خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi rabbil alamin. Wassalatu wassalamu ala khayr khalkihi muhammadin. Wa ala alihi wa sahnihi ajma'ina wa ba'd. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Hurmatli mu'min bradarlar, bu shama'ili muhammadiyadan yigirmatur tinci darsim mizbulib. Bunda, paygambar sallallahu alayhi wa sallamning ruzat tushlara haqda kilgan, 0:30 babning hadislar bilan tanishamiz. Babu ma ja'a fi salmi Rasulillahi sallallahu alihi wa sallam wa fihi, wa fihi sitta ta'ashara hadithan. Rasulullah sallallahu alihi wa sallamning rozalarini bayan ituci bab. Bu babta un altta hadis ruwayat qilinada. Albatta suz uzatning nafal rozalara khususuda bolad. Brinchi hadis, 0:58 Qala hadathana Qutaybat ibn Sa'idin, qala hadathana Ahmad ibn Zaid, an Ayyuba, an Abdullah ibn Shaqiqin, qal, sa'altu Aisha, radiyallahu ta'ala, anha, an siyami Rasulillah, sallallahu alayhi wa sallam. Qalat, kana yasumu hatta nakul, qad sam, wa yuftir hatta nakul, qad aftar. Qalat, wama sam Rasulillah, sallallahu alayhi wa sallam, shahran kamilan, 1:27 mundu qadimal madinata illa ramadan. Abdullahi ibn Shaqiqtan ruwayat qilin adaytadilar ki, Aisha raziyallahu anhadam Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamnin rozalara, yani nafil rozalara haqda soradim. Uzat ayittilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam rozani shundaykub tutardilar ki, hatta biz ukshi shu ayini kamil roza bilan utkassalar kerekde boylar yedik. 1:56 Va rozani tutmay ham yurardilar. Hatta biz uzad shu ayda roza tutmasalar kirakdi boylar yedik. Madinagi kilgallaradan beri Ramazan ayidan boshqa barar ayini toluq roza bilan utkazmigallar. Mulla Ali Qari ayitadilar ki, bu hadista Madinagi kilgallaradan beri dib qayt qilishlariga sabab, shariyat ahkamları Madinagi hijrat qilib kilingandan kin nazil bole boshlagam. 2:24 Un danki ingi hadis qala haddathana Ali ibn-Hujrin qala haddathana Ismail ibn-Jafar an Humaydin an Anasi ibn-Malikin anahu su'ila an sawm min nabiyi sallallahu alayhi wa sallam faqal qana yasumu min ash-shahri hatta narah innahu la yuridu an yuftira minhu wa yuftira minhu hatta narah annahu la yuridu an yasumu minhu shay'a. 2:51 Wa kunta la ta sha'u an tara'hu min al-layli musalliyan illa ra'aytahu musalliyan. Wa la na'iman illa ra'aytahu na'iman. Anas ibn Malik'tan ruwayat qilini shichaa, u zatdan Hayganbar sallallahu alayhi wa sallamning rozat tutushlara haqqada surash garekan. Shunda anas ibn Malik'a itkan i kallarki, Hayganbar sallallahu alayhi wa sallam gaha shunday rozat tutar idilarki, biz u zat bu ayna 3:20 toluq roza bilan utkassalar kirakde boylar yedik. Gahda roza ham tutmay yurar yedilar. Hatta biz, manashu ayda bararkun ham roza tutmasalar kirakde boylar yedik. Kichasi qiyamil layl uqiyatgalliklarini korushini istigan kishi, albatta peygambar alayhis salamni manashu halatta tapar yedi. Uqliyatgalliklarini ham korushini xahlayan kishi, albatta uzatni manashunday halatta korar yedi. 3:48 Bu hadisinin sharhida ulamalardan Hanafi isimlik allama aytadilar ki, yani uzatni kecasi ibadat qilinadigan vaqtta tekshirgan kishi, albatta ibadat qiliyatgan halatlarida korar idi. Uyqu vaqtida uzatning aldilarga bargan kishi ham uzatni manashunday uxlayatgan halatlarida tapishi mumkun idi. Bu narsa, peygamar sallallahu aleyhi wa sallamni, 4:16 ibadatlarda gholuk etmay va qasirlik ham qilmay orta cha yol tutkalliklariga yarqin dalildir. Peygamber sallallahu alaihi wa sallam ayrim kechalarini gaha ibadat bilan, gaha uyqu bilan otkazgan bolsalarda, lekin daimi adatlari boyi cha kechani toluq ibadat bilan otkazmas edilar, va toluq uyqu bilan ham otkazmas edilar. 4:42 Bal ki, kecedan bir qismni ibadat bilan utkazib, yana bir qismni isa uyqu bilan utkazar idilar. Çünki Peygamber sallallahu alayhi wa sallam, ummatlarinin manfaatini uylab, ularga mashagatli wa aghur yolni rabakurmas idilar. Bundan ki ingi hadiski otamiz, qala haddathana Mahnud ibn Ghaylan, qala haddathana Abu Dawud, qala haddathana Shu'batu an Abi Bishrin, qala sami'atu Sa'id ibn Jubayrin, an ibn Abbasin qal. 5:11 Kanan nabiyu yasumu hatta naqul ma yurid an yuftira minhum. Wa yuftiru hatta naqula ma yurid an yasuma minhum. Wa ma asama shahran kamilan munzu qadimal madinata illa ramadan. 5:39 bu ayning hammasini roza bilan utkas salar kirakdib uylardik. Gaha roza ham tutmay yurar edilar. Biz uzad bu aydan bararkun ham roza tutmazalar kirakdib uylardik. Madinayi Munawarga kilgallar dan bira Ramazan aydan boshqa barar ayna kamil roza bilan utkas magan edilar. Qala haddathana Muhammadu bin Bashar, qala haddathana Abdurrahmanu bin Mahdi, an Sufiyana, an Mansurin, an Salimi bin Abil Ja'di, an Abisalamata, 6:11 Qalat ma raaytu nabiyya yasumu shahrayni mutatabiayni illa sha'bana wa ramadana. Qala abu isa hadha isnadun sahihun wa hakada qala an abisalama an umisalama. Wa rawa hadha al haditha ghayru wahidin an abisalamata an aishata radhi allahu ta'ala anha an innabiyi sallallahu alayhi wa sallam. 6:41 An Aishata Wa Ummi Salamata Jami'an Ani Nabiyi Sallallahu Alaihi Wasallam Ummu Salama Raziyallahu Anhadan Ruwayatqilinad Aytadilar Ki Peygamber Sallallahu Alaihi Wasallamna Iki Ay Paydarpay Roza Tutkalliklarini Kormagalman Magar Shaaban Wa Ramazan Ayini Gina Anashunday Tutkan Edilar Abu Isa Tirmizi Aytadilar Ki Bo Isnadi Sahih Hadisdir Khud Dushunday Abu Salamadan 7:11 u Umm Salamadan dib ruwayat qilgan. Yana bu hadisni kubchilik Abu Salamadan u Umm Salamadan dib ruwayat qilganlar. Abu Salama ibn Abdurrahman, Aisha, wa Umm Salama r.a. ular isa Peygamber s.a.v. dan ruwayat qilgan bulishlikli arham mumkin. Mulla ali qari ayta dilar ki, muhtaram uquchi, siz Peygamber s.a.v. ni shaaban ayini ham, 7:41 Ramazan ayige uxshab toluq roza bilan utkazgan ekallar ku, bu hadis shun arsaga dalalat qilmaydima, wa bu hadisning mazmuna, awaliga hadislarning mazmuniga zid bolib qalmadima, deyishengiz momkin. Sawal orilli, bunga jawabim, bundan maksad shabanning kupunu tutushlaridir, yani hammasini emas, balki kupunu tutushlaridir. Chunki, imam muslimning riwayatlarida shun daykelada. 8:10 Payqambar s.a.w. sha'ban ayini hammasini roza bilan utkazar edilar. U ayini roza bilan utkazib, faqat gina azginasini qaldarar edilar. Imam Nawawi bu hadistagi iki jumlaga sharq qilib, awalgi sozga ikinjisi, bayan wa tafsir qilguchu boladi digallar. Yana bundan tashqara, hammasini digan sozlardan maksad kupraqidir. 8:38 Imam Tirmizi ibn Mubarak'tan naqil qilishlari cha Arab tili da, agar ayinin kupini tutsa, hammasini tuttu diyiş, mumkun digan ikallar. Imam Tirmizi ayitadilar ki, ibn Mubarak bu gablari bilan iki hadisning ortasini jam qiligan buldilar, wa ortadaygi ziddiyatlik han kit. Qala haddathana hannadun, qala haddathana abidatu, an Muhammadi ibn Amrin, qala haddathana Abu Salamata an Aishata qalat, 9:07 lam ara Rasulallahi sallallahu alayhi wa sallam yasumu fi shahrin akthara min siyamihi lillahi fi sha'bana. Kana yasumu sha'bana illa qalilan, bal kana yasumu kullahu. Aishanam mizdan ruwayat qilin adayta dilar ki, min paygambar sallallahu alayhi wa sallamna barar ayda, sha'ban aydan kura kupraq rozatut kalliklarini kurmadim. 9:34 Uzad, shaban ayini kubini roza bilan otkazar edilar. Belki bu ayinin hammasini roza bilan otkazar edilar desak ham bolawiradi. Baz ulamalar ayitadilar ki, Peygamber sallallahu alaihi wasallamning shaban ayida rozani kub tutuslaridan bolgan hikmatlardan bari, shu aydan ki in keladigan mubarak Ramazan ayinin rozasini tutuska chiniqib turusdir. Biraq, Peygamber sallallahu alaihi wasallam 10:03 Allah ta'alaga daimik qulçilikta, unin amri nahilerga har vaqt tayyar zat edilar. Daslab zikir qilib qotkanimizdik Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam, keçelari ayaqlari shishib kitgunge qadar namaz uqub, Allah ta'alaga kup shukurlar qiladigan, nafil rozalarini beynuhayat kup tutadigan zat edilar. Shaban ayida Ramazan ayinin rozasini tutush uchun tayyargarlik kuruslariga ni hacat? Dekin u zat, 10:32 Ummatlariga ibadatning mana wa mazmunlarini amali rawishti korsati birib. Ularni manabunday ulkan ibadatlariga kirishlaridan awal, shu ibadatlar uchun tayyarlat boraredilar. Ta inki ummatlari uzatdan urnak alib, bu ibadatlarini gozal halatlarda aday etsilar. Qala haddasana al-Qasim ibn-Dinar al-Kufi, qala haddasana Ubaidullahi ibn-Musa wa Talqu ibn-Ghanamin an-Shaybana, 11:01 An aasimin an zirribni hubaysh. An abdillahi qal. Qana rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam yasumu min ghurrati kulli shahrin thalathata ayyam. Wa qallama qana yuftiru yawmal jumu'a. Abdullah raziyallahu anhu ay tadalar ki. Yani Abdullah ibn Mas'ud raziyallahu anhu dan ruwayat qilin aday tadalar ki. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam har oinin awwaladan uchkun rozatutar idalar. 11:32 kamdan kam halatlarda jumakunu roza tutmas edilar. Mullal iqari aytadilar ki, shu hadistan kelib chqib, imamu Abu Hanifa wa imamu Malik rahimahullahlar jumakunu yalgiz, undan ki ingi yaqi awalgi kungi qoshmastan rozasini tutuj yaksha amallardandir, dedilar. Imamu Malik esa muvattalarda, men ahli ilimladning peshvalardan bran kishini, 12:01 Bu kunda roza tutushtan qaytargallikilarni ishtmadim, yani cumakunu da. Bu kunda roza tutusht yaksha amaldir. Aksincha, baz ulamalarini manashukunda roza tutkallikilarni gorgamman. Nazarimda bu ulamalar manashukunu qastan roza tutusharidilar. Qala haddasana Mahmudu ibn Ghaylan, qala haddasana Abu Dawuda, qala anba'ana shu'batu an yazida rishki, qala sami'atu mu'adata qalat. Qultuli Aishata, 12:31 أَكَانَ النَّبِيُّ يَصُومُ ثَلَثَةَ أَيَّامٍ مِن كُلِّ شَهْرٍ قَالَتْ نَعْمٍ قُلْتُمْ مِنْ أَيِّهِ كَانَ يَصُومُ قَالَتْ كَانَ لَا يُبَالِ مِنْ أَيِّ صَامٍ قَالَ أَبُو عِيسَى يَزِيدُ الرِّشْكُ هُوَ يَزِيدُ الضَّبَعِي الْبَصْرِي وَهُوَ ثِقَةٌ رَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَ 13:00 Qaysi kullarini tutar edilar didi. Qaysi kullar bolishini itibari yok edi didilar. 13:29 Tirmizi yaitadlar ki, Yazidur Rishq u Yazid Abduba'i al-Basri bolib, u muhaddislar da siqax sablanad. Yani, u ishanchli bolib, ruwayat qilgan hadisi maqbuldir. Bu rawaydan Shoba, Abdul Waris ibn Sa'ad, Hamad ibn Zaid, Ismail ibn Ibrahim, vayan abulardan boshka bir qancha muhaddislar hadis ruwayat qilganlar. Yazidul Qasim yasa al-Qassamdir. 13:58 Rishqnin manasi basraliklarnin sheywasi da qassam demektir. Mulla Ali Qari ayitadilar ki, roza tutush bu hadista ayinin awali da mi, ortasi da mi, ya ki ahiri da mi, bonin farqi yogligi xabar qilim maqda. Ulamalar ayitadilar ki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, aydan muayan uchkunni bilgilab almagaliklarnin sababi, ihtimal bu muayan kullarini adamlar, 14:26 vacib deb tushunub qalmasiklari uchun bolsa kerek. Chunki, aynin qaysi kullaridan uch gun tutulsa, sunnat bacarilgan bola veradi. Lekin, afzali ayyamil biz kullari, yani 13-ci, 14-ci, va 15-ci kullari roza tutmaktir. Chunki bu kullarda roza tutushini kopchilik sahabalar va tabiyyillar afzal deydilar. Imamun Nasa'iden ruwayat qilini shicha aytadilar ki, 14:54 Ibn Abbas r.a. ayyam-il-biz kullarini safarda ham, hazarda ham roza tutub otkazarikallar. Qazi yaz aytadilar ki, ulamalar bu uchkunni tayyilashda ortalarda ixtilaf qilishib, bir groh sahaba wa tabiilar bu kullar ayyam-il-biz kullaridir didilar. Jumladan Umar ibn Khattab, ibn Mas'ud, wa Abuzar r.a. han shu sozni makullaydilar. 15:24 Imamun akha'i wabushqa bergurh ulamalar ayning awaladan tutkan afzaldi dilar. Ulamalardan Hasanul Basri ham manashu suzni qullay dilar. Qala haddathana Abu Hafsin Amr ibn Ali qala haddathana Abdullah ibn Dawuda an Thawri ibn Yazida an Khalidi ibn Ma'dana an Rabi'ata al-Jurashi an Aishata qalat. Qana nabiyu yataharra sawmal ithneyni wal khamisi. 15:54 Aisha alamizdan ruwayat qilin adaitadilar ki, paygambar sallallahu alayhi wa sallam du shamba wa payshamba kullarda roza tutusunu yaqtirar idilar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam manashu kullarda roza tutusunu yaqtursiliklari haqda kilgusu hadislarda bayan qilin. Qala haddathana abu Mus'ab al-Madini an Maliki ibn Anasin, an Abin Nadri, an Abi Salamat, abna Abdurrahman, an Aisha taqalat. 16:23 Ma kana Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yasumu fi shahrin akthara min siyamihi fi sha'bana. Ay sha'na miz raziyallahu an hodan ruwayat qilin adayta dilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam sha'ban ayida rozatut kallar edik, bushka burar ayida manashun chalik kup rozatutmasi dilar. Qala haddathana Muhammad ibn Yahya, qala haddathana Abu Asimin an Muhammad ibn Ritha'ata, 16:51 An Suhail ibn Abi Salihin, an Abiihi, an Abi Hurairata, anna nabiyya sallallahu alayhi wa sallam qal, tu'rathu al-a'malu yawma al-ithnayni wal-khamis. Fa'uhibbu an yu'rathu amali wa ana sa'im. Abu Huraira raziyallahu an hudan ruwayat qilinada aytadalar ki, faygambat sallallahu alayhi wa sallam aytalar, amallar du shamba wa pay shamba kullara rupara. Yani Allah ta'ala qa rupara qilinada. 17:22 Qala hadathana Mahmud ibn Ghaylan, qala hadathana Abu Ahmad wa Muawiyat ibn Hishan, qala hadathana Sufyanu an Mansurin, an Khaythamata an Aishata qalat. Qala hadathana Mahmud ibn Ghaylan, qala hadathana Abu Ahmad wa Muawiyat ibn Hishan, qala hadathana Sufyanu an Mansurin, an Khaythamata an Aishata qalat. Qala hadathana Mahmud ibn Ghaylan, qala hadathana Abu Ahmad wa Muawiyat ibn Hishan, qala hadathana Sufyanu an Mansurin, qala hadathana Sufyanu an Mansurin, qala hadathana Sufyanu an Mansurin, qala hadathana Sufyanu an Mansurin, qala hadathana Sufyanu an Mansurin, qala hadathana 17:48 Wa minash shahril akhari al-thulatha wal-arbi'a wal-khamis. Aisha raziyallahu anhuadan ruwayat qilin adayitadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam bazo ayilarnin shamba, yak shamba, wa du shamba kullar dha roza tutar idilar. Gahda bazo ayilarnin se shamba, chor shamba, wa payshamba kullar dha ham roza tutgan idilar. Undan ki ingi hadis qala haddathana Harun ibn Ishaq al-Hamadani, 18:18 Qala anba'ana abdata ibn Sulayman. An Hisham ibn Urwata an abiyhi an Aishata qalat. Qana Ashura yawman tasumuhu Qurayshun fil Jahiliya. Wa qana Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yasumuhu. Falamma qadima almadina tasamahu wa amara bisiyamih. Falamma ifturidha Ramadhanu qana Ramadhanu huwa alfaridha. Wa taraka Ashura. 18:46 Fa man shaa asamahu wa man shaa atarakah. Aisha raziyallahu anhu adan ruwayat qilin adaytadilar ki, Ashura kunu, Quraysh adati bu iqa roza tutadigan kun bolgan idib. Rasulullah salallahu alihi wa sallam ham u kunda roza tutar idilar. Madinayi Munawarayga hijrat qilib kilgallar dan ki, ham manashu kunning rozasino tutub, wa boshqalarga ham roza tutushka buyurdilar. 19:12 Ramazan ayi farz bol gachi isa, Ramazan ayida roza tutuj farz bolib, Ashura isa tarq qilindi. Lekin kimdakim xokhlasa Ashura kunudaham roza tutaridi, xokhlasa tutmasidi. Qala haddathana Muhammadu ibn Bashar, qala haddathana Abdurrahmanu ibn Mahdi, qala haddathana Sufyanu an Mansurin, an Ibrahima, an Alqamata qal, saaltu Aishata radiyallahu ta'ala anha, 19:41 Akana Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yakhussu min al-ayyami shay'a qalat kan amaluhu dimatan? Wa ayyukum yutiq ma akana Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yutiq? Alqamadan ruwayat qilin adu uzad ayishanan mazdan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam xaftanin barar kununu, barar ibadat bilan khoslar midilar dib sura ganay kallar. 20:08 Shunda Aishay raziyallahu anha shunday diganay kallar. Baygambar sallallahu alayhi wa sallamnin amallara dawamli bolarida. Sizlarin qaysa beringiz uzad qiligan ishka taqad qila olarida? Qala haddathana Harun ibn Ishaq qala anba'ana abdatu an Hisham ibn Urwa an abihi an Aishata qalat dakhala alaya Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam wa indi mra'atun faqala man hadihi qultu fulana. 20:37 La tanamu l-layl. Fa qala Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, alaykum min al-a'mali ma tutiqoon. Fa wallahi, la yamallu Allah, hatta tamallu. Wa kana ahabbu dhalika ila Rasulillah sallallahu alayhi wa sallam, alladhi yadumu alayhi sahibuhu. Aisha raziyallahu anhuadan ruwayat qilin adaytadalar ki, burkunim yana huzurumga Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam kiribkildalar. Aldamda bur ayal barida. 21:08 Uzad, bu kim, dedilar. Men, bu falanchi, kecasi uxlamastan ibadat qiladigan ayal, dedim. Shunda Rasulullah sallallahu alaihi wasallam taqatlaringe yarasha amal qilinlar. Allah ki qasam ki, Allah malal almaydi. Lekin sizlar malallanib qalishlariniz munkin, dedilar. Keyin Aisha anamiz aytilar ki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallamge amallarinin en suyukligi, 21:35 kishi daimi qiladigan amalid. Ulemalar ayitadilar ki, malallanish salbi sifatlardan bolib, u sifatni Allah ta'ala ge nisbatini berish caiz imas. Lekin bu hadisdagi malal, macazi bolib manasi shuki, agar kimde kim uzini mashagatga salib, agur amallar qilib, kin bu amallardan tohtab qalsa, Allah ta'ala unge acit berishtan tohtaydi. 22:05 Lekin dawami qilib qilsa, Allah ta'la unga ajarin mukafatini uzluqsuz birib durana. Qala haddathana Abu Hisham Muhammad ibn Yazid al-Rifa'i, qala haddathana ibn Fudaylin anil A'mashi an Abi Salihin qal. Sa'altu Aishata wa Ummu Salama, ayyul amali kana ahabba ila Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam. Qalata madima alayhi wa inqal. 22:32 Abusalihtan ruwayat qilinada uzad aytadilar ki, Aisha onammiz wa Ummu Salama raziyallahu anhalardan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamga amallarinin in suyuklisi qaysi edi dib soradim. Shunda ular, davami qilingan amaldir, gerchi u amal az bolsa ham didilar. Elbatta harqanday amallarinin davami bolishi nihayatda mushkil ishtir. Amma, 23:01 qimda qim dawami qilishga oadatla nubbarisa nahayatta katta yutuklariga ija bolada. Qala haddathana Muhammadu ibn Ismail, qala haddathana Abdullah ibn Salih, qala haddathani Muawiyatu ibn Salihin an Amri ibn Qaysin, anahu samia Asim ibn Humaydin qal, sami'tu Awfa ibn Malikin yakul, kuntu ma'a Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam layla, fastak, thumma tawadda, thumma qamayi salli. 23:30 فَقُمْتُ مَعَهُ فَبَدَأَ فَاسْتَفْتَحَ الْبَقَرَ فَلَا يَمُرُ بِآيَةِ الرَّحْمَةِ إِلَّا وَقَفْ فَسَأَلَ وَلَا يَمُرُ بِآيَةِ عَذَابٍ إِلَّا وَقَفَ فَتَعَوَّذْ ثُمَّ رَكَعَ فَمَكَثَ رَاكِعًا بِقَدَرِ قِيَامِهِ وَيَقُولُ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ ذِي الْجَبَرُوتِ وَالْمَلَ 24:00 wal kibriyayi wal azama, thumma qara'a ala imran, thumma suratan suratan yaf'alu mithla dhalik. Awf ibn Malik'tan ruwayat qilinni shichaitadilar ki, bir kecha Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bilan bir gebuldum. U zat miswak ishladdilar, sun taharat alub, namaz u qibashladilar. Ben ham aldilarga kilib namazga qushildim. Baygambar sallallahu alaihi wa sallam awala Bakara surasini uqidilar, 24:29 Qiraatlarada rahmat ayatayga kilsalar, albatda toqtab, Allahdan uning rahmatini tilar idilar. Azab ayatlarga kilgallarada ham toqtab, Allahdan panax sorar idilar. Qeyin ruku qildilar. Rukuda qiyamda turgan chalik waqt turub, rukuda subahana zil jabarud, wal malakud, wal kibriyayi wal azama didilar. Soyung sajdaga bardilar, sajdada ham ruku mqdara chaturdilar. 24:59 Subhanadil jabarud, wal malakud, wal kibriyayi, wal azamad didilar. Ki ingi rakatta isa Al-i Imran surasini oqidilar. Undan ki ingi rakatlarda ham bittadan sura oqib, awalgi tarzda gidik namaz oqidilar. Ibn Hajar rahimahullah bu hadistan, qishiq raat qilganda manashunday azab ayatlarga kilganda, ya ki rahmat ayatlarga kilganda toqtad, Allah ta'aladan 25:28 Bu azabdan panah wa rahmatlaradan tila nishi kirak didilar. Hanafi isa bu halat belki islamning awwala da bolgan bolsa kirak didilar. Chunki namazning ozga khas shard shrutlari wa adablari bar. O shardlarini bozub koyib namazga putur yetkas maslik kirak. Wallahu alam. Mana shu yerda darsimizga yakun yasad. Allah ta'ala dan tawfiq surab qalamiz. Wa akhiru da'wana. 25:57 Alhamdulillahi Rabbil Alamin