♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersصوتУмар ибн Абдулазизadmin·3 views·5 months agoУшбу маърузада Умар ибн Абдулазиз раҳимаҳуллоҳнинг ҳаётлари, халифалик даврлари ва бошқарувдаги адолатларидан лавҳалар баён қилинади. By: Абу Абдуллоҳ Шоший, Абдуллатиф Қори Source: IslamHouse.com · Абу Абдуллоҳ Шоший, Абдуллатиф Қори#Audio#IslamHouse#Абдуллатиф Қори#Абу Абдуллоҳ Шошийالنص الكاملbeta▸نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.0:00Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi rabbil alamin. As-salatu wa as-salamu ala ishrafi al-anbiya'i wa al-mursalin. Nabiyyina Muhammadu wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd. Inshallah bugungi sqibatimizde, bir shakhsina, xayatiden, baz mislan gebrutamiz. Yani, salih bugan adamlarla zikir qalishlik, uz aslida gob manfaatlara bar. Amvala,0:30bu manfaatladan insange, ularna zikarkali, ularna islabotchilik, bu dinni awalgi, bogan davordagi xalatan islashlik boladi. Ikinchidan isa bu adamlarna qandi mansabni gali gani bolishi qaramastan, dinni ozilarda qandi tatbikli gali gani, bularna xarkil fitnelerki gani orunlarida, ozilarini qandi tutuqa gani liklarini.0:57Mənə shun asila qalik bilu alishligimiz mümkün boladi. Allah ta'ala, Peygamber sallallahu alayhi wa sallamgi ham Qur'anda göb, awal ki ötken Peygamberlarni qissalarini qissa qalik geldiradi. Onda sababi da itadi ki, xo, biz sizin qalbingizni mustahkamilashligi uchun biz sizgi bu qissalarini geldirib bir yapdiyiz, edib itadi. Yani Musa alayhis salamda qissalari köprah gelidi. Sababi,1:24Musa həm əzini qavmi tomondan qattiq tazqiqqi bixiriydi. Uxshan əsli Harqali Peygamber s.a.v.gi tasalli boladi. Shundan Peygamber s.a.v.g. baz orlar diyim aytadi ki, Allah Ta'ala Musa'ni uz rahmati gi asin, u kishini, yani mindan gore qatti raq bala langan, yani uz Peygamber s.a.v.gi vcudu axirish vargin paytidi, yani Musa'ni Allah Ta'ala rahmati gi asin, u kishi mindan gore qatti raq.1:53bala langa, hatta anki aza lari dayam u kishini tukmat langanda, tukmat langa, haqqa tukmatla qalinga, lekin bu kishi sabar qigayandi peytadi bayamda asiram. Bu demek, shu bayamda asiramdayam, sabar qilishliyiga, anca yengil borishiyiga sebab bogan. Demek, shu qisalarini örganishliyiga, ularini, hayatlarini bir qatar u kuchkishliyigam, insangi albatda hazırligi dek bogan, qiyin bir sharayitlarda, qiyin xalatlarda, insangiya köptomallama.2:22ibratli boladiyon urullari, yoki tasalli boladiyon urullari boladi. Bu shaxs, aldin ham bilmadin ismdi yoxdir, gebr botgan midik, Umar ibn Abdul Aziz, rahmahullah, bu kishi, umawilarini davrida, yoni sohabalarini davrida yasi botgan, umawilarini xalifalardan birisiq sablanadi. Alimlar isa bu kishini khulafayi Rashidillargi kirgizadi. Yani, tutta xalifa Rashidin bugan bosa, Abu Bakir,2:51Usma, Umar, Usman, Ali raziyallahu anhumlar bugen busa. Bu kishini ham ushalar qatariga kirgizib aytishadi ki, ki davrikeni rohkigen busayam. Lekin bu kishinin davridi, bu kishi adalat nafikum surgalligi uchun, ushi besinci xalifadi aytib o ushadi. Bu kishi awalda yaslik payitlarida, Usma raziyallahu anhum yaqillardan boladi, Madinagi amir bolib sellinadi.3:22Abd al-Malik ibn Marwan daurilarda Madinaga amir bolib saylanadi. Gen bu kishi, o Abd al-Malik ibn Marwan da qiziga uylanadi. Abd al-Malik ibn Marwan mashhur bu kishi, Muawiyy raziyallaha anhu dan keingi daurilarda keilatda, bu umayilarda, ushaqatda, uzaq davam etkan pashalardan birisi, xalifalardan birisi edib aytilada, bu kishini daurida,3:50Anchi yaxshi ishlar ham qilinkan ush bilan birgaliqta, hatto inki bizi diyarilarni fatiq bolishligi ham tahminan ushi umawi lardi ushi Abdu Malik ibn Marwan davrlariga, Umar ibn Abdulaziz davrlariga toqri geladi. Asosan demayki ushi Abdu Malik ibn Marwan davridi indi birtamandan hajjaj bolib, u kishini anchi namani qoraytirgan bose, hajjaj zalim bogan, u kishin qomandan bogan hajjaj, shunindik.4:19O Abdu Malikiminin marwan davrlarida askarlar Xurasan tamangi qarab, Hindistan tamangi qarab, Nima tamangi qarab, Maghrib tamangi, yani Europani, Canib tamangi, yani Afrikan shimal tamangi qarab turib, qoshillar jonatishlik oysa Abdu Malikiminin marwan davrigi tor giladi. Oysa payitda, demek, bizi diyarlarimizda fastqalishligi amalgi oshadindi.4:49Demek ki, Abdumalik ibn Mervanda bu kishi qiyavlari boladi. Yastigidan cida bir öziga cida ara vergan, hatta bu kishi bir kisadan otadigan bosa, atirlari usundayi qalib, usuna kangi bir öziga ara verib, hatta ki, yastlar asasan bu kishiga uxshishlikki harekat qalib, şu darajda da bogan, cida öziga zinat berishliyida, zib berishliyida, katta katta mablaqlarina sariflagan dishar, yani cida bir.5:17qiyimlarina ham enq aldina alib, atirlarina ham enq aldina alib, shun deyib yurgan indi yasligida. Bu qishini keyincalik, bu qishidegi tapilgan, ushe taqwa, ilim, bu qishiz asilda ilim ahallarini yaxsh qorib yurgan, ushe Amir Bogenbaytta ham, Allah ta'alanin taqdiri bu qishini xalifa bolishqiyiga toqrikib qaladi.5:41xalifa öteyken, duniyadan öteyken xalifa bu kishini özünü ordinege varik qetadi. Özünü ordinege orunbasar qalib qetadi. Bu kishi xalifalikka bu kishini tayin qilinikken payitda itiraz bildiradi. Yani bas tartadi xalifa bolishlikta. Lekin adamlar bu kishini qoymidi, barib xalifa bolishlikka macbur qilisadi. Bu kishi uzun izunmasiga judakatta masuliyat olayik kalligana has qiladi.6:12Awaldanaq xalifalikki indi, boshlanish paytidi ili, zikatda bir askerlar bilan, usha awalgi xalifana, izvashlari, diyimiz ya ki, onsatliq askerlari, arabalari, shundi bir ziyinatlan genki gen paytidi, bular namadib, etkani shunaqa, sizi nansabiniz uchon, shunaslar awalgi xalifada bogan, shunas suzga khizmat qalad diganda, hamasigi jawab berin, mingi ular kereymez, mingi ozima, mingi ular kereymez, mingi ular kereymez.6:41qifaya qiladib, bu kishularni qaytaribi baradi. Uxan xalifa buganadan baxlab durib, bu kishini xayati keskin suratda uzgaradi. Uxan xalifa bugan paytadan tahminin 40 qali barmagan, bir 38 yaslarida boladi. Uxandan baxlab, hatdanki ayali geham baxshani qizi boladi, cidabir nevada yashagan, faravallikda yashagan, uxan ayali geham aytadi ki,7:12Naqa tallin, min bilan yashiyisiz, lekin minge sabir qalib yashiyisiz. Eger min qan da yashiyidi yon busan, uxun da yashisdiki razi busiz, min bilan birga yashiyisiz. Min lekin, min ay tukuyiki, sizgi vaxtim cüde ken boladi. Sizgi qaragana vaxtim cüde ken boladi, agar axtiyorku siz, bu mese, ayliniz yekitsiniz boladib, axtiyor liqiladi. Ayolaham, bu kux bilan birga bolisdiki de tallidi. Uxandan, ayolaham ay tadiki,7:39Shun che bakt mana ikki il xalifalik bugan bosa, bu kishi jude kemden kem ortamizda alaqa bolay ardi bu kishi bilan. Asasan bu kishi usha xalifalik islariga shunga berlib kitkanada edib aytadi. Bar kuna gece susa turgan paytada, awal digi xalifalar dima uchun, masalan aytadik Umar, Osman, Ali bosan, Abu Bakir bosan, bu davarlardiki xalifalarna,8:10Anca, ishlari yurishgan, adalat ornatilgan, Allah ta'la tamandan, ummatiye, o shubayitlarda barakat berilgan, shundan qahalat bu gandinin sebebi, alnara itxaligi sebeblardan bitasi, bular ham uzlar alim bu gandidi, ham xalifi bu gandidi. Ham uzlar alim bupturib xalifi bu gandidi, shundan bular Allahna ham yaxsdani yaridi, ham xaltna ham xuklarini cuda yaxshi bilaridi.8:39shundan bular Allahgi ham ibadat qalardi, halqa ham adalat qalardi. Shunchum bular da Allahi da faytlara acralib tur ganadi. Qachani ki, alimlar tayfasi blan, pashaalar tayfasi iki tayfagi acralib gitgan faytida, ane ushandan baslat muammalar gelisligi baslandi. Alimlar bir taman bolib, yani xalifalar, ane alim bu mestan, yani dunyayi adamlar bu po ganda, alimlar bu tamanda bolib. Demek ortasda gelis mauciller yuzeyki gan.9:08bular alimanin özge sato maqchi, baxiq maqchi bugan, qull eskelam ortada enche gelish maqchiliylar bugan. Lekin, Umar ibn Abdul Aziz da davriyiki gen payitda, bu kishin özlari ham alim edi, ham xalife edi. Shunin uchun, bu kishi ushe payitlarda, hotta awalgi xalifalar, Abu Bakir, Umar bosan, Osman Ali bosan, bular davrda bugan, ushe insaf adalatlar, ayni bu kishin davrda ham tikilanişlikni başlagan edi. Umar ibn Abdul Aziz, rahmahallah, bu kishi,9:38Umar raziyallaha anhuni qizlarini oğli boladi. Yani Umar di ni verasi boladi. Yani ikinci Umar hamdib qoyshadi bu qishini. Qob damallardan, bu qishi, xulqatuvar damallardan, ushe, Umarini xalatigi enci tarqani dili. Bu qishi xalifa bugendan gigin, Allahini haqqa da, yani hic kimni ayamasidi. Ya, na yakini bosin, na Allah, agar bir islam shariyati uci, islam hikm boladi qan bosa, yani hic kimni ra ayakimasidi.10:09Bu kishini doğristi Anas ibn Malik raziyallaha anhu ayitadilar. Anas ibn Malik indi bu kishi sahabi, mashfur sahabelerden. O shi eshi daurlarida Umar ibn Ablazini orqasi turub namaz oligan, o shi peydlarda xalifalar ham adamlargi imamlik qilaridi, ham davlatdi bashkararidi. Bular ham khutba qilaridi cumay kullari, adamlargi imamlik qilaridi, ham davlatdi bashkararidi. Yeni bularini vazifda zimmasti cirekatdi isilar boganidi.10:39Shundan Anasul Malik raziyallaha anaytadi ki, min manashu yigitten gore Peygamber sallallahu alayhi wa sallamga uxshatib namaz okuydiyan adamli balani kormadi. Dibaytgan. Yani bu kishi xalifi bobturgan payitlardi. Anay shunakabir, Qutubayim alayhi wa sallamdi namaz okuyganindaki qilib namazlarini. Shunaki etibar, ciddi etibar bilan okuyardi. Bu kishi bir kuna iki chas surgan payitida ayali Umar ibn Abdulazizini judaqamiga batgan.11:10at-tamin ki, jay namazisda otriyoyan halatda, gözlardda yaxsh yoyan, yigla otriyoyan halatda tapadi. Shunday tadi ki, siz gandima boldu bundik, gham chiki yabsizdi ganda, uksay tadi ki, Fatime ditte, min bu ummatli ishidan, mingi vali bugan, ige bugan nasimgi, malik bugan nasimgi, malik bodum. Yani, mini zimnamda, yani, cirekatda bir xalifalikdike, ige boldu. Likim min, birtta hazir,11:38ümmətbi icligi bugən, kəmbəxal bugən adamlar, aç bugən, kəsəl mi, qariyə mi, yetim isirlər mi, mazlum bugən adamlar mi, mənə shu adamlar haqqda uylaniyab mən. Irtegi, Allah Ta'ala'nın huzuruda min qandi qilib bularga cevab viremə. Əgər min buların haqlarına ada etmiydiyam busa. Bundan tashqari, Peygamber sallallahu alaihi wa sallam'in hadislari ham bar, yani min kim əşəmə, biyvelarga, yetimlarga zulum qiladiyam busa,12:07min u adamni özüm husumatcisi boleman, min özüm u adamnan talasaman digan, kim zulum qala diganmisi, yetimlarga, naxarlarga, biyvalarga, shularga, ushiga adamlarga, yani min umbilan özüm talasaman digan Peyamber As-Sulam, u shu adamni min özüm husumatcisi boleman, u shumdan, u shingi qarisi özüm dava qotaraman digandik. Agar min u shular ishqayat qip qasayu, Peyamber As-Sulam, u larini tarafin alib, min bilan husumatlasa diganmisi halatim, nimi qicarigin, shuna u ila boturib mandib,12:36ayta dendi bukshi. Ushe payitlari da yeryuzdagi Jutakatta bir daulatlarini, yani imperiyani boshkar ekkani davri bogayandi. Jutakatta mintakalar bukshige boy sunara dindi. Biada ta ushe ispaniye gece bogayani joylari bosin. Ushe payitlari, ushe joylari gelegayandi. Ayta gottik bizi diyarlar gecekigayandi varanadilaz davrilarda. Xtaydan Turkistan, undan tashkara Afrika tomanlari.13:05ma rabid-tamallara xamasi bu kishini xusmini asikilardi. Uxan ince bugan adamlarini icligi bugan, ularini xalatidan, masiuliyetini bu kishi isligin xalatda ilardi. Bu kishini ayala itadi ki, biz, Umar ibn Abdulaziz xalifa bugan, minkin xursancilik nimaligini bilmadi. Daim bu kishi uxe nimade bulardi. Adamlarini xamada ilardi. Nime, bib cavab biramandi. Yine bu kishi, Allahi da, Allah ta'ala ge bugan, ibadatlari da,13:36Bizə bir başqaca bugenidi. Bir Malik Ibn-i Dinar aytadi. Malik Ibn-i Dinar bu kishi zahidlik bilan tanilgin adamidi. Bu kishi awvalda bir qaraqchi bugen, adam bugen. Lekin Allah Ta'ala bir tawba gemiyas sarqiladi. Ushanlankin bu kishi butullik ilim urganib, alim boladi, zahid boladi. Shubilan tanilgik itadi. Shuk shige aytganda, zahidligini aytilgin faytda, biz qandi zahid bolamiz.14:03xaqiqi boqiyan zahid ushi Umar ibn Abdul Aziz. U kishige duniya, kishini qangi aqzini acib kib turiyan payt ediyam, u kishi nisni sizki qarimansan ahman asasini tashladi, bu kishi xaqiqi zahid boqiyan adam deyib turib ayta dindi. Allahi da bu kishini bir yu boqiyani dediydi. U yetki hechkimni qoymasti kirishlikki, u yetki özü kirib, yani Allahi ka ibaratini qilayaridi. U sheki kirigan paytda Allahi da qiyimlarini, pa shalidi qiyadiyan qiyimlarini yechib,14:34qala ahdi adliy bugan, qiyimlarini qiyib turub Allah Ta'ala ge, uxan bilan ibadat qilar dili. Adamlar qoyla sahibi ki, didi, u kishini u yutta hazinasi boza kirek. Yani, xichkimdikir kitkani qoymaysi, didi. Vafat kitkani nakin, kirib qarashkani da, u yutta uxan qiyimidan boshka narsisi bomagan, uxan ibadat qilar digan u kishini caibigan. Hatta inki bu kishi uzuni davirlarida amillari, yani hakimlari, davlatlariga tayinlagan, hakimlariga ham shundi bir15:03maktublarini yollardi ki, bularla xam, hattanki bazilari bu xalat ola digonmisa islami iman, yani ishtan kitaman, valili qimi iman digion daraziga baruk qoyan. Bu kishi demek ushe ishin qileyekken baytta, dozakta islatib, yani insan qileyekken nasisda xuttu, goyangi dozak otuna qolda tuttur gandik. Yani ushe nasi qena xaytta qadda itibar berisligi, agar buran ta nasi da xiyanat bola digonmisa, qaysibir xat, qaysibir...15:31adamlarina xuklariga paymal bolarigan busa, bu nasilar aqibati cide vahimali bolistigini tasvirlab bu kishi bazlimalariga ozarda. Hatta inki, bazi hakimlari gelib bu kishidan hakimiyatini tavsirisligini aipgani sebabilimadiganda, mingi shundi maktublari yubardiz ki, bu maktublarini uqigandan keminin umumen hakim bogim kemin qaldi, chunki meni ozimi masuliyatim, ozim giyitarliyaykan, meni xakli masuliyatinayim qytarishlikke, meni yaraksizmanikandib. Bu kishi16:02Shundiy xalatda bolishiygi qaramastan jiri kam tarbo gyanaddiydi. Uzu duay qilibam ayitardikyan ki, perverdi yara alam, min seni rahmatin ge erishlikke layiqa danmasman. Min seni rahmatin ge erishlikke layiqa danmasman, lekin bileman ki, seni rahmatin minge erishlikke layiqinda. Men uzim ayitib seni rahmatin gerishanma, lekin, uzin rahmatin jidakin, usha nasalarga.16:30min irishlikke, sin rahmati min yetishliyge, min layiq raqman, deb aytadilgida. Daim ki, in ekin dua qalib, qib aytadilgida, Allah ta'ala, özin salamat qigin, özin salamat qigindib, turib. Hayal-i ham aytadib, u kishini oysa xalifalikke berilgindan ki, qida qib namazı qidigan, rozu sudadigan, qalatda qoradi, hamda Allah ta'aladan qida qattik, qor qaradi. Bu kishi, xutdan namazını qidigan, bu sigla, oturib, osocayda, anche gece,17:00tefakkur qalib, gözüge yuk gemestan, uxindiy halatda otir arib, diliyda. Mabadot u shagiri otir digan bosahin, bazda, kitisi chochib u yugan gen bolardi. Bunda, ayit aribdi, qisnaqa ahirat cilerden baz nasilarinna istab qaladigan bosah, utdi, cumchuk firla gandik, shugistan, kitisi chochib u yugan aribda, ushe, aqam, bu kishino basa arib, diliyda. Bu kishi asasan, ozana, ozaham, undan tashkara,17:29nimalarga ham, amillara, hakimlarga ham usha ilimli bugan adamlarna, Allahdan qurqa digan, Ahlu Qur'an bugan adamlarna usha izini yakallarga jaminasligana. Yani ushalarga, ushalarini islatisligani gob ishlarda bu kishi tavsiyaklarada. Hattanki bu kishidan aytadi ki, uzu degi bir adamni chakirib turbi, yakan bugan adamni chakirib turib, alim kishini chakirib aytadi ki, awalda man poschalar xalti ichiga,18:00casislarini qoyadi. Yani, ularini halatin texshiri turisligi uchayin. Sen, men sene özimi ustundan uchayin deyqilib qoyamin. Tekshiri uchi nazara chigilib qoyamin. Mabada, mende xatay kemchili boli diyan busa, mengi xabarini verisa, mengi ayitasan deyib turib, uxshi, ushi, özini ustdan kuzatu uchini qoyadindi. Bir, cihatki ki tekken bir askarini aldiga barib turib, undan ham soro gelinigi ruayat silmidi. Bunda itadiki,18:30siyan xadir ushe cangi qarab kit yarsan, ushe safke turgan baytiginda, dushmangi qas safsi turgan baytiginda, Allah da'ladan suraqin mingi ham shahidlikni nasib qisan. Qun arsana Allahdan suraqin dib. Yani mene xalatim, juda ham qatdiq, agar, Allah da'ladan, mene balala qoygan narsiz sabablik, yani ushe xalifalikni bular özge bir katta bir mansab imaz, baliki Allahda manudan yushgan intihansin adib bilgan.18:59U shan azi sababli Allah Ta'ala mingi rahm qilisligini, afu qilisligini Allah Ta'ala dan suri iman. Sen shundik mingi shahidligini suri agin Allah Ta'ala dan deb aytadi. Bu qishuzun xayotlari dors aytadi ki, minin nafsim judabir intil u chan bogin nafsidi. Intildim, harakat qildim, u shan nima ge uylandi. Amir boldi birinchi, amirliki saylandi. Undankigin xalifi u zini qizini berdi.19:30bundankigin bu qishi ji xalifalik nas qildi. Yani mini nafsim intil u chanki, endi undanki tira bugin nasi, yani jannatka, bundan afzara bugin nasiga, nafsim ishtiyaqqiliyab tushin nasiga intiliyab tidib turib aytadi. Yani daimi bu qishi ani himmet bugin, yukari bugin nasiga daimi intiliyashigan. Bu qishi xalifalikki otirgan baytidan boshlab turib, hali peyambir sramdi davridan uzaq bomastan tahminan.19:59Bu kishe ushe 100-ci illarda, 99-ci, 101-ci illarda demikin xalifaligi boladi. Eni Peyamberi As-Sulamidi wafatlari denkikin tahminan 90 ill boladi. Ushen denkikin, xalifaligi oturgan, oturgan günüden boshlab, adalatdi hükumran qilislikke hrakat xiladi. Aytadi ki, qaysi bir kimsada, mabada brantadan zulum qilingan tamani bosa, branta zulum, mazlum bogamisa branta adam tamandan, hakimiyatdan mi, branta adamdan mi,20:30öshə nəsəsini bizgə kötərinlər, kötərsin bizgə, biz ungi zülmini qaytarib birəmiz, undirib birəmiz, dirib. Özü ayaligə həm aytadi ki, ayalini taqinçoklari, barmizib, zinati, baliglari, barmizib, öshə nəsələrini baytirmolgi tapşirishlikke bi yurət. Aytadi ki, bu, atangizni öshə posyolik davrida bogan, upayitlarda adamlardan nahaktan alingen malmulklar bogan. Shun nəsələrini orniga qaytarishimiz gerektib.20:58Bayt-ul-Malga qaytaradda, uzun ayaladan barin qebalib baxtayda. Nusha numalarini qaytaradda. Undan tashqara, ush numalarda ham, Poshqan atrafdagi bugan, awalgi Poshqan atrafdagi bugan, belchi amaldarlarla ham, Nusha ulardagi bugan artishe, alingen, zulmen alingen mallari boladim, bashkasi boladimi, Nusha nasilarini Bayt-ul-Malga tapshirishlikke biyoruq qiladi. Bu kishi daurlarida, itad hatdanki iki il otgan bosa, bu kishi iki il hakimiyatdi turgan bosa, xalifi ot turgan bosa,21:28Hatta ushi davirini icide hali tuketmagenidi didi, xalqtan zulman alingen nasilarini igadariga qaytarislikka didi. Sunakangi, qisqan muddati icide adamlarini ortasida anchi mimisheb zulumlar, avicab kitki qoyen baladi. Bu qishini davirlarda Allah ta'ala ucuda bir bashkisa bir barakat beladi. Barakat berganligi, butun ummatti icide Allah ta'ala asmandan ham, yerdan ham barakat beladi. Hatta inki ushi peytlardi,22:00ummetni mali cili ki payib gitadi. Hatta inki, baz adamlar zakatini kutarib chiggan payitda, onu bira digan adamni ham topami qaladi. Hazirgi, mana Tunis, u payitladi, shumali Afriqaya digiladi, u shittigi bugan hakimlar, u shitti walilari, yani, xalti zakatda, zakat ame digan xalati ki qoygani ginaytadi. Yani, zakatlarini bira digan adam yuk. Yani, xalt,22:30Demek, uzgi tok bugen, yini, hichkim zekat aladiyan dəracede boma gani. Ushan dibu, turib ki, nishibayitlarda kullarini sato alib, kullarini azad qilin geldiydi. Yani, markaziga, baytil maliga, tavshir ishkin nishibayitlarda ushi zekat maalini aladiyan kimselar boma ika geldiyi uchini, yini, ushindi adamlari yog bobka geldiyi uchini. Bu nansilarini bayan barizsarim xabarini birgen, dekin, kelecekde boladi, bun goxigan nasi, hatdanki, baz adamlar uzini maalini gutari uchqaddi,22:59zekatini verimaxci boladi. Mashi adam, shunga munasib bosa gereyishun, adam shunga haqlar bosa gereyidib, aytyvish adamgi kondalyan qigan payitda, o adamim ayytadigi, minam ishi maqsadda chikqanidim, kimi alayrikani zekatimi dib, ayytadi, dib ayytgani. Yani, moshini kangi darajada mal duniya qib buqqita digan davirlar kiladi digan. Bu qishini davirlarda ham, yani, Allah ta'ala barakatli birgan. Allah ta'ala ummetki barakatli biradi.23:27xazir xam shundi halatda bobturgan, halatda da xam antimunchi halqa bermagan, baragabdi bergan. Yer astubayliklarimi, ustubayliklarimi asansan, demek ushe musulmalar esici yancaylarida cidda kuklar. Lekin, bu nasillardina azirche isteymalini tohri qilin meykenligin sebebi ushitlarida zulum, shumranligi, zalimlar, shumranligi, bulargi berilgan, Allah tamandan berilgan nimetlani, bashkalar isteymal qilaykenligi.23:58Allah Ta'ala'na hükm-i carib olib, adalatla hükm-i rütuladigan bulsa, bu orinda Allah Ta'ala yirgi ham, asmangi ham, eytadi ki, biyuruk qiladi, yirgi, uziynin umallarini ustir didi, asmangi, yağmurlarini yandirdi, yağıd indirgin de biyuruk qiladi, shubilan, yir, ushe, ummet içi de, bütün faravanlik hemen asib oladi. Hatta inki, awalgi davurlarida,24:24xalifalar, yani adalat bilan hikm yurgan xarifalarini davridigi, bazı boshaklar, bazı ushe nimelar saklanib qalindigidi. Anche payitkeche, ushe palanchini davridi bugan boshaklar, shungoshigin nasiladi. Yani ushe nasilar anche adjib oladigan boshakladan kattaraq, dollari kattaraq, shunagigin Allah ta'ala barakat birginligini echgen. Maddanki ushe payitlerdi, echshadi, chupallar ham, yani24:53ishtan xayran qaladi ki, nama bo galligini qishunmadiq, hucum, daim hucum qaladigan, bo yorlar hucum qimiya qoydi, qoylariga, izda bir acaib bir xalat, bo galligini ayitkanda, shuna qayar, isha, ummetdi, icida, chunki ular taqda, boshka nasi da boladiki, ummetdi icida, shu adalatna xukumriytilgi qaliniqi, shu nasi sababdi, ularga xam ayitilgandiida. Lekin, unan ki, yen, isha, xalat uzgari galligini xam ayitishkan, nama boldi ki, yen, isha,25:23xucun qiliske qayt qenligi, boshka-boshka nasil ayitkanda usha sali bugan nima uchgit qenligini, xalifi uchgit qenligini ayitshadi, yani fikumlar sekin-sekin eski xalatki qayt qalit qenligini ayitshgan. Umar ibn Abdul Aziz bu qishi har tamallama insallarga demek namundani bugan xalat qaldirgan. Hazirgi faytlarima qoradigan bosik, butun qaysibir davlatlar bosin.25:52musulmallarini hakimetki kili shigini manqiliyabdi. Musulmallar giyoyankiladi yomu sanmiyodu, orushi portlatib boshqanasa qibta shigidi digan narsilani ayitabdi. Likin, asli da, ozi asli da bular tarixni uxishgan, umar daurini bilishadi. Bu, umar daurini ham bilishadi. Bu, uzgi ummetlar, ushi mutahassib ugin limalari, musulmallardan kori yaxsira buladi musulmallar tarixini.26:20tarixdi yaxshi urganib ushinda muslimallardi qandi bu gandigi, qandi zayiflik damarli ush nisilarini urganisib ush damandan kirislikki harikat qiladib. Bular yaxshi bilisad ush tarixlarini. Dikim, bular muslimallarini hakimeti kiltirmaya kiligin asasi sababi. Bular, agar muslimallar kilidi yon busa, awal digi, adalat, agar ornatla digi yon busa, bularini adalatsizligi kop, qilig gandigini adalatsizligi yuziga cixit qoladi.26:49Mən a'y apgör ediyam busiq, duniyami qiyasda, shkim suriyekgan hakimlar, qaysi birilari zulumdan xali? O, musulmani busan, o, musulmandan boshqasi busan. Qaysi birilari oğrlikdan xali? Buna qani top bomasa gerak. Lekin, bu gebi bugan, agar xalifalar bu, ham alim bugan, ham siyasi tamanini yaxsi bilgan, Allahini haqqani, ham bandarini haqqani, ham belediyan, alimlar utir ediyam busiq, bular adalatina na oğrlik?27:20hə? hə? hə? hə?27:50Ciri ketli-ketli uğurliklar, uşa buralarini, haqqini, evazigi bayliklarini arttirishgan. Lekin, agar adaletli kim yuzeyikili digan bugan bosa, maba bularda uşa kirdikarlari acilib qaladi. Man ayitili Turkiyadi. Az gini qiska muddat dichidi. Qaysidari bir maalada hudadan cilidi qorkishlik bugan hakimlarida. Uxilarida, awvelgilerdigi nisbetan bugandigi uğurliklari bomadi. Bugandur,28:18hini insab bilan bugendir, bayaqsarda bugendir. Shubilan ularina anca nimes kutarildi, qisadi kutarildi. Xalq ularina tarafini aladigan boldi. Xal islamda bular tatbik qigani yox, din dibir bole gindir, maqildi xalax. Undan tashkari gechay kuna bir video nimesini kurgandim, youtubey digini manim, goblab daulatlar da, mola qisadi krizis bugendan gigan, islami qisaddi tatbik qirishmiz kiriyekan, yani presensiz.28:48bank sisteməsini yüzey qoyuşmuş qereqib, çünki bular krizistən liməsiz çıxib getdi. Yəni, talafatsiz çıxib getdi. Haqqatdan musulmallar, islami banklar buladın, başqasi buladın, krizistən talafatsiz çıxibdi. Asolosdan, mənə Amerikada minilab banklar hazır geci yabili, siyi səbəb buluyabdi, krizis səbəb buluyabdi. Yəni, islamini poporazinsiz asoslangan buqtisadiyyatı, çünki Allah tam ondan munas vergi, Allah ta'ala özü biladi, insaniyat diyi qimini mideyikənliygini.29:17Bu nasilardan demayki xaysi bir tayfalargadir muslimanlarini, kumran bolisigi asosan bulari yaktirmigidi, shirikun bütün hama davlatlarini muslimanlari kurqisiki aragatiladir.عرض النص كاملًاالتعليقاتلا توجد تعليقات بعد. كن أول من يشارك بتأمّل نافع.