Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:03 Wa man ahsanu qawlan min man da'a ila Allahi wa amila salihan wa qala innani min al-muslimin. Khulqlarnin in tamami isi. Amallarnin zinatli isi. Qiyash muzni. 0:36 Alhamdulillahi ta'ala na ahmaduhu wa nasta'inuhu wa nastaqfiruhu. 1:10 Wa na'udhu billahi ta'ala min shururi anfusina wa min sayy'ati a'malina. Innahu man yahdihi allahu falamu dhillalah wa man yudhili falahaadiyalah. Wa nashhadu an la ilaha illa allahu wahdahu la sharika lah. Wa nashhadu anna muhammadan abduhu wa rasuluh. Sallallahu alayhi wa ala alihi wa sahabatihi. Wa man ihtada bihadihi ila yawmi d-din. Wa sallimillahumma tasliman kathira. Amma ba'd. 1:40 qizal xulklar xaqidiq, sohbat xiliyatkan idiq. Qutkan derslarimizda biz, Allah bilan boladigan, muamala qanday bolisligini, odaq qanday bolisligi xaqidiq, aittik, wakin Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bilan bugan, muamala xaqidiq yapirdik, va unda, sahabalarini, Rasulullahini qanchalik uluqla ganliglari, sahabalarini qalplarida Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam gin nisbatin bolgan, odaq qanday bolisligi, bazibir misollardi kilitlidik, hatta ki bazibir, 2:10 sahabiya ayallardan ham musallar kiltirdik. Ki ingi, nabubat tagi, bugun qebrimaxchi bugan narsamis, xalq bulan bulgan adab. Allahni xalqi bulan bulgan adab. Bu adab, har bir adamni uzige khas bir mamilasi buladi. Har bir adamni uzige khas bulgan mamilasi buladi. Masalan, ataqanan qeqlinadigan adab, 2:39 başqa kishiga qilinadigan adabdan farqiladi. Ustaz bilan buladigan adab, va uzini shiriklari bulan buladigan adab, kusnilari bilan, harbir insani odami qikarib, adab akhlaq uzgiradi. Uzu biz başdan agar gapiradigan bu seqbini, Allah subhanahu wa ta'ala adabni yaxsik uradi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, biz başda bu dersimizdi, başdan kiltirgan hadiste addilar ki, innama bu'ihtu, 3:09 li utammima makarimal akhlaqidib. Min guzal khulklarini tamami qilishlik uchun yubarilidim, dedilir. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini peygambar bulib qilishliklerden maksat, shu adab akhlaqlarini in tamami derecegech qarish iken. U Allah bilan busin, u adab, ya ki Rasulullah shariyatlari bilan busin, ya ki busa insallar bilan busin, bu akhlaqlarini tamami nahayi derecegech qarishlik uchun, 3:38 min yubarilindim, dediler. Demek, odob ahlog odomiden odomige farqiladi, har bir odomige qilni digan uzuni odobi var. Ali r.a. etkirleri kabi, odomlargi aqliyit etkin nersani gapriyilar diganlar. Yani, buyan bir odobdan, yani, Allah ve Rasulini yalganci digilishligini yaskuraslar mi, dediler. Odomlargi aqliyitim etkin nersani gapirse, u, bazı bir kisilergi fitne bulishligi mumkun. 4:06 yapirilingenge bazı kizlerge fitne bulishligi mumkün. Vay yana, cayda, har bir cayna odapli bar. Masalan, oqati ish odapli bar, su itishlik odaplari bar, utirish odapli, turish odapli, macliste, masalan, darsda utirish odapli yan bar. Bu yan uzgarishe katta bir odapli talab qiladi. Darsda sabir qilib turib, odapli, istib turishlik bu, katta odapli bulish girek bu ucin adam. 4:35 atta ki, xocat xonada buledigin odapl bar. Ukhlesh odaplari bar, markebka minish odaplari, bir manzilga bar ganda tushush odaplari, ilim uqishlik odaplari bar, namaz uqishlik, ibadat qirishlik, qisqasi qayisi bir sahaki qaribin uzi gerishi odaplar. Mesele namaz uqishlik odaplari, vacib va mustahabdi arasti Ibn Qayyim rahimahullah, madaricu salikinde etkerler ki, Allah ta'ala 5:04 buz ge urgetgen odublar, Rasulullah s.a.v. urgetgen odublari yuzge yakin odublar bar, namazdo uzdi. Hattot, hodzirgi zamana bi tilda gapirsay agar, tilifonda gapilashish odublari yam bar. Buyan bur xalq bilan bula digan odubki kiradi. Bakur Abuzayt, rahimahullahni, Adab ul-Hatif digan bir Risal-i Kitab chalasi baridi. Yani, tilifonda gapilashish odublari digan. 5:28 Musurman kishini uzgerishe bundayan bir akhlaq, guzel bir khuluqlari bulishkirek. Bu khuluqlar Allahni kitabidan wa Rasulini sunnatidan olinyan odaplar bulan. Bunda aynan ushe istiizan odaplarini ishlechilgimiz mümkün. Yani bir yuge borsalarin agar silar izin suraylar kirishdan aldan, agar izin suraylar izin berilinmese qayti ilardisa qayti ilar digan. Hatta bazi salaflar et keregan ki, min bir umur havas qibirdim ki, bir kishini sura borsam, 5:58 bar qayt qindisa qayt qidiqdi hawasqib yurdim, diki hic shu halatdi uchritmadim digan. Yani qayt qid qib shu Allah Ta'alani fa inqilalakum urji'u farji'u huwa azqalakum agar silargi qayt ilar dilinsa qayt ilar, manay shu qayt qilari islaricun yaxshiraq digan ayatigi amal qiliq uchun. Manay bu uzgirishi odaab, isti'zan odaabi birgi uyga barganizdi odaab bilan ushe joyda izin surashi kirishta 6:27 bu istezan kuzge buladi. Yani, baz adamlar bar, chakirib, ishigdi achib, ichgariga qarab turib, chakiradi, palancidib, palancidib. Yani, bu narsay, chakirish, usha istezan, adabiga qirtizgari narsay. Rasulullah, sallallahu alayhi wa sallam, buxariyni hadiste geladi. Ishigdan chikishlardib, ishigdi arastan qarab turganligini korib, kollardibir, sachini tindalidigan bir nima bugan, taxtadan bugan, uchlig narsay bugan. Bani shunu, kuzinge tigba, 6:57 tıqvaliçtigi mumkündiga manada qabdi etgenli. Yani bu narsida uzi shar'an mumkun agar bir kisi bura unu haramiga agar ruqsatsiz qarab durgan buysa, shunu kuziga tıqvaliçtigi mumkun bula. Yurux odaplari bar, masalin kucada yurux odaplari, masjid odaplari bar, itikavda odaplari bar, vaha qaza. Mani bu narsilarda har perini alahida alahida, fiqh kitaplarda urganilarda. Bizi bu darsimizda biz umumi qilib turub, xalq milan bula digan odaplar haqida 7:27 bazibir cuncalar birish maqsadimiz. Bazir salaflar etkinikan ki, Allah Ta'ala'ni dini, gulu ketishlik bilan, yani gulu ketishlik, yani haddidan ashq ketishlik bilan, yaxshi bacar meyqoyishlikini urtasda, urtaca din bulan. Bu, har bir narsada buladi. Hatta ki, Allah'ni haqqidan basladik bu narsada. Allah Ta'ala'ni haqqida bazir adamlar haddidan ashq getdi. Haddidan ashq getdi. Allah Ta'ala'gi hatta ki, 7:56 shakil, kayfiyyatlar bir var ishti. Allah naqa, Allah ma naqa. Bazilar busa Allahna haqqada tamamen mutamanya qarib kitkan. Allahna balaasa bor di ishti, li ishqecha bor gan. Bu nahayat darajada Allah ta'alana haqqarat qil ish bolada. Yani, ta'ala Allahu amma yakuluna uluwan kabira. Takadu samawatu yatafattarna minhu, wa tanshaqul ardu, wa takhirrul jibalu hadda, an da'awli rahmani walada. Yani, 8:25 Osmanlar yaralib ki temeldiydi bulardi gapirgin gapige. Va taqlar kulab ki temeldiydi, yirilar yaralib ki temeldiydi. Taq kulab ki temeldiydi bulardi gapirgin gapige. U gapidime, Allahni balay sabardigin gapilari. Mana bu, Allah bilan bolay digan hirt adabsizlikni nahayi korunishligi. Yo ki, peygambarlarga bugan adab, mesele, bazibir qawmlar, peygambarlar haqqida juda haddi danash bitti. Nasaralar, peygambarlarga ibadat qilishti. 8:53 isa aleyhissalamni ilahti uqli diishti isa aleyhissalamni u zini manzilatidan yuqarigi kuter vardilar va yahudlar bul etkin busa peygamberlarda uldirdi ular va isa aleyhissalamdi wal ayyazu billah ibnuz zaniyya digan yani zinakar ayalini balasi digan maryam anamizdi zinadan bu balani arttirgan dibdurub maryam anamizdi zinada eblashgan ular ular bu to mungi utbitgan yahudlar nasaralar busa uluqlaslikda bu to mungi utbitgan 9:24 Ahli sunnah wal jama'a, musulmanlar bol etken bolsa, bu gulu wa bu ifrat wa tafrit diladi, haddadan oqqiclik, ikide haddadan oqqiclikdi ortaste, ortaci bolidilar, Allah ta'ala buyurgen digi. In togri yol, nacat yoli bu Ibrahim aleyhis salamni yollari, haneif yol. Allah ta'ala Ibrahim aleyhis salamni dinini, uksini millatini bayan qilib, Rasulullah ka'it digi, mene shu yolga irgeskin digi. 9:51 vabizlarnahan manashu yulga irgaçlikka chakardi. Summa awhayna ilayka anittabya millata ibrahima hanifa. Ibrahimna millatiga irgaçkanda buyurdu. Dimak bizdi dinimiz manashunday ikta chigaradan chikishlikna urtasta buladi har bir narsalarda. Buna misalini masalan ibadatlardayga narsalardayim korusimiz munkun. Masalan adi taharatta. Ibadatlarda masalan Allah buyurganday taharat omaslik. 10:22 Allah böyürgen dey toharat omaslik, chalakilişlik toharatdi. Yoki namazlarda mesele, Allah böyürgen dey qimaslik, Rasulla sallallahu alayhi wa sallam kursati böyürgen dey qimaslik, bu namaz odaplariga zid. Bazen bir cemaatlarda namaz okukenizde, şu namazım namaz buldum iken dib uylap olas. Başiz bir merte sacdiga quyu bulgurmeyiziz, uxe peyti qutarilas sacdida. Nige bun chalik shashilişlik? 10:50 Namazdan kiyin sohbetlashib utrli vurardi. Sohbetlashib utrli. Agar bir ik kimadda Subhani Rabbiyal A'la kub ayet varilinsa, ushe imam ustudan shikayat qilladi. Shun chalik darajada shaytan adamlarini ustuge minu agan. Adamlardan in uzu korunishta bitti namaz qogan. Mani shun namazni ham chalayaram qalibdurub bacarishligdi rasmi bir shakilge kiltir qoylingan. Rasmiyatchilik bub qogan namazlar. Albatta bunarsalardi biz toghurlashlig usun gapiramiz. 11:20 tuğrlaş qereq bu narsalarda. Ya ki bu mesele mesele Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam qisqa qiyilardi gengi aplarini qilamandib namazlarda qisqa uqishlik. Namazda shun cali qisqa uqitur, mesele yasin, tamam, Allahu akbar, rukuqa qitirlan. Iki ci rakatiga, alhamdudankin, walqur'anil haqim, kit rukuqa qitirlan. Bu nima namaz bu? Hicbir Rasulullahdan shunaqa namaz bugan mi? Hicbir salaf salihlerden shunaqa namazda ishlikan mi siz? 11:50 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam namazini qisqa qilishlikke buyurardilar. Lekin uzlarini uxigan namazlariga qaraseyiz, Rasulullah namazlari shunlayidi ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam pechin namazini bazan baslagan peytlarda, baz sahabalar baqiyage barib, tahirat qilib, birinci raketke kibulgirardi. Baqiyage barib, tahirat qilib, qayt giyigende birinci raketke. Vassafat suralarini uxiganlar. Vassafat suralarini uxiganlar. Banib bu narsa demek, 12:19 qisqa qiliç diganda, mani shu qisqa qiliç dit shun shumis kirey biz? Rasulullahni namazlari qisqa bugan wa kamil bugan. Nahayat derecede kamil bugan. Demek, mani shu namaz adablari. Xalq bolan bolad digan adab haqdi, uzi asasen biz kupirax shu haqdi yapir shumis kirey. Xalq bolan bolad digan adabda, masalan, xalqni haqqini igalariga, cay-cayiga birish bolan bolad adab. Masalan bazilar oto anasiga adabni yaxshi kursa temendib durub, 12:48 xotiniga zulum qiladi. Yoki buna aksi boladi. Xotiniga uzini muhabbatini, uzini odabini yaxsi kursati mandib turub, oto nesige zulum qibbayadi. Oto nesine haqqini qimaydi. Yoki bendeni hurmatini qilamandib turub, Allahini odabini bacarmaydi. Demek mumin kishi, mene sunayi, mutawazin kishi, yani mutawazin digani, hamme tomannan, hamani haqqini cay cayga ver etken, oda mumin adam boladi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamini siratini biz agar, 13:18 shu nukte-i nazardan qaray digan busayk, nahayat dereceda biz bir kamil bir korunisli kuremiz. Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallamda uqillari Ibrahim olgan peytta, Ibrahim iki yash peytta, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam digan uqillari wafat itgan. Shunda Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam yigla ganlar. Fudayl ibn Iyazni uqli, Ali digan bir uqli, dunyadan utgan peytta, uksu kulgana ganlar, Allahni qadariga razi bolib. Allahni qadariga razi bolib durub kulganlar, 13:50 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yighla gellar. Shunda sahabalar etki, ey Rasulullah, siz bizdi yighlashdan qaytarardiz, uziz yighla yapsiz u? Diganda Rasulullah etdilar ki, qalb xafib ulad, kuz yosh oqiz adi, likin biz tilimiz minan fakat Rabbimizdi razi qil etki narsani qepiramiz. Biz sindan aziralganligimizgi xafamiz ey Ibrahim, dib yighla gellar. Shunda Ibn Qayyim rahimahullah ikti halatli salishtirib eterdiki, 14:19 qaysisi abzal fudaylini külgenligimi, rasullahini yığliganligimi. Fudayl ibn a'yaz bu kishi Allahni qadariga shuncalik razi buldi ki, hatta kül üç derecege skece bordi. Hatta kül üç derecege skece borgi. Negin bu kishi kuzne haqqini birmadi. Kuzne haqqi, kuz yasda o kuz iskirek mundi peytti. Mana bu odo pu, musibatdi odo pu bu. Musibat peytti da odam külüb turisligi. Masalin canoza peytti da külüb turisligi odamdi. 14:51 Bu, odabsizlik ge qiradi bu. Kut di ki, ders peytide kulib. Yo ki, telefon titib bir nesilige qarib utirse. Sizdi yuzuge qarib bir kisi gapirgin peytide, bu odam, ushe, telefonige qarib, bir nesil abinin chukulani utirse, bu odabsizlik alamadi bu. Ushe, gapiti gapir etkin odaminin qadirsizligini bildiradi bunalisi. Demek, harbir nesilinin uzini haqqi bor. Musibet peytide, kuzni haqqi yosh oqizishligi. Qalbinin haqqi xafa bulishligi. 15:21 Lekin, tilni haqqi Allahni raziqil etkin kelimani gapirishlik gerek. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam uchali azanim haqqini berdilar. Kuzlari yash oqizdi, qalplari xafab uldi. Kim xafab umaydi farzandi ulyanigi? Yana bulibim, iki yashligi farzand, in shirin peytigi borgen peyti. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam in odamlardi rahimlik kishisiydi. Hatta Qur'anda, wa bil mu'minina ra'ufur rahim dilgin. Mu'minlargi rahimlik mihrban zat dilgin. Azizun alaihi ma'anittum. 15:51 ḥarīsun ʿalaykum ḥarīsun ʿalaykum 16:21 Demek bu, bana şu urtadaki bul etken odabdini cayge qoyish bu maydi? Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam har bir haq igasini, haqqini cayge berganlar. Sini uziyini, ustiyni haqqin bar. Wa ahliyini, sin ustiyni haqqin bar. Haqq bar. Wa rabbiyni, haqq bar. Wa qoshniyni, haqq bar. Wa sini mihmaniyni, haqq bar, sin ustiyni. Har bir haq igasini, haqqini cayge berganlar. 16:51 Demek Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam uzlari man shunik shiyiddir. Tokqista ayallar baridi. Likin ushe tokqista ayali wa ummatti ishi bu ibadatlar hammasini cay cayga qoygan kishi Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam. Hamasiga ulgurgallar. Ummatishiga ulgurgallar qinalgan. Qayrda bir halat busi Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam ushe caydan topardiz. Qinciligi busi agar. Safarlarda Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam qawmda ingi ahurda yurgallar. Ahurda yurganligladin sababi 17:21 qab kitkan adamlarga yordan birishlik uchun. Hatto bani Bukhariyni hadiste kilaydi, bir kunu seferdan qaytchimizda diydi, Cabir raziyallahu anhuni hadiste uksunu tüyasi cerchab qoygan, yurolmaya qoygan tüyasi. Shunday Rasulullah s.a.v. kip qaldi, Cabir misan diganda, ha Cabir man. Nima qoldi diganda, tüyam yurmay qaldi ya Rasulullah diganda. Rasulullah s.a.v. çublari bilan tüyasini bir urganda, shuk tüya qab kitkin ki. Yani qovmda or qasdi kilitkin bugallar uchandir Rasulullah. Nimi chun? Biraqda man shula qayngi Cabir qoxungan adamlar qab kitse, 17:50 Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam ilarga yurdan beri qab qiygan uzlari bilan birgi. Bana bu qawmda sayyidi manusunay bolaydi. Hamadan aldingi utgitib, hamadan birinci oqaddi yivab, hamadan birinci yaxsi coki qirval edigan bumagallar Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam. Yani mumillarini halati Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam uchuncili qaddi bugan. Hatta kandaki qazatidaki halatilarni qarisegan qarnilariga toshbaqla birganlar Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam. Kandaki qazislik bozlengan baytdan, 18:17 sahabalar, rasullaha s.a.s. bas chiligida uch sudka oqot yemaginaygan. Uch sudka oqot yemastan dinimsiz ishligan. Biz xandaygida qancha qattayligin, biz etkani digi ona. 12 km atrafi da bugan. 5 m biyaqa, 5 m chukurligi orta chasigin. Mani shunca joyni, un kuna yitar yitmas vaqt echi da kolobolish girey bugan. Chunk ki, ular mishriklar yitik giladi madinagi. Ham yana tashnik joy. Mani shu joylarda ishliganlar. Hazir bugun oqigan soramizda, 18:48 laqottaballahu alal nabiyyi wal muhajirina wal ansar alladhina ittaba'uhu fisa'atil usra Allah Ta'ala ulardin tawbasini qabul qildi peygambarini wa ansarlar, muhajirlarini wa ansarlarini ki ular kimler rasulullahke qiyincilik saatlarda irgeshken odumlar. Mala shu qiyincilik saatlarda ulamalar etsadi ki, shu qiyinciliklerden biri shu khanday qasatidaki vaqdi. Rasul qiyincilik vaqdi bugan. 19:15 qisqasi Rasulluhu sallallahu alayhi wa sallam mani shu odaplarini, ahlaqlarini qanday bolish digini kursati bergenli. Banda bilan bola digan oda, demek, har bir haq igasini, haqqini berishlik. Alib qalish ham kereymez, vay unan kub berish ham kereymez. Yani, qanday digani bu? Masalan bir uxshatsik bir uy busi, shu uyda hamma cihazlari kamil, bir arta artita cihazga cay yok. 19:46 Endi siz agar bir cihaz apkir edigin busayiz, butta cihazda ap cikib tashlip, unu apkir shiz kirik. Bu, Allah Ta'ala mani shundi geritgin hamma joydi. Bun har sani kaminligi shariyat bilan boldi. Shariyatki agar biz amal qisek, hamman har sani haqqi joy joygi verilali. Agar shariyatki amal qimasa, kim gadir zulum qilad? Masalan, oddi alin miros masalasi. Miros masalasti, aksar adamlar zalim bu masaladi. 20:16 biras qorunin haqqini bermaydi. Hattaki bazibir kishilar kim qadir rahmi kilib, masadan may yeddi olgen kishini bir in kichin farzanti bosa, shu kichin farzanti ki qalishlik uchi yordan biraydi hamma adamda. Bu shariyatki tohru kimaydi ku digan narsani uchkim xayaligim kiltirmaydi. Demek, bu narsa haqqidi azra uyle qorishlik gerey. Qud diki, yukharda itkani mizgabi, shariyat sun diye bir qamil bir uygu oxshaydi. 20:46 Bu uyni icide cihazlari kamil, hamma nersi cay caygi qoylingan, agar da kimda kim bir nersi urnini almestirse, uzgertirse, u uyde nimadir bu zuladi. Cunki bu uyni, bu shariyatini tuzucisi Rabbul Alemin. Bunu addi bir misali qaynattaki buladigi maslikni, qaynat qanunlarini, bunu biz Allahini rububi sunnatlari dimiz. Xu sunnatlarini biz misal tersi kursi bulad. 21:17 brar da sunnatda, mani bunday bu mabda dadib ayto lasna. Insandi yaradda nishligin alin. Insandi kuzini qayga qoish mumkundu bundan basqa. Oylab korin chi, insani kuzini, laqad xalaqna l-insana fi ahsani taqviyyim dadi Allah Ta'ala. Insani gozal shakil da yaraddi digin. Qulaqlari na itiyn, kullarini na itiyn, barbaqlari da itiyn. Insani uzini tanasi haqqida, bir a'zalari haqqida azraq ta'amul qilib korse. 21:44 rabbul alamin nahayat darajada kamil insanini man ishunday kamil halatda yaratkanligini goraz. Mana bu, bandalar bulan boladigan odab. Bu odablardan, bugun min ayitmuxsibuganim, odamlar bulan boladigan odab judayem kup. Bulardan in asasisi sabr. In birisi asasisi. Bunarsa turt danarsa ustaqruladi. Sabr, va shicaat, va iffat, va adalat. 22:14 Sabr, shigaat, iffat, adolat. 22:44 sababı sabirsizlik. Kob yoman xulqlarda sababı sabirsizlik voladi. O ishe sabir da orqasdan keb chigadi. Manashu sabirdan keyin yaxsi xulqlar keb chigadi. Masalan, qazabni yutishlik. Qazabni yutishlik bu uchun cide katta sabir kerek. Qazabni yutishlik uchun cide katta sabir kerek. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam in manashu sabir qilucilarina imami edili. Manay o ishe onamiz ruwayatqigan hadista sahihayinda keladdi. 23:15 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam taifke davatke bardilir. Taifke barib, taif xalkini davat, nimi chun taifke bardilir? Mekke xalki umuma Rasulullah qeblarigi quluqsamad. Kin taifke barib, taifti davatki genlardi, taif ahli uzini, aligi yashlarini ve ahmaqlarini Rasulullah qe qarci dizligin, majnunlari, safihlari Rasulullahini toshboran qigin. Shundi toshboran qilib durib, Rasulullahini ayaqlarini qonatgin. Bu cudeyem xunik halatte cikargin Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam. 23:46 bur adam goxshe mamilem qimegen, meyle iman keltirime etken bose iman keltirime emiz biz ozimizde yolimiz bar, ozimizde dinimiz bar dip qoymegende haligi cindelarige etken toshboran qipturib Rasulullahini quvub cikarigan biyogda ushe xalq kulib, ham mas ahmak kulib, tomesha qibotirigan yani adam ozini ushe halatke qoyib qoriyin siz ushe halatde siz boseyiz dima qilardeyiz ushen de bubturigan peytte Allah Ta'ala bir farishtani yubardi farishtakib etki ey Rasulullah 24:16 Allah meni sizge yubardi, sizdi xizmati izdemem min. Nima qiley, beni shu taqni, shu qovmdi ustige qoble qoyeyme etin digen. Ani shu pette Rasullahini qazabdi yudshlikleri korundi. Rasullahi etdiler ki, yuk, Allah ta'ala ge min dua qilemen ki, min umut qilemen, ularden, ulardeni puştlerden, yalgiz Allahke ibadat qile digen, Allahke shirk kiltirme digen, bar qovmni qarishligini min umut qilemen digen. 24:46 Haqqatdan shunay bol diyem, Allah ta'ala hidayatladi ularini. Mana shu urinda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam qancali qazabni yudgan ikanliklani koras. Yoki, Daws qabilasida masalim Tufayl ibn Amr d-Dawsi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamni oligi kilib, Ey Rasulullah, Dawsina haqqiga bir yamanlik bilan dua qilin, ular Allah wa Rasuliga asib oldu, hic gepke kirmiyabdi digin. Shunda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam kullarini kutarib dua qildilar ki, 25:17 ee Allahım, uzin davusni hidayat qigin, ve ularini musulman qilib ap qigin, digali. Quraish ne haqqi? Quraish qan caliq Rasulullah qe azar birgin? Majnun didi, sihirgar didi, kahin didi, ayitilinmayin qep qomaygin. Quchadi sukmaygin adam qomaygin. Uzuz, adam uzunu quyib qorish kirey bunasaygin. Xu, butun, yashagan cayizda, usha yurtta tukulgan bu seyiz, ushayda in hurmatli adami, bob yurgan adamini yoshbollar, xatinlarga ce, 25:48 uksiga harqil geblir gapir ursa, ishigiga ahlatlarda obgib dasha ursa, nomaz uqigallarda bazxara qili ursa, boshka bosa, shuncha halatlarda Rasulullah sabar qildilar. Quraishna haqqiga dua qimadilar. Agar Rasulullah bir aqiz dua qigallarda kit diydi uşa Quraish. Bir aqiz dua qigallarda kit. Dogra Rasulullah bazibir muayyan adamlar haqqida dua qigallar. Allahumma alayka bi fulan, alayka bi fulan, dip Allah taala Rasulullah 26:17 isim mi isim dua qigan baz odamlardi, ushe dua qigan odamlardi Badrda hamasi halak bugan. Yoki, Abulahabdi uglini Rasulullah s.a.v. dua qiganlari. Abulahabdi uglige Rasulullahin qizi chukgan. Rasulullah davat qib chikaninlardankiin, Abulahab Rasulullahin qizini obarturib, mani, sinin qizi imingi kere qemaz. Ogan dib Rasulullahke cuda khuni qebti qepirgan. Shunde Rasulullah s.a.v. unge, kuchiglargi yin bugan dib dua qiganlari. Hudda etkallaridi bir safarga chikgan baytta, 26:49 bir shiir gib durub, ghajib gib gitgin. Abula haptoghlin, shu numalarda, siratlarda gelishchi. Yani muayyan bir kishilarga dua qiganlar, lekin Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, ammavi tarzda, hich qachan uzin qomiga yoman dua qima gignlar. Qaysi xolotta korin, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, sabir qiluchi, ghazabti yutuchi xolotta topaz. Abu Dawud wa Tirmizi wa Nasa'i wa ibn Majah, ashabi Sunan al-Arba'adi, shular ruwayat qigan hadiste, 27:18 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ayatadlar ki, agar da kim uzini qazabini yute etgen busa, qazabini yute etgen busa, bu qazabdi, qazabdi icra qilişlikke qadir bubdurub, agar qazabini yute etgen busa, qiyamat günüde Allah ta'ala tarafiden bir nidaqil uci, nidaqil nereken, ey falanchi biyaqa çıqindib durub, odamlar icide uşa odamli acir atib, çıqarib durub, 27:47 xuri inlerden xoqli gani indi kursat nikohli biramiz dirirki. Bu, bir merta qazabdi yutkan adamgi bugan mukafad bu. Demek bundan bilamiz ki, Allah Ta'ala qazabni yutucilarini yaxs koradi. Qur'anda ham, qazabni yutkan adamlar dibkigin. Ya ki, Rasulullah s.a.v. ayishanamiz ruwayatqigin hadiste, Tirmizi ruwayatqigin, Rasulullah s.a.v. eddilar ki, uch narsaga min qasam icib eteman dedilar. 28:17 uch narsaga men qasami qibaytaman, birincisi, sadaqa berislikdan, nafaqa berislikdan mol kamaymaydi digilir. Yani, salasun uqsimu alayhinna, uch narsa borki men qasami qibaytaman. Birincisi, sadaqadan mol kamaymaydi. Va ikincisi, qaysi ki benda agar bir zulum bilan zulumlansa, va shu zulumga sabirqisa agar, bizga oz kerekci vashir. Agar shu zulumga sabirqisa, 28:48 Allah Ta'ala unu azizlikde ziyadakilad digi. Illa zadahullahu izzan. Wa qaysi kibir benda uzige suraj ishigini, yani odamlardan tlamchilik qalib durub, suraj ishigini oçsa, Allah Ta'ala unge faqirlikni ziyadakilad digi. Mana bu hadisam, bizge kattabir odabni biradi ki, qaysi kibir benda agar zulumlenze, şu zulumige sabir qisa, zulumige sabir qisa, Allah Ta'ala unu azizlikde ziyadakilad digi. 29:18 Yok ki yukarda etkin hadisimizde, qazabda bir adam qazab qigan peytda, shu uch olishlikke qadir bugan cohide qazabini yutuvarishlik. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini Mekkadan kafirlar qandi halatda cikardilar. Kafirlar Rasulullahini qandi halatda Mekkadan cikardi. Hayda qubib cikardi bilamiz, hamamiz. Uldiramiz digan okhirgi nukta gece obardi. Qochib ciktilar hicretti wakiyasini vana etbirigamiz. 29:46 Lekin, un yeldenkiyin qanday xalatda kirib geldilar? Un yeldenkiyin in aziz qorunisda kirib geldiyanlar. Prarita adam qarisi qalmagan. Hatta Abusufiyanam, boshqasi, hammasi, Abusufiyan musulman boldi. Rasulullah aziz bub kirib geldilar. Wa manashuk kirib gelish peytida Rasulullahni boshlari ulawlarini igariga tigaman digan. Xunchali in isib kirib gigan. Hic qachan gir deyib, gud deyib kirib gime geldilar. Tawazir bilan kirib gigalda. 30:17 Kirib gigendenki, hali qi Rasullahini kezzabdiy digan, Rasullahini sihirgar diganlar, hularda ham masiga itkallar ki, nima qilasilar di u ilisila, meni indi dima qilamasilar diganlar. Xunda ulara itchikan ki, sen karim odamsan, karim odamda oğulusan, albette kicirishliyini umitqilamiz indi diganda, Rasullahi itkallar ki, izhabu fa antum uttalaqa diganlar. Kituriler hamalarini ozatsilar diganlar. Sanaglik bittikdi odamda uldirtirigallar. 30:45 Nuhayyat dərəcədə zararə, ısləmgə zararə kətdə bugan adamlar bugan. Likin, həmə xalqda üçün e keçir var geldi. Rasulullah qə çünçəlik azor birgən, üstlərgə ahlatdaşigən, haqlari qançay, zulumqi qigan adamlardı, Rasulullah S.A.V. həməsini idhəbu fə antumuttula qadimdi. Mənə bu nersədə biz üçün kətdə bir dərs var. Demek, inşallah bu sohbətimizde davamı var. Allah Ta'ala həməmizgə faydalik ilimini versin. 31:15 Oqigan ilimlarimizdan, ishtigan ilimlarimizdan Allah Ta'ala faydalandirsin. Allah Ta'ala bu dersimizi barakalik derslerden kısın. Subhanakallahu ma bihamdik, nashadu wa la ilahil ant, nassaghfiru wa natubu ilayk.