نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ تَعَالَى نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِنُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ تَعَالَى مِنْ شُرُورِ أَنفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا إِنَّهُ مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَنَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ 0:29 As-salamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. Biz Allah subhanahu wa ta'ala dan madad sorab. Allah ta'ala'ni tanişlik, haqqda bir sohbet qimaxçımız. Allah'ni tanişlik. Allah ta'ala'ni tanişlik har bir narsana asli soblanad. Şundan başlanad, hama narsa şundan başlanad. Uze amallarını qabul boliştikini şartı iman. Agar iman bomasa, amal qabul bomaydi. Har qancha amal katta bugan takdir diyem. 0:58 harqan che qimatlik buk korun sayam, katta buk korun sayam. Nekin iman bomasa, u qabul bomayda. Allah Ta'ala Qur'an-da itaydi ki, Wa qadibna ila ma amilu min amalin, fa ja'alna hu habaan man thura. Biz ularini qigan amallariga, yani kafirlarini qigan amallarini, hamasini xuddi chayn tozandi qil tashladik. Yani, u buma qimati yok. Hic bir amal qabul bomayda. Illa u iman bilan qabul bolayda. Iman isa, 1:27 Allahni ma'rafatisiz bu midi? Allahni tanimestan turib, hichkim iman kiltiral midi? Kishi Allahni qancalik tanise, shuncalik imani baqwad burad. Bu narsa qalbni Allahni tanishligi, bu in asillarini asili soblenad. Agar iman amallarini asili busa, imanini asili Allahni tanishligi burad. Ma'rifatullah. Allah subhanahu wa ta'ala buzini, kitabida buzini tanitdi. Asasi Quraninan maksad ham buzu shu idi. 1:56 Allah Ta'ala'na taniçlik. Çünki Allah'nı tanigen kişiler Allah kiye badit qiladi. Wa ma khalaqtu'l cinna wal insa illa liya'budun. Allah Ta'ala'yataydi ki, min insan ve cinnlerini minge ibadat qilişligi için yine yaratdim. Şunu tefsiri de Ibn Abbas etkirleri ki, illa liya'budun digani illa liya'rifun. Meni taniçlik için yaratdim digani. Çünki Allah'nı tanimegen adam Allah kiye badit qiladi. Kan çalik derecede kişi Allah'nı tanisa, şun çalik derecede? 2:26 Unu Allahdan qurqisligi kupayib barur hadi. Allah Ta'ala Qura'nda itken ki, innama yakshallaha min ibadihil ulema Allahdan alim kisilar qurqadi. Yani alim kisili gani, Allahni qanca tanisa sunca qurqadi. Sunucla Umam Ahmad itken lar, bunu biz kup takrar va takrar itken biz, laysal ilmu bikathrati riwaya, innama ilmu qashiya. Ilim bu kup ruwayat qilishlik bilan mas bu. Haddasana pulan, qala pulan. Bunar sani kupayitirishlik bilan imas ilim. 2:56 Belki ilim hasiya Allahdan qorkisligi gani. Allahdan kim qorkadi? Alim kislar qorkadi. Mani bu ayetdan alimgen man aldi. Demek, kisi qancalig dereceda ilimi kopaysa, chuncalig Allahdan qorkisligi kopay bar uradi. Bir da bir sawal bolisligi munkin ki, bazibir kislar alim bu korun hadi adamlar kozige. Kur'an oku gani, mesele, Kur'an da hamasin yodlagan bolisgi munkin. Ya ki sunanlardi, sunatlardi qanca oku gani bolisligi munkin. Negi Allahdan qorkmaydi? 3:25 Deyilingen sawalga shu ki, unda ma'lumat bar, lekin ilim yok. Ilim u, Allah'tan qorkishlikni kiltirib chikarigan narsa ilim bular. Bu uchun Allah'na tanish girik. Biz, inshaAllah, Allah'tan madad sorab, Allah qadir qigan chalik, shu haqda azraq suhbat qibaramiz, xasas surasini tukatganimizdan ki, aldingi derslarimizda Muhammad surasini tafsiri bilan birge qilayat uydik. InshaAllah, haptalik bir dersimizi Muhammad surasistan qisayk. 3:54 bir darsimizde Allahumme tanişlik ve başka bir mavzular hakkıda sohbet kulemiz. Bugungi sohbetimiz inşallah Allah subhanahu wa ta'ala'nın samad ismi hakkıda. Ihtimal bu isim hakkıda kupçilik işitgen, hememiz bilemiz, yene bir tekrar. Yeni tekrar bulişlik, mumun kisi gene bu hale bir vuradi. Talib-i ilimde kanca tekrar bulisi, şüncelik fayda buladi. Allah ta'ala'nın samad ismi bilen Allahke ibadat kilişlik, Allahumme tanişlik. Allah ta'ala'nın... 4:21 güzel isim sifatları, isimleri var. وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَ فَدْعُوهُ بِهَا Allah Ta'ala etedi ki, Allah'ın güzel isimleri var, mene şu isimleri bilen Allah ke dua qiyler. Allah ke dua qiylerdi, yani Allah ke dua qilişlik ikil buladi. Allah'tan bir nesli surab dua qilişlik, bu dua-ul mesele diladi. Wa Allah Ta'ala'nın maktab, Allah ke ibadat qilib dua qilişlik. Allah Ta'ala'nın isimlerini etib. 4:49 Allāhu lā ilāha illāhu wal hayyul qayyūm, lā ta'khuluhu sinatun wa lā nawm. Bu, Allāh'ın maqdaşı bu. Allāh-u Teala'ya sana aytiçlik bu. Mani bu bilen Allāh'a ibadat qilnadi. Məsələn, yā hayyū, yā qayyūm, yā karīm. Dib, Allāh-u Teala'nın isimlerini aytib, Allāh-u Teala'ya ibadat qilnadi. Allāh-u Teala'nın mani cinde güzel isimleri var. Şu isimleri bilen Allāh-u Teala'ya dua qiliçlik kirik. Bundan başqası, Allāh-u Teala'nın isimlerden başqa nersage utkitsi, insol 5:18 haddadan usken boladi. Adashkan taifalari aksari, manashu Allahni tanih barasda adasdi. Allah Ta'ala'ni isim sifatlari haqqida adasdi. Ahli sunna wal jama'ani bu isim sifatlardagi kuzqarasi qande bolishkirek, ula akidasi qande bolishkirek. Insha'Allah bunu sohbatimiz davamida sikin-sikin, chuntur baramiz bocudda ham muhum buganlarsa ahli sunna dan man digan dava qogen kishi, har bir kishi bunu belishkirey bugan qaydalar bar. 5:44 Allah Ta'ala'na Samad ismi bu Qur'an da bit de cevde geygen. Qayr da geygen? Qur'an da bit de hamma bilad geygen surat. Qul huvallahu ahad, allahu samad. Bu mubarak surat kiçik hacmda bolisligi qaramastan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam shahadadlar bilan Qur'an da üçten biri degildi. Niga üçten biri degil? Qur'an. Qur'an bu mesele azilekem kitabimiz. Allah Ta'ala Qur'an da, Qur'an haqda, shundi ayat nazil geygen ki, 6:14 وَلَوْ أَنَّ قُرْآنًا صُيِّرَتْ بِهِ الْجِبَالِ أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضِ أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتَةِ ۖ ۖ 6:42 yirlarini bulaylab tashlashlik uchun agar bir kitab kirayk dilinsa, shu Qur'an nazil bulaybib. Yani bunu jawabini Allah Ta'ala nazil qimaygan, ma'lum bugan lag uchun. Walaw anna Qur'anan suyyirat bihi l-jibal, aw qutti'at bihi l-ardu, aw kullima bihi l-mawta. Agar uliklar tiril tirish kiraybu isa, lakani hadha l-Qur'an. Mani shu Qur'an bulaybib. Balillahi l-amru jami'a. Lakin Allah Ta'ala uzuqaq lagan ishini Allah uzuq laybib. Dimayk, manay shunday, 7:10 Büyük kitab Kur'anini, Ikhlas surasi üçten biri getiyin bölüm. Nige desek, Allah Ta'ala'ni bizge en tanitken suralerden bu. Şu tanitishlerden biri, Allah Ta'ala'ni biz ilgeri Rab ismi haqidi gapirdik, Malik, wa Malik, wa Malik isimleri haqidi gapirdik, isterdi bu se. Inshallah, agar hacat bu se, bu nasiki, yana bir tekrahla bu temiz. Bugun gelimimizde, sohbatimizde, Samad ismi. Samad demek, Kur'an da bir urundaki, Allahus Samad. 7:40 Wa hadistahan ber urundakigan, Ashab-us-Sunan ruwayatigigan, shulardan Abu Dawud ruwayatida Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam bir kishinin duaqiladikalligini isti Allahumma inni asaluka bi anni ashadu bi annaka antallahu la ilaha illa antal ahadus samad alladhi lam yalid wa lam yulad wa lam yakullahu kufu wan ahad Dib duaqigaligini, an tagfiru li zunubi Dib duaqigaligini istib bu adam shunday dua bilan duaqildiki 8:10 Allah'ın ismi azam duası bilen, yani Allah'ın en büyük ismi bilen dua qıldı. Agar şu bilen dua qısa, Allah icabat qıladi. Agar surasa bira digan dua bu. Bu narisadan qafil bu masligi mis kiribiz. Mani bu cüdeham ulkember isimler bilen uçanda. Bi'annaka antallahu la ilaha illa antal ahadus samad. Yoki al wahidus samad alladhi lam yalid wa lam yulad wa lam yakulla hukufu wan ahad. Mani şu bilen dua qigan. 8:38 shu hadistakigin, fakat, somat manis shu hadistakigin, va ayatda bir urundakigin, somat dili, shu joydakigin. Indi somat manosu, arap dili de, arap dili de birin icce manolarini kiladi, somat digani. Birincisi, sayyid manosu da kiladi. Araplar, sayyid kishini, sayyid digani, qovmda uluqu digani. Qovmda uluqu, yani, ishlar usuz bitmey digan odamni, hada raculun somatlik qayadi. Bur, somat odam digani. Yani, bu digani, 9:07 ish-isus bitmey digan adam. Yani hamma fkirde, shu adam ge suyaynadi, shu adam nima disa, shuni gapi gap digan manada islatinladi. Bi lugadda bu. Yena bir lugadda, samadda manasi, yani, içi kavag imas digan manada islatinladi. Yani, musmat bugan narsadi gani, içi kavag imas digan. Ici kavag bugan narsadi, ihtiyac buladi. Nimeyki, içi kavag buldi mi, unda u zaif buladi. 9:34 Wa lillahi'l-mas'alil a'liya, mas'alin, ichi qawag narsabilan, ichi tulog narsabilan farki bor. Insani Allah Ta'ala birinchi yaradgan payitda, unu qanchadir waqt, uzu qoghligan caliq, yirga yaradgan huwalatda tashlab boydi. Bukharini ruwaytada kilayda, Allah Ta'ala, O'dam alaihissalamini yaradgan payitda, unu uzunligi olmish zira' bugan. Olmish zira, sittuna zira'an. Wa ini unikki zira' bugan. Yani bu, qirq metrdan ziyad bolaydi balantligi. 10:04 Hazirki agar, yanayam maqsibin, 13 itajlik, 14 itajlik imaratlarga doğru gelardi. Adam a.s. boylari sunay bugan. Inayam sunca, 12 zira bugan, boylari qalmes zira bugan. Laydan yaratilgan, sopaldan yaratilgan halatda, adam a.s. şu yotgan halatlarda, shaytan kilib durub, hayran bulardi. Bu, qanaka makhluqa ikan bulurdu. Shaytan, aqzadan kilib, arkasdan chikaridi. Arkasdan kilib, aqzadan chikaridi. 10:31 Wa iqi qawag iqalligini qorib farishtadir qaytar ikan ki, bu zaif maqluq ikan, chunki buni iqi qawag ikan dir ikan. Yani bu zaif maqluq, chunki buni iqi qawag. Iqi qawag buganlarsa, iqi qawag buganlarsa ihtiyac bilay. Haqqiqatda nam shunday ozi. Insan iqi qawag. Insan iqi qawag, hamamiz bilaymiz. Insanda iqi qawag qiradigan, qiradigan, yollar bar insanda. Dayimi darajada insanda ihtiyac bubduray shoychun. 11:01 Avqat yehsiz, yana azraqdanki istima yemagandi, yana muqtasiz, agar zor kese, bir kishiga yigilab yalana digan darajida ihtiyaclik buktur urad ola. Bir qarin toqla vogandanki, shumilan bir umir boldi, bir tuydirvaldim, ahariga chakittim digan gapi yok. Yana muqtasiz buktur urad. Nafas alishlik gerek. Nafas alishlik, avqat yehsizlik, suiclik, bu narsaga insan daim muqtasiz buktur urad. 11:27 Bundan tashqariyam, insanda ihtiyacilari cilakub, Allah insanda mansina qib yaraddi. Uzi qaqilada sunnay bolis digini. Makhluqatlarina hamasini muqtac qib yaraddi Allah ta'ala uzige. Allah ta'ala fardus samad bugan yalgiz zat, hic narsaga muqtac bolmay digan zat, insanda mansina shundayi. Khasatan insana iyi muqtac qib yaraddi. Insana hawaga muqtac. Masalana Allah qadridi, hawaga amay digan qib yaradsiliki, toqrum? Shunchalik hawaga muqtac qib qoydi ki, 11:55 Bir nafas alib chikarishlik, nafas alib chikarishlik, faras qorik, adam nafas omey turmeydi. Ukulay sayizam, tur sayizam, yur sayizam, yu gur sayizam. Xanday halatda boy, nafas alchis kerek. Azrak agar nafasda qisib turse, adam hama nasa gerhazi bolaydi. Adi su itishligam qot tushunday, akati itishligam qot tushunday. Insan, ya ki, masalan, istiqlikkeye muqtaj bolaydi, soqilikkeye muqtaj bolaydi. Shamalgeye muqtaj bolaydi. Hama nasa kerek. Yaroglik bo mese bomaydi, qaranoglik bo meseyem bomaydi. 12:24 Mənim qasas suresidir, yarğılıklı nimet haqili qepirgəndir. Əgər Allah Ta'ala budun dünyanın yarğılıklı qipoygəndiydi, qarangulikli yoxqul, kim islərgi bu nimetini qarangulikli qabgələrdi? Allahdan başqa. Demek Allah Ta'ala qarangulikliyəm bizgi ihtiyacımız üçün yerətti, yarğılıkliyəm yerətti. Həmən ərsə qisqəsi. Şamal həm, ıssıqligəm, soğugligəm, yiyidigən, içerigən, həmən ərsə. Farzandki muhtacimiz. 12:53 uylanishlikke muqtaqimiz, ayyallar turmishqorushlikke muqtaq, hani shunde yaratilingen insan. Insan mihirge muqtaq, ilimge muqtaq, yana uylab qarayk turgen turmishimiz muqtaq, hazim hanshi turishimizde ihtiyacimiz bar. Hani biz bilmegen ihtiyacimiz, nasilen, giygen oqatimizde hazim bolishligige qancha ihtiyacimiz bar. Agar bir kishini agar uti ya hazim bolishlig cihazlardan birce islimi qasa, uja adam uzu bu utira, utirgen joydi. 13:21 Sağlam adamlar bunu siz meytte bim alal otururladi, un ucida qancay narsay bubi atdi. Un ucida qancay narsaylar bubi atdi. Insan, bu narsaynin farki qib olmeydi. Demek, Allah Ta'ala, man ucindeyi, insani muhtac qilib yaradi. Yani, ihtiyacı umuman tuge meydigan qib yaradi. Qiyamat, ta ki cennetke kirginche, cennetke kirginnaykin insange, Allah Ta'ala, hamme narsayni muhayya qilib koydi. Yiyidigan, icadigan narsaylar... 13:50 həmən hər sənə Allah Ta'ala inzonya muhayyakil qoydi, cennetki qirginlankini. Bari bir ihtiyacı boz, cennetki qirginlankini nəm ihtiyacı boz. Demek, Allah Ta'ala'nin somat ismini, somatni bu, lugavi manası da, birinci manası, sayyid manası da. Yani, bu digani, ussiz is bitmey digan zot digani. Sayyid digani, ussiz is bitmey digan digani, ikinci manası, qavag imas digan manadı buladi. Amma shar'i manada, shar'i manada, somat digani, 14:20 Manasi, butun xalaiqlar Allahka muqtaj boladigan zat digani. Yani, huwa shay ulladi yasmadu ilayhi kullu shay. Yasmad digani, unga basini kutarib, unga ihtiyacini chikayat qilad. Hatta ki, itibar birisayiz, kabutar tukum qoyishbaytida basini tipayi kutarib, ova siqirarigan. Tawuk ham tukum qoyishbaytida basini osmayi kutarib. Hatta tuya ham. Agar tuyani balasini tartab qoyilisay uzdan, tuyadan, 14:49 Balasini tor tuvab qoyilisi, tuya nalakiladi. Qut adam yiglegindi, yigleb kuzilardan yasha qizib, ki ahirgi ishi basina Osmani qotiradi. Yeni Allah ki ihtiyacini nalakilip durub, ihtiyacini shqayat qiladi. Suleyman a.s. Yağmur suresi ucun çıxdilar. Yağmur suresi ucun mumiller bilan kiçilik beytlerdi, yulda bir cumalini Osmani qarab durub dua qiturganligini ishtilar. Çünki Suleyman a.s. hayvanlardin tillarini urgatilin gendi qishigi. 15:18 Shunday yamğır suhrab turgandi, cumali. Bu kishi shunday qaytti ki, buldi qayti uriylar, bizdan başqalar suhrab uganayka yamğır duru qaytti. Yani u shayt cumali ham osmange qarab turub, Allah ki hajatini shikayat qiliyabdi. Ham man arsa, bütün mahlukat, kim bocistan, dingizdaki baliglarda olasizmi, başqana olasizmi, bizni turgan turushimiz, Allah taqla ge hajatimiz boz. Allahu samad digani, bütün xalaiq unge muqtac boladigan zat digani. 15:48 Yani, maqsud zot digani. Maqsud digani, u qasqilinyan. Nima hajatiz busa, Allahdan surayin. Nima hajat busa, hatta ki kushlar, hazir etkinimizde kushlar, meslin, kabutar, yoki tuya, yoki tauglu misal qillik, hayvanlarni hemmasi Allah Ta'ala ge ihtiyacman buftir ganda, bu cahil insan, va faqad shu insan milan cin, insan Allahdan, başqadan hajatin surayin. Yani, kimden surayin didin? 16:16 qiyamat qiyamat qiyamat qiyamat qiyamat 16:46 budlarga ibadat qiganlardan kura kum adashgan? Yin adashgan adam manishi adam. Qa halanki ular, budlar, bularda qigan duasidan qafil. Ushe toshlar, shu chuplar, yoki bulaglarga barib sigin etgan adamlar, daraqlarga barib sigin etgan adamlar, hajatini etib minge farzant bir, min isimge baraka bir gindi, polcilardan, qiyagdaki, yalganci kezaplardan barib hajatlarini sur edigan adamlar. 17:13 Hic zamandan bir vaqtlar aqli caygi kilib uylab kormaydimi ki, bu uzi mingi uqshagan bir hajatmand bosa. Yanizdi, bir seferda adash qab, masam bir adam yoldan adash bosa, yanida ki, uzi qoxshab adash pitetkin adamin yol qayagda dib soramaydi ki, uyaqm uzi qoxshagan adashkin adam bosa. Ya ki, muqtaj adam basqa bir muqtajdan barqtorib, acidan ulaman da votirgan adamgi barqtorib, mingi nam ver, su ver disa, budima diganigib qolaydi. 17:41 hamma mahlukatlar, butun xalaiq xocatini Allah ki shqayt qiladi. Mumillar, khursanchilik peytidi hem, shiddat peytidi hem Allah dan iltijaqsa, munafiqlar di farki, shiddat peytidi Allah ki iltijaqiladi. Hatta munafiqlar hem, munafiqlar hem Allah dan iltijaqiladi. Likin ular di farki, qincilik peytidi iltijaqiladi. Irkincilik peytidi Allah dan sorimaydi ular. Mana şu ularini, mumillardan farki shundi. Ikinci manasi, 18:11 Samaddi birinci manasi shu. Ikkincisi, Allah Ta'ala'ni, Samaddi lugabi manasiti, qawak imas digi manani bildirdi. Allah Ta'ala, la jawfa lahu, qawak imas digi manada islatinladi. Bunu kayfiyati Allah ki malum, qanday ikenligi. Biz Allah Ta'ala'ni sifatlari haqqida yapirganimizde, manalariga iman kiltiramiz. Manalariga. Mesela, Allah Ta'ala islatimi, 18:40 ishtadi. Qan dayi ishtadi? Biz utamani bilmayniz. Kayfiyyati Allah ki malum. Laysa kamitlihi shay Allah ta'ala hiç narsa Allah ta'ala ishtansi ki uqshamayn. Hic bir narsa Allah dayi imaz. Allah ta'ala ishtu uchi, Allah ta'ala kuru uchi, shu qud dushun dayi Allah ta'ala insanlargi uqshab, iqiqawak imaz. Unu kayfiyyati Allah ki malum. Allah hu samad digani, mani shu manani ham birayn. Uchuncisi, samad digani ki, 19:11 həmə sifətlərdə kamil manasını birəndi. Yəni, samad digəni, ərəb dili də, kamil manası dəmiş dətinlərdi. Allah Ta'ala haliq ligi də kamil, Allah Ta'ala quvvati də kamil, Allah Ta'ala cebaruti də, cebri də, azab laç ligi də kamil. Azab liyməndi isə, Allah Ta'ala yitərli qe azab qeydi. Əgər nimet vireməndi isə, yitərli dərəcədə nimet verib qeydi Allah Ta'ala. Allah Ta'ala hikmət, 19:40 sahibi, hikmatlik ikanliki de kamil hikmat sahibi. Wa ilimi de Allah Ta'ala kamil. Hic narsage Allah Ta'ala muhtaj bu meydi. Ibn Qayyim rahimahullah quddu shu manani Bada'i ul-fawa'id kitabida itkani kallar Allah Ta'ala hamme sifatlari de kamil, ilmi de kamil, ishtisligi de kamil bugan zat. Qisqasi uxe Allah Ta'ala bunde kamil, bunde kamil demesten Allahus samaddi qusiz bu. Allahus samaddi se uxe mahnalar 20:11 odamni xayalidan u cikiribizdi. Yani, samad digani, buddun sifatlarini hamasi mukammal derecegi yitkendi yani. U shandan bilin ki, bu, Allahu samadni muci qul hu Allahu ahad suresi sulusul Quran, Quranin u cidan beri ikanligini manasini u cimdan cunamis ki, samadni manasi nuayetde kattide manani biradi. Yani, Allah subhanahu wa ta'ala'nin buddun isim sifatlarini u cigi cemligin bolaydi u shandan. 20:39 Allah Ta'ala azab birisligi de qamil. Allah Ta'ala qahr da qamil. Agar bir kishige qahr qisa, u yeterlice qahr qiladi. Agar rahmat bilan urasa Allah Ta'ala, rahim qisa bir kishige, Allah Ta'ala qamil rahim qiladi. Allah'nin rahmati qamil. Rahmati naqs bugan narsaya qiyasilasayiz, agar bu qiyasil auladi iladi. Masalan, harbirimizde onamız dozakke tashab, ologa tashab kudiradirmizdi. Kudirmaydi albette. 21:10 Lekin anani rahmati naqis mi, kamil mi? Naqis bubturib, uzilin farzantini kyudurimese, Allah Ta'alanin rahmati kamil bubturib, qindik uylistirim. Allah Ta'ala bendasini, shun calig rahimlik giy bendasige, hamme sharayitli qili biradi, biz bilgen ve bilmegen narsalarini. Biz bilmegen qancha Allah Ta'alanin rahmati bub. Mani shu qaynattu uzida qancha ishlar buley ebti. Hali bur katta bi chekige cikib getmesta, adam uzilini, 21:40 agar azalari haqqida ozraq toqtab uylalq warasa, kim agar uzini tanisa, Ibn Qayyim rahimahullahi itkallar ki, kim agar uzini tanisa, Rabbisini tanidi. Kim uzini qancalik, uzini ociz ikanligini bilsa, uzini muhtajligini bilsa, va bu ihtiyacini qayirdan qanetgan ikanligini bilsa, uz uzidan Allah ta'ala ki sacdaq warad olum. Insan ma'rifati suni inarsa ki, qalbke ma'rifat kirgen zahati insan boshqa chen suni inam qolad. 22:09 Bu nersa biz bilen sahabalarda urtamizdi ajilatadigan nersa shu uzi. Mani Sa'd ibn Abi Waqqaz, Sa'd ibn Abi Waqqaz Mekkada uzi onasiga yaksilig qilisligi bilen mashhur kishi gugin. Sa'd ibn Abi Waqqaz onasiga juda qob yaksiliglar qigin. Kin Rasulullahga iman keltirdilar. Iman keltirganligini korub onasi razib humadi. Sen bizdi otobolarimizi dinimizda ayin edin. Qaytasan bu yulin den diganda bu kishi qaytmadilar. 22:38 Agar qetmey digan busay, mi oqot yimasdan oqimdan uleman dedi. Oqimdan uleman, kin adamlar icide sharmaynayn cikib yuradi ki, bu onasini uldirigan diganlar sana bir umir icitesan seni. Oqot yimey koygan onas. Hatto ki oqot vaqti buganida taqtani oqiziga tqib, chubbina oqizina oqib, oqot tqib, macburla bir iki kultim oqot yutqisa digan derece de oqot yimey koygan. Xun chalik derece de oqot yimey koygan iken. Xunda saat onasi getken iken, e ona, min Allahke iman kirtirdim, 23:09 agar sizde yusda nafsiz bolib, har kunu bitta-bitta cik kitseye, min bu dininan qaytlayin, xoqlayin, yin xoqlayin, atchizdan ulin diganaydi. Shunda Allah Ta'ala shuu haqda Quran nazil qildi. وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَىٰ أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا ۖ ۖ ۖ ۖ 23:37 likil seni kafir bolishlikke undasa, Allahke asi bolishlikke undasa, unda ularga itaat qemagindiga. Mene bu kishi, mene shu halatta qarenki aldinki onasiga yaksili qibirgan halatida, Allahke bugan iman u kishini tamami basqaca insange uzgatir qoyiga. Yani insan bir kalime insange kirib, marifat insani tamami basqaca adamga ilantir qoyishligi, juda qob tarixta bugan. Bizi mammamiz nima da ihsasiz. 24:07 Sizgi organlarimiz dimizmi, bir narsiga itibarimiz yox, qafil bu qagamiz. Atrafimizda qancha-qancha ibratligi vaqiyalar bu utkiti uradi, undan pandi nasihat alishtigan narsa yox. Hayat kutdiki refleks shakligi, yani bu kutdu bir adati halga ilan qagin. Ittalib bulayabdi, kichkurum bulayabdi, ittalib bulayabdi, kichkurum bulayabdi, hayattan qayaqa kitiyab biz bu mashina hazır, bu hayattin arabasi aldinge qarab durub, bu sayara kitiyabda aldinge qarab. 24:37 Bir kunu kip turub, jarga tushadi, bo jarga tushus digani bizda ulimiz digani. Har birimizdiki shu kit yapdi shaqarib. Tukhtamasdan kit yapdi. Bir kunu barib turub, jarga tushadi. Lekin usha jarga tushgan bitdi, jannatdi bahiga tushadi mi, yoki dozakdi chagiga tushadi mi? Bundan pandi nasihat olusligi uchun, adamiga ozraq ihsas gereg. Mani qanabini, wakiyasina iti birgandik qanabini. Shuaibat ibn al-Hajjajdi, kolida uksu tawbagi keygan. 25:05 Basirada judayam Araghacha digan Al-Keshodan bugan. Araghacha digan, judaqub Araghacha. Bir kunu Araghacha mandib shirilariminan bir jagi kechiliyida vaadalashib, yolga chqitdurgan payetda Shu'abat ibn al-Hajjaj, Shu'aba yani bu kuxu muhaddislerden, katta Islam umamlardan sobtanladi. Qutta Abu Hanifa, imam Shafi'i, imam Malik digimiz, qutta imam Maliklar qatarida, imam Maliklerden am kuru katta kuxilerden bugan. 25:31 shu kshu shogurtlariminan katda bir cemaatlinan kiyiganda u kshuni acaplandiriganda bu shaykh kime kyan bu? Kim bu diganda? Bu muhaddis bu diganda. Muhaddis nima qiladi diganda? Hadis eytaydi. Bu hadis eytish qana qeybu. Muhaddis binirsin sotadi mi? Kim bu muhaddis nima qiladi diganda? Ular etkin hadis eytaydi. Kin barib turub ishagini cilovdan ushlob turub tukdatib qani minge bir hadis eytib ergin chigit diganda. Shunda azraq uylanib turub turub shu'oba sanadi bilan qalib hadda sanak. 26:00 qulan qala haddasana qulan dit qala Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam inna mimma adrakan nas bin kalamin nubuwati il ula iza lam tas tahi fesna ma shi'id Odamlar, aldinggi fayqambarlar nubuwatidan Odamlar yitibbargan ilmi, yani khulasasi shuki agar uyal masayin bilgan shi'in nqilawur digan uyal masayin bilgan yin nqilawur, mani shi joyda uqshini qalbiga shu kirb geldi bit de kaliban shu qiyandan kirb geldi shun de islamgi birdan tawba qaldi 26:30 Üyge qaytib kib durub, üydaki araq buçgalarda araqlar durgandi. Heme buçgalarda yiqtib, anasi qaytigan akan ki, e ona, meni ortaqlarim kisa, meni kitgan dibayti, meni indi yogman. Cikib adamladan soragan akan ki, in alim kimdib soragan da, in alim malik digilgan aki. Imam Malik madinada bugan, uksi basira davazibki Iraqda. Xu cayda Iraqdan togri madinaga qarab canavurgan. Barib, Imam Malik ta alda da otirib, Imam Malik ulgini ce, Imam Malikdan darsogan. 26:59 imam Malik ulganladan kin, kin qaytib horgan da uzu shu'ba ulgan bugan ekin. Shunu chunam qanabi bu Bukhariyni shayqi boladi. Imam Bukhariyni istazi. U shub zayt etkin qanabi. Shunu chunam qanabi imam Malikdan bitte hadisi istigan u manishe hadis u kishinin hayatini uzgatar horgan. Hatta Abu Hatim, Abu Hatim ir-Razi bu kishi muhaddis bolib, yani muhaddisladim carh ta'dilda juda qattig mutashadidladan. Uncho muncho adamda yaxshi demaydi bu kishidda. 27:29 Ushe kishi qanabi haqida etkinneke, min bir artta muhaddisti, Allah uchun hadis etkinligini suncalik kurmagan mal digi. Yani qanabi hadisini Allah uchun etad digi. Yani ushen dey alkesh bugan odamni, bir vaqt kekiygen peytte, hayati qanli derecegi uzgarik etkinligini kurim. Sheikh Abus Haq etbiradilar, bir günü bir masjidde muhazara bulu yapdi, ayollar toghurisda muhazara bir yapdi. Yani masjidde bir ilimli kisi muhazara bir yapdi. Ushe peytige, 28:00 Maçitdi tashqarsidan bir raqske tushadigan ayol utqalishligi tor qib qoygan, ullaqni qadaribili. U ayol başda uza adamlarida uylarda yorub pul tapish ucuq hizmat qilib, unu ishigide yorub, uyunu supurib pularaygan, unu ishigide barib pularaygan, iri yuk. Usha xalatda qinalib yurgan payitda, bir unu ayolga dardina etkin payitda, bunaka qinalib 20 cunay, 50 cunay qib yurasanm, artisli qigin, uynchili qisen kertte pul tushadidib, unu usha ihtiyacidan faydalanyib durub. 28:29 raqqas alikka qab qitib, qab ta raqqasa buq qitgan eki hali qayyod. Bayib qitgan, ham raqqasa bugan, ham bayigan, bur kuna raqs kanzir birishlig uchun, raqs ki kitadigan payitda, narigi tamanda zal baraygan, u shayngan utishtan aldi, yolda toqtab tur, matcidlarda aldi larda, misirda suni ahlat qoyatgan bir nimalar bar. U shay su uchamandib turub, shunnaq matcid tamanda utib, su uch payitda da qilaqiga muhazara birayatgan shayqtik, ilmasi qab qirgan qilaqiba. 28:56 shu qulaqiga kirgan baytda, shu zahati tawbagi ki gani. Masjidka kirib, xat yazi beri abdi ki, meni birar ta namuslimda sakla pakiza ab yuradkan irkaik bose, ayaqini yub khizbatin qile man. Meni tawba qildim, hamma qiga ishimdani tawba qildimdi. Yani bunagangi tawba, yani bittagab insani hayatini tamaman ozgartir varad. Banay shun arsi bizgi itchimi. Sahabalar bilan bizdi urtamizda ki farq shundi. 29:23 Demek, samatni manası, demek, birinci manası, bütün hacatlar unge çıxadigan zat digan. İkincisi, u insanlarga uxşab, çıxavag imas digan. Üçüncü manası, kamil manada, yani hamme sifatları da Allah Ta'ala kamil digan. Mano, şu manası, cunekatta mananı biradi. Allah Ta'ala azab birisligi de kamil, rahmati de kamil zat, nihayasiga, yani bir nihayet derecede kamil zat digan. 29:53 Qurtinchi manasi, samad diganini ulamalar suni tabsil qigani qen, Qur'an da uzda uz tabsil qigani samadda, alladhi lam yalid wa lam yulad. U zat tughmagan, bat tughulmagan. Lam yalid, u uzda nasil qaldirmagan, wa basqa nasildan qigani imaz. Allah ta'ala uza awal bugan zat. Qud suni, Allah ta'ala Qur'an da basqa yirdayatadi ki, huwal awalu wal akhir, wad zahiru wal batin. 30:21 Allah Ta'ala u awwal bugan zat. Yani, Allah Ta'ala uze in awwalgi zat. Hamma narsa makhluq, Allah Ta'ala ularini yarad kenden kiyin payda bugan. Allah Ta'ala ane awwali yuq bugan zat. Yani, azali wa abadi bugan zat. Mana shu manada? Lam yarid wa lam yulad. Amma uchunchu manada Allah Ta'ala kamil digan manana wa lam yakun lahu kufuwan ahattan ali. Yani, hichbir kishi Allah ka tingbo meyli. Baziruwayatda, 30:50 وَلَمْ يَكُلَّهُ كُفُؤًا كُفُؤًا كُفُؤًا ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ 31:19 Arablar samaddi, as-sayyidu l-ladi la yuqfa'u dunahu amru, hit yaki shayy. Usiz, hichbir ish bitmeydi gyan zatdi gyan. Allah Ta'ala aralashmese, hich nasib umeydi. Allah Ta'ala amr qimese, hichbir nasib umeydi, hatta ki, kul, mani shu jaydan tipegi kutarilme qoladi, Allah Ta'ala un yaratmese shayy. Buna misalini, buna isbatini kursatish uchun, Allah Ta'ala icimizde bazibir halatlarla istisnayi tarzda kursat qoyadi. Sopba soq yurgan adam, 31:50 Bir maşinasi bilan bir hadisaga uchiraydi da, tamam qul ayaq islami qala. Shunday bolishi munkunmi yovmi? Har birimizgi. Onarisa har bir adamgi bolishimki. Nima uchun uşa adam? Masa miya islap turbti? Miya islap turbti? Shu qulliku tershkirek digan narsani biliyabdi. Lekin qul qimillamaydi. Qimillatda mandisa uşa qul qimillamaydi. Demek Allah ta'ala yaratmasa shu ish bomasaka. Allah yaratmasa hiç narsa bomaydi. 32:19 Mani bu narsani bizgi Allah bildirisi uchun shuna qangi istisnayi tarzda bazibir halatlarini Allah ta'ali bizgi kusat qoydi. Istarzda busa bir hikayesini etibirgan edik. Muhammad Hassan etibirgan, Misrda bir kattab xay kishini, 600 milyon dollar pulimni, pulimni bir islatishlikki almesh emandiydi. Bir numada masinada avariya bolib, islimi qoygan, buynadan pas islimi qoygan. Tu shaydi qatib qoygan, kunduzum ilan shamporum qizmat qiladi ediydi. 32:47 uqlu barakin, uqlu kitkin, xatini olgin ushin, basqa hic kimi yox. Kunduzi binan khizmat qilad, kicasi bugan da, shaperim yaxshi uqlo betkin bolad. Uyqati edisam, icimi achiydi harikigi, badanlarim qiciydi ushin, tindalashka qulum barmaydi. Agar qulum barsa, shu qulumda hamasi gelmashan mandi. Altyuz milyon dollarga, shu bir marta tindalab qoyishlik gelmashan mandi. Bu nimatni hicbir hayatta adam oylib gorgan mi yoxmubini? 33:13 Agar Allah bun nimi chinkursi chabdi, nimi qe bu xabar bizgi hitgili yabdi, takrara takrara edilinib Allahin qadari, bilin boli yabdi bu. Yani bu narsa bizgi shunu istatadi ki, bilin ki Allah agar yaratmasi, qulus qimirlamaydi joydi. Oyaqam qimirlamaydi, quzimiz yapilmaydi, acilmaydi. Shundi qob qitar oda. Mani ulgan adamdan kuramiz bunu. Ulgan adamd, ruhuna Allah ta'ala qob qoyganan ki, qarayn. Shundi bir nasega ilani qoladi ki, tizrak obar kumish kirek bu qoladi. Boska nasega asimi? 33:42 Har qancha biz uchun aziz odan bosiyam, obar qabirgi kum kiliyishdan boshlanirsanaz. U shahalatiga burkun hamamizam chup qalamiz. Bunarsani biz bililik ki, Allah taqala bizgi ordan bir tuttu. Hatta kuzimizda açılib yapiliyishligiyam, kulimizda bitti harakatiyam, sochimizdaki bitti talat tukni usligi wa tukiliyishligi Allahun amrimi den buriyab. Allahus samad digani manishib anani birayab. Yani Allahus samad digani... 34:09 birrar bir ish, unu iznisiz, unu başqa ruhusiz bumaydi digan. Hicbir ish, kattik ish busin, kichik ish busin. Agar shu managa iman kiltirgan adam, Allahdan bashqadan, agar yana umut qisa, uzdan kursun adam. Agar shu managa iman kiltirgan adam, Allahdan bashqadan kursa, Allahdan bashqani manamatadan kursa, Allahdan bashqani razqilamandib durub, Allahni ghazablantirse, bu adamdan kura cahil adam bumasa gerek. 34:38 in cahil adam Allahni qazablantirib, Allahni mahluklarini razigigan adam bolar. Wa in ahmaq adamam shu, undanam kura ahmaq roghi, Allahni qazablantirib, uzini hayatida rahat qalishi chunmaz, basqa bir adamda duniyasini abad qigin kishi bolar. Na bu hayatta bir yaxshiya shaydi munafiq bolib, na bir ohradda bir nasibasi bolar. Demek, Allah hu samad diganligi judikatta manalarini foda qilad. Agar aynab qarisayk, 35:09 Allah Ta'ala bütün sıfatlarda kamil bugan zat, vayyana, beşinci manası şu ki, u usiz is bitmey digan zat digani. Hicbir is usiz bitmeydi, kulla yawmin huwa fi sha'n. Har bir kunda Allah Ta'ala bir, u sha'ni tepsiri de, shu ayat tepsiri de, ar-Rahman surasini, u qizanimizde, man shu nasi qayalimizi kilish kirey. Allahu samad qayalimizi kilish kirey birdi. Yani, kulla yawmin huwa fi sha'n digani, Allah'nin halatiden biri, 35:37 uldiradi, dirildiradi, kimlardadir aziz qiliyabdi, kimlardadir xor qiliyabdi, kimlardadir qesal qiliyabdi, kimgadir shifa biriyabdi, vaha ki oza har kunu bir ishi sadir buladi. Mana shu Allahni qiliyadigan ishlarida biz shunda aylaniyib, aylaniyib, aylaniyib qiti uramiz. Qutdi ki, bur tabir joyiz busi, daryoda oqadigan subuk qeymiz biz. Allah oqlagan tomani qikarabi oqizadi biz ushe daryoda birbirimizga urulib, urulib, urulib oq qiti uramiz. 36:05 Tugt elmeyesiz, orqige qeyt elmeyesiz. Allah'ın qanunu, məni shundi, faqat kina birden bizden talab qilinyen nersi, biz qalbimiz bilen, agar Allah'ını taniysek, bundan kura baxdik nersi bu meydi biz için. Hayat qoqlayn, qoqlamayn, utkitar. Bir kini kib durub, hamamizde hayatı mustu qeydi. Lekin aqibat kimge buladi? Aqibat taqvadar adamlardiki buladi. Kim taqvadar buladi? Allah'ını tanigen adam taqvadar buladi. Rasulullah itdilar, ana a'lamukum billahi wa atqakum lillah. 36:34 Men silardi inq Allahni tani uchiraqlari iman, wa inq Allahtan taqwaqili uchilari iman. Allahtan taqwaqili digan adam kim? Allahni qurb tani gyan adam boladi. Allah Subhanahu wa Ta'ala, yenne takrar etemiz, uzini kitabide, uzini tanitdi. Mani shu tanitishligi de, Allah uzini isim sifatlari bilan tanitdi. Mani bunu arablar judayim yaxsi chungen. Somat kalimasini arablar juday yaxsi chungen. Azibiz Quran-i Karim tarjimalari de, 37:00 Allahu samaddi tercibasi qarisis, Allah bihacaddir, digaz bitar. Allah bihacaddir digani, samadni tuluk manasi imes, u bir cuzi manasibir. Turu bihacadligini manasibir. U bihacad digandi, bihacadlig bilan makhtab bu midi? Belki, basqalarini hacati unga chusha digandi iskirik. Bu bir. Ikinciden, sifatlari da kamil digan manani etilimi epti birdi. Yani, Allahu samad digani, Allah ta'ala butun sifatlari da 37:29 qamil digani, hamma sifatida qamil, ilmida qamil, Allah Ta'ala qudratida qamil bugan zot, hamma hamma sifatlarida Allah Ta'ala qamil digani. Va, yana, ahirgi manasi, nima buldi, Allahu samad digandigi, usiz ish bitmey digan zot digani. Hicbir ish Allahni vakalatsiz bitmeydi. Wa kani Allahu ala kulli shayin wakili. Allah Ta'ala hamma narsani wakili. Yani, inima digani bu, wakili digani? Sabaplar bilan, 37:59 Sabaplar bilen netice urtasda Allahni vakalati bar, Allah ruhsat bihirmesa usha ishbu meydi. Masalan Allah kuydiradi. Allah kuydirib yondirishlikke sabab boladi. Kuydirib yondirishlikke sabab boladi. Likin Allah buyursa usha kuydiradi, Allah buyurmese kuydir meydi. Bunu Allah ta'ala Ibrahim a.s. ge uxsab bazibir misallerde Allah ta'ala bunu kursat boydi. Allahga tashlangan peytta Allah kuydirmedi. Nige kuydirmedi? 38:27 Çünki Allah Ta'ala alawgan ima dedi, ey alaw, Ibrahimge salamat bugun dedi. Kuni berdan wa salaman ala Ibrahim. Ibrahim aleyhis salam alawdan küymestan şun dey, alawdan yurup çıplik ikan digini korup, atasi azar etkin iken, seni rabbin cüdayam yahshi zatakan, ey Ibrahim digin. Ni'mar rabbu rabbuka ya Ibrahim digin iken. Yani ey Ibrahim, seni rabbin en yahshi rab iken digin. Ibrahim kafir bugun. Yani kudratini Allah Ta'ala kursati koyupti. 38:57 Qazi bizge Allah ta'ala qudratini qorsat mi yapti mi? Har bir narsani rizqi Allah ge imes mi? Allah subhanahu wa ta'ala kimin rizqini uzdan basqa ge tapshir qoydi etinci? Nimani rizqini deyilik? Kim diyenmez? Na qushtu etesimi, na bir baliglarini etesimi, hayatta nimani etinci rizqi kimge? Rizqi Allah nizimmesige. Shunya iman kiltirgenmiz mi biz? Allah ta'ala quranda etedi ki, Wa ma min dabbatin fil ardi illa ala Allahi rizquha. 39:26 birar bir yirde urmalab yuray digan canivar yuk ki, un uchide insanam kiradi, un uchide cumalilaram kiradi, hashalaram, bitlar, burgalar, hama narsa kiradi. Birar bir canivar narsa yuk ki, illa unu rizki Allahun zinmasi ki, ala Allah unu rizki Allah ki. Ta ki Allah Ta'alanin bir rahmati buldi, ki bizni rizqimizdi uzdan baska geq qoymadi. Agar bizni rizqimizdi uzdan baska geq qoyganda, insallar uşa nga ibadat qiqiciligi munkudidi, chunki bu rizqimizdi bir yabdidi. 39:56 Bir farishtani eger bir taqda suga chukar qoyib, ya bir balan cayga chukar qoyib, kim nima sura barsa, ushe nga farishta beri ursa. Farishtan kereg mi? Bar, anam farishta beri yapdi. Bar, farishtan kereg, mengi okul kereg, mengi qis kereg, mengi pul kereg, mengi kesal edim, shifa beri, uber, buber, nima disayiz, beri ursa u farishta. Odamlar nima ushe farishtaki ibadat qiladi mi? Anak ushe farishtaki ibadat qiladi. Allahin rahmatiden, birrar bir isni Allah ta'la uzden baska kitab shirmadi. 40:24 Bu mese Allah qadridi bitti mahlukini churquyib, bitti farishtasini churquyib, bu ishlaridi bacartirishdiki. Allah da ula bacartirdi ham, yomgarlaridi yogdirdi malayikalargaya, korlaridi churtirdi, shamallaridi istirtirdi, butun katta koinotlaridi ishlarini malayikalargaya bacartirdi, likin hichbir rizqini malayikan quliga qoymaydi. Bu rizq Allah etki min uzimdi zimmemde didi. Odamlaridi umri Allahini zimmeste buldi. 40:53 Allah Ta'ala bilgilab berdi, falanchi, falam vaqti yashaydi. Falanchi, falam vaqti yashaydi, falanchi vaqtta ulad edib yazdirdi farishtagi. Ibn Masudda hadisida ki gyan. Yani u shanda etkanki, silarini bittilani nir camlanisligi, anasini qarnada qirq kun nutfa halatda buladi. Kiyin qirq kun u alaqa halatda, laxtaqan halatda buladi. Undan kiyin bir çimdim, bir çislam gush halatda buladi. Bir yuzi girma kum bugandan kiyin farishta yubarladi, 41:25 Wa shu farishtega Allah Ta'ala buyuradi, bu adam qancha umri kuradi. Qancha narsani giydi, rizqi qancha. Qancha rizqi bar, qancha umri bar, wa amali qancha. Wa jannatimi, duzakimi shundi yaziradi Allah Ta'ala. Buna ishini Allah Ta'ala hiç kimge, na bir farishtega, na peygambar, na bir vali, saliq kishilerge bu narsani koyup koymadi. Bu yem Allah Ta'alani ketta bir rahmatiden buldi. Mana bu narsiler, bizge Allahni somat ikerligini bildiradi. Allahu somat, demek, mene shu biçti manada kiladi. 41:55 Bixte manadikiladi. Tekrarlaymizmi? Birincisi nima manayken, birinci manasi, butun mahlukatlar unge muqtajdi gani. Ikinci manasi, insallargi uqsab, icci gavak imasdi gani. Unu kayfiyyati Allah ki. Xande ikenligin Allah biladi. Bunu tekraraytamizmini. Gaxilab tushumayizdi bunu. Uchincisi, nima buldi, sifatlarida kamil digani. Yani, hamme sifatlarida kamil. Mana bu, samatni inkette manalarda. Turtincisi, samat, 42:24 Bu üçüncüdeki hamme sifatlardaki hamil diganligini, wa lam yakullahu kufu van ahaddan chundik. Yani, hiç bir nersi Allah deymez. Bani bu, samadni manası. Wa yene samadni bir manası, lam yalid wa lam yulad. Turdinci manası bu. Tugmagan wa Allah ta'ala tugulmagan. Tugush wa tugulush bu insalarda, makhluklarda buletgen, Allah yaretgen bir nersi bu. Allah ta'ala na farzantge, na ayolge, 42:52 na yiyish, iqish, buna qangi narsalarga, hichbir narsaga muqtaj bomagan zat. Belki, basqa mahlukatlar Allahga muqtaj bolaydi. Turdda boldi, 5. sinima boldi, usiz ishbitmeydi digan. 5. mana boldi, yani usiz ishbitmeydi. Yana takararlaymiz. Samatni 1. manasini ma boldi, butun mahlukatlar unga muqtaj bogan zat. Maqsud zat, yani u qasqilaydi. Burar ishiz busa, Allahga qarab kit orayz. Kudda hazir etkanimizde, 43:21 Məsələn, farandələr həm, hayvanlar həm, həməsi Allah ki muqtaj bulat. Ikinci manası, Allah insallarga usab içi qavag iməz. Üçünci manası, Allah həmmə sifatlarda kamil. Furtinci manası, Allah tuğulməgen və uzdan nesil qaldırməydigan zat. Və bişinci və axırki manası bilimə buldu, uzsuz iş bitməydi. Yəni, uz shunday sayyid zat ki, Allah ta'ala, undan u... 43:49 agar Allah Ta'ala man usha ishqa busundi, mese bu meydi. Harzime gen ishlar ham. Hatta bir daraqdi bergiyem, Allah ne izlisiz tushmeydi. Wa ma taskutu min waragatin illa ya'lamuha. Birar bir berg tushmeydi, illa Allah dilmi bilen tushaydi. Mene bu narsan, Qur'anda agar biz waraglaydi gen busaydi, shu manalarda kuzaldi mizgi hiltirib, Qur'an waraglaydi gen busaydi, bizgi kub-kub ilimler ocaladi inshaAllah. Demek shu, azib min etmaksubu gen nesalar, samad manasta shu idi. 44:20 Yenə Allah Subh'anahu wa Ta'ala'ni isim sifatlardan biri Al-qawiyyul-matin. Al-qawiyyul-matin ismi. Bu isim, yenə bungan muqaddimi qisek, Ibn Qayyim rahimahullahni geblari, adamlarini in tani uchiraqı, Allahini tani uchiraqı, Allah'tan qurq uchiraqı bulaydi. Demek Allah Ta'ala'ni qancalik, hazi mesele samad digani biz bazlarimiz uchun, minarisi balik mi yengilik buldi. Samad digani Allah bihaj etdi bu kituramist tarjimadi. 44:50 Lekin unu 5-da manası bar oken. Bazlar 9-da manası bar oken. Lekin uşa 9-da manası şu 5-tani shikir kita. Allahu samad digende biz bu manalar birdan fikrimizde elanish girek. Kim u samad digende dimedi gani? 5-da mananı hazır tekrara tekrara etdik. Qutusunday bu, yana bir Allah'ın isimlerden biri Qawiyyul Matin ismi. Allah Ta'ala'nın Qawiyyul Matin. Yani bu isim Zariyat suresi de Zulquwatil Matin dibdurub. 45:20 alquwatil dhulquwa almatin qushil qiyan. Yoki, basqa ayatlarda, liya'lamallahu man yakafuhu bilghayb, inna allaha qawiyyul aziz. Qawiy, aziz bilan, qush qiyan. Yoki, wala yansuranna allahu man yansuruh, inna allaha qawiyyul aziz. Allah Ta'ala uzige yordan birgen kishilerge, Allah Ta'ala albatta yordan biradi, Allah qawiyyul aziz bilan. Tekrar-tekrar joyladakiladi, Allah Ta'ala qawiy, aziz. Yani, 45:49 qawiyini lugavi manasi kuchilik digani. qawiy digani nimet kuchilik, in kuchilik digani. Allah ta'ala qawiy diganligi, uzi Allahini ismide bu qawiy diganligi mutlak quwat sahibi digani. Allah ta'ala quwatini xalkida kursati koydi quwat sahibi digani. Allah ta'ala xalkida quwat sahibi bu nasirki somat manasi bilan birge bağlaqligi cayib barbini. 46:15 Allah Ta'ala xalqida uzin quwatini korsat qoydu. Masalan, Dengizda shunday su da katta quwat bar ki, agar su katta su kisa, unu aldi ki, hechkim chikalmaydi. Shamalda shunday quwat bar ki, Allahni makhluqu bu Shamal. Hatta ki, ruwayatlarda kiradi, Lut a.s. qawmini, Shamal bilani, ya Ad qawmini, Hud a.s. qawmini, Ad qabilasini Shamal bilani azapladi Allah Ta'ala. U shanda, Shamal... 46:41 qe etken eken ki, xamal faris taysi qe xamalini achivar bular gedib. Xancha achayin digende, uzuq chaligi ach digen ekin. Uzuq chaligi joyden xamal achivar gen payetde, ularini xuddiki chirigen daraqti kundasik tishtasigin. Xamal uxanica joyden gigen, bu bildiradi ki, Allah Ta'ala mutlak quvat sahibi ekin. Allahda bir makhluqi bu xamal. Hazir Allah Ta'ala eger bir xamalga izin birse, bu yerini hic narsa qaldirbi, xipir bitir bitar. Xamal Allahni makhluqi. 47:12 walillahi junudu samawati wal ardi. Bütün osmallar vay yirni askarlari Allahni ki, shu jumladan shamal. Allah kuwat sahibi. Addii Allahni mahlukatlari bugan chigirtkelargi insani kuchu itmeydi, agar Allah Ta'ala birgi varsa. Ya ki, bitlergi kuchu itmeydi, in aciz narsi. Na unu chaka digan narsasi bar, bugan burgalargi, masalan bitlergi, na bur shahi bar, shahilay digan, na tipa digan bir kuwati bar unu. 47:39 Mayda bugan narsa, bir izvarsayiz, ulib kitadigan narsa, likin bir bossa insod Allah uzi nacat verdiyi iske macbur bolayz. Ya ki qurbaqalar masadan, qurbaqa di, bir masadan, di azor hayvan yogdiyiz. Na chakadi u, na tishlaydi, bir yakimsiz hayvan bugan balay, likin bir shoklamaydiyam, tishlamaydiyam, tippaydiyam, hichbir anus yog. Likin agar shu boss gitsa, hamacoydi, firavunni qovmige Allah ta'ala, bunu balaqib junatda, o qatlisidayim qurbaqa, qurpanisidayim qurbaqa, 48:10 qayrgi qarisa qurbaqa tulib kitgan, uyduqchi qurbaqa ki tulib kitgan bittasin abciqtashisa uydan ondiga on tapayda bolaydi adamlar maqlub buldi u shandiyam aqli ishlamaydi ki Allah ta'ala hini aldi da maqlub buganlaydi vallahu qalibun ala amrihi Allah ta'ala u zini ishida qalib Allah ta'ala bir ishti qilamandisa Allah na aldi da hichkim tozqili qilalmaydi u shanchiram Allah ta'ala qawiy ismini aziz bilan birga qushkiltiriyab 48:40 Allah ta'la quwatlik, wa shu quwat bilan bacargan ishige tizkari narsa chikalmaydi. Harqan che quwat bugan bilan unge tizkari chikshi mumkundur, bir narsa digan ihtimal ki yuqatish uchun Aziz ismini yamab kirayabdi ki, Allahun quwatini aldi da basqa narsa tulbir almaydi digan. Ya ki zulquwatil matin ham khutushu manani veraydi. Matin digana, Arab dili da matin bir narsa kemaliga yitgan, masalan bir narsani mati mustahkan pishik manada islatilna. 49:10 Matin digani, mustahkem digani. Yani, Allah'ni quwati kamaliga yitgan quwati digani. Masalan, quwat insani digan bar uzgi yarashi? Lekin insani quwati qanaka quwat. Insani quwati waqtin chaliki quwat. Allah Ta'ala silarini analarindi qanadan chikarigan payita qanaka qalat dediyili. Wallahu akhrajakum min batuni ummahatikum la ta'lamuna shay'at. Allah silarini analarindi qanadan chikardi, hic narsage malik bomastilarindi miyabdi Allah Ta'ala? 49:41 hiç nersani bilmestilari indi etdi. Wa ca'ala lakumu sam'a wal-abisara wal-af'ida Allah Ta'ala silarga kurish azalarini qilib erdi, ijtish azalarini qilib erdi, wa fahimliy digan, aqil qiladigan qalblarini Allah Ta'ala silarga qilib erdi. Agar Allah qilib ermese, bu nasalar yuq bizgi. Bunu kursatish ucun, icimizde Allah Ta'ala qulağı yuq adamlardi, ijtmey digan adamlardi yarad qoydi, kurmey digan, kuza aciz adamlardi yarad qoydi, wa aqli ishlemey digan qalbi yuq. 50:10 qalbi ishlamay digan, fahamlamay digan adamlar yarat qoy. Ta ki biz koreylik u shalardan ibrat olaylik, Allah qoqlasa, sidiyan ma shunay qiqquyishligi munkun. Haziran qiqquyishli munkun bunar. Allah wuzi quwatligi bugan zot. Allahu qalibun ala amrihi. Allah Ta'ala wuzin ishida qalib bugan zot. Lekin adamlarini aksari bunarsani bilmaydi. Walakinna aksaran nasi la ya'lamon. Lekin atinarli jayi shuki aksarun nas adamlarini kupchiligi mani shum manani, ociq manani bilmaydi. 50:40 Kuvvatni uzi dadib biladi. Yo qi quvatni uzi qe da uzi qe uxshegan bir insallardadib biladi. Yo bir partiyalardadib biladi. Yo qi bir daulatlarda, kuchlik-kuchlik daulatlarda quvat bardib biladi. U kuchlik adamlarga quvatdi kim bir yabdi uzi? Nima da, masalan, kuchlik daulatdi quvvati nima da unu? Yar ushe cikargan kempeturlari da mi? Ulardi Osmani qe uchiraydigan ushe raketelari da mi? Allah ta'ala bitti khususiyatin aqqoysi raketeyi uchmaydi, his nirsi bumaydi. 51:09 Uşa adamlarga kim akil bir yabdi? Uşa adamlarga kim rizq bir yabdi? Adamlarga shun calik derezde kuwatli mandib adamlarga, ustun bolay digan taifalarga kim kuwat bir yabdi? Uyla qori? Kullen numiddu ha'ula'i wa ha'ula, isra surasda Allah Ta'ala itgan ki, ana ulargayam biz madad biramiz, muminlargayam, vabana bulargayam biz madad biramiz, kafirlargayam digan. 51:34 Ulargiyan biz madad bir yapbiz, ulargiyan biz madad bir yapbiz deyabdi. Hic kimde quwad yox, la hawla wala quwata illa billah. La hawla wala quwata illa billah. Birar bir kuch quwad yox. La hawl digani, birar halatdan ikkinci halatka uzgarish yox. Hawlun digani, arablada da uzgarish digani. Qarlikdan azizlikke, faqirlikden kembagallikke, kichiklikden kattalikke, maglobiyatdan nusratka uzgarish yox, illa Allah bilan bar. 52:02 Manashu mananı, har nomozdan kiyin, bizge açtigdi Rasulullah Sallallahu alayhi wa sallam urgatdilar, har nomozdan kiyin, Rasulullah Sallallahu alayhi wa sallam, salam birgallerden kiyin, Allahumma la mani alima atayt, wala mu'atiyalima manat, wala yanfa'uzal jaddi minkal jaddi. Ey Allahum, sin birgen narsani manqili uchi adam yok. Sin manqigen narsani bir edigen adam yok. Qani bir kişi açsinci, Allah birmegen narsani mink bir olamandib. Harqandi davagar adamem Allah'tan surayib. 52:32 Adamlar da aldiga chqitturub uzina kuchilik men, men bay mendib kursatishi mumkun. Lekin uysa bay, bay ligini kimden soraydi? Allahden soraydi. Har bir maqluqat, mawcudatlar Allah Ta'ala ke muqtaq. Allah Ta'ala uzini samat ligini kursatislik uchunem, men yukardaki samat bilmesti, har bir sharaflik adamini yirge urib kursat koydi. Yani bu Allahni kauni sunnati buldi. Ma tara ta'irun varta fa' illa kema tara waqa. 53:03 Birar bir kush qancha banantka uchmasin illa usha uchkanday tushadi paske. Har qancha sharaflik boy bosin, har qancha daulatlarini boshqarib turgan, gulduras urib turgan daulat rahbarlari bosin, bir kun ikigin payetde u paske tushadi. Ilaci yuk bu Allah tu qanunu bu. Tan asiyam tushadi, tan omasyam tushadi. Bir nini yirga isqib tushiradi Allah ta'ala. Bunu uzimizdi gaudamizda korisligimiz midir. Gaudalar mani bir payetler qancha kuchlik bugan yigitlik vaxti, 53:33 sikin, sikin, sikin utib, bir gün qarasa kuz yaxshi kurmiyabdi, bir gün qarasa kulaq yaxshi istimiyabdi, odan bilgin narsalari istin chikid yabdi, bu narsa nimanı bildiradi? Allah'u samad ikarligini bildiradi. Hammamiz mene şu ihtiyacda bir xilmiz. Ihtiyacimiz tuge meydi bizdi. Allah ta'ala uzu biradi. Onan qarnidagi chakalokka Allah ta'ala rizq verib, unu kundan gungay sikin, sikin ketta qiladi. Har bir narsiga, onasini imib ketta buledigin chakaloklardan boshilab, 54:03 taa ki ushe qabirga kirginis che, Allah Ta'ala uzi riayasi gogan. Hichkim birar bir zarraca misqalichayim, sizgi narsay bir olmaydiyam, ushe narsayna sizdan ololmaydiyam. Bu narsayga quwatli zat Allah Ta'alan uzi, wa huwa al-qawiyyul aziz. Allah Ta'ala aynen rizq barasda shu kaliman ishletti, zul quwatil matin dibdir. Inna Allaha huwa al-razzaqu, zul quwatil matin. Allah Ta'ala razzaq, wa yana qanaqangi razzaq, kuchlik, 54:33 kamil quwat sahibi bulgen razzaq. Yani oyla meyler, Allah ta'ala razzaq buledigin busa, yitmey qalishi mumkun, ya ki bumey qalishi mumkun, Allah biramen digin peytte, qarsilar bub qalishi digin mumkun bunga, digin narsa xayalga kimesin, Allah ta'ala zul quwatil matin, kucilik quwat sahibi bulgen razzaq. Uzu rizqilib birsa, hiç kim olalmaydi onu. Allahni birgin narsasini hiç kim olalmaydi. Mumin kisi daim Allah ta'ala 55:03 quvvata dan anishti bahramat boladi. Allah ta'alani quvvata dan biz suraymiz. Agar Allah bizga quvvata bermasa, biz ta'at qilalmaymiz. Shunu chiram namazga hayya ala as-salah, hayya ala al-falah digan paytta nimadiyyimiz. La hawla wala quvvata illa billah. Kuc quvvata Allah bilan, agar Allah bizne namazu qiydiyan, qoymasa namazu qilmaymiz. Uqimandi siyam uqilmaytgan adamlar barmi? Ruku qilamandi siyam ruku qilalmaydgan adamlar barmi? Sajda qilamandi qilalmaydi? 55:33 يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ وَيُدْعَوْنَا إِلَى السُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِعُونَ 56:01 Allah Ta'ala bizge faydali ilimladi bersin. Allah Ta'ala uzu tanitib. Allah ka yuliqqan faytimizda haqiqi mumun bu yuliqqishlik ka Allah Ta'ala uzu tawfiq bersin. Wa akhiru da'wana anil hamdu lillahi rabbil alamin. Subhanaka Allahumma wa bihamdik nashharu wa la ilaha illa min astaghfirika wa natubu ilayk.