♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersآڈیوҚўшниларга азият бериш гуноҳи кабирадурadmin·3 views·5 months agoУшбу марўзада шайх қўшниларга азият бериш гуноҳи кабира эканлигини баён қилиб беради. Source: IslamHouse.com#Audio#IslamHouseمکمل متنbeta▸خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔0:02Al-Fatiha.0:28Növbətdəki sohbətimizin başqaçdan əvvəl min Allah subh'anahu wa ta'lanin gözəl isimləri və ali isfətləri bilan uşbu məclisimizin mubarəhni məclislərdən qolşləgini. Və tarqalşliyimizde Allah subh'anahu wa ta'lanin ilim halaqələri nəfədirib yuruki fərqistələri bizləri yakarata ey Allahnin bəndələri. Indi sizlər urninlərdən traurinlər və halenki sizlərinin günahinlər indi.0:55Allah subhanahu wa ta'ala biyadab bulsin. Imam Zahabi rahimahullah nin günahin kabiralar dib namlingin kitab nin? Billik ikinci günahin kabirasi.1:27Adaljar, yani konu qoshinlarga aziyat birishlik günahin tabirasiga kilib tokdagan edik. Allah nasib itse, bugun konu qoshinlar bilan qandayi muamula qilishlik kirakligi, wa qoshinlarga azar yedgazimashlik haqadayi, bazibir Allah subhanahu wa ta'alani talamadan.1:55va Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamni hadislabdan bazilariga toqtab otamiz. Koshna diganda kimni chunamiz? Koshna diganda muallif ekgen ikenki, koshna sizga yakim yasagan har bir kishi koshna desa, bashkalarim ekgen ikenki, sizning uyungizga, sizning uyungizning devaliga,2:35unin biwalib yapishib turigan kishi hushni boladidisa, imam-i shafi'i wa ahmad ibn-i hanbal rahimahum Allahi qay mazhabi dayib ulamalar eykani genki, on tamaningizdan qirq uyu, qat tamaningizdan qirq uyu, aldingizdan wa arqayngizdan qirq uyu gece boladigan masafalik orin bu,3:03yuxa qirib uygesi bola digan shaxslar, bular, koshnilar soplanadi teishkin ikan. Boshqa ulamalar ikan ki, koshni digana buna buran bir tahdit chigarabilan, chigarabla berib bolinmaydi. Baliki, har bir uruf gozi koshnilar kanchali ikanligana,3:29qaysi caygeche qoshnilar yesheb turiyan adamlar bir-birige qoshni bolishligini, urufinin ozi beligilat biradi diishken iken. Lekin imam Shafi'i wa Ahmad ibn Hanbal mazhabidegi ulamalarinin gefidehem, wa kiyingi ulamalarinin gefidehem, ancha canbarliyi kornadiki, chunki uruf qirik uydan narragani hech qachan qoshni dimaydi.3:57Albatta, qirq uyu atrafimizdagi, qirq uyunin qigarasidan uzingizga yaqin boygan tamaninin hammasi, koshni bolib hitaur edib. Allah subhanahu wa ta'ala bu kainatga insanlarini yaratar iken, insanlarinin mumin bolishligini ister, muminlarini ise, hamma tamanlama wa hamma gaham nafli wa faydali bolishligini,4:27Qahladir. Abdullah ibn Umar, radiyallahu anhuma, imam Bukhari, rahimahullah, ruwayat qilga hadisda itadiki, bir kini biz, Peygamberimiz, sallallahu alihi wa sallam, nin huzurlarida oturgan edik. Macilisda, yashlarikatta boyan sahabalar boradi. Peygamberimiz, sallallahu alihi wa sallam, bir daraqt bar. Bu daraqt, huddi, mumin kishige uxshash,4:56faydali daraq dedilar. Bu daraqnin naminimi ikanligini bilasizmi diganda sahabalar uylanishib qaldi dedi. Min yashim kichik bolyanligim uchun batanib eyti almadim. Biraz tur yandayim ki, payganbarimiz sallallahu alaihi wasallam eyti ki, bu khurma daraqdi dedi. Yolda xaytib kiti etkanda dadamga eytim ki, min ushe daraq5:28qaysi daraqt ikaliniyini bilartimo, lekin payganbarimiz sallallahu alaihi wasallamga batini buna eytalmadim diganimda, i uglim eytavirmaksizda, shayetki Rasulullah sallallahu alaihi wasallamnin biramber dualariga musharraf bolub qalartingiz, dedilar. Demek, bu hadistan aladigan faydamiz çuki, müamin kishinin hami orni faydali. Awalan bar,5:58faydasinin nafi uziyeti yedi, qiyin isa faydasinin nafi atrafta gilar yeti yedi. Bugungi mauzo imaz, madami ki, koshinilar haqida bolar iken, alhamdulillah, hammamiz ham mu'minmiz, hammamiz ham musulmanmiz, mara bu hadiska muafiq, hammamiznin ham nafimiz, uzimizden qiyin, qiyadiyan adamlarinin birincileri,6:26albette bizge yaqin boygan ademlerden boshlanmakla yikerek. Sunin kucun ham, koshneler bilan boladigan bazibir muamile adaplarga bugun insha Allah toqtab etemiz. Allah subhanahu wa ta'ala bizlerne koshneler bilan qirayli muamile qirishlikke buyurib, manasim deyidi. Istayiz billah, wa'abudullahi wa la tushriku bihi shay'a wa bilwalideyni ihsana.6:53wabi zil qurba wal yathama wal masakin wal jari zil qurba wal jari al junubi wa sahibi bil jambi wa ibn is-sabil. Yani, yalqiz Allahnin uzyge gina ibadat qilinlar. Wa unga qilayatkan ibadatinlar da buram bir narsana shirik qilib qoyminlar. Ana undan kiyan, uzyga, yalqiz uzyga ibadat qilishka buyurigandan kiyan,7:23başqalar yi qanday muamla qiliş tertibini Allah subhanahu wa ta'ala bizlarga bayan qilib, özinin ibadatidan qiyin və ata anayn qizga yaxshilik qilin dedi. Ana undan qiyin yaqin qovmu qarandaşlarin qizga, yitimlarga və miskinlarga. Ana undan qiyin isa yaqin bolgan koshnlarin qizga.7:52Yaqin bolgan qoçlarinizdan murad, qoçnilar ham uch qisimgi bolnadi. Va ucho qisim ham uzilarinin yaqinlik munasabati bilan uchda xaknin igesi boladi. Birinci qoçna bu uzu musulman ham qoçna.8:19həm siznin öziniznin uruqinizden, yani qarındaş uruqliyinizden. Bu kişinin uçda sizi üstizde haqqı var. Koshni bolgenlik üçün, musulman bolgenlik üçün, və siznin yakınlarinizden, qovmu qarındaşinizden bolgenlik üçün. İkinci qısım, bu sizgə, bilən, həm koshni, həm dindegi safdaş. Musulman bolgenlik üçün, və...8:49koshni bolgenligi uchun, sizin üstinizde bunun ikite haqqi var. Uchinci koshnilar tiri, bu, islam dinide imesu, baska dinide, baska millette bolgen koshnilar. Bularinin bitte haqqi var. Koshni bolgenligi uchun, bularinin sizin üstinizde bitte haqqi vardır. Inshallah, bular bilan boladiyan muamilan adaflarina, bugungi sohbetimiz damida.9:18bayan qilib itamiz. Ayatni manasida doam itamiz ki, wal jari zilqurbana baz ulamalar ehkeniken ki, bu yirda ushe brinchi, yani siznin üstingizde ushte haqqi bolgan, koshni qast qilini yapdi. Ushe koshlarga yakshili qilinlar, wa yoninlardagi, onqol, wachab qilinlarda bolgan,9:49qushilarga ham yakhshili qilinlar. Wa Allah yolada yurigan kishilarga ham yakhshili qilinlar. Ularga qirali muamilata bolinlardib, vasiyyat qiliyabdi. Kim? Allah subhanahu wa ta'ala. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamnin sunnat-i mutahharalarga agar bir nazar saladigan bolsak, imam Ahmad, imam Bukhari wa Muslim, ruwayat qilgan Sheikh Albani sahih digan hadista,10:20An Abiy Hurayratar radiyallahu anhu anna Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam qal, Man kani yu'minu billahi wal yawmi al-akhir, Fala yu'di jarahu dedilad. Yani, kim Allahga wa ahiratga iman kiltirigan busa, hushniga azar yetgizmasin diyanlar. Payganbarimiz sallallahu alaihi wa sallam, hushniga yahshilik klişnikni hem, hushniga azar yetgizetgan,10:50Yamanligini yetkize etgen ademni hem, Allahge ve ahiretge, yani iman ustunlarinin asaslarini zikir qilib durib, mene bunda imanu mukemmel bogen ademler, koshinlarige yakshi muamilad boladi, imanlari ese mukemmel bolmegen ademler, koshinlarige yakshi muamilad qilmesliklerini, mene bu hadislerde bizlarige beyan qilib birgenler.11:21Имама Ахмад, руаят талган, ва мухаддисалардан болган, шакир, сахих диган хадиста, Ан Абдиллах ибн Умар, رضي Аллаху Анху, Ан Расул Аллах салсам قال, Мазал جибрилу يوسيني بالجاري, хатта ظананту Аннаху, سَيُوَرِّي صُلِي, дейдилар. Айтилар ki, جибрил, min ga, qushnalarga, yakhshili qilishliyim ga,11:51vəsiyyət qiləvrdi, vəsiyyət qiləvrdi, vəsiyyət qiləvrdi, hattə uylədim ki, endi qoşnimiz bizden, biz vafat yetkərimizden ki, miras alə digən buqqasa həm kirek də dip uyləp qaldım, dəydi. Demək, qoşnilərinin bizlər üstimizdə haqqı kəttə bulgənligi üçün, və ularga çırali muamilə qilişligimiz bizlərdən tələb qilingeni üçün həm, Cibreil a.s.12:21Peyğəmbərimiz aleyhis salamgi çünçəlik qattıq, vəsiyyət qılgən edib. Cibril aleyhis salam özünün ixtiyarı bilən bran bir emirini qılməstib. Elbette u kşi alıq gilgən emir, yoyin ki, buyru qaytaru emirl aməllərinin həmməsi, yalgız Allah subhanahu wa ta'alani aldıdan bulgən edin ki, bu fərişte bunu emelge aşir edib.12:50Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam, imamati Yirmizi, ruwayiq qilyan wa shayh al-bani sahih digam hadista, an Abi Hurayrat radiyallahu anhu, an Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam qal, ittaqil maharima takun a'badun nas, wardi bima qasamallahu lek, takun agnan nas, wa ahsin ila jarik, takun mu'minan didilar. Bu hadis, hammam zaham, dunyada,13:20in saadetli adem kimdise, falanchide kursati bira aladigan, ademlar qatariye, kirgize aladigan hadistir. Kim bu hadisini, özinin hayatide, amali raviste kursati bira aladigan bose, hakikatten hem, dünyasini saadetli, ahiretini ise abat kuligan ademlerinin bittesi yaylamidi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve selleminin kelimeleri,13:51vəsiyyətlərdən ibarət eməsidir. Bəlki, kolda sanaqli, kolda sənəsdə sənəy alə digən kəlimələrdən ibarət ediyo, lekin içige camil kəlim, özü lafizlər qazu, lekin manasi kin bulgan, kəlimələrni öz içige aligan hədislərdən ibarət edir. Bu hədis həm, həməmiz üçün həm, nuhayyətdə kətdə qaidədir.14:16çünün üçün həm hədisini tərcime qilinyan vaqdi da, isləb və əməl qilişlikke hərəket qilib qalaylayib. Eytdilər ki, Allah subhanahu wa ta'ala den, Allah subhanahu wa ta'ala haram qilgin narsələrinin həmməsidən taqwa qilib kitlənin, insanlar içdegi ilk abid adamlarga eylenəsiz. Dar haqiqat, biz Allah qaytargan əməllərinin həmməsidən əgər qaytadigan bulsak,14:44ibadət qırgurçilərinin en əfzəligə eylənəmiz. Və etdilər ki, Allah subh'anahu wa ta'ala, siznin taqdirinizgə bölüb qoygan nərsələrgə razi bolin, en bay adam boləsiz, dedi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi və sallam, haqiqi baylik, bu Allahnin, biznin taqdirimizgə yazıb qoygan taqdirigə,15:11və taqdirimizdə həlbugən əməlgə razi boliçlik bu xaqiqi baylikdir. Əgər ki, dünyadagi bayliklər həm baylik ısamblansi həm, ləkin xaqiqi baylik bu qalb bayligidir. Nene baylar bar, ləkin qalbini aç qorin, qalbini hayatda faqir. Siz faqirdib uylagyan adamlardan həm qalbi faqir ili roqdir. Möçün.15:40Çünki unin qalbi hali toymayan, qalbi qaçan, iman bilan, wa Allah subhanahu wa ta'ala bunin taqdirige yazib hal qalib koygan amallar bilan, taqdirine hal ekanligine, manashun arsegi hal boyanligi, wa bunin taqdirige ushegini yazib ganligi qalbi toymasegan, hiç qaçan insanin nafsi ham püzi ham toymaydi. Paygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam dunya babide itdilar ki, la utiya libni adama wadian min zahabin,16:09la tamanna saniyata, wa la yamla'u famabna adama illa turab, dedilard. Yani, adam farzantiga, agar bir vadi tilla beriligandaydi, u ikkinci vadi, ham yana bir vadi tillan busaydi, dip arzuqlarddi. Lekin, insannin aqzana, faqat kina tupurak kina toydiradi, dedi. Bu hadisda isa, qalbini,16:39Allah Ta'ala menin taqdirin qe manashun arsani yazgan ekan dib, qalbi bilan razi bolishlikne bu haqiqi baylit dib ektilar. Hadisinin davamida, biznin mağcumizga ait bugan oringe toqtab ektilar ki, qoşningizga yaxshilik qilin, shunda mömin bolasiz, dedi. Subhanallah. Qoşningizga yaxshilik qilin, mömin bolasiz, dedi. Endi biz özümüzge özümüz bir,17:09saval berib koreylik. Mömenligimizne agar biz dava oqilayafgan bosak, bish vaq namazni, masjizni aldingi safida oqilayafgan bosak, ahli ayalimizga, vukvani koshnilarimizga bogi muamilamiz kanday ikanligini ham bir xisab kitab qilib koreyib, ana undan ki imanimizdan çıxadigan tenlikni, kancalik ikanligini biz bir xisab kitab qilib koreylik.17:39Mənə bu, Peyğəmbərimiz sallallahu aleyhi və sallam'nin üçdə vəsiyyətlərini, kim əgər həyatıza tatbik qiladiyan busa, dər haqiqat, həyatını saadetli, ahiratını abad qiyan adamlarnin bittisi yaylanartı. Tekrar eytəmiz, birincisi, Allah subhanahu wa ta'ala qaytarigan narsalardan qaytışligi, və Allah subhanahu wa ta'ala tahtirigar yazgan narsalarinin hammasıya razi bolışligi, anna undankiyin biznin,18:08mauzumizgi aib bolgan, koshnilarigi yexshilik kilişligi, hem dünyasini, hem ahiratini abad xiladiyan amallarini ki bittesidir. Demek, islam bizlargi, islam koshnilarigi yexshilik kilişlikke, ve yexshi muamiladi kilişlikke buyuriyar iken, kosh, islamda koshnilarigi xiladiyan muamiladi adablari kanday boladi. Koshnilarigi,18:43yaxshilik qilishinin en birintisi ulari bilan baglanishlik. Va daima ulariga yaxshi muamili qilishliktir. Sunin uchun ham baz bir ulamalar etkan ikenki, koshningiznin siznin üstingizde altita haqqi bar. Birintisi, agar fakir bolub bala digan, va buran birin arsaya muhtaj bolub bala digan bosa,19:15qolingizden kese, ushe muhtajligine kondirib qoyishligingiz. Ikintisi, agar qariz soray digan bose, va qadir bolsengiz qariz berishlikke, qariz berishligingiz. Ukintisi, agar yakhshilik yetib qala digan bose, xanadanide, qoyishlingizding xanadanide, bran bir khursanchilik bola digan bose, ushe khursanchiliyge shirik bolishligingiz, va...19:44kursanchilik, yana kursanchilik, qoş qoishligingiz. Turintisi, unin tiskarisi, xanadanda bazan bolub turadigan, buran bir musibat va qaygu boladigan bosa, qoishligingizga, tasalli bir qoishligingiz. Bisintisi, agar, bimar bolub, mazasi qachib, tasal bolub qaladigan bosa, ziyara qolub qoishligingiz.20:10Və altıncı və ahirgisi, əgər wafat itədiyən busa, canazəsi də turib, ta qabristan geçə, küzətib qoyşli yingiz. Qoşnisi nin uydə nime boli etkənligi? Qoşnisi nin qazani nimeden ibaret qayni etkənligi? Ya inki, qoşnisi, heç kimsden xabersiz qalib ketçilik illetleri, bu musulmanlar tarixiden kirib.20:40gelgen illet emestir. Inshallah, bu ne? Mene bu bugungi mauzumiz bazilerde tohtab ötemiz. Altide, koshnin üstedagi haqlerden kiyin, sahabelerden, büyük sahabelerden bulmish, Abdullah ibn Amr ibn As, radiyallahu anhua itken ikenki, ulenib turuchi kishi kim digenday itken ikenki, daim siz bilen uleniyetgen, adem bilen ulenib turigen adem,21:13bu haqiqi ulanochi deyilim meydi? Haqiqi ulanochi bu orta guzulib, orta kesilib qaligan adamlar bilan, barib bağlangan adamlar haqiqi ulanochi va bağlanochi adamlar digan eganlar. Bu haqiqi rahim, halim sifatiga ega boyan adamlar, sizgi halimlik qiligan waqtida, siz ham halimlik qilib qoyis digingiz,21:41bu haqiqi halimlar imaz. Lekin, sizgi qaçan, daqal, qopan muamila qiligan vaqtada, siz halimlik bilan, mulayimlik bilan muamila qilisiyengiz, bu haqiqi mulayimlik diganikan, Abdullah ibn Amr ibn Az, radiyallahu anhuma. Ikinci, qoşnlariga qilirigan muamila, qirali muamilalarimizdan ikintisi, qoşnlariga azar yetkezmeslik.22:10Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam, imam muslim wa ahmad rahimahumullah, abu hurayra radiyallahu anhu dan ruwayiqul ya hadista, anna rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam qal, la yadukulul jannata man la ya'manu jaruhu bawa'iqahu, dedilar. Yani, kushnisi, uning, azarlaridan tinch topmayan chi, jannatke kirmaydi dedilar. Demek,22:42xoşnimiznin xaqiqatdan həm bizin üstümüzde nuhayetde ketde xaqlari bar ikenki, hatta cennetke kirishlik, ya inki kirmeslik sebeflardan bittese həm, xoşnimizgi qiliyatken muamilamizde iken. Xoşnisi unin yamanligiden sincimeydi iken o adam, cennetki kirmeydi dediler. Islam, xoşniler xaqqini mene bunçalik rawishte ketde xaqlarini birib koydu xoşnige.23:14Hingi hadisla, bu hadisli imam Bukhari ruwayat qilganlar, Abu Hurayra radiyallahu anhudan, anna Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam qal, la wallahi la yu'min, wallahi la yu'min, wallahi la yu'min, qalaha salasa marratin, qalu, wama zakiya Rasulullah, qala aljaru la yamanu minjarihi bawayqahu, qalu, wama bawayguh, qala sharruh, yuq, Allah ya qasamki, yuq, Allah ya qasamki,23:44Allahi qasam ki, dip üç merte eytdilar, diydir ovi, shunda biz, ya Rasulullah, kimne eytiyabsiz, digende eytiyiki, koshnisi, unin yamanligiden, tinch topmey digen, ademne eytiyakmen, yamanligi, dip paygamberimiz, sallallahu aleyhi wasallam, eytdilar, shunda, yok, Allahi qasam ki, digende, nima didilar,24:12Allahga qasam ki, mu'min bulu almaydi. Allahga qasam ki, mu'min bulu almaydi. Allahga qasam ki, mu'min bulu almaydi, dedi. Kim diganda? Koshnisi unin yamanligidan tinchi almaygan adam, dedilar. Demek, imanlin kemalatiga sabib buladigan amallarinin bittesi, biz koshnilarimizga yahshilik qilisligimizdir. Peygamberimiz sallallahu alihi ve sellem aldi da, bir,24:48ayal zikir qilindi. Bu ayal, ayitindi ki, kub, nafil rozalar, nafil namazlar uqidi. Lekin, kiçelari ham curadi, kub sadaqalar qiladi. Lekin, kushnisiye, tili bilan azar bir qoyadi, dedi. Shunda, fayqanbanimus salim, bu ayalda, yaxshilik yok, hiyafinlar, bu ayal cehannamdadir, dedi. Shunda,25:20yana eytilindi ki, palanchi tarz namazlarniki na buqidi. Ramazan ayida gina rozanu qitadi, wa qadir bogan waqtda gina sadaqa qiladi, likin, unda bundan artiq narsa yok, wa bunaka amallar ham yok, yani, qoşnlarga qirali muamira qiladi diganda, bu ayal cennatda digana kimlar. Bunu imam Bukhari, Adab-ul-Mufretta ruwayat qilgan. Qoşnlarga,25:51qiladigan muamilarimizin adaplarinin yenabittisi, koshinlariga azar berislikdan qaytarilinganimizgi o shash, koshinlaridan keliyatgan azarlariga sabir qilisliki hem buyurilinganimiz. Siz madami ki, agar ki koshinlingizga min yaksilik qilisengiz hem, linkin koshinlingiz samandan keliyatgan buram bir aziyatlar kiladigan bosa, bungi sabir qilislingiz bu.26:23Malik ibn Dinar rahimahullahnin yahudi kushnisi baridi. Bu yahudi kushni, uzinin qalbidagi yaramaz illati bilan, uzinin hacathana xalasina burub,26:54Malik ibn-i Dinar'nin qawlusi tamangi qildi da, hacat-hane chqadigan necasat, divalini ham zaif gini qilib alib qoydi. Az gini utkenden ki, dival öz kucini yukati, hacat-haneden chqadigan iflasliklar, necasatlar, Malik ibn-i Dinar'nin qawlusi yaqib kirardi. Malik ibn-i Dinar bu necasatlarina,27:27qoşnisi ge hem, başqalar ge hem erz ve şikayet qilmestan, ki, kündüzü yigip koyib, kiçkurun, hiçkim körmey digan vaqtta unu abarib, necasatlar toplana digan uşaq ahlatqaniga tofşirib koyab. Xinda, bu, uzaq vaqt gece doğam etdi deydi. Malik ibn-i Dinar rahimahullah ge, ölüm vaqti gelib qalgan vaqtta qoşnisini çakirdi. Ve,27:58oysa orunni korsatdi. Aytdi ki, bu bir nechi yillardan biyan, min bu amalini qilip kiliyep man. Birinci ashkar qiliyepgan kishim, siz bolasiz. Agar min wafat etib getib, siznin bu hata kamchiliyengiz adamlarga ashkar bolib getishligiden korqanimni uchun, bugun siznin ozyengizini shakirip aytib koyyep man.28:26Mengi ölüm saati kelib qaldi, agar yertdigi ölib qala digan bosan, bu, aybingiz köpçilikke acilib ketadi. Men, aybingiz köpçilikke acilib keçiligini istamayiman, diganida, bu, muamilani korygan yahudi ham etdiyiki, ey, Malik ibn-i Dinar, dar haqikat sizgi köp azarlik yetkazi qoyibman, vahanengi siz köp sabirqipsiz, nino üçin sabirqil dizdib.28:57nimi uchun sabir qildiz digana, yahudilar ham uzilarinin diniga nahayetda mustahkam aval qilishadi ahli kitaplar icida. Koshnilariga, muamila, chirali muamila qilishlik, fakat gini Islamda bar ikanliliga ishara bola digan kalimadir. Ishanaurin muhtaram hamsaf namazxanlar, biz uzimiznin dinimiznin qadrini bilmaymiz, yayin ki,29:29yuzge on yanki 5 faizni gime emel qil yenligimiz uchun, biz dinde bir qalaq adamlargi uxshab turgenimizin haletlarini ki, sebeplarini bittet shubo sekerek. Hatta yahudi hem bu koshlini ki, yaxshili qilishini ajeblanib soradi. Shunda malikibin dina etdiyi ki, bizgi paygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam, mazala jibrilu yusini biljahri hatta zanantu annahu sayu varisoni,29:58digan hadisni ishkanimdankiyin, manashu hadiska amal qildim, digan edankiyin, yani hadisni manashu shuki, hali tibada biz zikir qilbittik, Jibril minge vasiyat qilavirdi, hatta uyladim ki, kushnim indi, mindan miras ham qaladigam, bosakirak, dip uylab qaldim, digan hadisni ikkanidankiyin, haligi yahudi ham qidab tra almastan, kul ingizni berim, min,30:28oysha sizni yaxshilikki buyurigan, dinin gizgan, min ham kirdim, dipdurib, shahadatni bildirigan ikan. Qoshnlargi qaladigan muamilamizdan yana bittasi, ular agar muhtaj bolub qaladigan bosa, ularinin muhtajligini kolumizdan kiliganisha qandirishligimizdir. Iman Bukhari, Adab-ul-Mufratta, Ibn-i Jawzihisa, Filberri Vassila, Vazzuh,30:57Kitablarida zikir qilgan, mana bu hadiste, Anagda Abbasin radiyallahu anhu qali samiqtu Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam yaqul, Lensal mu'mini illadi yishqa'u wajaruhu ja'i'un didilar. Xoşnesi aç bolupturib, özü tok oturigan kişi mü'minmes didilar. Tekrar etemiz. Xoşnesi aç bolupturib, özü tok oturigan adam mü'minmes didilar.31:29Bunin yolini peygambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam bizlarga nohayati yingir yol bilan orgetdilar. Kök iqtisadi tekliflarini bizlin boynimizga yukla koygani yuk. Eytdilar ki, agar buran tengiz, shurva qiladiyan busengiz, yani suyu qavqat maraktan murad, agar shurva dibiz uzbiktiliye tarjimaksak, suyu qavqat, sunu köpura qusin,32:00xoşlilaryi həm taksimləsin, dedilər. Demek, bu, bilən, xoşlilar arəsi də muhabbət, Allah subh'anahu wa ta'ala, bilən, özünü arəsi də isə, bu, haqna adaa etkənligi, özünü nəfsi də isə, mü'minlik imanı də bugən əməlini ziyada qilədiyən əməllərinin bitkisidir. Şana ureyim, xoşlingiz tink, siz tink, xoşlingiz tok, siz tok, xoşlingiz tink, həm islam,32:29birinci yekşilik, qilişlikke buyurgen, şahslarnin bittesi, xoşnidir. Əgər xoşningiz diş bu megenide, siz mescidde xatircam oturagal megen bulardingiz. Xoşningiz oş bu genide, gene mescidde xatircam budi oturagal megen bulardingiz. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem, qiyamette, xisab-kitab boladigan amallarini, sinif-siniflarga boldi. Insan özinin xisab-kitabini beradigan, ordinda en birinci xisab-kitab boladigan amali,32:59namaz boladigan bosa, in brinci khusumatlashadigan adamlarina, bolarini kushnilar didi. Imam Ahmad wa Tabarani, sahih istad bilan, ruwayat taligan hadista, Ibn Amr radiyallahu anhudan, qala qala Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, qiyamat kunada in brinci khusumatlashadigan kishlar, bolarini kushnilar didi. Wa ajaba, bu hadis, agarchi,33:3015 əsr əvvəl eytilingin bozə həm, huddi bugun eytilingin goxshaj. Adəmlərni hadir deşirik görin, yir tələşib kusumətləşi etkən həm, uşa adəmlər, uşa qoşnilər, cay tələşib kusumətləşi etkənlər həm, uşa lər, uşa qoşnilər, bran bitləsinin sayəsi ikintisiye özüb getkənlədən həm, tələşi etkənlər, uşa qoşnilər, suyu köpeyib getse, yaniki kemeyib getse, barib,34:02kusumatda shayadganlar, bular, usu kuslar, demayt, dünyanın özüde, behalinki, Peygamberimiz Aleyhisselam, ahirettegi ne itib koydu, dünyanın özüde, awwelenbar, kusumatda shayadgan adamlar, kuslar, qaysi kuslar, bular, Allahnin azabiyu, ahirettegi cennetten, kupraf, umid qilmayan kuslar. Biz, bu bab, muhim bolganligi uchun, vaqtimiz yitib bolganligi uchun, ajilmaz ki,34:38Alhamdulillah, bu sharid yaziliyatkanda ikiyin,35:15Uzaq emas eshigimiz tagida ushe, kumar haqda bogan kasitalar beriliyabda alisa boladi, ki, yen ekerti ki, hadirgi gunda, umimi hamacaylarida bingo oyini kancha-kancha adamlarinin ellik 100.000 tangyeci pulini yokat yapganligi, bugun namazda oturigan bir kishimiz ham 90.000 tangyesin utqazdi. Shu orinda, shu pullarini sohob kishlarga sariflasa,35:45yaxshi bular idime didi. Bu tapilini etkin pullar elbetta adamlar pullarini harxil tapishadi. Bazilar pinlar yigsa, bazilar undan tipirakia. Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallam etkinlar ki, qishinin turtta narsadan tolu qisab kitab qilib bulinilmegenche, qiyamette ayağı cilmey turadi digan. Yani, urnidan,36:16qoz qalmay turadi taa turt dan arsana toluq soq qitab qulub bulma günüke digan. Qushalarinin bittasi, malana qayirdan tapdi, wa qayirga sarifladi. Bugungi kunda, alhamdulillah, hadirgi vaqtta bizi diyarlarina, Allah subhanahu wa ta'ala awalanbar beriyatgan bu barakatı, anamundan kiyan, bizlariga berilingen bana bu kenciliklar sababli,36:45Diyarlarda ademlarniki iqtisadi anchi koterlingan, mekin anchi koterlindi digan vaqtta ham bu pullarini yamburda yawalishir, süpurgida süpurganday süpurbalishi efganlari yok. 90.000 otgazgan ademdan, 90.000 maz, 9.000 yaingi, 900 tangi sorasangiz buran bir qarindashi yaingi, buran bir bitme qaladigan Allah yolu digi, kudokmadi, yolmadi, masjidmadi.37:13Bunga berishligi anchi qinaladi. Nekin bu amallarga qinalmayatganligi, qinalmaytirib sarifla varsligi, indi sarizanlarinin ham haqqani bu yorlarga sarifla biyub varsligi, indi nimadib ham bunga bayan qirishlikka Allah ozi insafini bersin, dijdan baski yapka teniz aylanmay qaladi. Toksan min digan bu azmunca yapmaz. Toksan minge,37:43bəz bir ailələr öşəni eylən türüb, bir ailəni tebrətib türügən, gət digən gət bu. Biz yenə tekrar etəmiz ki, biz tapiyatgan hər bir tim qaysi cayden gigən, və qaysi cayge sərfləgənliyimiz haqidi toli xisabat birilib, bu xisabat ornige yetib, bu məguni qə, biznin ayağımız qiyamətdə qımırləmək türüb.38:12Bu dunyanin özüde həm köpçiliknin basige ya musibet ya rahat bolub qiyatkin goxshash, qiyamette həm bizler yahud düşündey, ya musibet ya rahatnin özü bolub geladi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem, cennetin nahayette qiyin narsalar bilan uralindi dedi. Cehannemne ise yengil yantırak narsalar bilan uralindi dedi. Bin goge qiriyatkin ademge həm,38:42bugun kirsengiz, ellikmen, yuzmin tengengizin uskuzasi deseniz, yo, uskuz mayman degi. Degi, uskuzib cik koygan, nadan keyin, doksini feske basadi. Xungi, unqun ham, islam, uzi qaytargan, wa haram qilgan, islargan, qilishlik uyada tursan, yaqinlashligdan qaytargan. Subhaniki Allahumma bihamdiki, ashadu alla ilahi illa anta astafuriki atubi ilayki, Allah subhanahu wa ta'ala, hammamizni ham, mana bugungi,39:15sohbetimizga, muafiq, kushinlarga, yaxshi muamilakiladigan. Wa kushinlarniyam, usha mertebelarini, bayan qilganimizdaka, mertebelari bilan, har birinin uzini haqqina adakiladigan. Ana undan kiyan, Allah subhanahu wa ta'ala qaytargan amallardan qaytib, taqvali kishilardan bulisdigimizni, Allah subhanahu wa ta'ala haram qilgan,39:42kumar, busin, yoyinki ulin türleriden, vahemme hemme cehennemge alub baruchi yantırak vayengil yollerden bizlerine ve farzahlarimizini uzu saklesin. Bu yerdde vabashqa urnilerde Allah ve Rasulinin eytilini etken kelamini, hemmemiz hem eşitken vaqtimizde emel qesli ki Allah subhanahu wa ta'ala uzu miyasar eylesin. Subhanakallahu mabihamdik, shadu allahi ilahi ilan, istafirika tubi ila iqbir rahmati ya haramiru.40:18wa na'udu billahi min shururi anfusina wa min sayyati amalina, man yahdihillahu falamudillalah, wa man yudlil falahadiyalah, wa ashadu an la ilaha illallah wahdahu la sharikalah, wa ashadu anna muhammadan abduhu wa rasuluh.40:48biran bir növlərinin nərsəsini taqirsənəməslik, ulərinə pəs titməslik və ulərinin aurətlərinə açməsligimizdir. Xaçan biz, xoşnilərinin aurətini açə digən, ulərinə qibət qilə digən və ulərinə kəmstə digən busək, bilin ki, xoşnigiz həm siz haqingizdə sündəy amal qiliyabdi. Qarabdili dəqi qaidələrinin bitdəsi,41:18Al-ceza'u min cinsil amal, yani ceza uşa amalinin cinsinin özüde buladir. Siz kimni, yani siz kimni qibat qiladiyyan busengiz, bilin ki, sizni ham kimlardir qibat qiladir. Siz kimlarnidir, urishib, haqaratlib, sökadyyan bulsengiz, bilin ki, sizni ham kimlardir haqaratlib, urishib, sökady.41:49Yana Araf tili dayi qaidalarinin bitkasi susu ki, fa'alam annahu man naqala ilayk yanqul aynk. Aytkan-aykanlar ki, bazı danishmadlar, sizgi kim gert putarib kese bilin ki, sizdan ham gert putarib kese didib. Sinin için ham biz qoşlar yiqladiya muamilalarimiznin yana bitkasi, ularinin auratlarini bitkisi.42:16qibat qilmasli faqat kini yaxshiligini ashirib, yaman ligini bekçiligimizdir. Paygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam, koshnilar haqidagi bu babdagi inkatta, haq nahan bizlargi bayan itib gitti. Min asuslar ki, bugungi tunda, bizmin cemiyatimizda, konu koshninin, belki mahallani hammasi turib, ortada boliyatgan cancal,42:44manashu haqdandir. Wa halen ki, kani di amal qil saydi, bu, unbish asir, payganbarimiz aleyhis salam, xabar berib getgen bu xabarlarga. Imam Ahmad, ruwayat qilgen, bu, yallahu anhu qal, qala rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, ya sahbihi, payganbarimiz sallallahu alayhi wa sallam, bir kuna ashablarga ittigi, zina haqda nimadisizlar, diganda, ashablarga ittigi, zina haramdir.43:15Unu Allah wa Rasulu haram qiligan. Wa u ta abadi abad qiyamat keshe haramdir. Diganda paygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, undan ham qattighraq zinalarinin in haram bulgan zinani bildirib eytilar ki, la yadni rajulu bi ashrati niswatin aysaru alayni min ayyadniya bimrati jarihi. Shi, unta ayal bilan zina qilishligi,43:45xoşnusinin ayali bilan zina qilişli gidan yingil raqdir, dedilər. Həmməmiziyə həm, məlum ki, zina, püz zinası bar, zina, kol zinası bar, zina, hulaq zinası bar, zina, ayaq zinası bar. Lekin, hadisinin ahirde fayqambarim s.a.v. bularinin həmməsini ya tasdiqlay digan, ya inki yalgange çıxara digan bu, tarjidir, dedir. Xoşnusinin ayali ge,44:15kuzini aleytirib khaliyyatganlar, kuzinin tagi bilan tamasha khaliyyatganlar, mana bu hadisini yaksilab ishtib alsinlar. Hayganbarim s.s. koshnisiye yamanlik bilan boladigan muamilalarinin bir ushanisin zikir qildi mi? Yok, hadisinin davamira itaydi ki, sun maqal, sun da itdilar ki, ma taqulu nafis sariqa, uğurlik haqida nimadiyisizlar, diganda itdilar ki, ona,44:43Allah wa Rasuli haram qilgin amallardandir, bu haram amal, diganda payganbarimiz a.s. ayitilar ki, shi, onta uydan oğurlik qilişligi, qoşnusinin uydan oğurlik qilişligi den yengilir aqdir, dedilar. Demek, biz qoşniga, tah maddi, tah manevi rauşta yaxşilik qilişlikke buyurilar ikenmiz,45:13mənabu samandan həm bolə digən əməllərdə ulərgi köb yakşili qilişlikke buyurilgəmiz. Hazirgi vaqtda konu xoşnilər ishidə boləyatgan muamələlərini əgərbir texshirib qaray digan bosengiz, ya qoşnisi nyn ayaliqe boşqa köz bilan qarayganligi, ya inki qoşnisi uyge kirib çıxit getganligi səbəbli buran bir nəsə yuqaniganligiden,45:41qoşnusudan törli etken töhmet, ya inki haqiqat, manasundan çıqay etken muammalarga uçuraymiz. Dar haqiqat, bizlarga islam, qoşlarga, harbir amalda, yaxshilik qilişlikke buyurib, Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam, la yu'minu ahadikum, hatta yuhibba li ahihi ma yuhibbu li naftih, dedilar. Buran tengiz, mu'min bural meysiz. Yani,46:10imaninin kemalatiga yeti almaysiz, hatta uzingiz uchun yaxshi kuryen narsani, uzingiznin bradaringizga yaxshi kurmayunica. Dar haqiqat biz, bilib bilmay, quslarimizga kub aziyatlarini yetkezib koydik. Mena bu orinda, və mena bu saatta, Allah subhanahu wa ta'ala dan, kub maghfirat, istighfarlar sorab turib,46:36tawbelar qilaylik ki, ajab imas ki, Allah subhanahu wa ta'ala, tawbelarimizni qabul qilib, gulaglarimizni kishirib, bana bundankiyim, qoşnlarga vabaşqalarga, çirayli muamilakladigan, bandalardan qilsa, istafrullaladib. Hammamizdan ham, agar, qaysi mazhab desan, disa, ya ulgirib, ya ulgirmay, agar qi uyqsirab turgen busakan,47:07Alhamdulillah, imam-i azam rahmatullah aleyh mezhabi demen deyimiz. Imam-i azam rahmatullah aleyh, dar haqiqat, bu alamda qiyamat geshe, köyükçilikimizge örnek boladigan amallarini qilib getdi. Kani idi, imam-i azam rahmatullah aleyhinin qiligan amallarini, biz kuruq imam-i azam rahmatullah aleyh mezhabiden deb emez, belki amalli kursat birsek.47:37Nime uçin ular, imam-i azam, imam-i azam ve başkaları, mene bun dey kette yüksek orunlarga yeti aldi. Qaçan ular, Kur'an ve hadiske emel qilgenlerden kiyin, İslamge emel qilgenlerden kiyin, mene bun dey büyük orunlarga yeti aldi. Imam-i azam rahmatullah aleyhini ki, bir qoşnisi baridi. Bu qoşnisi, her turun keçkurun,48:07baliq və xəmir məsqloqi içimlikni alib gelərdi. Qeçkurun, qoşni qiçirib, baliqni həm qovirib, anagun yibbo yan eden keyen, məsqloqi içimlikni iqvalib, ta taan gece, özünün qoşiqini qoşinlariye ixtirib, eytib yurad. Imam-i Azam, rahmatullah aleyh, keçesi tahajjud namazini okurdi.48:37Xoşnusudan keleyatkan bu aziyatka sabir qilardi. Bir günü keçhurun bu avaz eşitilmey qaldi. Agar sizga xunday halat bulsa, ya inki bizga bosa eytemiz ki, alhamdiri illa Allah insaf bebti tincikti. Bu yaxshi raq, ya yaman raq fikir eytemiz ki, Allah özü tincikkan ishu bosandib.49:03U kishi nima qaldilar? Darro cikib soradilar, haliga nima boldi? Diganda etdilar ki, xabar geldi ki, uch gun boldi, bu qamogga, zindangi xishqaldi, dedi. Darro ertalab, bamdatna oku yanadan keyen, ozilarinin xachirlariyamini, karayn bu kishinin tavazusini, tavazul bilan yurgan, xachirlariyamini, Darro Bagdatnin amiriga bardi.49:29Bağdat emiriyge kirgeniden keyen, emir hem bu imamnin kirgenini korib, darro istiqbalga chigib kutuvaldi. Wa hacatin soradi. Hacati, ushe, uzinin pianiste bogen, koshnisini azad, kilişlik, ikanligin ina bilgenden keyen, bu imamnin koshnisini, wa imamnin koshnisi bilen, birge yapkenlinin hamisini azad kovariginar dedi. Shunda, imam,49:59Hakimiyyatdan chikgan eden kiyin koshnisi, o koshnisi bilandirga zindanband qilingan ademlar arkasidan ergesib geldi. Uyiga trip getisitan awal imam arkasiga qaradi da, yani Abu Hanifa Rahimullah, koshnim, siznin haqqinizda biran bir ken amal qilib koydi mi? Yani, sizga yetgen musibetga biran bir yardım yetkiz almadi mi? Diganda, yok.50:27Belki, yardaminigizni aşiqi bilan bacardingiz. Allaya qasam ki, bugundan baxilab, min endi, arap itishlikni tashleyman diginikan. Dar haqiqat, yaxshilikdan yaxshilik chikadi dimakchi, suzu biznin, tatirjanligimiz, tinshligimiz, haq iqtisadi, haq manavi ravisdan ulgayishligimiz uchin.50:54asasi səbəblərinin bitdəsi bizlərinin xoşnimiz bolədi. Şunin üçün həm ulərgə, əvvələnbar Allah və Rasulü buyurigəni üçün, ənə undenkin özümüznin imanimizni kamalatiga yetkəzicliq üçün ulərgə yaxşilik qoşikə buyurigəmiz. Və şunindik, daima bizlərinin hidayetimizgi səbəb boligən Peyğəmbərimiz sallallahu alaihi wa sallamga,51:24salatu salamlar eyçlikke buyurilgenmiz. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam bizlerge khaseten cüm'a günü köpraf salatu salamlar eyçlikke buyurigen. Bu günde, mene bu saatlerde Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam gel köpraf salatu salamlar eyteyli. Inna allaha wa melaikatahu yusallun ala nabih. Ya ayyuha alladhina amanu sallu alayhi wa sallimu taslima. Allahumma salli ala Muhammad wa ala ali Muhammad.51:52كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ عَلِىٰ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ عَمِيدٌ مَّجِيدٌ اللَّهُمَّ بَارِكَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ عَلِىٰ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ عَلِىٰ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ عَمِيدٌ مَّجِيدٌ اللَّهُمَّ عَيْذَ الْإِسْلَامُ وَال52:19Allahumma arina al-haqqa haqqan wa arzuqna itibaa wa arina al-baatila baatina wa arzuqna ijtinaaba. Rabbana hablana min azwajina wa dhurriyatina qurra ta'ayyunina wa ja'alna lin muttaqina imama. Rabbana la tuzik qulubana baada idhhalaytana wa hablana min ladunka rahma. Inna ka anta al-wahaaba. Subhanaka Allahumma bihamdik. Ashhadu an la ilaha illa anta astaghfirika wa tubilayk. Wa sallallahu ta'ala khayri falqin Muhammadu wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Barahmatika ya Rahman Rahim.مکمل متن دیکھیںتبصرےابھی کوئی تبصرہ نہیں۔ سب سے پہلے کوئی مفید بات شیئر کریں۔