni tarab qiladi. Bu Allahni sunnati bu. Allah ta'ala manish narsani yaxsi qoradi. 27:52 shu uzu bizgi yi chikirik. Allah yaxshi kuradi shu ushti didi mi? Buldi shu yi chikirik. Allah ta'la un ufti yaman kuradi. Jabbar bulishligdi Allah ta'la yaman kuradi. Zoravan cirkib gapiradi gyan, hali ki bazı bro adamlar aldi da bro gapirse qapu aladi. Uyu da farzantlari qurqib otiradi gyan. Shunaqa otalar bar ki, uyu da ballari usha otadan qurqib yasaydi. Otasdan qurqib yasaydi. Hatta ki bir bizda ustazimiz ayitaridi. 28:23 Ibtidayi da uqub yurgan baytlaramda, bir nima bilan, geblash qosam, shirigin bilan, irtaga juma'a min in yaxsh kurgan kunum, juma kunun yaxsh kora man. Desam, u shirigin baytayabdi ki, min in yaman kurgan kunum juma da baytayabdi diya. Niga bunday disansa, juma kunun dadam uyda boladda baytayabdi. Dadasa usha uyda bugan kunu, tishlik bu ma zakin. Xunch haliki, haliki, onuftan, xupalligidan bizar bugan, haliki, balayam. U xatini, hatta ki bu xulquya aman adamdan, 28:52 quchuklaran bizar bolarekin. Agar u adam uledigan bose, butun adamlar hamma rahat qiladi u shannan. Allah Ta'ala yoman qorgandan ozi blurin. Allah Ta'ala yoman qorgan xolq, hic qacan yaxsilik qab kimidi. Allah rifqdi yaxsi qoradi. Allah Ta'ala unufti, qupallikdi yoman qoradi. Demek, shundan biz khulasa qilur shimiz kirik. Rasulullah sallallahu alaihi wasallamda aldilarga bir kunu bir yahudiler kirib kildi. Uylarga kildilar Rasulullah ka. Bir khizbat blan kilib durub, aliq yahudiler 29:23 as-samu ʿalayka didlar as-samu ʿalayka as-sam digani ulim digani singe ulim busi xutdi ki ali bildirmestan lanat liyabdi da rasullahti shun chalik bir ablak odamlar bugamlar bu masal rasullaht no ilardi da shun da wa ʿalaykum didlar rasullaht s.s.l.am ayysha anamiz buni ishtib turgan didlar chunib qaldirlar ular digabini wa ʿalaykum wa antum ʿalaykumus samu wal qadabullahi wal lanatu didlar silardi uzlarinya 29:53 ulum busin, Allahni qazabi busin, lanet busin, dedilir Oysha anamiz. Shunda ularki itkendenkiyin, Rasullahi dedilir kiye, Oysha, bu rifqdi, Allah ta'ala rifqdi yaxshi qoradi, sen uzinge aleyke bir rifq, aleyki bir rifqi dedilir, sen uzinge yumshagligi de lazim tutkin, bu gapin yaxshi maz, bularki gapirgin gapin digin larda, e, Rasullahi, siz istimadiz mulardi gapin digin, ularsiga ulum diladi, digin de, sen mini gapimdi istimadigin, wa alaykum dedim ku digin, tamam? 30:22 Wa alaikum, meni duam ularga icabat buladi, ulardiki meni icabat bum eddidilad. Yahudilar uzlariga uzlari ulimdabgit yabdur Rasulullah ta'la iqilibdur. Yani qisqa ginak yabbilan, mani shundi bir guzel xoklu kursat qoyyadilad. Inshallah bu sohbatimizde hali davamı bar. Allah ta'la hamamizga faydalik ilim birsin. Urgengan ilimlarimizden Allah ta'la faydalandirsin. Subhanaka Allahumma bihamdik nashhadu wa la ilahe ila nassaghfirika wa natubu ilayk. Sallillahi wa sallim ala abdika wa rasulika Muhammadin wa ala alihi wa sahbihi wa sallim. 30:53 Xulqlarnin in tamamisi, rasulullah, rasulullah. Amallarnin zinatlisi, güzel akhlaq, güzel akhlaq.