خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين ولا عدوان إلا على الظالمين والصلاة والسلام على سيدنا محمد سيد المرسلين وإمام المتقين وعلى آله وصحبه أجمعين أما بعد السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 0:29 Un yittinci darsimiz bulub, bunda bittababni uqub, urganamiz insha'Allah. Babu ma ja'a fi dhihki Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam, wa fihi tis'atu ahadid. Otuz bishinci bab, Baygambar sallallahu alayhi wa sallamnin külüclara haqda bulub, bu babda imam-ı tirmizi tuqsta hadis ruwayat qiladilar. Qala haddatana Ahmad ibn Mani'in, qala haddatana Abad ibn Al-Awwam, 0:59 Qala anba'ana al-Hajjaju wa huwa ibn Arta an Simaqi ibn Harbin an Jabir ibn Samurata radiyallahu anhu qal. Qana fi saqiyya Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallama hamusha. Wa qana la yadhaku illa tabassuman. Fa kuntu idha nadhartu ilayhi qultu akhalu al-aynayni wa laysa bi akhala. Jabir ibn Samuradan ruwayat qalana da'i tadilarki. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamning. 1:28 baldırlari nazik rak idi. Agar kulisalar, faqad tabassum qilardilar. Ben uzadki qaraganimda, xuddu qaslariga surma surutkandik bolib tiyilardi. Lekun uzad, surma koymagan bolar ikallar. Baz ulamalar, kiprigi qalin kishi kulganda kozu salgina yumulsa, surma surutkandik bolib tiyilishi mumkundi idilar. Mulla Ali Qara aytadilar ki, 1:57 Insan qiyafa safana bilan shughullana digan alimlar, baldirning salgina ingijka raqbulushida judakub manfaatlarna zikir qilishgan. Qala haddatana Qutaybatu ibn Sa'idin qala anba'ana ibn Lahi'ata an Ubaidillahi ibn Mughira, an Abdillahi ibn Harith ibn Juz radiyallahu anhu annahu qal. Ma ra'aytu ahadan akthara tabassuman min Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam. 2:27 Abdullah ibn al-Haris ibn Juzdan, ruwayat qilin nishcha, uzat ay tadlar, min Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam dan kura, kubraq tabasum qladiyan kishinu kurmadim. Qala haddathana Ahmad ibn Khalid al-Khallal, qala haddathana Yahya ibn Ishaq as-Saylahani, qala haddathana Laysu ibn Sa'din an Yazidabna abi Habibin, an Abdullah ibn al-Harithi radiyallahu anhu qal. 2:56 mā kānā dhāhika Rasūlu Llāhi sallallahu alayhi wa sallamā illa tabassuman. Abdullāhi ibn-il-Hāris tan rüvayat qilin adi, uzad ayitadilar ki, Rasūlu Llāhi sallallahu alayhi wa sallam faqad tabassum qilgan halda külardilar. Bu hadisnin mazmunu, fayğambar sallallahu alayhi wa sallamni külüşlərini tabassum qilişke qigaralab qoymakda. Lekin, mulla'li qara ayitadilar, 3:26 Yani tabassum qilib külüşlerden maqsad aksar hallardadir. Çünki, ayğambar sallallahu aleyhi ve sellem ağız açıb, arkadagi azıq dişleri kurnadigan derecedahan külgan edilar. Kilgusu hadislerde bunu bayanu otadı inşallah. Qala haddatana abu Ammar al-Husayn ibn-i Hureythin, qala anba'ana waki'un, qala haddatana al-A'mashu an-il-Ma'rur ibn-i Suwaydin. 3:55 An Abi Dharrin, radiya Allahu anhu qal. Qala Rasulullah, sallallahu alayhi wa sallam, inni la a'lamu awwala rajulin yadkhulu aljannata wa aakhira rajulin yakhruju minan nar. Yu'ta bil rajuli yawma alqiyamati fayuqalu a'ridu alayhi sigara dhunubihi. Wayuqabawu anhu kibaruhu. Fayuqalu lahu amilta yawma katha wa katha wa katha. Wahua muqirun la yunkir. 4:25 wa huwa mushfiqun min kibariga, fayuqalu a'tuhu makana kulli sayyi'atin amilaha hasanatan, fayakul, inna li dhunuban ma'araha ha huna, qala abu dhar, falakad ra'aytu rasul Allah sallallahu alayhi wa sallam dhahika, hatta badatna wajidhu, abu dhar raziyallahu an hudan ruwayat qilin ishqa uzwat ayitadlar, rasul Allah sallallahu alayhi wa sallam ayitkanidlar, 4:56 Men jannatka birinchi kira digan wa dozaktan ahir chika digan kishini bileman. Qiyamat kunu bir kishini kiltiri ladim. Song unga kichik gunahlarini korsatinglar deyiladim. Katta gunahlarini isa bir kitilib koyiladim. Keyin isa unga falankunu manabunday gunah qilgan edin, falankunu isa manabu gunahna qilgan edin deyiladim. U hammasiga iqrar bolib. 5:24 Brantasini ham inkar edishka imkanı bulmay, unge katta günahlarını ham islatishlaridan chochib duradi. Shunda, unin ham meyaman amallarini yexshi amallarga almashlanglar diiladi. U yese, meni boşka günahlarim ham bariydi, men ularini korumayaqman kudiydi. Abuzar radiyallahu anhu aytadilar ki, men peygambar sallallahu aleyhi wa sallamni shunda kulub, hatta azuk dişleri zahir bolganini ham kordim. 5:54 Mullali qare ayitadilar ki, butun xalayqlar icidan jannatka brinci bolib kredigan shaks, Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam ikalliklarida ahli ilimlar ortasta, hech kanda ixtilaf yok. Biraq, bu hadista brinci kirocik shining zikri kildi. Lekin bundan maksad, ahli jannatlar jannatka kirib bolganlaridan ki, qalbida zarrache bolsa ham imanu bolganu, 6:23 Amma gnaxlariga caza alishka layiq bolgalligi uchun dozaxka tushub, cazasini otab bolgach, unu dozaxtan chqarilib, cannatka qalgan shiriklaridan avval kiritilgan kishidir. Yani mana bu hadistagi adam anashu kishi boladib. Mulla Ali Qari sözlerini davam ettirib aytadilar ki, hadista bu shaxsini katta gnaxlarimni kormayabman deyishidan maksad, 6:50 qiqiq gunahlarini yaxshi amallarga almashla birilgani uchun, kattalarini ham yaxshi amalga almashdirlishini umit qilib qaladi. Taygambar sallallahu alayhi wa sallam ham insani manashundayi tamagiri ikalligiga ta'ajubdanib kuladinar. Qala haddathana Ahmad ibn Mani'in, qala haddathana Muawiyat ibn Amrin, qala haddathana Zaidatu an Bayanin, an Qais ibn Abi Hazimin, an Jarir ibn Abdullah, radiyallahu anhu qal. 7:19 Ma hajabani Rasulullahi sallallahu alaihi wasallama mundhu aslamtu, wala raani illa bahik. Jarir ibn Abdullahdan ruwayat qilin adaitadilar ki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, min islamga kirganimdan bira, khuzurlarga kiristan manqil magallar, wa qachani ki, minge yuluqsalar, kulgan halda bulardilar. Qala haddathana Ahmad ibn Mani'in, qala haddathana Muawiyat ibn Amrin. 7:48 Qala haddathana za'idatu an Ismail abna abi Khalidin an Qaysin an Jaridin. Qal, ma hajabani Rasulullah wala ra'ani mundu aslamtu illa tabassam. Bu hadishan, awalgi hadisning aynan uzu bulub, farqushundaki, bu hadista tabassumqlar dilar dibkilgan. Qala haddathana Hannaad ibn al-Sari, qala haddathana Abu Muawiyata an il-A'mashi, an Ibrahima, an Abidata as-Salmani. 8:20 Anadillah ibn Mas'udin r.a. qal. Qala Rasulullah s.a.w. inni la a'rifu aakhir ahli nari khurujan. Rajulun yakhruj minha zahfa. Fayuqalu lahu intalik fadukhuli ljanna. Qal fayadhabu liyadhkula ljannata. Fayajidu nasa qad akhadu lmanazila fayarji. Fayakul ya rab qad akhada nasi lmanazila. 8:49 Fayaqalu lahu, atadhkuru tzamana alladhi kuntafih? Fayakulu na'am. Qala fayaqalu lahu tamanna. Qala fayatamanna. Fayaqalu lahu fa inna laka alladhi tamannayta wa ashra tu adhaafi dhunya. Qala fayaqulu, ataskharu minni wa anta almalik? Qal, falakad ra'aytu rasulallahi sallallahu alayhi wa sallam dhahik hatta badatna wajidhu. 9:17 Abdullah ibn Mas'uddan ruwayat qirinada itadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, shunday digan idilar, min dozahtan ahir çıqa digan kishini bilemen, u dozahtan imak lab çıqadi, son yunga bar cennatka kir digiladi. U derhal cennatka qarab yol alib, kirib qarasa, cennat ahillari, oz urullarini alib bulishgan boladi. Shunda u qaytib kilib. 9:47 Ey rabbim, adamlar oz orullarini egellab bolusibdiku, deyidir. Unge ayitiladi ki, otikan davrinini eslaysan mi? Yani, hayati dunyani eslay alasan mi? U, ha, albatta deyidir. Shunda unge, tileginni sora deyiladir. U tilegini ayitadir. Senge tilegin və dunyanin on barabarica nimet bar deyiladir. U, ey alemlar padişası, 10:17 «Sin beni mazahqiliyabsam midib?» Rabbisiga shundaydiydi. Rawi ayitadilar ki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallamni külub, hatta azıq dişleri zahir bolganini ham kurdum. Bu hadisinin şarhida Mulla Ali Qara ayitadilar ki, «Bu kişi cennette adamlar urullarini alib bolishibdi diyişige sabab, ularini alla qaçan caylaşib bolganini korub, u uchun 10:45 cennatda urun qalmagan bolsa kirakdib oylaydi. Xunin uchun, Allah ta'ladan fazli karamini soragandik boladib. Xunda Allah ta'la, otkan zamanini islay alasam midib, ahirat xayatini, dunya xayatigi oxshatmasligiga isharakladib. Xunki, dunyada urullar tolgan cayda, bosqalar uchun kirishga imkan qalmaydi. Amma, ahiratdi isa unday imas. Xunin uchun, 11:15 unga xaxlaganincha gozal maqamlar keng-keng bago raqlarini tilegin deb marhamat qiladi. Tileglargi irishkandan keng-ham unga shu tileglarini un barabarini in'am edadi. Shunda bu banda qalbi qayat khursanchilikka torud, ozini qoyarga jaytapa almagan kishidek, min mazahqiliyab sammi ey rabbim deb ibaradi. Qala haddatana qutaybatubni sa'idin, qala anba'ana abul ahwasi, 11:43 Alhamdulillahi thalathan 12:13 Wallahu akbaru thalathan, subhanaka inni dhalantu nafsi faghfir li, fa innahu la yaghfiru dhunuba illa ant. Thumma dhahik, fa qultu lahu min ayy shayin dhahikt, ya amir al-mu'minin. Qala ra'aytu rasul Allah sallallahu alayhi wa sallam san'a kama san'atu. Thumma dhahik, fa qultu min ayy shayin dhahikt ya rasul Allah. Qal, inna rabbaka la ya'jabu min abdihi idha qala rabbighfir li dhunubi. 12:43 Ya'lamu, innahu la yaghfiru dhunuba ahadun ghayra. Ali ibn Rabi Adam ruwayat qilin adaytadilar ki, Ali raziyallahu anhunu kurdun, u zatka minişları üçün mərkab kildirildi. U zat ayaqlarını tizgingi koyyan çağları da Bismillah didilar. Igarga ultirgalları da isa Alhamdulillah didilar. Soyn, Zuhruf surastagi mərkabka minilganda uqiladigan, 13:13 Ushbu du'anu uqdilar. Subhanalladhi sakhqara lana hadha, wa ma kunna lahu muqrinin, wa inna ila rabbina lamuqalibun. Bizlarga bu, kima, ya ki at ulawna bu isundirib koygan zat, yani Allah, barcha aybu nuqsandan pakdir. Bizlar uzimiz bunga qadir imas edik. Shak shubhasiz bizlar barcha miz, parvardi yarum mizga qayt guvcidir miz. 13:41 Keyin esa otuz uch martadan hamd wa takbirlar aytib, som, ey rabbim, senge tasbihlar bolsin ki, ben uzunga cabir qilgunchi boldim. Uzing meni maghvrat qilgil, gunahlarini fakat gini uzing ki churursan deb, Ali raziyallahu anhu külub qoydilar. Ben nima uchun kulyabsiz amiral mu'minin dedim. Uzad aytilar ki, paygamber sallallahu aleyhi wasallam ham shu yergi yetkallara da külgan edilar. 14:12 Men ham sengi uxshab sababini surab, Ya Rasulallah sallallahu aleyhi wa sallam, nima uchun kuldiniz, degan edin, shunda uzad, agar banda ey Rabbim, gunahlarimna af qilgin, gunahlarini sendan boshka buraw maghfirat qilmaz, desa, Allah ta'ala bu bandadan shad boladi, degan edilar. Ulamalardan ibn-i hajar rahimahullah, bu hadisinin çarxida shunday marhamatlar qiladilar. Hamda itish, manabunday mahlukni minish nimatu uchundur. 14:43 Ani Allah ta'ala bizlarga boyisindirib koygaldigi uchundur. Tasbih aytish esa, bunda yulkan nimatga bizni musharraf qilgan zat, Allah shiriksiz yagana ikalligini itiraf etishimmiz uchundur. Chunki bu markablarini Allah ta'ala bizlarga ozu boyisindirib koymagandi edi, bizlar bu makhluklarini boyisindirishka hargiz qadir bolmas edik. Shunu ham aytib otish lazim ki, bizlarnin zamanamizda, 15:13 transport vasitalara an chagina ruwajlanib, adamlar tuya at esheklarda yemaz, belki zamanawi turli tuman mashinalar na haydab, ulkan samalyotlarda parvas qiliyabdilar. Agar Allah ta'ala manabunday fan texnikani ixtiraqilish uchun bandalariga akil zakawatni bermaganda idi, asla bunday markablarga irishmagan bolar edilar. Amma hadisning ahiradegi kulishlarinin sababiga kilsak, 15:43 Albatta Peygamber sallallahu alayhi wa sallam din ravnati uchun khursan bolib kular edilar. Bu orinda ham dozakhtan chqib jannatki kirishke musharraf boligan bandalin khaliga khursan bolib kulgan edilar. Chunki bandalariga mihriban boligan zat Allah ta'alanin uzu ham shad bolgan edil. Qala haddasana Muhammad ibn Bashar, qala anba'ana Muhammad ibn Abdullah il-Ansari, qala haddasana Abdullah ibn Awnin, an Muhammad ibn Muhammad ibn Aswadi, 16:14 An Amir ibn Sa'ad qal. Qala Sa'adun, laqad ra'aytu Rasul Allahi sallallahu alayhi wa sallam dha'hika yawma al-khamdaqi hatta badatna wajidhu. Qultu, kayfa qana dha'hiku? Qal, qana rajulun ma'ahu tursun wakana Sa'adun ramia. Wakana rajulu yakulu kada wakada bit tursi yugati jabhatah. Fanaz'a lahu Sa'adun bisahmin falamma rafaa ra'asahu ramah. 16:42 Fa lam yuqtihadihim minhu, yaani jabhatah. Wa anqalabar rajulu wa shalabirijlihi. Fadahika rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam, hatta badatna wajidhu. Qal, qultu min ayy shayin dahik. Qal, min fi'lihi bir rajuli. Amr ibn Sa'abtan diruwayat qilinada aytadilar ki, Sa'ad raziyallahu anhu aytadilar, bin rasulullahi sallallahu alayhi wa sallamna, khandaq jangida kulub. 17:10 Hatta azit tishlari zahir bolganini kordim. Rawi aytadilar ki, shunde men kanday bolgan edi külushlara dedim. Uzad aytdilar ki, bir qalqalli kishi qalqani bilan yuzini tosib, falan-falan sozlarini gapirdi. Sad mahir mergan edilar. Bir okni tayarilab turdilar. Haligi adam basini qalqandan chikargan edi, sad bir ok uzdilar. Ok unin peshanisiga tegib, arka chalab yigilib tustuda, 17:40 iki ayağı həm kütərilib, əvratı açilib qaldı. Şunda Rasulullah sallallahu aleyhi və sallam, çunanam küldülər ki, hattā azıq dişlər gecək kurunib gittib. Rawiyilardan biri aytadilər ki, min nima üçün küldülər, dedim. Amir, həligi adamgi birilgan tazirdanda, dedilər. Elbette Peygamber aleyhis salam, sahabalar bilan üçraşkanda, açıq cehrada bulub, dünya padişahlarınin cefa keş bad fil sifatlaridan cüda yıraqda idilər. 18:10 Şunun üçün yarı dostlarga tabassum bilan iltifat qilardilar. Khususan din nusrati üçün qilingan işlarini shahidi bolgallara da, ya ki asili qilip koygan musulmalarini qilgan taba tazarru lari Allah ta'ala tarafidan qabul bolgallik xabari yetkanda, ya ki gayri dinlarnin islamga kirgalliklarini ejtisalar, bey nihayat xursan bolib getardilar. Bu ali canan qurqlarini bilgan sahabalar ham, 18:37 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin qalblariga, shadlik kiritishga juda ashqar edilar. Berkuna Abu Bakr raziyallahu anhu, Arab qabilalardan beri islamga kirib, musulman bolgalliklarini paygambar sallallahu alaihi wa sallamga, xabarini bergani kilişkanda, u zat qabila bashidan bu khursanchilikni, paygambar sallallahu alaihi wa sallamga, yetkazish uchun icazat sorab aladilar. Ulemalardan Ibn Qayyim rahimahullah, 19:06 Zadil Ma'adib namlamish kitablarida, khursanchilik habarini yetkazish uchun shashmaklik mustahab, yani ala daracadagi sunnattir. Bunin ziddi bolgan hafagarchilikni yetkazishke shashish isa namakul ishtir, didilar. Darsimiz ahirada Allah ta'ala den peygambar sallallahu aleyhi wa sallamning sunnatlariga irgashib, bir-birlarimizga tabassum qiladigan, 19:35 As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuhu.