♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioКўришиш одоблариadmin·3 views·5 months agoУшбу маърузада Исломда кўришиш одоблари батафсил баён қилинган. By: Шайх Абдували Қори Source: IslamHouse.com · Шайх Абдували Қори#Audio#IslamHouse#Шайх Абдували ҚориTranskripbeta▸Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.0:00Alhamdulillah. Alhamdulillah.0:31itqadi, itqadidegi, ve dinidegi zarubi bulgen ilimlerden bazilerige bir ishara qilbetenem. Mumikse, Qur'an-ı Kerimdege har bir suz, har bir ayet batil, maslid itqasimi ala bekerek. Qur'an-ı Kerimdege har bir Allahinin suzu buleregen sidq,1:09bu, kizibməzdib itfatılmalıq kereq. Allah'nin kelamı hidayet, zelal etməzdib itfatılmalıq kereq. Və, şübhəsiz bölgen yakindib bilmalıq kereq. Muminkşinin zaruri bilişligi bölgenlerti ilimlerden bitləsi şudur. Qoşum bilan bir qatarda muminkşi, Allah Subhanehu ve Ta'ala'nin hamme,1:44peygamberleri avvallerden ta ahirleri gece, hemmeleri Allahin bendelerini tawhidke cakirislik icun peygambar buliskeldi. Bu tawhid avvelgi darslarinda iccanimizdik, tawhidul ibadah iccalligini yaxsi bilmaligimiz gerek. Cunki har bir peygambar Allah Subhanahu wa Ta'ala tarapiden2:15xalqlarga u'budullaha ma lakum min ilahim qayruh allar ta'budu illa Allah. Mana bu qalimaga mamur bulislar. Yani, tawhid asasi bulgan, tawhidul ibaba, ibadatini sakat Allah subhanahu wa ta'ala ge klislik talimini bulgacislar. Wa suna, uzlarinin qalib qeliyan, avvelgi peygamberlerden tartir,2:48ta ahirgi, peygamber Muhammet aleyhisselam, shu davir gece, alip gelgen yol, islam yoli, Allahnin ozyegine ibadat kiliş, yolini alip gelisgenligini ilan qaldir. Peygamberler bilen xalqlar ortasdeyi xusumet, Allahnin rububiyeti de bolgeni yok. Allahnin razi sifati de bolgeni yok. Çünki, müçrikler,3:25hammasa tan alisadlar ki, Allah subhanahu wa ta'ala nin raziq ikalliga, xalib ikalliga, ve kainatu yirni rabdi ikalligini tan alisadlar. Kur'an-ı Kerimdeki ayatlar hammasa bunge acil salalat qiladi. Biz avvelgi derslerimizde bu ayatlarine hammasini kiltirib, bularini hüccatlarine hammasini alikirdik. Camii bulgan ayat, astaidu billah.3:56قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَن مَنْ يَمْلِكُ السَّمْعِ وَالْأَبْصَارِ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيِّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرِ فَسَيَكُولُونَ اللَّهُ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ4:27trildirucu ve uldirucu sifetlerini ten agenligini, ve Allah'nin Rabbil alamin ikenligini ten agenligini, ve men yudabbiru'l-amr shungi dalalat guladi. Kainati yerine Allah yerek geligini ten alishgeligiye dalalat guladi. Asbaidu billah, wa la in sa'altahum, man khalaqat samabati wal arda layakulun Allah. Demek, hayganberler bilen,4:58Odamlar, xalqlar urtasda yuxsumat bu, tavhidda bulyammat. Belki, tavhidul ibadatda. Ular ibadatni, Allahka ham ibadat kilişardi, ve başka özleri itikat kilişgen, toş ve bu heykeller hemmesi, özgen ummetlerdegi salih kişilerinin ramziydi. Mene şimdi ibadat kilişardi,5:28shu maksad bilan ki, bizlarni Allahya yakin qiladidir, Allahni huzurda bizlarni shafa'at qiladidir, itfad qili sharib. Shun bilan, ular musrik bolisdi, ve peygamberlar bilan, ularınin ortasda kilişme usrik bolidi, peygamberlar bu nertelerden vazgecislikce buyurisdilar, ve shular ortasda yuxsumet, fakat iman ve shirk basalasi deyidi buradada. Cinki Allahni inkar qiladi yan kafir,6:00Yakın tarihta buju fikirli. Demek, bu hakikat, bu ibadetni vahdaniyeti, ibadetni fakat Allah subhanahu wa ta'ala ge klişlik, mumin kisinin birlamsi hakikati bulmaligi kirek. Bu narse, hiç kaçan unin yadiden koterilmisi gi kirek. Biz, buginki dersimizde, mavzusini, özgertiramizde, islam kelimesi, özü,6:38Allah S.W.T-nin hukmiga taslim, borislik manasini bildiradi. Wa Islam kalimasi silim manasi. Ya ayyuha alladhina amanu dukhulu fis silmika fatan. Ey iman kiltirgan kishilar silim, salamatlik yekirilad. Salamatlik, etqattan, shirikdan salamatlik. Hayatta itmiinana qalbi, xatircamlik, salamatligi yekirilad.7:12Mumin qisinin aqidasi, unin satirjan qilif vayadi. U hayatta, Allah subhanahu wa ta'ala nin yaratgan, ka'inati bilan, özinin yubargan nizamini urtaste karama karchilik bulgan halatda yasani idi. Ka'inati yerini Allah yaratgan, insani Allah yaratgan, ve su insani ta'adat nizamini hem Allah subhanahu wa ta'ala cunatgan.7:45Şunun için, mu'min adam harama karşılık meşakkatıda yaşamaydı. Başkalar ki, Allah'nın yaratkan kainatıda, adamlar tarafından çözülgen nizamda yaşasılık bilen, harama karşı bulgen salatta yaşaydıda, özü hendidir bir baksızlığını siz kılıp yaşaydı. Bu baksızlığının kayırdan kiliyetkarlığını bilmeydi. Bu baksızlık, Allah Subhanehu ve Teala'nın yaratkan,8:17yeri de Allah yaratgan insannin adamlar tarabidan yubarilgan, olib kilingen nizamida yasakligdan bulbaksiz dikili shkadi. Mene bu sirni imansiz kislar bilmasta yasayda. Sunin usun, bugungi darsimizde islamin bir siarlardan bulgan, momin adamlin, momin adamlin uslidigi bulgan haqqi, salam haqqida biz vaxt yuritamiz.8:50Allah سبحانه وتعالى قرآن كريم ده يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا بَشْكَ سُرِي نُرْنِيَّنَ بَشْكُ عَيَةْ لَرْدًا فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا فَإِذَا دَخَلْتُمْ ب9:25وَإِذَا حُيِّيْتُمْ بِتَحَيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُضُّوهَا9:56Raziyallahu anhumashilal buqshidan ruwayat qilin qiyar hadis adibta, anna rajulam sa'ala rasulallahi sallallahu alayhi wa sallama ayyul islami khayr. Qala tuta'imu tta'ama wa taqra'u salama ala man arafta wa man lam ta'rif. Bu hadis muttafaqun alayh hadis. Rasulallah sallallahu alayhi wa sallamdan bir qisha su'al qildi ki, islamnin qaysinisi yaxsha. Yani islam digi amallarinin qaysinisi yaxsha.10:29Dib sual qiligantar cevab derdilar ki, ta'am yedirmagligi, dedilar. Ve tanigen ve tanimagen kishige salam berisligi, dedilar. Demek, ta'am yedirmish, ve tanigen ve tanimagen adange salam berisligini islam nin yaxsi, dedilar. Abul Hurayla, raziyallahu anhu dan rivayat kilingan hadis-i sharifte, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam ayitdilar ki,10:58لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ تَعَالَى آدَمَ قَالَ اِذْهَقْ فَسَلِّمْ عَلَى أُولَئِكَ نَفَرٍ مِّنَ الْمَلَائِكَةِ جُلُوسٍ فَاسْتَمِعْ مَا يُحَيُّونَكَ فَإِنَّهَا تَحِيَّتُكَ وَتَحِيَّةُ زُرِّيَّتِكَ فَقَالَ أَسْسَلَامُ عَلَيْكُمْ فَقَالُوا أَسْسَلَامُ عَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ فَزَادُوه11:29Adem aleyhis salamni yaradkan waqtida, Adem yaxdaq qula baytid ki, barin, mana bu taifa melaikelerga salam berin, wa sizga nima jawab qaytarishadi bunge kulax salin. Künki bu kelime, siznin salamis, wa siznin zurriyatizi salamidir. Adem aleyhis salam, as-salamu aleykumdir, melaikelerga salam berdilar,12:03Melaikeler, assalamu alaikum wa rahmatullahi ribb, rahmatullahini ziyadakilla. Mena bu salam, biraderler, islam alikirgen yol. Çünki islam, salam yolu. Birinci, mumun adam, mumun adamge ikirgen vakitte salam birader. Assalamu alaikum. Bunarse, özü tarafiden, unge bir salamatline, ve özünün imallik şeikelli ge dalalat kılsa,12:39u cavab ham özümin iman wa u tarabidan ham bunge xalamatlik ilan qillad. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamdan Bara'u ibn A'zib raziyallahu anhu rubaya tulgan hadis sharifta aytadilar ki, tayganbarimiz sallallahu aleyhi wa sallam bizlarini yetti nartaga duyuridilar. Bittase kesalni korislikke, cenazalarga ergeslikke, ve akta ulgan adamga cavab verislikke,13:12zaif qadamga yardan birishlikke, və mazlumga yardan birishlikke, salamni tohqilishlikke, və qasamda barbulishlikke, qasamni bacarishlikke buyurirlər. Mutasakuni alay hadis-i sharif, imam Bukhari və imam Müslimnin cami-i sahihlərde kirtirilgen. Abū Hurayra r.a. narvayatinin ya hadis-i sharifte, Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam salamni13:41Cennetke daqil bolishlikke sahabak ikalligini bayankamlar. La tadkulu l-cennete hatta tu'minu. Wa la tu'minu hatta tahabbu. Awala adullukumu ala shay'in iza fa'altumuhu tahabartum. Absu's-salama baynatum. Iman muslim cami sahihilardaki insirigallar. Cennetke iman sifatiga ige bolmasiylar kira almayislar dillar. Iman sifatiga ige bolishlik uchun.14:12muhabbetlash mağlighi ilar kirek dedilar. Min absus momillar qortas dege, mene bu sifat aziz yu qalib bariya sifra dedilar. Muhabbetlashiz bolma gunce, iman sifatige ege bolalma islar dedilar. Yani, Allah yolu da muhabbetlashiz insanlar gem, bu Islam yolu da muhabbetlashiz nasiz bolma gunce, inzallar iman sifatige ege bolalmaydi, deyir Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam. Oga hulantir yapdilar. Sizler ne? Agar qilseylar,14:43muhabbetlase digan bir yolga yolla koyaymıcadlar? Ve cevabını etdiler ki, salamını ortaylar da paşkırılar, dediler. Yani salam verilergine de koymadlar. Salamını paşkırılar, dediler. Abdullah ibn-i salam, raziyallahu anhudan rivayet kılıngan hadis-i şeriften, Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallamdan ismim dediler, Ya ayyuhannas afshu salama, wa atu'inu tta'am, wa silul arham, wa sallu gannasu niyam, tadkhulul jannata bi salam.15:13imam-ı tirmizi özlərinin hadis tuklamlarda kiltirgan hadis-i shariflerden. Yeni adamlar salamını ortada tashkiriyler, ta'am yediriyler, ve Allah buyurigan karimdaşlarla alaqa bağlaylar, ve adamlar uykuda buligan halatta namazda buliylerdirlar. Yeni tahajjud namaziga isyara buliyar. Sünde cennetke salamatlik bilen kiresizler.15:46Mənə bu hadis-i şerifan dalalat qiliyatiki, xünçelik, tahaccudki buyurigan, sileyi rahamgi buyurislerden, ta'am yedirislikki buyurislerden ilgari talamni tashqilislikki buyuriyaklar. Sayyidin ibn Ubayyid niqab, radiyallahu anhu, eytadilar ki, Addullahi ibn Umarini aldiga kilerdim. Buqsi blambirga, bozarga borgarligilani eytadilar. Bozarga borgarimizda,16:21Abdullahi ibn Bayq il-Isturgan adamni aldidan utsalarxan, miskinni aldidan utkan busalar, kinni aldidan utkan busalarxan, salam veribet ardilar. Tufayli ibn Ubayy ibn Ka'ba itadilar ki, Abdullahi ibn Umarini aldiga bir gün geldim. Ukshi mini bozarga, uzlarga irgaxib barisligini minden talak kodilar. Min etdim ki, bozarda neve qalasiz? Bozarda biraar bircayda bir aldi sattikim atiz. Daayin kesem mini bozarga birga, alip cikislikke macbur qalasiz degallar da.16:51Cevab etdilar ki, birde nesiblan bir oturib gebleşme olug uçun keldim degarladir, cevab eddilar ki, ya ababatm dedilar. Wa qaynat tufaylu dhaya batni. Yani, qorillik qishi kellar. Ya ababatm dedilar. Innama naghdu min ajli salam, fanu sallimu ala mallaki nahur. Biz salam uçun çikamiz. Odamlardan şu sunnat yuqalib dori aftar.17:19Mene shi sunnatni ihya qilişnik için odamda aldı-sattı bilen avara bolib getib, salamni yukalib bariyatı, shi salam birib, shi sunnatni ihya qilib bozar de, aldı-sattı bilen meşhul bolib qolgen odamlarga, shi sunnatni isten çikarib qoygen odamlarga, bu salam birib giremir, dedir. Abdullah ibn-i Umar, bu kişi cide uluq sahaba lerden, bu kişini bozarga, fakat salamni paş qilişnik için kişilere ham,17:49Bu cide diqqatka tada vardır buradallar. Salamni keyfiyyati qandi bolisligi kirey digan sual boladi. Salamni keyfiyyati, hama ulemalarinin ittifakı bilen, salamni basilavci qadamgi mustahab ki, as-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh digi. Agarci salam veriletgen adam bitte bolsa ham, kalimani cam surattaki iltirisligi mustahab digi iskerli. Cavab dirivci ham,18:23Wa alaykumus salamu wa rahmatullahi wa barakatuhu tishligi, bu musta hamdish kallar. Baygandarimiz sallallahu alayhi wa sallam, Aisha raziyallahu anha blambirga otirgallar da, baygandarimiz sallallahu alayhi wa sallam ayitlar ki, bu hadisini Aisha raziyallahu anha rubayatil yapilar, Hada jibrilu yakra'u alaykis salam dedilar. Qalat, kultu wa alayhi salam wa rahmatullahi wa barakatuhu. Bu jibril sizgi salam diri yapti dedilar Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam.18:53Şun da etdiler ki, Cibrilge hem salam ve Allah'ın rahmeti busun ve barakatı busundir, cevab kaldılar. Yani, İslam, Allah'ın bütün peygamberlerine vahiyini olup gelgen Cibril aleyhis salam, Aisha raziyallahu anhage salam birgenliklerini peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem ilan kiliyatlar. Salam, şun çelik muhimler teikelligini bildiriyatlar.19:25Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamnin adat-i sharifalara anaf raziyallahu anhur vayat qilallar, kala iza takellama bi kalimatin a'adaha salafan hatta tuffama anhu, wa iza ata ala qomin fa sallama aleyhim salafan. Iman Bukhariyri vayat qilallar. Birar bir söz yapırmaksı bolsalar, halklargi üç bar yapırabilar. Hatta buksidan tushinir alanişligi üçün. Agar birar bir cama'a aldigi keselar,19:56Hadis-i sharifta ala qawmin, kubqilik aldiga ki galliga ilarga ishara bol galliga. Ularga salam deladigan bulselar, uch bar salam delar agarlar. Yani bu hadisne imam-u nabawi, hadan mahmulun ala ma iza kanal jam'u kathiran, yani kubqilik bol galliga, uchun bir tarafga, un taraflariga, varu bar ulariga, ve çat taraflariga qarar, uch marta salam delislariga ishara bil agarlar. Sual boladi ki,20:25Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamnin bazir bir ayallarga salam bir yamlar yol mu digan sual guladi. Mana bu hadis-i sharif Asma binti Yazid raziyallahu anha dan rubayat tul nabiki, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin masjid aldidan bir kun utkalli iladi. Marra fil masjidi yawman wa usbatun minal nisa'i qu'udun. Masjidda ayallardan bir jama'a otir ganidi. Faalba biyadihi bit-taslimi. Imam-ı Tirmizi rubayatlari.20:55qullari bilan salamga isharaqlib istilar. Yani salam dirib istilar. Ya uzarada bulgalliglari uchun, birda lafz bilan isharani cemladilar. Chinki uzarada bulgan kishilar lafzni, salam kalimasini istimeyi qaladigan bulsa, qul bilan isharaqlislikga, mana bu hadis succat buladi, bradarlar. Kishi usinin ailesiga, mahramlaridan bulgan ayallariga salam dirisliyi haqqida,21:24ya inki mahram bolmayan adamlarga salam belishlik, mahramlarga salam belishlik mutlaka mumkirligi, mahrammat bolgallarga fitnadan salamat bolish sharti bilan salam belishligdi. Sahli ibn Sa'ib raziyallahu a'an hudan rivayat qilmadi ki, qanat fina imra'atun wa fi rivayatin qanat lana ajuzun naqhudu min usulis silqi fatasraxuhu filqidr wa tukarkiru21:52حَبَّاتٍ مِن شَعِيرٍ فَإِذَا صَلَّيْنَا الْجُمْعَةَ وَانْصَرَفْنَا الْمُسَلِّمُ عَلَيْهَا فَتُقَدِّمُهُ إِلَيْنَا Iman Bukhari rivayet qilgallar. Sahli ibn Sa'd r.a. ayet edilar ki, Madinada bir ayal barida. Baz rivayetlarda qariyat, camp bir barida. Bu qishi silk meyvesi yerini taqida buladigan, nar sani manabizlerde shalgam, turib, bular meyvesi yerini taqida buladigan.22:22silqni usuli dik, yani uni ildizi, yiylebi qanlasi. Xunin silqnin usul, yani meyvesiden, bizlariga avqat qishirib qelardi. Qazanga tashilab, buni maydalab, arpanin bil danidan maydalab turib, aralashdirib, bil avqat qazirlab qelardi. Cuma namazini ukuyanimizdanki gin, cumadan qaytishimiz bilan, u kampirga, ya inki ayolga salam birib,22:51mirardikdir bizgi shu avqatni taqdim qilardi. Hatta baz rivayetlardar, cum'a kunini bazdi sagnib qilardi, shu avqatni, shu kemperi pishirib gelgallig uchindibi ham rivayet qilgandi. Azxablar buna qar nifak bomegan olardi. Bizladi, bradarlar, hic bu nartani ocik xalbimizdi nartani bir dakiqa zisini aytadigan bosik, anca boz huni nartalar cik gitadi. Azxablar ocik suz-sozda qoyoradi. Insanlin tabiati,23:21Bu nartab barini acil aicadini. Mana bu buzdegi mahali istishad shogi salam bererdik bu ayalgadiyatla, dimi? Acnabiyyan. Sahabalar salam berishligi, mana bu neden khatirjan bolishligi ka manashi hadishlijak bolid. Ummu hani, dan ruba yaktirna deki, binte Abi Talib, raziyallahu anha, ayatadlar ki, ataytu nabiye sallallahu alayhi wa sallam yawmal fathi,23:48wa huwa yaqtasilu wa fatimatu tasuruhu bi tawbin fasallamtu imam musliminin cami sahihilarda kirtirilgan. Ummu haney raziyallahu anha urbayat siladlar ki, men nabi sallallahu alaihi wa sallamna aldiga Fathimakka kurnida kirlim. Uksu gusul qiliyatgana kallan. Fatima raziyallahu anha qizlari uksini bir nertabilan tosturgana kallan. Salam derdan. Bu hadisinin davami bar ki, sun da bu salamgit jawab derdlar.24:18ummuhani ikalligine ge ishara qildilar, va boshka bir ta'min bir kishige amallik verislik haqqida bir sohbat bogan, yani ummuhani bir kishige amallik vergan bosa, yani amallik deyib shunayitamiz ki, mabada islamga bir zarar yetkizgan adam qatilga hukum qilip qalangan bosa, qayadda uchirasa qatil qilinsin digan, narsa kilişlikden ilgara birar bir kishi buyruk veri amallikga qoygan bosa, yani sizga zarar yetmeydi deyib qoygan bosa,24:48Allāh Subhānahu wa Ta'ālānin marḥamati bilan Islāmda, brādallar, bir ad-dīn mu'min, bir aga amanlik berse, şu amanliki ötədi. Ummu hāni amanlik bergenidilər, şun da, bāzi bir kişilər, yāni, əməkinli oğlu, bunu qatil qılaman, dedse, ummu hāni amanlik berseyam, şunun şikayati bilan keldim degallar da, siz amanlik bergenge, biz amanlik berdik dedilər. Yāni, ummu hāni bir ayal, amanlik bergen hökünni,25:16həmami amalliki uçkizdilar peyambarimi sallallahu aleyhi. Shubu aqiya bilan, had himakli kunu daki ilgani bilan. Bizga, shirci salam virgalligilani zikri bizga hüccat boladi. Sunani Abu Dawudda la imam-i Tirmizi da, mana bu hadisini, awalgi hadisini mazbuni hanbar ki, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam masjidini aldan uctilar, ayallar cemaasi usirgani da, kollari bilan salam ishara qilib uctilar. Demek, bir adam, shundan biz özimizde kulaasa cikaramiz ki, sayyaralarda ket yetkanda,25:46bil salamimizi ismi ediyan vaqtda, qol bilan ve labzda eytistirib, qol bilan kisiyara qilib salamlashib, uchlig manashib sunnatgi muwabogacag. Salamli, bazir vaqtladar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini aldiga, Abu Jurayinil Hecaymil, ki gandigilani, radiyallahu anhu, rubayatli vaytadlar ki, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini aldiga kildimda, alayka salami ya Rasulallah dedin.26:16Alayka as-salam ya Rasul Allah. Alayka as-salam ya Rasul Allah. Alayka as-salam ya Rasul Allah. Alayka as-salam ya Rasul Allah. Alayka as-salam ya Rasul Allah.26:36Salam derisi odaplarda Abu Hurayda , Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallamdan shu hadisini ribayetliyatlar ki, yusallim raqibu alal-mashi, wal-mashi alal-qa'iz, wal-qalilu alal-kafil, muttafakum alayh. Markebki mingen adam piyada adamgi salam deradi. Piyada yurgan adam oturgan adamgi salam deradi. Osk bolgan kishilar kub adamlargi salam deri veradi. Abu Umama,27:04Rəziyallahu ʿan hūna ʿrbāyat qirnadi ki, rəsūdullāh sallallahu ʿalayhi wa sallam eddilər ki, inna awlan nāsi billāhim man bada'ahum bi s-salām. Yani, Allah ki adamlarınin in haqli rābı, salamını əvvəl birgallari eddilər. Bu hadisini başkati turda edildi ki, ya rəsūdullāh, ar-rajulani yaltakiyani ayyuhumā yabda'u bi s-salām qalā awlāhumā billāhi faʿalā eddilər. Ikişi bir-birge üçregen vaqtda qaysinisi salamını boşleydi digallari da,27:35Allah ki in haqli irali salamli basli edilirlar. Yani, salamli dirgen adamnin köpra bir afzal rab adam ikanlige isyara bariyatlar. Abu Hurayda namazlarda ruku sucutini rayi qilmastan, namaz okuyen kishinin zayani bolgan hadis-i sharifde, hammiler bunu iskensiler, namazda ruku sucutini bir kisi ada qilmastan,28:03Kamil suratda ada kulmastan, tiz ruku, tiz sucut kul gandankikin, peygambarimiz sallallahu alaihi wa sallam no aldige kelir salam geldi. Shunde peygambarimiz sallallahu alaihi wa sallam salamige cevab qaytarib, irji' fa salli, fa innekelem salli. Qayt, namazini qayt, bashkalaqtani oqiyin, sin namaz oqiyani yo dedli. Shunarsa, qaytib, salam, qaytib gani namazda okub, gani su suratda namazda qayt geldi. Shunde peygambarimiz sallallahu alaihi wa sallam ucumartta su sozdi takiralladlar.28:33Ulemalar hüccat qilib manasha hadis-i sharibni tabil-ul arqan tarzishadlar. Çünki namaz oku gani yor diganlar. Abu Hanifa rahimahullah bu hadisini kamil namaz oku gani yor qa tabil qilib vacib digiblar. Demek en yengil ay silgansi tabil-ul arqan vacibdir buradallar. Manabu namazni biz raya qilib okumaligimiz girey. Biz birde salamni üçmette berdilar. Har ki yallerde salam berdilar.29:03Demek ki hadis rujjat boladi ki, bir kişi esigini osip tashkariga chikgan bosa, qayt kirganda yana salam veradi. Yana bir mata chikgisi, yana qayt salam verisnigi sunnattir buradadi. Mana bu hadis undan ham aniqraqdala olas qiladi. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam ayitilar ki, Abu Hurairi raziyallahu anhu rubayat qiladlar, iza laqiya ahadikum akhahu fal yusallim alaihi, fa inxalat baynakuma shajaratun aw jidarun aw hajar,29:31Sümme lakiyahu faliyusalli ma'nidi. Abu Dawud'nu sünnallarda kiyni. Bi bittalari ilar bradariga ruburu bolgan basi salam bersin. Salam bergandan ki, shundi ortalarda yurib getiyatkanda bi daraq ortalarin acirati vada. Yanki bir divar, yanki biraq bir catdaraq, kash boldi da, shu ortalarda iki daraqda yurib yana ikirashi besiyer. Shundi yana qaydi salam bersin dedla. Yani shunchalik, qan kash bol istigi uchun.30:01Mumillerni urtasda salam nahayatta bir pashbol ishligi geri. Anas radiyallahu anhu, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamgi, uniyil yahdik davrlarida khizmat giyerli. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamdan kub qadablarini urgen gerli. Anas radiyallahu anhu ayitadilar ki, qalali Rasulillahi sallallahu alaihi wa sallam, ya bunayya, ida dakholta ala ahlika fasallim, yakun barakatan alayka wa ala ahli bayki. Imamu Tirmidzi rivayetir giyerli. Ey uguldjam, dedilar,30:33agar ahliyze aldige, aile, adalarizde aldige kirke salam birin, sidge va ahli bayitke barakat bolat dildar. Goday bolalarga katka yorslige kishilarinin salam birisligi haqqada, Anas radiyallahu anhu dan ribayasim nadi ki, annahu marra ala sidyanin fasallama alihim wa qala kani rasudullahi sallallahu alihi wa sallama yaf'aluhu muttafakun alihim. Ashablarinin, Allah razib olsin hamalardan,31:03ular degi adabni har birge Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam qilgen hüccet baridi. Hatta ular har bir narsani Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam qilgen bu dosyalar qil ishardilar, va qilib turib, shuni Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam qilgenlerdi ishardilar. Anas raziyallahu anhu godey balalarini aldidan ötdilerde, ularga salam dediler. Va etdilerki Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam shun digi qilardilar, min shunun ishim shun digi qildir.31:33Salam, Allah'nin rahmati, biradirlar. Bu salamni mumin kishiga itilmeli. Kafirga salam yok, biradirlar. Agad bir kisi uzunin kafirligi anaz bosa, unga biz salam bermimis. Cinki salam, Allah'nin rahmatidir. Allah'nin rahmati fakat muminlerga boladi. Sual boladi ki, haqiki kafirligi anaz bolgan adamsizga salam bersen ima disis? Cevab berisimiz kireymiyo mu? Anas raziyallahu anhu dan rivayet kilinga hadis-i sharif unga cevab boladi.32:05Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam eddilar ki, ida sallamu alaykum ahlu kitabi faqulu wa alaykum, muttafaqim alaybu khadisi. Agar ahli kitablar sizlarga salam berse, wa alaykum dek qoyilar. Yahudlar sizlarga salam berse, wa alaykum dek qoyilar dedilar. Çünki Yahudlar köblere buğmullarga as-samu alayka dibi salam berşali. Sam, arabtirizde ölüm degene. Yani ölüm senge bu sün degene. Şunde wa alayka dir, senge.32:36ve aleyke dep koysa, nima digan basin, ozinga basin, digan boladi. Tayganbarimiz sallallahu aleyhi ve sellemnin, mana bu hadislere harbiri bizge yollamir. Usama raziyallahu anhu dan rubayat kilingen hadisleri isa, biraz bir majlisten ot qal sey sual boladi ki, bunda mumillaran, mishriklaran bosa, salamni berisimiz kan diga boladi digan vaqtta, mana, anna nabiyi sallallahu aleyhi ve selleme marra ala majlisin fihi akulatun minal muslimina wal mishriki,33:07Abadatil awfani wal yahud. Fasallama alayhimun nabiyyi sallallahu alayhi wa sallam. Bir majlisten otdilerde bunda musulmallar wa musriklar baradi. Yani, butparaslar yahudlar baradi. Sunda salam berib otdilerdi. Yani, bunda qalibni istimal qolib, wa musulmallarini xsati olib salam berili oyad. Sunim için ha, Rum hukumdariga yazgan maktullari, Resulullah sallallahu alayhi wa sallam hiraqil yazgallerde, as-salamu alayke demedler hatlerde. As-salamu...33:37ala mani saba'al huda dillar. Hidayatka irgaçkan adamga Allahnin rahmati basin dillar. Hiraqil muslimandoma dillar. Hiraqilni dinge islamga davat qilgan vaqtlar da, shundi hassasbo dillar ki, as-salamu alayke dillar. As-salamu ala mani saba'al huda dillar. Hidayatka irgaçkan kişiga Allahnin salam basin dillar. Manabunarsa, bizga xammasi talim durdur adallar. Salamlin macbistan turgan vaqtda, salam dirislik.34:10Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallamdan Abū Hurayra radhī allāhu ʿanhūr wa ayyad qilad l-lājiyī qāla Rasūdullāhi sallallahu alayhi wa sallam, izan taha ahabikum ilal majlis fal yusallim. Fa iza arāda an yaqūma fal yusallim. Falaysa fil ula bih ahakqad minal ākhiram. Abū Dāwud wa imamu Tirmidhī hadis tohlamlardaki iltirilgan. Sizlamin bittalarilad majliski yetib gelse, salam dersin. Wa majlisten turmahsibose, salam dersin.34:40Avvelgi salam kekin gistan haqli rağmaz. Yani, avvelgisi afzal bulib, kekin gisi pas rağmaz. Kilgen vaqtidegi salam bilan, ketiyatgen vaqtidegi salamnin sunnatligi barabardir, buradalar. Tayganbarimiz sallallahu aleyhi wa sallamdan, Rib'i ibn-e Hiraş, raziyallahu anhu, rubayat filanlar ki, tayganbarimiz sallallahu aleyhi wa sallamna aldilarga, uyda oturgerladda, bir kisi izlin sorak geldi.35:09Fa qale, ə əlicu, izinlişi bordiki kira reyme dedi. Hadirgi bakti qamshi izinlişi surati qibda filadi bradili. Kira reyme diliyledi. Fa qale, Rasulullahi sallallahu alaihi wa sallamali xadimihi uxruj ila hada, fa allimhul iste'ida. Bona ona aldiga cikib, xadimlariga itdilar ki, ruhsat surashligini talim verib qoyin dedila. Fa qullahu, qul assalamu alaykum, edxulu, evvel salam verib.35:39qilin qireymi deysem, dedlar. Fasami'ahul rajul bu suzni u adam ishtiturda. Fa qala as-salamu alaykum a adhul, as-salamu alaykum qireymi delim. Fa adhina lahu nabiyyu sallallahu alayhi wa sallama fadaqal. Ruqsat dedlar, qirdlar. Çünki zim küz üçün qilingan biradarlar. Sahlu ibn Sa'd raziyallahu anhudan rivayet qilingan hadis-i sharifda.36:05Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam etgellar ki, innama ju'ilal isti'zanu min ajlil basar. Ruqsat sorasligini kuz uchun qilinga. Bir adam esigini acib kirsan boladimi dite, unu indi dimestan kirsayan bologladi. Çünki u kuz uchun ruqsat bolgan. U karaboganlankigin xaulini icige, indi ruqsat sorasligini, su soramasligini parki yodur adalga. Izin, kuz uchun bolgan. Çinim için İslamda, naba oda bir kişi,36:36Işqini açib, içkariye qarab türgen vaqtda, şu içkariyden bir taşını bura çirtib, şunu közib, oylub küsib, islamda qisas alım belirib. Çünki izinsiz islaminin adabini zid işqiyab. Allah subhanahu wa ta'ala bayy uyuni, allahu ca'alalakum min buyutikum sakana, uyuni a'ram qıldı. Endi uyu da insan a'ramda bolis qerek. Ayallar uyu da özünin mahramlari gina bolis qerek.37:08Xatir cam yurisligi kerek. Shunin uchun, Islam burani uye izinni qatti qaldi. Hatta Quran-i Kerimde tarizantlarina ham talim berdi ki, oto analarinin uye, ve kilayatkan saatinin iste saatte izin bilan kirisligini talim berdi. Min qobli salatil facri, wa xina tada'una siyabatun minal zahirati, wa min ba'di salatil isha. Istebaq.37:37Sıbhıdan ilgergi vaqtta izin sorab ata analarini azige kirishlikke ruhsat derdi. Va, ıssiq vaqtta insan bazin libasini gengirilab, nahayetak hava ıssiq bogendi, gengirilab otirgan saatta ham, bunaka ıssiq saatide izin sorab kirishlikke ruhsat derdi. Izin sorashlikke talim derdi. Va, sudan namazdanki gin ham izin sorashlikke talim derdi. Deme uçin, tarzanin kuzi birar bir,38:07Funik xalatka kuzi tush qalisa, shum bilan qalbide, validesige ya dedesige nisibatan ihtiram yuqalif qalishligi mumkin. Wa baska hikmatlar, biz u hikmatlarini tishirmimiz. Allahnin bizge birgen ta'limi kifayiqlali. Bir de biz bugingi dertimizden kupçilik, acaplanishligi mumkin ki, cide bir özleri cemmin bunu addi nes edib etmimiz.38:35Cide bir salam birisligi haqqida bir addii masala haqqida bir masala bol dideyib ayisbalislari mümkün. Lekin bu addii masala demesligimiz gereyib. Salamni tosh kiliş, cennetki kilişlikke sebab dediler Rasulullah . Iman, muhabbetlashish ve cennet. Xüning asasi salamni tosh kilişligi dediler. Xüning üçün mumillat cemaaside salam tosh bogayib. Ular muhabbetlashkin ve insha Allah cennetki dahil bolishayib.39:07Şunun için biz başqalar, biz İslam dinini qadrige etişimiz gerek. İslamimizi qadrige etişimiz gerek. 23 yıl müddet de Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem hemen yollanmanı bizge verdiler. Şunun için bu yollanmalarını qadrileşmalığımız gerek. Salam hakkı da başqalarının talimine biz muhtacmaz mız, biraderler. Ulalinin hatta başqalarının hayatta üçleşkende bittibir kelimelere hamıyo, biraderler.39:36Shumarashi islamdan shu keliman alisarlar. Bu baz vaqtta, boska ajnavi millatlarinin salamini birmas digimiz gereyik. Rasulullah sallallahu alaihi wasallamga, yangi islamini qabol kildigine vaqtta, Rasulullah sallallahu alaihi wasallamga, sabahal khayr dipdirib, birki salam dirib. Yani, adatda boskalar manadirtalar ki salam dirib, kundizda boska che salam dirib, digan boska tellerde bar, biz unu ayitib otirmigimiz. Arakcasiye sabahal khayr dirib.40:09Ertəməndə, anaxide sabahil xayr degən keliməni etkəllər də, Allah subh'anahu wa ta'ala bizge, as-salamu alaykum, salamgi al-mashdirib qoygan dedilər. Yəni, acnabi millətlərinin, islamdan tashqarib olgan kşilərinin, üçləşkən vaxtıdegi keliməni ham ayçligdən xazar qıldilər. Şunu bilib qoymalıqımız kerey, bradarlar. Mumillar ortasdegi bu salamni, başqalar undan azgine, şundan iqtibaf alishadilər də,40:39shu nartada ham boshkalad mustajdan rizqa boyt saylar. Biz hech kanday hayran millatmazmiz. Biz hayran qoyan qalatda qoymayda Allah Subhanyahu wa Ta'ala. Bizlarga paygamber cunaddi, paygamber sallallahu alaihi wa sallam kamil tarbiyanali qellar. Bu'istu li utamni ma makarimal akhlaq. Ali khulklarini kamaliga yetkizisli gucim paygamber bozun dedilar. Adam alaihi salamdan tartil, ta Muhammad alaihi salam gete akhlaq.41:05ta'lim bolib geldi, bu kişi itmam, kemali geyit gizlirli. Şinin için bizi İslamdaki kişiler, agar saklagan saatleride Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellemde ergeçmaksı bulseler, şi saatte ular istagan nasallarini Kur'an-ı Kerimden ve hadis-i şeritle tapoş edilir. Sözümüzün evveli, mumin kişinin itqadi, Kur'an-ı Kerimdeki beyan kilingenlerse, hep bir itfat kılmalığı gerek. Kur'an-ı Kerimde,41:34Bizlerge, hemme saadetimizge sabab buladigan neselat bayankilingen, ve bedbak bulub qalishligeye sabab buladigan neselatdan agahlantirlingen. Allah buyurigan neselatnin en asafisi tawhid, yani tawhidul ibada bulur, Allah qaytarigan neselatnin en kattasi shirk durdur adalda. Allah subhanahu wa ta'ala tawhid yolliga yollasin, ve shirikten saklasin. Biz bu sualın paşkilişliyi haqqa da...42:06Bir de sorabdilar ki, bazda odamlar da, shunaka, nerde, bashkanasda uynayabken odamlarga salam berishimiz kanaka degene so'alli deribdi. Biz ayatamiz ki, nerde, haqqa da itti ki, kim nerde oyna oynasa, kulini ton qoşiga tek gidibdi degalarda suri basarlar isabda. Shuna bugamdanki gegen, bu odamlarga biz, shunu bilamiz ki, tanigan va tanimagange salam berishtiganda, mumunada ge salam berishtigimiz.42:37Agar bur adam sunnatka Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin maqigan masasini qimagan adamga, bir akkar adamga, bunu salam bir masak bol oradi, bir adam. Muradallar deda bir kitabini soratlar. Hadisi usturini haqqada soratlar. Hadisi usturidegi hadislar, buradallar, qirtlari, bazilarini lauzur hadislar bular. Sahih hadislar mas, buradallar. Sunim ikin, bur kitablarini bir nakili koyislik geregisi.43:07Köprək xadirgi vaqtda munalizu hadislərni bulan bulgan kitablar küt çatıq etiliyabdiyi ki, islamda yashlar çak shulhada bulub qalishi ilerici. Suni qin, muzlarga sihah-i siste bar, mana imam Bukhari, imam Ustin bana qoqibiliyabdiyiz, mana bu hadislərli köprək sungi urunisliyib gireyib. Buz munal hadisdir, birdan qadir har birini sanab dirlani buzu vaqtda mizmati yutmayda yungi. Birgi sorabdilar ki, tashafuddan giyim,43:39ḍḈḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍ44:06Allahumma laa maani a'limaa a'fayt, wa laa ma'atiyalimaa ma'na'at, wa laa yanfa'izal caddimum kel cadd, shundu shugyan, ma'asir ca'alarga ya buraca atiringan yaxshi bolada. Ruzi qisgan adam, biray titlar ki, surma qoysa bolada mi deddilar, khusboy nasladan qoydalansa bolada mi deddilar. Surma khusboy nasladan qoydalansa bolada. Lekin bunu, fiprak masalan, bu nasladan bir guza acilişli, ihramda bugan kisi khusboy nasladan ihtiyat dilişlik.44:37Bilinci kusboylan gelmenkiygin kusboyli istimal qomiydi. Hatta kusboylik qoşiligan savl daxam qolimi yuumiydi. Bide cum'a qolida birinci rekatta yasrini ikinci rekatta tabarini uqsa digan hadis bu yuubir adilla. Cum'a qolini başqa nubur qosayim, bu hadisi yuub. Merda bir qisur atdi ki, ayal kishi natab buqqasi. Macbur qosayi, baska ayal tabib tatil almasayi, suni bir erkek tabib suni qorsayi. Suni unum qolimi yuub.45:09shu xayatini saklaq qolishliyi qun, kors etsi, bol oradi, brada. Bu masalani, jawabini deris bizge cide qim masali, brada. Jawabi shu ki, birim chi, xar bir camii ette, musilman tabiblar qolishligi kirey, brada. Biz shu xakta, musilman tabiblargi muracaat qilish kirey, irki qishiyan, kafir tabibgi muracaat qimasni kirey awalda. Qingi musilman tabib, darini haram halalligini ajratib biralli digan, brada. Kafirgi nisibatan haram halal digan,45:38Lughatlar biyana gabbo. Unlaka lughati yol unu. Qafirlarini lughatta halal-haram digan nasa bolish gireyemad. Tunki halal bilan haram, bu, Qur'an-ı Kerimini Allah tarafiden girgen buyurubdur bu. Sunim için, bu nartadan taşkariyodu, erkeksinin rikidaşlığı gidi hamd, halal-haramga bu, hayatını saklaq balishi gibi tunbosun, un da bolimaydi. Bu nartalar İslami dunya qaraşdi, sahi onlasi bilan cavab taba oradi. Bu nartalarda al-alqidi yadishka hacatiyo.46:08Mara bu ceyde, bradarlar, kod shuntir yad kuzu indi suallaridi kod cili gecen. Bazi kisilar monaka, yil, karit, vaka kaza bunay nasalarini bur vaktilarda sunaka sualkilari shile bir adat kisi gecelik megan, bizi Islam, bradarlar, korsatmalarini özü chingenden keyin. Bundeyi Islamda zibbozgan korsatmalar öz-özden chiki getaydi, bradarlar. Biz Islamda nimalar kiliş kereyliyini urdaşiliyibimiz kerey. Su haqda boshka kilişimiz kerey.46:37İslamda nimalarini qilmastikini oz-ozdan chitki toradi. Shuni uchun, bazibir talbi harakattan kori icabi harakat kilmali kiri. Icabi harakat shu ki, Islam duyurgan ishlarini qilish kiri. Islam bizi hayranda koymadi. Bizi itiyafiriz, Qur'an-ı Kerimli mizlerge sadaqat qilishlik, ihsan qilishlikini Allah talim dirdi. Ozinin Qur'anida, Sure-i Baqarada salkam 3 bit bayan kildi. Matal illa dine yunfikuna amri alakundan baslar.47:05Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam özlerinin hadisi mubarakilerde bayan kildiler. Shilerde qilisligimiz sunnet, bulerden baska neseler yok. Bu neselerde misal, asli bizde soylerlerdi ki, yilge, yok karitga soylgen ballarinin gocdini kan deyedi yaplar. Biz buz islamda buna ki, yil degen neseler yok buradarlar. Karit degen neseler yok, buni gocdini nimak alamiz buz sorak. Yolgat boziz, yolgatki sorak, sorasli uksaygan bolishkiri. Yani buz islamda buna ki, yil, karit degen neseler özü yolda onay.47:36Şirin için bu neseler fakat yox deyişi miskili. Aslı özü bu nesil dürüst versin. İslamda bizi infaqlı bizge talim dirdi ki, infaq qaysa infaqını bana üç bir Kur'an-ı Kerimde bayan kıldı. Hayallergi infaq kilişlerdi bizge örgetti. Allahü teala. Qulba anfaktum min xayrin falil walideyni wal akrabin. Nesiller infaq qilgen neseler özü ota analargiye ve karimdaşlargiye yetimlergiye miskiller gelidi.48:04sünnet amallar, waliymaz biyafatlari, vaha qaza, baska mazalan aqiqat sünnetlari, bunar sanat hammasil bayan qiringan. Mana bu caylarga özə tut'imut ta'am, avqat yedirishlik bu mutlaq vib shum'asligimiz qerek. Cingi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam avqat yedirishlik islamini abzali dedilar, və özlari hayatlarda qaysa avqatlarini yedirishlik abzali ikalligini amaliy sünnetlarini kors ettilar boz. Hadlarini korsida bazlar ilim oliyatkarini midaqil elik.48:36ilimimizgi Allah Ta'ala bir rüvaç besin, amal qilişliki tawfiq besin, deklar. Allah Ta'ala ilimlerini ziyara qilsin, amal qilişliki Allah ta'ala tawfiq besin. Ota analarini, hilayetini bir bazı yaşlar sorabdilar. Allah Subhani Huwa Ta'ala ota analarini hilayet besin. Bazı brotherlar birinci derski kilişigin, biziyin haqqimizgi bir daa qilinsin, deklar. Allah Subhani Huwa Ta'ala ulami sabit qadam qisin. Allah Subhani Huwa Ta'ala bi marullar bi shifa besin.49:03Allah, Subh'anaHu Wa Ta'ala, shid-darsim zid-dawam yik-sam wa sunnat-yul iq-hammam ziy-yul-lasan. Ihnina al-sirata al-muslaqim sirata alladhina am'anta alayhim ghayri al-maqdubi alayhim marad-dallin. Allahumma, a'izzal-Islam wa al-Muslimin wa adhilla al-shirika wa al-mushrikin wa ahmi hawzata al-din. Allahumma, allif bayna qulubi al-mu'milina fil-mashariki wal-maghariq wa ajma'a kalimatahum. Allahumma, a'layka a'da'aka a'da'a hadha al-din.49:30Sallallahu ta'ala ala khayra khulqihi muhammadi wa alihi wa ashabihi ajma'in. Bu darsimizda mihimallal zinan baraka'in. Allah ta'ala mihimallal zinan qadamlarga hasanatlar dilsin. Allah ta'ala mihimallal zinan qadamlarga hasanatlar dilsin.Tampilkan transkrip lengkapKomentarBelum ada komentar. Jadilah yang pertama berbagi renungan yang bermanfaat.