نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil Alamin. As-salatu wa as-salamu ala ishrafil anbiya'i wa'l-mursalin. Nabi'ina Muhammad wa'ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd. Insha'Allah bu yinge. Subatimizde, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam'na hadislaradan, berböle ik haqqa da gapir utamid. Bu hadisna, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam, amma qivaccalara, Abdullahun Abbas radiyallaha anhu ge, igen. 0:32 vasiyyatlarina jumlasida kiladi. Baygambar s.a.v. Allah tamanudan chundaya bir xususiyyatki verilgandi ki, bu kishi azgini suzlar bilan cizikin bugan, manali mazmuni cizikin bugan suzlarina aychili xususiyyati Allah tamanudan verilgandi. Bu kishi ozlara hamayti otulganlar, ati otganlar min jawami ulkalimgi verilganmandir. Jawami ulkalim. 1:01 qifqa ibarab oladda bu cidakin manani ifadakil ucu boladda. Ani uxe, peygambar salasildan birilgan ususiyatladda, ayitibotulgan Camii ul-Kalimda misallardan bitasi, bu kisha etkin suzlari, ta'arraf alallahi firraqa ya'rifga fi shiddadigan ibarab. Yani, buni mazmunu shundan ibaradki, sin, Allah ta'ala ge, kencilik, 1:29 Bir faramallik bugan paytidi Allah Ta'ala an tanigin, Allah Ta'ala seni qiyintilik tushkanida, tanigida, dek ayitgan suzlari. Bu, Baygambar Sallallahu alaihi wa sallamna ayitbutkan bu suzlari, na qadar bir hikmatli bugan suz bugan ki, bu narsani, hayat tadribalara ham, Qur'an deyikigan, köplab qistalar ham, bu narsani tasdik itadi. Bunu misalini avala... 2:00 Qur'an-ı Kerimdəki gən, bət nisə misallər asnasta qörib çıxəmiz. Yəni, insan xaçani ki, Allah Ta'lanı, qiynçilik bu gən, faravalilik, bimalallilik, sağlik bu gən paytida Allah Ta'lanı isla bürgənu, qiyn, qiynçilik başi qe tushkən paytida, musibet tushkən, niyo ki, kəsallik insanını qapla gən paytida, Allah Ta'la damandan u bəndana icabat qanınıb, ışe tushkən, başi qe tushkən musibet ki Allah Ta'la. 2:29 bir ilacini, davani, birgalligi, mana Qurani Kerimini bazı qistaslarida aytibotiladi. Gulardan avvala mana Yunus a.s.ni qistasini alib qaridigan busik, bu kishi qavmini uzaq Allah Ta'ala ge davat qiladi. Qavmi isa sarkeslik qilib bu kishini davatlarini qabul qimidi. Ano shandankiyin, a xaribomagandankiyin, bu kishi qavmigi qarab aytadi ki, silargi uchgum muhlat didi, agar 2:59 uch kundi icideslar onlanmasalaringiz, Allah ta'ala tama'anadan sizlarga bala'at qishaldib, agi ahlantirib gitadi. Bu kishi, oxe shaharini tashlar cixbitikken paytidi, uzu aslida Nuh aleyhis salamni apgioradigan busik, awalxan bu kishini qisasin ayitib otkinidik, min yil davat qigyanu, shundaham bu kishi aaxirgi min yil davat qigyandan kigin qamini umumen, 3:29 islamga, kirishliga, yosha dinina qabili qilisigidan namit bugendankigin doaibat qaladi, shumda unlar halak buk kitadi. Lakin bu kishi unce daracida, bu maslan Azrabi davat qigendankigin qavmi icabat qima genligini korigandan, bulargi Allah damanindan balani sorab durib, bu kishi qavminin taslab chikhbitadi. Shumda Allah ta'ala bu kishi, bu halatda chikhbitganligi uchun, Allah ta'ala bu kishige bir imtihanini beladi. Bu imtihan, 3:59 Tashlab çıxkiteyikken payiti də, keməçilər bilan bir gelikdə boladi, öshə keməge tushkən payiti də, bu kishini qısasi ma'lum, kemə demək çöküşlikini baxshlidi, qayiq çömyk çöküşlikini baxshlidi, çundə ular ayitadi ki, keməmizdə, qayiqimizdə demək adam köpəyibdi, demək keməyishlikimiz geraklidi, keyin quru atasashlikke razı bolushadi. Bərni, qemarda quru atasashlidi, hamastı Yunus a.s. çekige tushadi. 4:27 Qayta-qayta tashlagandam, demak bu kishi ken aqhara özini usha dengizga tashashlikke macbur boladi. Dengizga tashlagan paytida, Allah ta'ala tamaandan ber kitke buyuriladi, bu kit u kishini trik layboyin, shundi yutadda, u kishi kitni qarnida saklanib qaladi. Ana ushandan kigen, bu kishi usha kitni aqazda turgan paytida, Allah ta'ala ge, la ilaha illa ant. 4:54 Subaxanak inni qöntu min az-zalimin, deb dua qiladi. Iperverdi qar alen, sin yegana yalgiz bugen zatisan, min özümge özüm zulum qoydim, deb bu kişi bu duana köp eydadi. Ani uxandanki gen, Allah ta'ala bu kishige najat veradi. Uxan kitqan deyitgen, bu se hiç qaysibir azasige zarayib qizmegen halatdi, ene tashqarige, qarib tashleydi. Xunda Allah ta'ala bu kishi baras deyitadi ki, 5:23 فَلَوْ لَا أَنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ لَلَبِسَ فِي بَطْنِهِ إِلَى يَوْمِي بَعَثُونَ ۖ ۖ ۖ 5:51 kitni qarni gecicligiden aldingi bugan davrida, Allah ta'ala ge, bir yakim bende bugalligi, Allahin etkin ibadetlarinin qigalligi, manashun, herse u kishini geyingi hayatide, musibetden kutulicligi sebel boladi. Yenibir, baska bir hud tushun goxigan, baska bir qistan ap goredigan basik. Bu qisa indi, Allah ta'ala ge, asi bolib yesegan, Musa a.s.ni davrida otigan, Fir'anini qisasi. 6:22 Fir'aun xam xayatu mabaynida, aksinche Musa a.s.ge, ukshi gergeskellerge qattig zulum qilib, hatta inki xudani ziqni dawa qilib, xayatini usun deyili bilan utkizadi. Lekin, bunu basige xam bir gün keli musibat tushadi. Bu musibat, umarini aqirada, ushe Musa a.s. nil deryasedan Allah ta'lani bir mu'adizasi bilan kecib otuk etkenden kigen, unu arkasdan tushgan, 6:52 Fir'aunu un askerlari, Allah Ta'ala tamandan ushe yolunu bikit qoyrishligi, hamda ushe nildar yasi qar buqqishligi bilan tugi idi. Ani ushe payitda, qar buqki tikkan payitda, bu Fir'aun, Allah Ta'ala, yagana ikalligini itraf itaman, amantu billadi amalbihi banu israil, wana minal muslimin, min banu israil iman kiltirgan, hudage ilahke, Allahke iman kiltirman, minal muslimallardan mandib. 7:21 uxe payit taytadi. Lekin, bu payit taychligi, manar o ayetdik eladi ki, Jibril alayhissalam, uxe gapirishligi hareket qiliyekgan paytidi, Allah Ta'alan rahmati bungi yit qamasin, dib, aqziga uxe daryani, laylaridan qanligini, hamda uxe aqirgi lahdista ayitkanligi ulekin, bu, Allah Ta'ala tamaandan bu nasanara qaynganligi, yani, 7:50 Al-ana waqad asayi taqablu wa kun ta minal mufsidin. Endi mi? Shundi bundan aldin sen mufsidlardan, yani fasad qiluchi, buzuqunchilardan bogan edin. Endi iman kiltirisam mi? Bu imanin otmeyiz, deyib Allah Ta'ala un gayt edin. Buna demek, ikalas ham suge qarq bogan, lekin birisini Allah Ta'ala tamandan awalgi qilib, otgan yahshi amallari etibar bilan najat berilgan busa, ikintisini isa, 8:21 axirgi baskicida, axayatin axirgi baskicida, Allah taala tamaandan ona butulli suratda rahmattan rat qalin isligi, hamda ona bashige chuken musibette, hech xinasana yardan bir alma gelligi, aksinche buna ene ham ushe musibetike qattarrak batgizil gelligi, bu nasa shu qisasdan korinadi. Insan demek hayatida yaxsilik bilen utgizadigan basa hayatini, Allah taala bu qigan yaxsiliklarini unutmasaken, 8:52 Belki, uxin gerisi muqafatlarakan. Basqa ayat-i kerimada maytadi ki, innalladina manu wa amilu salihat, innala nodiyu acraman ahsana amala, iman keltirgan, yahshi amal qigan kimselarini, biz shundi hayatini utgizadigan busa, biz ularini, azirlarini zayi qimim. Bu adamlarini azirini ham zayi qimidi, hamda, hayati mabayinda yahsi qilib utgan adamini, Allah ta'ala, wafatidan aldini ham, özini xalatigi, özini tashlab qoymidi. 9:22 Bulardi yana, bazda shungi mazulimizgi alaqadar bogan yana, baska bir qistani ham qoradigan busik. Bu, awal ham ayti botkanidik. Kaf surasida zikir qaninadi. Kaf surasida ikxil xalad. Birintisi, yash yigitlarini, özini davridigi bogan pashalarini, kafir bogan pashalarini, bularini yashlar... 9:54 tuğra xaq dinin qabulqi gənligi üçün taqqil gənligi, hamda bularini diniden qaytarishlikki qatdiq xarikatlar bu gənligini aqibatida, bular ushe ailalarini tashlab, bular bayzadegan bugan ailalardan buladi, butun mayisatlarini ailalarini tashlab durib, uzini ushe dini bilan qatishlikki macbur bolib, qargi barishatdi ushe qarda, yasirini biyadishadi, Allah ta'ala bularini ushe qar arqalik bularini hayatini saklab qaladi. 10:23 Bular, əvvəldə, Allah Ta'la qi ibadat qi gəlligi üçün, Allah Ta'la bularini, əşe yaqin ortadigi bugan, ğar gabarib, əşe ğarini içdi, bular mani 300 il muddetdi, əşe cayda uxilasadi, Allah Ta'la isa bularini qissasini, bularini tarixini, insaniyetki bildirib qoyisligi üçün, 300 ilden kin, bularini qaytetdan tariltiradi. Qaytetdan bulargi, yana, əşi qissan uyqatadi, şu bilan bularini qissasi, hammegi aşkar buladi. Bu qissa demek, insan Allah Ta'lani, 10:53 zikirida, Allah Ta'ala'na, dinida, Allah Ta'ala'na etkallariga amal qigan halatda yashidigan busa, harqana qangi qiintili bugan halatda ham Allah Ta'ala bu insallarga najat berisliyiga, ber misal tariqasta Allah Ta'ala bularini, qistalarini adamlarga ashkar qiladi. Yena bir baski qisa, ayni shuqaf surasda qigan, Musa a.s. bilan Hizir a.s. qisasda vtadi ki, Musa a.s. Hizir a.s. na aldiga bargandan qigan, bazı narsalarda bu qishiga ergashib, 11:27 yuxi cayda bilmagan narsilardan urganadi. Shulardan barisi da, bir qislaqga bargan paytadi, yuxi qislaq ahillari bularini Mihman Qilisi'dan bas tartganan kigan, Hizir alayhis-salam Musa alayhis-salamdan birgaylikdi. Bir nurab kiti diyakgan dival bolayda yuxi divalini tikkalab qoyshadi. Shunda Musa alayhis-salam ayitadi ki, shu qigan ishimizga haqq alib turib, özimiz buran narsil alib yesik bomaydimi diganda bu kishi, 11:58 u she ishni, unmi yushunqi geldigini sababini, ta ozi ayitmagi unkeci soram astigini Musa a.s.g. aldin kili shkani boladi. Ayitkandan ki, manashi jaydi, demek, biz sayahatimizni, safarimizni toxtitamizdi, bu adam, hezir a.s.g. Musa a.s.g. o she boli vodkani nasilarini, o aqiyalarini, sabablarini ayitibotadi. Shundi, bu devalini, tikilab koyigaligini sababini ayitadi ki, bu devalini asti da hazina boganidi. Bu hazina bir salih bogan adamni, 12:27 xazinasi idi. U adam, özünü ahli ailesi üçün, farzantlari üçün qaldirigan idi. Farzantlari isa, uxe payitda, yashq idi. Bular, agar dival yiqiladigan busa, xazinak qeciki tashqarga çiqqolardda, xubilan, un egelari çiqqolarddi, ya ki, u ballarga etdiga digan busa, u ballar xali tasarrufni yaxshi bilişme idi. Xubilan, u qaldirgitilgan bayilik zayib oladi. Alashun için, Allah ta'ala, ta'a ballar balagatka itib, 12:56 öshə özəni bey malal xayatını keçiralli ediyan dərəcəde, tasarifini yashqilalli ediyan dərəcəgi etib qala ediyan fayt edib, Allah Ta'ala bir səbəbbilən öshə divanını asitdigi boqen xaziniga ularini yollab qoyadi. Ani öshə davir gece, demek ki, bu divanini tiket vurisdigini Allah Ta'ala xaxladi, shun-shun nurabki tekgen divanini biz qaytetden tikilab qoydi edib, eytadi. Bu ette ham, öshə ayetde gelisliyi boqen edi, öshə adam salih adam boqen edi. Shunin uchun, 13:25 Allah Ta'ala bu salih utken, xayatini, yaxsi amallar bilan utkizgan adamini, unda faqat uzuni xayati davrda, belki Allah Ta'ala bu kishi xaldirib gitgen, utkib gitgen davrdan kiyn ham, zurriyatlariga manfaati boladigan narsada Allah Ta'ala bu kishini ghamini qigalligi, hamda u kishi xaldirigan ushi hazinalarini farzantlariga, sah salamat yetisligi Allah Ta'ala muyasar qigalligi. Mana bu qisada ham demek, 13:53 insan Allah Ta'ala geberi yaxslik bilan amalini otgizareken, bu insanda ne feqat ozuna hayatida belki, hayatidan kiyingi davirilarda hem Allah Ta'ala ungi yaxsliyilarini saklap qalishiygini bu qissadi arkalik ayitib biradi. Ani indi bu otmishdigi qissalar boladigan bose, indi bulardan gebturib, ozimizne hayatimizge, yoki shu vaqiliyimizge nazartashlay digan bosek, albette biz, 14:22 başımızga köp musibet tushadi, qiyincilik tushadi, kasalligilar tushadi. Ha, bir sakslar sifatda bosan, ya ki, bir xalq nislatda da bosan, ya ki, bir kattabir millet miqiyasda da bosan. Shuncha-shuncha musibetlar başımızga tushayabdiyo, lekin biz shunchali doaqilayakkan bosayk, ya ki, bu masayitaylik Allah da Allahdan sorayakkan bosayk, bizdan bu musibetlar kutallib kitmayakkalligi. 14:47 kəsəllillərgə qiləyəkən dualarımız icabət bu məsdən əşe kəsəlliklər bizdə davam eteyk gəlligə. Yoy ki bu məsə, ümmətdi baş qeçikən bu zulümlər davam eteyk gəlligə. Bu nəsələrinin səbəbini meyliyikən, xalatını bir özümüz gözden getirib qaray ediyan busik, bu özümüzdegi bugün cüde kättə kättə kəmçiliklər. Hatta hazırgi günümüzdə bizi baş qeçikyekken musibet, bu bizdən aldingi halklarımız, bizdən aldingi atababalarımız, həm yol qoygan kəmçiliklər, 15:17 hə ular yol qoygan xayatdigi, bogan, Allahin dindan izaqlashbit shilar, manashun asilarini, aqibatini, hatta shubigungi qingeci, biz xam ushilaridi utati ekgalligimiz, azriyikinda xam ummatni icide, butun qaysibir davlatini qaridigan boziki, xama davlatlada musulmanlargan usbatan, yaxshi bogan musulmanlargan usbatan, shuncali zuğumlaridi goli ekgalligi, bu, usha, ummatni icide, yaxshi amallarini itibarsiz tashlanib qoygalligi. Yo ki, bo mese, 15:47 bizdan aldingi, utgen atababalarimiz, yakin utgen davirdigi atababalarimiz qilgan, na sharii bugan ishlar, manashu nasilarini, qazirikun gece, demek, asarati, davam itkirik iligiye guvah bulamiz. Shinin uchun, Allah Ta'ala bu nasilini goyayin ki, uzunu manashu hayattigi bir qanuni qilib koydi ki, agar insallar, Allah Ta'alani, kincilik, faravanlik, bugan paytida, islashadigam busa, Allah Ta'alani amallarini, etkin amallarini qiladigam busalar, 16:17 Allah Ta'ala bu nasilarni ularini taqlab qoyadda qiyintilik gullarida. Agar dua qiladigan busilar, Allah Ta'ala ge yaqinlasi qalvaradigan busilar, Allah Ta'ala bu nasilani icabat qilisiginin kafalati qilib qoyigandir. Ani indi bir xalatini qaridigan busilik, mani farisdalar aytarakan ki, agar insan bir Allah Ta'ala ge yaqin bolibotkan, insan Allah Ta'ala ge dua qiladigan busi, farvardigara alem, bu, 16:47 Bəndən bu taniş avaz senge dua qilib sorayabdun icabat qigin dib, ular, uşa, əvvəldan Allah Ta'ala ge ibadat qigin, Allah Ta'ala ge dua qilib yulgan bəndəni, qiintilik payiti kib qigin payiti də, faristələr həm Allah Ta'ala dan qoşulib sorarakan ki, bərverdi yar alam, bu taniş avaz bunge icabat qigin dib durib. An endi, özümüzü, qalatımızı qaraydiyan busik, qiintilik qiçkən payiti də, Allah Ta'ala nə həm meyslid. 17:18 xattayn ki ibadatsiz bogan, xattayn ki ishtani yog bogan, xamasi xuda'ni isleydi. Agar bashige bir, ya samolotda kitikkan bosan, ya bir payizda bosan, ya bir qaynaqa bir sinimada bolisdan qati inazab, bir azgina bir sarrasima qedishuradiyan, narsisadir buqqaladiyan bosadar, ro xamasi xuda'yumdi islab, xuda'gi doaxib qedishliyi, tabaxib qedishliyini basnashadi. Lekin bular kinqiliy bogan payitida qayitdiydi. 17:47 Farawallik bugan paytida, saqlik bugan paytida, yaqibomasi yaxlik bugan paytida, bayligi bugan paytida bular qaytidiki, usi paytilarda Allah ta'alan islamastan, Allah ta'alaga dua ibadat qamastan, hana qiyincilik baski usha digan busa, bu insallarda Allah ta'alan islab qaladi, likin mana bu orinda Allah ta'ala bularga, qib alatlara da itibar qamaydi, bularini qigan dualarina icabat qamaydi. 18:19 Albatta, insan basidan farawallik baytlarini otgizadi, sagalik baytlarini otgizadi, yaslik baytlarini otgizadi, manasiv baytlaridan faydalanib qanislik gerak. Allah ta'ala ge, etganimizdik ibadatini qiladi gyanbus, etgallarini qiladi gyanbus, insanini basi ge. Qiyincilik cishkani degli Allah ta'ala buni, osi qiyinciligini, insan doa qalisti gibiden koti arib qayadi. Bu narsani, qobcilik ozini hayatidan hamiyo kibimiza otmisdigi, yaqin atroftigi bugin. 18:50 qisalardan, adamlarna, xalatlardan ham bunu guzadsa boladi. Insan, basiga qiyintiliylar kan qishi mumkun, kasallilardan insan bazen saqlam bolishi mumkun, musibetlerden bazen amanda bubqalishi mumkun, lekin hiçkayisi bir insan ölüm xalatiden amanda bubqalanmaydi. Hiçkayisi bir insandan ölüm xatak etmaydi. Ölüm ham bu enkette musibetlerden bitasi boladi. 19:19 Ani insanda bashige olum chuchgan peytida. Insan shahadat kelimesin aychiligi bar. Bayan-i Basramdan hadisi var ki, duniyadan ahiri kelimesi, La ilahe illallah, Muhammada Rasulullah gola digan bosa, o insan cenneti kirchligini, basharatini bergin indi. Lekin, mana shu asan bugani sos. Bazan insan qalab qisiz aychiligi munkin. Lekin, bashige olum chuchgan peytida, Allah taala bu sosin aychiligini feqat gini, 19:50 uxe Allah Ta'ala qalbini acgen insallar gengini miyasar qaladi xolas. Xini uxin, baz adamladan, haqiqatdan, uxe olum tu shakiri edetgen payitdi, la ilahilillah, dip ayicligini bulardan talab qiggen payitdi, bu sozgetili aylanmayitgenligini, ayitgenligi, ayitilginindi. Bazan bu adam bu nasini ayitanmayidi. Ayitanmasligi u adamni tiliqi kemiyidi. Insani hidayet bu Allah Ta'ala qamanindan beriladigan nasi. Insani ozi 20:22 hə, pulu bilan yu başqansi lan sotu ola digan nasi imaz. Albatdi insani ushingi hareket qisa, Allah Ta'ala bira digan nasi. Demek bu, insani hareket qimabdi, xayatima bayinda, hatta ungi niyyet xam qimabdi, deykin, umarini aqirda ushi kalimini aytifqaya digan busik, bu oldu, ushi kalimini bilan, cennet hirki taramiz dep oyliy digan busa, bu adam, bikallarini aytikan buddi, chunki, Allah Ta'ala insani adalat bilan ortasta hukum qiladi. 20:49 Qaysi bir insan hayatını nima bilen utgize digan bose, hayatıda nima gey qızıqa digan bose, Allah Ta'ala uşa adamın xatimesini uşa nesla bilen qıp qoyadi köpünce. Bazı adam hayati mabayinda jihadga cide qatdiq beriladi. Qızıqa da, hatta inki uşa cayda istiragi itmesiyam, cide qızıqa dili ki, Allah Ta'ala u adamni yo uşa cayga yetgizib shahid qiladi, yo ki bu mesele uşa adam xo qigan. 21:17 niyyatlari qigan, intilislari, akibatda Allah Ta'ala bunu shahidlari maqamiyaya götaradi. Bazan insandi, ishtamiz taharat qiliyikgani wafat itibdi, yoy ki, bu masa, cay namazda üstüde turgan paytidi, yoy ki, qaysi bir yahshamalini qiliyikgani üstüde, bu adam can taslim qigalini gini istif qolamisi. Bu adam, dimak, hayati mabaynidi, uysa narsilargi intiligalini gi, uysa narsilgi qat tigbir qizukgalini gi, akibatda Allah Ta'ala bu adamni, manashundi bugani islargi myasar qiladi. 21:45 Lekin, baz adamlarini goremiz, bu adamlarini qalbida qande edibri yaramazlik bar, qande edibri kesallik bar. Allah da Allahem, bu adamini, hayatini, ayin ushe amallarini ustu da ala. Insan qaysi bir narsani usti can, taslim qaladigan busa qiyamatti ushe narsani usti qayta tirilad digiladi. Shundan, mani haji getib, ihramda utkan adamlar, qiyamati guni da labbaykani aytkan halatda tirilad digi. Shahid adam, 22:15 agar wafat qiladigan busa, qiyamat günüde bu adam ham busa badallardan qan akgan halati da qaytatariladi. Rangi qanu uleykin, hidi, müshkni hidi deyik, boladadiydi. Sajda da wafat qigan adam, sajda qigan halatda qiyamatda turisligini. Demek insallar yaxsi yaman qilib utkan hamda xatima sinima bilan tükigin busa, ushan dey xatima bilan qiyamatda qaytatarisligini. Baygam as-salam hadislarida. 22:46 aytib ötgərlər. Insan demək, ölüm tü çəkiriyyətgən bəytədə, hic xaysi bir kimsə yardan biranmıydı. Nə duxtur yardan birədi, nə başqasi, fəqat özü bilən Allah Ta'lanı ortasda qalad. Bu insandı günahlarına kitirishlik, Allah Ta'lanı özüga qalad. Bu insandı aqibatını yahshqilishlik, Allah Ta'lanı özüga qalad. Anə un dənkigin. 23:15 Bu insallarini ölüm tusha gidiyotgan paytida, bu yaqdagi saqbu gan, hayatta isha birgan adamlar bularini halatidan bahaber bolanmaydi. Sunki bularini halatilara da shundi nasilar kecadi ki, bu tashqaradan kuzatib turgan adamlarga bu nasilar qarangi boladi. Avvala, ölüm farishtasini cishib, ushe cahida u adamlarini canini alisligi, bu yaqdagi turgan adamlar his qaysi biri kormaydi. Qandi suratda onu canini ali etkalligini. 23:44 Undan tashkaramana Qur'an-ı Kerimde kilade, «Inna alladhina qalu rabbuna allahu thumma istaqamu, tatanazdala alihimul malayikatu allatahafu walatahzanu, abshiru bil jannatillati kuntum tu'adun» «Rabbimiz Allah» deyib, «etgen hamde shu yolde berkarar turgen, hayatini shu narsa asasda, ibadat asasda tizgen kimselerge, farishteler nazil bolad» dedi. Farishteler tushad dedi. Bular ularini jannat bilen, basharat birgen halatta tushadi. 24:15 qorkmiglar, gelecektigi bugani narsislargi hich qanaqani xatar, xafqatar yox. Tashqarib kitiggin duniyoylargi yam achinmiglar, chunki bu narslani katdabir ivazi baharsislargi. Qiblar ushe Allah ta'ala biyradigan jannatina xursan boli ilardi bulargi aytadi. Buna tashqaribdigi kuzi tuturgin adami hich qaysi birini nay kormigdi, nay sezmigdi. Lekin olimdi ushe uste tuturgin, canini tapshiriggin bandi, 24:44 Agar yaxshi bir kimse boladigan busa, farishtalarda mara shundayi xabariga myasar bolad. Bazi ahlimlar ayitgan ki, mana Hasanin basi, rahima Allahdan, ham ayitiladdiydi, ushe insan qiyamat günüde, cennati girisligide, ham ushe beri ölüm taslim qiliyekgan paytidigi farishtalarini birigan xursanchiligini, hali tami unu qalbidan, siyatidan gitmigan xaladda cennati giraddiydi. 25:13 insan cüde qiyintilikke akibatim nima bolarkindib, türgen paytida farishtilar tamandan ungi xabar berlisligi, mana bu narsa haligi insani qabirdigi xayatini ham, undankini aqiratdigi xayatini ham bir maraqliyi, bir rahatliyi uchligi kefalad, yaral bolad indi. Lekin bu narsa özden özü buqqamiydi, shunu yusun, inna ladina qalu rabbun allahu fum mastaqamu, yani Allah ta'alagi iman kiltirgan, hamdi ushe narsani ussida, 25:42 bər qarar bugan, toğru Allah Ta'ala qirsatgan yolda davam etgan kimselarga, shundayi basharat berrishligin aytibotulgan. Veykin, Allah Ta'ala'na dini bilan kurexgan, Allah Ta'ala'na dinigi qaristurgan, insallarga zulum qigan adamlarna, olum taslim qilishligini, agar insan bir kuzatadigan bosa, bularini qandi bir yaman bir xalatlari canin agalligi, bulardan bir misali, bir Mustafa Ataturkti, 26:11 qan dejan taslim qilisligini atib berishganidi. Allah Ta'ala bungi sun debir qatdiq bir darddi bergan, ushe dard, alam atchigligiden suna qangi qatdiq bakar aridi, hatta unki ushe bakargan baytida, adamlar istimasligi uchun, ushe cayda durgan, istambulda, dengizda, körfazda, qirvaqda, ungi alahida qasir qalingan digan, ushe cayda durgan kema. 26:39 o niməsini çolərdi, dəyib, qaychikən. Işnə, qayngi dərəzdə Allah Ta'ala bumge qattik bir dard ələmni bergan, xattayn ki, əşə, dard ələm başiga vurmese, tizəlm, yəni, tinchi meydigan xalatdigi bir dard ələmni bergan, dəyib. Bundan tashkara, başka, işnə, qızalimlərgi bergan Allah Ta'ala'nın musibeti. Yaqan də mənə bergan, apkörədigan busik, mənə, Aryel Sharon digan Yahudilarda niməsi bugan idi. Bu, bir üç yilmi boldi. 27:07 Bu hali ham uxe qomada yaxifti. Qomada yaxifti, na öligi bar, na tarigi bar. Lekin, yaqin danimaz çixti, buna iqaylari qirishliyini baxlaygan, uxe qayini qirtashashligi uchun buna apir etsaya qirishlik zarurdi. Yana yaqin da iqullarda aytishti buna nisani. Yana bunu uxab qirishligi uchun, yana qani davlatki qanisabirik etdama balax kerek voladdi. Bundan tashqari, bu adamni, shundayibir, hali ölmestan turib, Allah tamandam bu adamgi belirleyken azabdar. 27:38 halibu, agar chu uladigan busa, bundan ketdara azablan tatshigiye bunasini dalilat qiladi. Bundan tashkari, bu adam falestinliklarni, boshka arablarni, musulmalarni cide shafqatsizlik bilan qirigaldigi uchun, Allah damandan berilgan bu adamga nisbetan cezayindi. Boshka, agar sunaka zalimlarini hayatiye hem korladigan busa, hech qaysi birlari, bir hayatini, bir rahat, farawallik bilan, aqirgi hayatini yasab otib, yaxlik bilan, 28:07 can tasnim qigalligi bularda kuzatilmigidi. Bular sababi, xayatim o baynidi Allah Ta'alani tanimaginidi, bular qinqili bugan payitdi, Allah Ta'ala bularini yuz ugeridi. Allah Ta'ala bir ayet kalimadi kildir botadi ki, xayatini qinqili bugan payitlari da Allahtan yuz ugeri otgan adamlarga nisbetan bularini dozakke kondalan qigan payitdi da itiladi ki, 28:36 أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا وأستمتعتم بها 29:02 xamda xaqni bilib durib uni qabogli shiidan bashtartgan dilar, xamda yeryuzida fasad ishlarini qigan dilar. Mane shu narsalar sabablik, lar indi silarini xarkili uchi bogan azabni qartasizlardib. Allah tamamdan bulargi aytiladi. Demek, insani mene shu hayatta yasashligi, qandi uni otkizishligi, kelecegini xam qandi otishligi boladigan, 29:32 kefalat bolarekan, gerov bolarekan. O shay, demak, insanni beriladigan hayatu digi saqlam payiti, ya ki bu, mese, yashlik payiti, ya bayilik payiti, mene bu payitlar hamasi bir fursatakan ki, bu narsilar insanda berdavan bomaydi, bir gün keli bu narsilar ap qoylad insanlan, shunun için Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, narsilar amallariga shashilib qaniglar digan. 30:01 qarilik gelisligiden aldin, yaxlikden faydalanib qaliglar. Kasal bolib, bant bub qalisligilerden aldin, saglikden faydalanib qaliglar. Kilarini otgizib qoyadigan, kambagallik gelisligiden aldin, ushe baylik beytilerde ushenin faydalanib qaliglar. Qiyamet günü, demek, bub qalisligiden aldin, su hayati ilerden, yaki ulim bub qalisligiden aldin, mene su hayati ilerden, faydalanib qaliglardib, en basram insallarini amal qalisligke chakiradi. 30:31 insallar demek bugungi hayati bilen, ettengi hayati da insani nime bolisligini bilmigidi. Shini uchun, bugungi hayatidan insani faydalanib qalislig kirak, shu bugungi hayati, ettengi hayatini yaxslig bilen tugasligi, yoki bu, misli yamanlig bilen tugasligini ushe garahu bolidi. Allah ta'ala özini marhamatikin bugalligi uchun, bazen insani hayatini yamanligde utgizgin bu sahamligin, 31:02 Allah Ta'ala unu qalbidigi qandi bir yaxslik qislatini bilgalligiden, umirini aqirda yaxslikke myasar qaladda, haligi adam aqirini yaxshi qatima bilan tizgatib, shubilan cennati bubgitad. Likin, mana bu hayatida, adamlarni kuzige riyagilib, uzini yaxshi qirsatib yasayikgan adamlar isa, Allah Ta'ala bularini qalbidigi ushe marasini bilgalligiden, umirini aqirda buladbir sharmanda halatlari buladda. 31:33 Manashum bilan, bular dozah adamlarina amallardiga amal qalib, akhira dozahki qarab kitib qalishadi. Nekin insanda qalbida, agar yaxslik niyati boladigan busa, bu insan hayatini yaxslik bilan utgizgan busa, Allah ta'ala yaxslikke miyassar qaladi. Agar hayatini yaxslik bilan avvalda utgizmagan busa, qalbida yaxslik boladigan busa, Allah ta'ala bunun umrini akhirde yaxslikke miyassar qaladi. Nekin qalbida marazib boladigan busa, fasadib boladigan busa, umrini akhirde Allah ta'ala bularini. 32:03 sharmanda qiladi, hamda akibatin isa dozaqda qiladi. Qinin uchun, insan bugungi hayatidan faydalanib qasin, bugun insan faramallikda esayabdi, saqligi bar, bayligi bar, quvvati bar, hama yoga imkaniyati bugendenkin, Allah ta'alan islasin, chinki insange berilikken bu xalatlar, vaxtinche bugen xalatlar sablanadi, qandi istigi irtankinda musibet qishadigan busa, 32:33 Allahga yalvarib dua qiladigan busa, shubigungi gindinda qiladigan ibadatlari Allah ta'alan tanishligi, ushe payitda Allah ta'ala unu tanishligi sebab bolarakan. Agar yuk imkaniyatdan faydalanmastan, aksinca Allahdan uzaqda boygan halatda bayib baro yasidigan busa, harbitdi insanda basi qalibatda musibet cuxligi anig, bu nasi musibet cuxgan payitda bu insan hic kimdan yardan alanmaydi. 33:02 Allah Ta'ala xan bu insanga ichqandik bir yaxlik xalatini nasib itmidi. Allah Ta'ala xayatimizni bir mazmunliyi uchiliyiga miyasar qisin. Har bir xalatimizden faydalani qalishlikki, yaxlik busin, baylik busin, sağlik busin, yoki cesadimizni hareket turgalligi busin, aqlimizni caydi turgalligi busin. 33:29 Mənə shu nəsələr brən, Allah Ta'ala haməmizni yaxşı faydələndirib qasən. Çünki bu nəsələr Allah Ta'ala mandan birilgan amanat. İtdeyn kündə bu nəsələrini birdan irtirak, birdan kitirak halibda Allah Ta'ala apqayadi. Lekin, anı uşandib ugan payitda, Allah Ta'ala nə, agar yaxşı payitimizde islab yurgan busik, Allah Ta'ala bizlarni qiyintilik başımızga yushgan payitida yalgız qoymaydi. Allah Ta'ala, demik, uşa bəndasini, hatta inki... 33:57 dert beradigan bu saham sabarini beldirib qayadi. Ushe dertini insanda faydasigiye acir aladigan xalatgiye ilantirib qayadi. Ushe dardi arkalik Allah ta'ala ona darajatlarini kotaradi. Aks xaldi isi, bu insange dert berilisligi bu dunyada hamishgana kangi manfaat geldirmidi, alem azab geldirse, ahiratda hamishgandi insange acir vermigdigan xalatda ushe dertini insan balalanib qalishligiye sebab boladi. Allah ta'ala manashmidi bugan xalatladdan. 34:26 Allah ta'ala bizne belce özü yaxsh görgen naslarga miyasar qisin. 34:55 Nemə nəsə d'Allah t'a'lana rāzili qib oladi qi'an bu suyşə nəsələrgə bizə miyassarqsən. Subhānaka Allahumma bihamdik nashadu an la ilahe illa antuna astaghfiruqa wa nato'bu ilayk.