Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 La ilaha illa shaytan al-rajim. Bismillah ar-Rahman ar-Rahim. 0:29 zigun, shamba güni islam adablari darsige cigilib oturibmiz. Allah subhanahu wa ta'ala din bu darsliklarni xaliz yegani Allahnin razili givikin borirjigini ve davami borirjigini soraygan halatda darsligimizini davam itiramiz. Biz islam adablarini kitabge binaan tertibiblen kitmayibmiz. 1:01 Belki biz, özümüzge, hazirgi vaktagi bizge zarur koyan adablarini tenlap, shu tenlangen mawzu asasidi ötinyakti. Shu adablardan bugungi darslikke biz ihtiyar digan mawzu, saudasatik adablari. Saudasatik adablari. Chunki, Allah subhanahu wa ta'ala, 1:35 ademlərini ibadetge buyurdi, va unu hükumlərini uriyabdi. Va shum bilanbirge muamela, ademlər bir-birlarini ikide, kundalikte uchur edigen muamelalar aldi-berdi, satish-alish, insan özge haac etmend buzgen nertesini bazarige cikib sato alishlik, va özdegi ziyade nerteni alib cikib unge haac etmend bugen kishlerge sato alishlik, 2:05 mu'amalalarini qoy qoyd. Ve şu mu'amalalarki Allah sa'la hukum yechimlar qoyd. Taki adamlar birbirlarini zilin qilib qoymastigi, birbirlariga kumillarini auritib qoymastigi, birbirlarini haqlarini yib qoymastigi, uchun nima qoyrudib? Hukumlar, saudar hatisda hukumlar qoyrudib. Bune biz 2:36 balariki yetishimiz bilana ozi urgenishimiz zarur gogen adaplar. Cinki harbir kishi ozi hadir guben, cu zamanda biz yasaktirgan zamanda jude kubcilik, bazar bilan shugurlan gandigin ucun, ve jude kubcilik, ose sada saksike yasligiden sada saksiden shugurlan gandigin ucun, mene xu nasilandir biz, kirixtin sada ge kirixtin evvel urgen koygan bolishimiz gerek. 3:07 Salda ye kriva kendin keyin, telfon qolib, qalan nersi qoldi qanday bolar iken digan mesele uqish qolad. Qutdi haci brav denlar hacige baro alit turib, bir meselani qolib koyib turib, indi qanaqa bolar ikin haci bolan qolmay midir soragay indi uqishad. Xun uqun har bir ibadatni, har bir muamalani, har bir aldisatni kiristin awla bunu urgenmishlik kirey. An amiril muminin Umar ibn Khattab radiyallahu anhu qale, 3:36 la yabi'u fi suqina illa man qod tafaqqaha fit din, wa illa akala riba sha'a aw aba. Umar ibn Khattab ayatkan ikan ki, dini bazarimizda sawda satiq qilmasin, faqad dinni fiqh masalalarini, dindagi sawda satiq masalalarini mukamal bilgan kishila sawda satiq qisin diyan ikan la. Bo masa, ular ribaniyik qoyxadi diyan. Riba, xaram, 4:08 malini yeh qoyshadi, xaklasaham, xaklamasaham digan. Ozlari bilsayam, bilmasaham, bilib-bilmastin oze qawda sati qilgan waktta, xaramiga aralashi qalishi minkin diganla. Taruq radiyallahu anhu, Umar ibn Khattab yana, bazarga qiqqanlarida dirra kashaq yuradilari yevkasiya digi. Bazarga qirgan vahlarida, la yariful ahkam wa yakul, la yaq'ud fi suqina man la yariful riba digirgan. 4:37 Bizini bazarimizde sauda sakit hukumini bilmay digan adamlar oturmasin, bizini bazarimizde ribanin hukumlarini bilmay digan kişiler sauda sakit tulmasin, degerek. Deg, shu durbesinden urub-urub otakanlar, adam. Soğrudun soğrudirib bazariga palan mesele panday bolaytiri soğlarik. Bazariga soğrudun soğrudirib palan mesele panday bolaytiri sakib oturib si shunaytani deg. Cevab dermeseniz yeqishikdengi degerek. 5:09 Mənə külük kün uladni zamanida xalaldinan xaramni naq alatnima aciratbit yeyisdi, sauda qatigda naq xalaldin qabayatkanliki ishaqchi mükemmel taamil qolishgan. Yaqul ul-allama Ahmad Shakir, Ahmad Shakir alumlarini biraytadi, xatta ma yaqud aliyatkan nasasi wa qoyatkan nasasini bilmagunchay, xatta xalal xaramni bilmagunchay, 5:39 o adam sauda satsi qirishke bumaydi. Cunki, la yusil ala nasil bay'ahum, adamlarga sauda satsilarini ticaratlarida batin nasilaridan qatua bir varishi munkun, dirib durib ahmad shakir shumdaydib, qurshkene kallar. An Abdurrahman ibn Shiblil Ansari radiyallahu anhu etadilar Rasulullah sallallahu alaihi wasallam bir hadisi etdilar. Xu hadisinin ozi biz sauda satsitin awvel 6:10 sawda satiq ba'budagi d'ariflikkan muqtaq ikan digimizni bayan qiladi. Bu hadis, qaygamar sallallahu alayhi wa sallam itki, inna thujjar humul thujjar. Fa qala rajulun ya nabiyyallah, alam yuhidla allahu albay'an qala inna hum yakulun fayakdibun, vayakhlifun, vayasamundi. Qaygamar sallallahu alayhi wa sallam itki, tazirler, sayudagarlar, ular thujjar, fisk thujur qiladiganlar. 6:40 hüccardib, Allahi fa'atidin tashqari emenlenini qilisdib, dindin tashqari boyan emenlenini qilisdib, fasiqlik alamatlari boyayin qilisdib. Ular xunday qilisdib. Yani yaman sozyaydib. Xunday, bir iki shaydib ki, ya Rasulullah, saudagarlar takidi yaman sozyaydib. Allah subhanahu wa ta'ala saudagini halal kulmadimi dedib. Allah qala Kur'an-ı Kerimde 7:09 Wa ahallallahu l-bay'a, Allah Ta'ala saudani halal quldi digan. Allah Ta'ala saudani halal qulmadi mi? Diganlarda, Baygambar alayhi salam ekdi, hə, Allah saudani halal quldi. Lekin, ular, saudani qulayatganda aytishadilar, yalgan yapirishadilar, qasam itishadilar. Saudani qulayatganda Allah'a qasam, izu alyanim, mən shun qal gelmən, az geni xoshi etmən degdi. Ya ki, bektari. 7:39 agen narsani, xikilib qasam itxib, yalgan gerti xirgereket qiladi, adam nishan qirgereket qilishadilar, vaya ertamun, vay gunaqdar qilishadilar. Ximbilan, qadirlar, fucur qiladiyan xirgilerdlan qabbar aqibar oladdi. Xinin uchun, manashun narsalariga tuxmatqig uchun, saudan satsitagi adablarini urganishligimiz qerib qoladi. En birinci adabi, saudan satsitagi en birinci adabi, saudani, 8:10 sahih-duruz borusligi uchun ulamalar koygan sharitlarini bilib tixilib. Saudayimiz, satayadgan narsamiz, alayadgan narsamiz, duruz bolub, sahih borusligi uchun alimlar, sharitlar koygan shu sharitlarini bilisligimiz. Sal, budariki ahamiyat dirib, raq odrasitlar, kulmagan cayinlarini ormaza toqsatib sorasanlaran boloradi, 8:42 chunki saudar saktiq muamala boyandig uchun san qinraq bolujdigi mymkun, chunchun sora ulyanib, getishiginlani haqlayniz. Birinci ulamalar saudar saktiqini diris bolujdgin koygan shartilanini birintisi aqidayin. Satochi wa alochi ge taallukli shart bar. Sasayatgan adamge taallukli shart, alayatgan satiq alochi ge taallukli shart. Bunin birint shart nimaygan, 9:12 satayatkan azam ham satayatkan narsasini razilik bilan satishlidi kerek, alayatkan kisi ham alayatkan narsasini razilik bilan alishlidi kerek. illa man uqrilha bil haqqin deygan caibar. illa haqq bilan majburlaq satilgan narsa deygan caibar. Demek, satayatkan narsan izni razilik bilan satishlik. alayatkan kisi alayatkan narsasini ham 9:43 razib olib alish digil. Nariza bot turgan nasasini alib koyganizda, bir olib. Bir yildin kin, min shu nasanya kulunu beraq alaydi maklasan dit durub, bir yildin kin kulu gechakib derseniz, u baytahik bomaydi. Chinki nariza bot turgan vaqta siz unu agan siz bu gasban bolabi, basib agan mulik bolabi. Unur bayt omaydi. 10:12 Şunu kimi Allah s.a.v. randa etdi, illa ente gune ticaraten ente razi minkul illa sizler birbirlerinne areste razi boluk turqiliningen ticarat, meneshu halal ticarat qolad digen. Iki terefen razi bolgen halasti. Qayganber sallallahu alaihi wasallam, innama albay'u ente razin. Sauda satif razilik bilen bolusluyu qerek digenler, qayganber aleyhis salam. İndi bu yerde mesele boladi, razilik bilen digende. Bir kishide haqqimiz bar. 10:46 bir kişide bir haq bar. Xu kishi xu haqni bermeyakti. Illa macburla ansaynizgina xu haqya erisiniz mömkün. U kishi razi bomaydi xu haqni berisikki. Bunda nima boladi? Ulamali, öksa meselegi razi bolis digiyan cahiliye suni tilgisikki, agar bir adamda haq boladiyan bolsa, sizgi bermeyaq digiyan bolsa, misalusun, qariz agen qarizini tolamayakti. Degin, xu kishi machinasi bar, 11:21 Uyu bar, yeri bar, satsa erzi gulik bugan. Ulamalar echadi ki, illa man uprilha bil haq digani, haq bilan majburilab sakilingan mulk digani. Ose, meni haqqini berishligi uchun, menin qarizlar bugan kishige qazi chatirib duru. Siz shundin qarizlar ikansi, traginizda menib yurgan mashinenizdi satib, pulini beresizdib, unu majburilab sattiriyat. 11:51 hali ikiqi macburen qazinin buyruguya asatan machinatini sacib, nimani toylayasti? qarizini toylayasti. Xinda hali ikiqi macbur boldi mi? Brav, macburladimi onu sacisga? Ozi razimasi di. Xu bayi durs bolorad diyan. Xu vaqtda durs bolorad. Xuni adib oyandira? Ikimcisi, an yakunal aqid ba'i wal mushtari ca'izit tasarruf. Sacib qi, 12:23 aluxi kishi tasarruf qiliqliki caiz bogan kisilar bolish gerek, yani sakshi, aluxi durus bogan kisilar bolish gerek. Akillik, balagatki yitgen, pulni agirata biladiyen, manashin goqshigan bolishligi gerekdi. Lekin, majnun cinni kisinin tasarrufi, kelib cinni kisi sauda qilib getdi. Laki balagatki itmegen balanin tasarrufi, kelib sauda qilib sauda qildi. 12:52 bularini hukminima boladi. Suni cun ulamalar bu shartilarini koyisi, shu bay, shu shartilar bilani bolgani sauda satil, diris boladi diganda istilax cikmay digan sauda boladdi. Xu bilani boladdi. Akillik kisi, cinni bomagan kisi, balagat giytigan, nigit gelib sauda satilgisa, onda istilax bomaydi. Lekin yaks bana gelib sauda satilgila digan bosa, ulamalar edisaydi ki, katta narsalarini sauda akilishgi bomaydi digi, yaks boladdi. 13:22 Mümayiz bolsa, pulni və başqa nəsəni acirata biladigan bolsa, adatən almadigan nam alqqir disa, misal, barit nam alqqirisligi başqa ge caiz bilgdi, luqsat bilishgan. Yash ballanini, balagat gitmigan ballanini shunca luqsat bilgdi. Amma kakti-kakti nəsədani savda qadisligi uchun, nima bolisligi kerek, balagat gitgan bolisligi kerek. Bu yerdda musulman bolisligi kerek digan shartini qoyishmad. 13:51 Mömin kishi kafir kishi blansa o daqilişi mümkün, un gerinaysa satışi mümkün, va kafir kisidin mömin kishi narsa satıbalışi mümkün. Çün üçün bu şertini qoşmada alımda. Üçüncü şerti, yüksterati fi kullim minal mu'aqidayni an yakuna malikan lil'uqudi alayhi, ev qa'iman maqam-i mülkikidi. Yani ikkele üçüncü şerti, satiyatkan adam, satıbalayatkan adam, 14:21 shus satayatgan nartasiga, yani sato uchi adam, malik lin maqid alayhim, oshe satayatgan nartasiga ega dar boloshkali kerek. Ozini mulki boloshkali kerek. Ogurla bakib, satmasali kerek. Ozini mulkidegi bogan narsa. Yaqib omasa hali, kolunge kiri gizilmaygan nartani satsim durus bomaydi. Men, shaharga kushtimda, misal gun, bir mashinani kordim. 14:53 Keyin kerdimda shu mashinani narklashib, almadimda, chitimda, bu yada bir kishiblan yaklashib shu mashinani faydasi 500 dollar bera digan bosa, men aytamay ki, menda shunda-shunda mashina bad, siz shuna alasizm demin. Alaman desa, bol dedib qol tashlashir, shu bay qilishlik na tohru deysen. Chinki u hali unin mulgiye kirib kemadi degi. Hali men uni sakib alib, 15:23 Qaçan, men özümni mülkümge kirigizgenindin keyil, mülkümde turgen nesani satishligin mümkün. Mene bu, beyni sahih bolishligin. Eger, kolumuzda bomigan nesani, falan dökanda bar, men shuni alp gelib, bun ge tatvara mende iligin bosek, bumi len savda arashib koyarigin bosek, bu durs bomigin. Bu ushte shat, kimler ge tarliqli? Oshe, sato uchi wa aluchi ge tarliqli. En, 15:56 Nerseni egesi, duruz, agar oje nerseni egesi, nari tarastagi nersenin egesi, ozdagi turgan nerseni, satilinisiligini, bu adam arkali satilinisiligini bilsi, unida bu adam satiliki bomayakalad. Bu, unin bir vakili borgu saklamakalad. Bu adam, mendem, shu nersaba, shu nersaga satibirsayin, tefasini alsayin, senge, bol oradi digan boladdi, bu adam ojendin vakil kopgirturib, unu turgan nersesini satibiriyekan bolad kalad. 16:28 Bu caiz boli, eger vakil qisabida bul qalad. Bu adam bilgan busi, vakil qisabida bulad. Bu yerdagi aitekgan nasilatimi ucun aiteleyam. Satu uci, uve sati bali atgan, adaminin arasida ixtilaf cikir, bir-birigi adawat bul qamasindigi ucun, xu sharitlanini qoyishgan. Misal, min bu uci blan kedishib, kol texnir, tam mani mani qilib, beyin uyaq qabarsanda, haligi min boncayla qoygan cayga qabarsan, ya ultiga qaygan boladi, 16:56 ya başqa adam, ya satovaryan bolaydi. Mir ham u kishi bilan urishaman, nimi u kini satovardin, dir? Ham bu kishi bilan urishaman, iki tarazlama narizacilik bayda dolaydi. Chunkin shariyat manay shuni aldini alip durub, evvel mulifni qorunga ikirigizi baldi, unnin kiyni satovaydi. Uzin mulki bo gandiki. Paygamber sallallahu aleyhi wa sallam etsilar ki, la tabi ma laysa indik, dir. Uzinini aldin, dir, uzinini mulkin borna gani nasini satovaydi, dir. 17:26 Saudalaşmağım gədi. Mənə hədisini özü kif ayaklad. Endi maqdub əleyhiz tavar dəyimiz, mal, bida, sil'ə dəydi. Xünge taallıqli bolgən şərtlər bar. Sat etkən nəsəngizgə taallıqli bolgən şərt. Baya iqtashab, satucu adam və satubalucu adamgi qolgən shərtlər. Endi kimgə taallıqli? Satiliyatkən nəsəge taallıqli bolgən shərtlər bar. 17:55 Bunu birin şerti, an yakunal mabi mimma yubahul intifa'u bihi mutlaqan. Birin şerti, sateyatiyan narsangir shariyatta faydalanishligi mubah golgan narsa bolishlig kerekdir. Mubah, halal, faydalanisa boladiyan narsa bolishlig kerekdir. Sateyatiyan narsangir. Fala yasishqu baymala naf'afi faydasi bomayan narsani sakshlig caizmiz. Misal bu yadir ulamalar misal kirtirgen. 18:28 həçke yuxe vaq satiçlik, çigirt yuxle vaq min də, çigirt ge bar də, çigirt ge satiçlik. Bula mutlak faydasi yox nertelər. Künün üçün faydasi gomegen nertemi satiçlik nimeyemez, dünizmez. Və ikincisi, satiçligi, yaki faydalaniçligi haram golgen nerteni satiçlik. Faydalaniçligi haram golgen nerteni satiçlik. Arak satiçlik, Çotka satiçlik, Ölekta satiçlik, 19:02 ölüm xaygan naysani alib barib, satsib gerishlik. Demek, faydadan ishdigi xaram bolimgan naysani satsilik. Sendi salal ishbadi. Bir mey, bir hayvan yugidi ölüm qal. Maal midir naysan. Xuni indi, ali gi, hayvanat bagida xuni satsib alayrakad. Ali golyakdani. Hayvanlargi giyibirishdi. Alib barib satsa bolam yugidi. Darizki, xuni ayatsiz gol yabdani, gani? Boladini bolam yagdi? 19:47 Bizzər hazır, bizzər hazır, nimeke şerh koyyatmiz? Satiliyakka nertsege koyyatmiz bizzər. Satiliyakka nertse. Satiliyakka nertse halal qolushluq gerek, yakin faydalanishlığı şerhiyyette caiz qolush gerek. Oyle qizadi, faydalanishlığı ve satiliyakka halal qolmanan nertseler olay. Ölüm paqan nertseni, uni giyishiyem halalini, satishiyem halalini. Çünçün yakşar suçunu qalışmiz gerek. Bunu şerhilerini koyyatda alımlar. 20:16 Ta ki, shi satyafgan nasenizden halal qalishdi. Uliq qayyan naseni hayvan diye bravani itijaya ya hayvanat bagi alqari birseniz, shi yidirendirtirip, satib pulun aqib girseniz, ushe pulu hem haram saqlanin. Ushe pulu hem haram saqlanin. Peygamber sallallahu alayhi wa sallam aytilar ki, innallaha wa rasulahu harrame bay'al ximri wal maytah wal khidzir wal asmin. Allah ta'ala wara Peygamberi araqni, uliqsani, chotqani, 20:50 Ve nimen dediler asnan budlanini satishlikini haram qilidi dedir. Menekin edselerini satishlik haram qilidi dedir. Wa la yasifu baydul adhamin an-nabisa. Heligi nabis boygan, iqlaz haram boygan, nimelerini dugun dedir maylad. Surladimi, bedenge, bashkatilnadimi, shunatan mayladini satishligan haram qisablanad. 21:23 Maylanin satsiliga haram satsilinad. Shulqani mayi bozun, baska mayi bozun, oja maylanin satsiliga, nima qilinadi, haram satsilinad. Ayhamdar sallallahu alaihi wa sallimamayi dilar ki, innallaha illa harrami shay'an harrami samanamud. Hali qayt kandimamizgi, Allah ta'ala eger bir naysani haram qigam bosa, unib pulini hant haram qilidi. Ozim sistem altimayisda haligin satsilinad. Oleg sanyam, ozim sistem altimayimiz satsilinad. 21:57 Unu yaghini aliv alit turub, satvar yapimis. Misal kast, takoy ulim qaldi ujda. Endi bu ulim qaldi dert turub, unu dumbatini aliv, dumbatini eritib yaghini aliv. Ushe yaghini isteyam alqilisham haram, unu brogya taqsham haram satvar. Qayqambar sallallahu alayhi wa sallam digana başqar hadisladayiz ki, Ara'ayta shuhumal maysati fa innahu yudla bihad sukul, wa yudhan bihad julur, wa yustasbah bihan nad. 22:30 Qafāl allāhu huwa ḥarām deydi. Qaygambay sallallahu alayhi wa sallam ʿalayqsi ḥaqqa da ḥarām deygini ayqib bariyakqan vaxta da qidi düşünmey, maqlisda ayqib turgan dida, bir qishi ayqib ki, ya Rasulullah, deydi. Öxü ölb qoygan naysani yaghir, deydi. Yaghini alib iridilib, deydi, umbilan kemalarini, deydi, nima qilna deydi? Maylana deydi. Baya kemalarini maylap, cakishlata naqiyan deydi, maylana deydi. Keyin yudhan behil culu, teri larniyan, nima qilna nir? 23:01 qolla nima qayamakta surullinan, terilarga. Va yustas bax biha, mahsidlarga kirganda, uylarga kirganda, buronga baklarda, osha yagin salttirib, ichiga plik saktoyarakanda, yaqt poysa osha yagidin haligi plik ozyga tartivalib, zyantiturarakanda. Sunday narsalargi ixtatanid deganda, yor, u haramdiyib. Hatta plik salib yakishqayan ixta qistin qaytardi uydib. 23:34 haramni? Unin gözleyen haram? Yagiyen haram? Unin fayda nesiyen fulleyen haram? Demek bizarini bir çartimiz, satiliyatgen mertage koyulgen çartini birimsib fayda nesidigi mubah gogen, halal gogen nesib olujgerek. Ikinci çart, an yakunan ma bi maqduran ala tiftimigi. Satiliyatgen nertemiz, satiliyatgen malimiz, satiliyatgen zayitgen tavarimiz, unin 24:06 Egertigar tapishirishlikke bizar qadir gogan nertse borishlogi kerek. Misal, dimen misal qilishat? Qolge alinmagan baliqna min kelib turul, dengizda gir baliqtin ikiki ila alim sizge satamandaysa, bu adam min shulgar alimandaysa. Hali dengizdin baliqste ganiyog. Ikinin ikiki ila satamandaya. 24:42 Nima dedilad? Dirilmez ki. O hali uflaya biladimi, u kini uflad, derishki qadirmiz qadirmiz. Ikinchidin, u uflagan baliglar, baliki kitkin-kitkinin balig shkar ikiki ila, bu adam nazarida niman tipkin, bitdekajda balig, ikiki illik balig nazarida tipkin, bu yerda harardaydi, nima golyakdi, hanik bir malum niktardagi nasib olgan. Keyin, aydi shadi ki, hava asmandaygi uchib getiyatgan kusni. 25:11 O ane shu kushni kordinizmi desa, ha desa, shu kushni, men sizge palam kulga sataman desa, dursmats degen. Chunki o, asmanda özinin kolu degi, özinin kudirasi da berishlikke azir, berin degende, män adib berishke qadir bomagan narsani satayatsi degi. Demek, satilini atgan narsa, savladin ki, berin degin vakta, män adib kolu imushgatsa digan narsa borisdi. Üçünki sharti, 25:40 fit-saman wal-musman an yakuna kullum minhuma ma'luman indal muta'aqidayni haliqi satayadkan nasanizdi puli wa satilingan nasanin dimasi, satilingan nasa ma'lum bolishde qalim misal isun manashu mal wa mal ma'lum wa unu puli ma'lum bolishde qalim manashun qe kulga sataman digan bolishde qalim satilingan nasa ma'lum wa unin puli 26:16 məlum boruclilgi kereqteydi. Misal, bunga xarishi gogan narsalarinin misali, wala bay'a hamil si'batin digan. Hali tughulmagan narsani oyra nimasini qarnida turub, anasini qarnida turub, azir jinde nimalar dar, dizeyan hali zaftar atlarini, zaftar koylarini, hali tughulmaktan turub, keyilgi, 26:47 ki yilgi tughula digan, ya ki anasini qarnida turgan anakasiga, hamilida turgan balgariga, ademlar saudalashib bayariga. Barib, zaltar boylariga, manashi tughuli niyatigan nimalariga, mim muncadim bayramadib saudabalariga. Ya ki atlanini ham manashinin tughula digan zaltar atlinin balasiga, mim muncadim bayramadib. Manashinin barkasi nimakmiz, durismiz, bayiz. 27:19 saxik bomay, bay guzlar, saular guzlar. Endi, zaqdar bir itnin balasige saulagli satsin. Aslida bizar bayagi shartimiz boyishe, satsilniyatgan nasi mubax golish garekdiyik. Biyada it mubax nasi adardin mi? Satsilishi ozi asli haram boyayandi, haram nasi. Xunqun o itni, garek olsik itni balasiyandin, ozini satsiligi caiz qomaygan nasi adardin. Endi ikinci adabi, 27:58 Sadaqatnin ikinci azabi ijtina bubay il-ashiya il-muharrama. Haram gogen narisalarini satishliktin chitlanishlik. Haram gogen narisalarini satishliktin mutlaqtik chitlanishlik. Qaraq, mahkulu kikimlikler, duqan, temekler, hemeklim, ve majallatul qali'an, haligin suratli, boluban buzuq suratlik, yezidi jurnallar satishlik. 28:28 braderdan, duykanlardar, kime nalqe qorqamayldi. Vaxin qorqayqan, halayqin diskladi olsun. Yaqib olnaca, unnum baxqa nalqe dhe, Allah suan qala haram qiyan nalqe dhe, nalqe dhe, nalqe dhe, nalqe dhe, nalqe dhe, nalqe dhe, 29:00 Bila ki, narsalariga hanyat bir poyektir. Uchunchi azadi, saudaqatni uchunchi azadi ishtina bil buyu'il mandi'anna. Shariyatta biz yukarda etgenimiz haram boygan narsalarini chitlanishdir. Bu azadi isa shariyatta qaytarilgan narsalarini satishdini chitlanishdir. Shariyatimizde qaytarilgan narsalar var. Qularini satishdini chitlanishdir. 29:28 Abaxallahu li ibadihi albay wa shira ma lam yatarqat ala dhaliki tafwi lima huwa anfa wa aham. Allah Subh'anaHu wa Ta'ala sa'udani, satxini bendalarga mubaxq qoydu. Mubaxq qoydu. Madami ki, shu sa'udan satxike nima aralax qamasa, ibadat vaxtida sa'udan satxige, sa'udan satxige ibadatiga dharadiyat qizq qoymaydiyan bosa. Shu vaxti dursq ologa. Yaqib omasa, 30:03 sauda sakit sebebli baska saudagarlarga, ya ki baska adamlarga zarar yetkisi koymase mubak olaydi. Iktan ertan cilinladin, sauda sakit ibadetke zarar yetkisse, durist olmaydi. Sauda sakit adamlarga zarar yetkisse hem, durist olmaydi. Cilin icin bu yerde, Allah s.a.v. və qayramba s.a.v. bəzi hadislarda, shunaka zarar yetkisir digan sauda sakitlarini qaydan tecdari. Mano sauda bu meyli, 30:36 ana soda bomaydi, bu sodan iksa bomaydi, bu sodan iksa bomaydi deyil. Nime uchun? Ya ibadatimizge zarar bogan uchun, ya broge zarar yetkizge yekkenligimiz uchun oye sodalar bomaydi. Birincisi, satshlik, yaki satsip alishlik, cum'e namaziga azan etilgen din keyin satshi ve soda satsip alishlik duzmez. Cum'ege azan etgen digi. Nime ge? Diz cum'e günün cum'e namazı olup, 31:09 karam qolusdagi sebebi pulini uyl harammet. Misal, nam sattiniz. Nam harammet. 31:40 Allah subhanahu wa ta'ala Qur'an deyib ki, 32:09 Allahni zikrigi ashqinilad, və sağda satsini qoyiniladi, toqsatinilad. Mənə bu hansi sizlər üçün yaxshi aqdir, əgər sizlər dilseniladdi. Demek, cümə günüge nimaqolunashdik gerek, dökdannar cümə vaxtige yapolunashdik gerek. İkincisi, la yashishu bayru sh-shay' ala man yasta'in bihi ala ma'atiyyat illad. İkincisi, bizar qaliyyat qaytar yaxti dedige, ya ibadatimiz gey zaraq boyan qin? 32:41 Yaqib olmasa, adamlarda zarab olancı. Allahke məsiyyət boladiran, Allahke günah boladiyan nəzəlgə yardımlənişligi, Allahke günah boladiyan nəzənin qoyişligi mümkün boygiyan nəzənin satışkın qaydaldiriyan. Günah boladiyan nəzənin satışkın qaydaldiriyan. Misal üçün, Zay'u'l-asir ala man yeqtahiyyuhu qamra. Bu yada asirini, deyidi asir deyini, 33:14 siropdi, üzüm ınakalarini, üzümlü suyi, ya ki üzümlü özü, şularini, onu hamur uçlaydiygan, arak hamurdiyan, arak uçlaydiygan calarga saksini qaydardiyan. Musal, üzüm bagini bar, vino zavultin kelib, uzumlu izni alamidi, saksim satmayasin? Ya ki, buğdayni, arak zavultin kelisib, buğdayni izni alisiyar, saksim satmayasin? 33:59 Yaxru nubay urru ala bayya aqhi qilmishlin. 34:41 Men kelemende, mene 2200 verdim deymen. Bu bradar sauda qalib turgen cahide, nima qildim? Guldim. Qalib uchi adam nima qil yakti boni? Guldi yakti. Yaqib olmasi, satu uchi adamin ozi guldishi momkili. Satu uchi adam kanday duzadi? Ayzadi ki, yaqini do turgen adam, misal, gurujini 140 bengedin sati yakti. Me aqidim ki, bu 140 sati yakti, kelin 1110 ge bere mendi isan? 35:19 Bunu soğdasını buzdum. Ya ki, ay temen ki, ikimizdiki bir qız 140 din, lekin, bunu iki tel istirah, meniki yengirah deyime. Ya ki, meniki birini soğd, bunu iki ikinci soğd deyime. Buzi yetti mi? Her iki teref deme. Sakit alı ucu adaman buzuşu mümkünü, soğdağını, sasa yapken adam hem soğdağını buzuşu mümkünü. İkke darsidin şeryat qaytardi. Ve çib soğdağını, deme qızdi, şu beyni haram deyidi. 35:50 shubay buzultu, deyib, u shaynaysi. Shunaysi darsin, balayda ehtiyyat qorux gerib. Ashqib, shashqib gitmertlik gerib. Awal, kuchlik gerib. Satay aqtimin, sato aqtimin, shashmertsin, kuchlik. Agar, bradarlar, balayda, kering meyndin, anayindin, ashqin aqlamiyan bosa, ungin shariyatimizin hukminin, bir aqiz örgatik gedishimiz gerib. Cüde tuk uchraydi, balayda. Cüde tuk uchraydi, shumday qoray digandar. Shulaygi biz, bir aqiz shukali mene örgatik gedishimiz gerib. Mene bu naysi shariyatimizda xay 36:20 Sizini rizqiniziyam, buni rizqiyam, Allah daraftin. Siz shaqshmayn deyishkili. Endi, shu hadifni yana davamidi, biradarinin saulatige saulatimayn, ve biradaringi saucub olub bargan hanadange, ustige saucub barmayn digi. Siz bir qizge, məsənen, saucub bargan bosayniz, bu başta biradarlan, shu qizni yahtirib durgan bosa, toxtan yursi alip gedib famasindib, shaqshib, paulatib, haligi hanadange saucub yuvariz. Mənə shundan qaytar digi. 36:53 Çünki bu neyni? Şeriatda axiri yamannik jawib gerad. Axiri, hali ki, men alay det turgenlerden birader aqqoysa, köyünümdel öyengi nisbeten yaman görüşlik payda qolad. Hali ki, birader alay det turgen, qizni mano saloq qoyub alagiyand olsa, iki adam birbirini arasda yaman görüş payda qolad. Bizi ustadlerden biri, öse ert memleketleride qamakhanalarga barib davat qilibdi. Qamakhanaya barib davat qigani bin kegin, 37:26 qamakhananin başloga edib ki, uyakta bilestilar Arabistanda olumgi hukum qilar, qilin gyanlar bar. Ustina alim uskrib, qilir filan, basini alim olumgi hukum qilinar. Ular alaxida hanalarda saklanar. Qachan icra edilinishlik, bir aydin qeylimeyin, fir aydin qeymin icra edilinishlik hukum beril, oyla dixim gecey, halibi adam olumgi kutib yatar. Topasini qilir, qanada yatar. Ustina halibi kishi 37:55 qamakhanani baxsla qaytiti ki, bradar, mene kendiniz davat qilniniz, gudaya qir, mahluzlar, siz davatlarinizin tansirlandi. Bunuz bir sayal yakishtara qiz var qarayn. Qamakhanaya qirgizi turub, oğru qamakhanaya qirse kallak esar borux qatdi. Uladini qamakhanalarda kirgani din keyin davat qilib, sheikhlarini atbarib, kün turib, baxla qilib, oysa qigan, qilmishini, guna qigan digini külib, itinchi mahlukini qolurmaydiya moqchimshaydi. 38:28 shundan haliye aldam erkenki, yurin buyakta olumgi hukum piningenlarnin khanasi bardi. Vat saniz ularan, olumiden aldin Allahga tavla qilib, olisalar, shahidki erde ikun Allahda la olan jannat kirgisda dirdi. Kirdin, davat qildin dirdi, davat qilib otursam dirdi, yigirma yigirma bishlenin atrafda birigit uyakka, uyakka yuradi, yichbir davatgen kulaklamayr, dirdi. Gham tashvushki tukpa gen, dirdi. Davatini qilib o yerdin, dirdi, 39:02 Ölüm gecidin qilin genlər, dəm. Aligeni soradim, nime boyan bunge? Cüdeyem qam texvi isladi genegen. Soragende, bu yigit bilan ortaqi, baxsilaşi qabdi falan qizni, ikimizin xayribi uzalami digi. Ikeli orayini yaxshi qoray degen. Shunida alige ayitgenki, musawq ortaqi, qawji koy genegen, bu yigit unnir ebtirini daraq isqib, qawji cilani usbiga yana qawji yuvar gende, bu habyadar, bayan numarali bilan yuvar gen, 39:35 bu birgini ixtiyatilib, bunge belishgan qidi. Shinda haliki digib, birin pisao juyu varib, alamagan digib, hab sienimi, bir mintingi korisay digib, na sanima yargitin qoyan. Shinda ordaqlari bilan yigidi, bir gün uchunay itifak digiyan ki, buni vasmasa qilaniz digi. Hali ordaq keganda itiyan ki, ey bradar, ha ayan mashinayini gu vermayasini qutuz olsin digi, qin aldin desi, giyib mashina aqsiz digi. 40:08 Min mashina gani miyo desi, kechi ayaliniz minib ketkandi, siz mashinayin dikani derib nizdiye. Qib haq yadi, qoyniga. Iki kundinkan yana ortaqlar yigilib ikintisi aytadiye, bradar, mashinayin miyismi deyib. Qana mashina desi, kechi ayaliniz minib ketkandi, siz mashinayin dikani derib nizdiye. Min mashina gani miyo desi, kechi ayaliniz minib ketkandi, ayaliniz minib ketkandi, siz mashinayin dikani derib nizdiye. 40:38 Uchun chukuniyan shuwaqiyadan damam ektiraydi. Ortaqladin ishkendib uyge kerib cencal budib ayaligdan mimakushaydi dolopadlari ayalini uraydi. Shuninkiyin, uchun chukuniyin ayalig kirib qalaydi. Kirib qalaydi haligi asinaylari gecirde, ham ayalini su, ayalini su, ayalini su, ayalini su, ayalini su, ayalini su, ayalini su, ayalini su, ayalini su, ayalini su, ayalini su, ayalini su, 41:10 çərməndəxiyyəndi kəli öyüryyənin yasqir öldiriyyəndi. Xündü, uni öşe qamakhanayi alq girib, həligini bi günah öyüryyəndigi uchun, bu haqqas alnishqili kerek, bu həm yigirime yasar, yigirime bi ish yasar balayar, ki günah nime yasar ninaqilindi, ölim cazasiye tatiliydi. Həm tatilini, brolamini iqvasiyyekirib öldürdü, həm öllihem, ölim cazasiye tatiliyabdi. Xünün kül, brolamin tawch qoyiyyan caigi kanadanini bilginizmi, 41:41 Oja adangi birmay o adam amaslikke razbo gandinki keyin bari savc koyish. Savda qildigimiz bir adam, qu adam amageninin keyin bari u shenarlige savda qilish deyik. Xunarligimiz qorunchi qaraya qaytarigan savdalarini qorunchisi bayibin naciş, naciş deyik, savda qilish deyik. Bulim ayatamda inayda, na arap dirinyayan baya aydehkarin, 42:14 Səhəsəd edimlərdə qansay, üyətdə, biyətdə, şunləyə, ərəb, nümətdə, yed, yed, qitsə, küsün qalaqlarday, bayi, nəcij, sauda də edir, nəcij sauda də eqshadi. Bu, bir adam, özü satib alishlikini ixtiyar qilmay diyan adam, kelib turib tavarini, narxini küsar o arad. Bazar e girsayniz, hali bazarda, sekeyin, bazar ayran görəligan adam var, çöndegi də bir tini yok. Haqqat, bazar kör yektandi. 42:46 hali qiturgan narsaygan, salanisay berizgan bolay midir qoray? Narsini qitarib qitarib. Keyengi kegan adam, alamandir kegan adamga, hali qadar, harbira hazir menge bin kegi sorak qitizgay indi qanday, qoz azam bera mandirtir oday. Ozinin ixtiyat qimaygan narsani saulalashmayin. Narsini qitarimayin. Qitgan bazardayan bir kishi saulalaxilayatgan vasidi, halan narsay qitib saulalashib turgan cayda bir kishi gerildi, 43:19 Ustige 10.000 tenge ziyadarib, koshib git. Ozib bu nansi dedin minchage turibish gerakdiyizdi, ozib git, oz aganyan yob. Hali ge adamgi, satiyerken adamgi, elbeste nimagladib, bu nansi azam satiyer panyayken digan nansi git pala. Satib alayatgan adamg olsa, nimagladib, koshib git kendinki, oni azadit qaladib. Kunu üçün, amay digan nansi dengizge, ustige kurushiliyikten kaykarigat. Bu, iki fil golarib. 43:50 Ya ki, bir adam özü bazar aylan görüb, haza etkenimizde üstüge qoşup geti oradi. Ya ki, kelişiv olub turub şu isli qiladi. Bir mal bazar gelgiradi yan dosa, 5 adam kelişiv oladi. Siz gelasida dedi, shu malini dedi, özü 50.000 tengerlik mal boladi yan dosa, 65.000 baxlayisdi. Bir kelamda 65.000 geladi. Ikinci kelişiv agi, adam kelamda meyli siz 65.000 ge bermadiniz, nende 67.000 ge denigdi. 44:21 3-ci adam kirlib gitmishke cikarad, öz 50-lik, 1000-lik mağd. Əldan yurib, başqa xarilarlar bu, gitmishke torbi kirlidi genekendi, bani gitmishke avt kirlidi, bu ortaqlar bölüş qorad. Menefini kariyat haramdiyad. Iki xil qorad, naniş? Ya sasi balishini xaflamaygan, çöntegide 4-kin puliyogazan kirib narkini qotaradi, ya ki kirlishi baliq turib narkini qotaradi. 44:52 Biz yukarda etkenimizde, sil'a satayadken tavami, satayadken narsani, qolge kiritmastan turub, uysan narsa haqqada savdaala shishlikin qaydar birgaymiz. Ney bu narsani? Bulib özini harbir narsani qolge kirtishlik digin ulamalara etkenigin. Harbiri özini nimasiya qarab boli uret digin. Mesele, mal niki, mashina niki, uy niki. 45:23 Uyuni korog e kirttis degani, daktimitlarini tolog ageninizin keyin, nimaqlarsiz, baska adam ge sakas. Vag uyuni boshakit koygan niki. Hali uyunizde uyuni e gasi oturuqdi. Siz kirdinizde saudalaxtiniz, haligi uyuni e gasi hali sizgi daktimit vermayin. Barisir, uyuni broga satu ahigiz. Pulun aldigiz, sitkirttigiz. Haligi adam kirtse, meni seni tamimay mandirin. Macara cikat. Indi shundi ox shaganlarida, mal bazarda. Sora shabit, 45:56 malini shunay alip turub, bazar nöylede satsab olamay olub diyan. Biz eddik, qolge kriptishik diyan. Qolge kriptishik, malini saksib agayni sanab erib turub, daki artaqani namini baglag turub, qolbaadad gebinan erkebdan da, baglag turub, malinin bereke tabigindin yetekdar ketkendiki, ikisi azirashkendin geyin, mal bu nisbiye aylanadida, bu bi malar öylede malini saksab olab da, öylede bazar nöylede. Amma, 46:42 Men gelib durub, bir adam mal satay etken busin, men unmilen saldo alasib malini sato azamda, halib pulini ham bermay durub, ishne sakmay durub, ornida baskadan gelin azadigan busin, bitirsik onay. Uyga barganiginda, misal, koshinin mali etkin, men unu malini sato aldim, meni tani edin. Sato aldimda, halib pulini berib, ornidin, orgini malini ornida sato alasim. Manasib olim. Imiqim nomay, ishi yugiyende, sizini fayda qilay etken neginizdi gorib, aynan qalishim. 47:27 qidra bihafain namuyat ahirat bilbaydi. 48:01 Qadr etken qepimiz, Shaykhul Islam ibn Taymiyyah wa ibn Qayyimlar etken ikenki, nimi uchun halegi qolva qirgizmastin turub ormaza satovarsa bu maydi saudalaş koydu deyende, ular edishken ikenki, yoo, bu adam halegi faydani koryende aynaq getib, satsiyan malini qaytar baroq, o yoz munkun. Yaqib olmasa, sattirmayda o yoz munkun, shun ayasalatin bu maydi deyegen ikenki. Altinchi qaytarlingan saudalar, altinchi qaytarlingan saudalarin altinchisi, 48:40 salaxiyatligi zahir bulmay turub satvarisdan qayqar digirmiz. Miva satamigar kishlar, mivani alip, pishib, yetinmay turub satishligi. Dirib, irtar, biz satayatgan naqdamizni salaxiyatligi bizgi korimga vaxta satishligimiz girey. Qayqambar sallallahu alaihi wa sallam ayyidi ki, anna rasulallah sallallahu alaihi wa sallam nahaa anbay ithimar, 50:45 hattā yabdu sabahuhā nahal bā'i wal-muqtādi. Abdullah ibn ʿUmarzīn rīvayatinin yiyan ḥadistə buhari bizgə rīvayatirib, bizgə kirtirigən ḥadillərdəyiz ki, paygambar sallallahu alayhi wa sallam meyvani, dəyistimadi, meyvani satışqin qaytardi, hattā salahiyyatliki qorinmin qeydi. Satı ucini həm, satı balayatini qişini həm qaytardilardib, həqiqləh qoydi. Satı balayatini qişini həm qaytardidi. Ibn ʿUmarzīn qeygan ḥadislərdə, 51:16 Peygamber sallallahu alayhi wa sallam, la tab ta'u samar hatta yabdu salahu wa tab sahab anhu al-afadiyeh. Meyveni salahiyyat korunmagin chey tatmaynlar. Hatta ki salahiyyat korunib, afet unnin kit gandin key sataynlardiyeh. Misal, kilib tur, tute kuvarmasin shamal. Meyve gulibin keyin misal sun, qiqqina qiqqina daw calaydi. Daw ca vaqdi damsi qiqqib olmaydi. Nimeyir, shamal kese öshan tute kuvar simidi. 51:47 iqke erzugilik bogun qeyin satishlikke boğaydi. Ana unnin keyin barib durib dinaqsa bolaydi, unnin keyin qelishib satsa boloydi. Cabir ibn Abdillahdin qelgin hadiste, Haylamber sallallahu alayhi wa sallim miyvelerini satishlin qaytaydi, hatta ki, tushqar deygenler, tushqar bogun qeydi. Ulamalar, sahabiler tushqar nime dur deygenlerdi? Tahmarra oqa sifarra qeydi. Reng agin qeydi. Ya qizil renge kirgi qeydi, 52:16 yaki sarx rengi kirgichay, shunu satshqe bomaydi. Demek, meyvelar ya renki sarxayi, yaki qizir boq vargayndin keyin saudar qolishnog kerey. Nimmelari isay, pahamidurlar, yexil boq, yaraxiz boqiyan vakti ullim olsayan, unninkin turgan cayda qizayi. Lekin gul vakti da, kichkina buq turiyan vakti satshqe bomaydi. Shunayliye, maryum yasayda torg guchiraydi biz nimmelari. 52:48 Kengisi, nahan nabi sallallahu alaihi wa sallam anbay il-mu'awamah, yettin qizi, faigambar alayhi salam qizi qaytarigan saudalarini gemriyatmiz. Cunki saudada yugan vaktin qizi shundayin aytalarga duus buqqalmasi dik uchun aciyat. Mu'awamah digenden qaytardir. Bizi atayla araf diri zekendiriyatmiz. Cunki har istaqladda bazi saudalar shunday getdirigay. Hatta mu'awamah disayniz araflar halus yirmayin. 53:20 Bay'ul mu'awamah, bay'ul husa'ah, bay'ul, mese'dan başqa, hikal, bar'u'in, ayat-ayat arafilar chumma. Laykin shu ibarabilan saklaq qalishya. Shu ibarabilan saklaq qalishya. Shunchun bizlam shuni itiyaribizki, bay'il mu'awamah, mu'awamah saudatı qandaqa buladi? Mu'awamah saudatı bay'us kimaq sinin, bir bah'ini bir neqivgi satovaradi, miwati. Indi bah'ini aliyebkana adan, 53:50 limeni aladi, darafini kesib alamandid amaydi, torum? Menki daraf iki yektar, bir yektar daraf limeni, bagini sizge sat yapmam diyese, u bagini tegiye ikin kilib bulmase, u bagini darafini kesib alamamase, demek unun masi, shu bagin iki yil, üç yil gece payda lamandiygan nasibilan, nimaqiladib bitim pulisaydi. Mene shu nasibin qaytaribdi deydi. Yaki, wama yusamihil zurra' pulan yeshtari hadikati pulan, 54:22 Falancha, falanchali bağını 5 yil mabaynida paydanarishka satu vaxti deydiyengen, mashinin qaytarilgen deydi. Shunaqan aytaqin qaytarili deydi. Imam Nawawi aytaqdi, Mu'awwani saudatidin qaytarilgen, bu, bir neti yillerge bağını satuarishli, bunun manasi, bağının meyvesini... 54:51 iki yil, üç yil, unnin köb yiller raamada sakib aladi, buni bey il-mu'avamedit isimlanadi, bu bir neki yillerge bagni bitim asansizda sakiladi, ve bu sauda batildir icma endi. Ulamalar hannasi isplak kime geneken, belkesi buni muharram, haram sauda deyishgen, batil deygen bu sauda. Li ennehu bey u gharab, çünki bu sakiyakken adam 55:20 Aldamchi bayi bette aldani palisliq bar. Bir yil mewe besa, bir yil bemesi mendi. Yaki azgen bagi, bir yilgi agen bosa, shu yili mewe bermesi mendi. Bo, nime satib agen adam zarar surdi, bagini satigan adam fayda kiliyati. Bizi shariyatimiz, iki sati uchi ve satib alayatigan adamini ikkelesin henni maqimasini kerek, ziyan kermesi kerek. Sati atigan adamin ziyan kermesi kerek shariyatte, satib alayatigan adamin henni ziyan kermesi kerek. 55:52 shariyatki opishab xalqini ikkal tarafini faydasini oylay diyan hiz qanagay qanun yor. xar qanagay qanun ikkal tarafini birini oylaydi, dekin shariyat bolsa ikkalay kishini faydasini oylaydi. Qayqanda sallallahu alaihi wa sallam ayeti ki, lam yusmir hallahu tabi ma yastahilla ahadikum ma ala akhiti, dedi. Agar shuni satibayan yeliniz, dedi. Allah ta'ala shuni meyvelattirmaya koysa, meyve bertirmaya koysa, dedi. 56:25 Unuda biramirinizde malini nimanaysa biran halallaban yaksin dedin. Bir izgi aldin, meyveli Allah ta'ala shu takdir kildi, meyve vermedi. Bir izgi usha adamga sattimda, men pulni aldim. Shu pulni nimanay evadiga al yaksan deyabdi da. Dergen meyveni bomasa, basnayin bomasa, turgen baqoy halasi turzu bir yil davamdi. Nimanay evadiga shu pulni aldingiz dedila. Sekkizinki Peygamber sallallahu alaihi wa sallam qaytarigan saugalarini 56:59 Qadiyyat qadiyyat qadiyyat qadiyyat qadiyyat 57:40 Bəzi nəmələr bar, bunu iki xil bolad. Bəzi anaqalar bar, bəyəblər də xandaykən bilməyəmən, ərab dəvlətlərdə, misal, əsir deyil. Əsir, şey, nəmən nəməsi, soqilad. Soq. Şaftali soqi, almanı soqi, ölümünü soqi. Körlikirlikdə bosa, idişdə, nəmə bolad on qiyal. On qiyal, misal, beş yüz tengi bolad. Xud düşü soq, 58:14 başqa maqedin ziyan, quz dushunima 500 dengin. Lekin, shu soqni alishmiz uchun, adamlarini qizistiriz uchun, shu soqni yaniga nima qoshub qoygan, stikan qoshub qoyadi, çaynaq qoshub qoyadi. Ananman agendin qora, bunu asayniz oysa 500 dengini bir stikan ya bir çaynaq zidi faydan giyakali. Hadiye, bu caiz. 58:49 Biyerlen nimen yakshi dimaqlamadim, oezimizde biyedi saudagimaya qizda. Saudagarlar koshishimi. Uyatsa, misal, nimen, fanta, mesin goqshagan neselarini qafqagige, nimen, qoyadi, yanig ekatda qiltir mesinali, yakibomasa, min doldor. Xuni, nimen qiladi, yaqzadida qafqagini kicda rakamib oladi. Xu rakam, palan rakam cixsa, qafqagini icidin. 59:18 Siz shuni sahibisizdi. Demek, shu narsani, satir, olga narsani, nima ozi, 500 tenganik, 200 tenganik narsani, nimesiga manashun chalik, hadiyalarini yaz koyali, manashu haram digi. Chunki, haligi satib alayatgan azan, yanida doykangan amasin, yox, mayakta hadiyaligi bar, bunu ala oraylik, minasa chit qalar digi, gelib alay. Alayatgan vasdada, nima bolaydi, yaa, shu narsani, 59:48 Cikadi mi, cikmaydi mi bilmaydi. Bu birincidi cakali. Cakali koptir, bilmaydi. İsimcidi belgide icginiz geymeseyem, azdi bir su icginiz geymeseyem, yok, fanta alaylik sudin kore bir nese cikali dir, fanta alasidir. Baya bir nese genime koptiraydi. Xuni üçün bu neseden nime koldi? Qaytaril gecig. Namagim neselerini qoyup durub, palam nese alasayniz, munaka mukafat cikariken digen neselerden qaytaril gecig. Tokuzuncisi, tokuzuncisi, 60:24 Bu, ixtilaflik məsələ. Bizə pat çak. Qaytarigan məsələlər nəyik deyabdi? Lekin toqquzuncisi, qaytarigan məsələ ixtilafliyib oyyan məsələ. Bay'il argun deydi. Bay'il argun. Argun deydi. Bu deygani, bay'il argun deygani nimadim? Bay'il argun deygani, zakalak deyadi. Zakalak demiştik. Boladimi? Bolmaydi. Qudriqi məsələ. Bir kishiga deydi, malab deydi, belkitgani dindeydi. 61:21 Keyin uye kelib, men o shu mali dedik, saqdirmase gani tepey. Keyin shu zakalat, men aynadim, hali gey taun, mani alishin aynadim. Qayt kelib, zakalatini sorasan bermayabdi dey. Zakalat di berdireydi. Endi, erbunni ol diye karalad. Erbun daya zakalatki. Uchun bunu aqrige kertirdik dize. Ulamalar zakalatki isqilaflashgan. Baz alimlar zakalat, berishlik, caiz, mert deydi. 62:12 və zəkalat alayatkan kishi alashi carizməzdi. Çünki, men bir pulnu berdimda kirtqinda erdirtigə, bir haqisa boldi misal üçün, ökəni alamandiyan, yeğit qoyyan pulun başqa cayga kəhəl boq qaldini, bir nəqsa boldi misalikla vadi. Kildimda, bradar, min çini alamayman, men aynaq turib, ben zəkalatini ber desem, u adam bermeyizdi. Birisi, berməgeni dinkeyim, men unun hic xanaqa 62:46 Tawaram amadim, mal amadim, beka, sila, hix nasa amadim. Hix narsasiz, meni xaqqini qanda yeyishki xaqq bar deyil. Meni undun biram nasa amasdan turub, qanda xaqq bar dira, unun pulini beka dan beka yeyishki deyil. Bu ulamalarinin jawabi. Birinci. Xini qin sauda satsitda ki burab, dhanil mas, aqli dhanil, yuridilar. Alimlar aqli dhanibdar bilandin aqiyar. Bungiyan bungiyan zarar bomaydiyan tarasini goyla shabiraydi. Ikinci alimlar, zagyalar, 63:20 bir ishlik, ver zekalat, alishlik caiz deyishka. Dime gerdiyegende, min uyumde malini satay deturizam, koshinim kedide shumalini minge bireyim, deyidi. Koshinimde shumalini mazisiz dediydim, deyikini minge suday pul zarib oddi, deyidi. Olsa zekalat berib kedimendib, minge beshinik dengin zekalat berib kedidi. Tatgenimde puluduk fayda dengem dolarim. 64:17 On kül öşe pulnə paydanənmə gəndigim səbəbliyi, va on kül yümdə diqatim diglər, şun malnə, bakit püslə qotir gəndim səbəbliyi öşe pulnə shumdi yansırla. Demi, geyishqe və də qanqqa sireh qanqqaym. Lekin hali qi məsələde, satayatkən nersesinin aybini ayitməy qatqiyan qosay, emdi azam nəsiyyatini saudar qatqa adablari. Saudar qatqa adablarinin türküncisi, 65:16 Vastamir, biz tiget va araymiz, öz 5-6 adabda tiget va araymiz. Çünki saudasatlık hər gün usur ediyen doganini görücün, bunun iki geyirgeyge bölüb oturmaydizda. Və həmməsini agəmizdiyoruz. Əgər saudasatlık haqqıda yurt ediyen doganinizda, saudasatlık qeyməsini özünü kitaplarda iki-üçül okşi gərək deyil. İmam Malik, ayalarinin üzullik halaqtayi boliyan məsələsini toktuz ilide görgərmişdi. 65:47 qalat qalat qalat qalat qalat qalat qalat 66:24 Sizi məşinəyini bir nəməyə kediş tol teşləşib koydum. Er təsliq etkisən, mərək-mərəkə min satmayan. Min nəmədi bəyətən anum qişiyət, laqil qanı dəyib. Yenəyəm, qobal rağveçtik, qozumuzdaki jəmin nəyib çıxanmiz dəyib. Haliqin, mən shurulab sattırıcim dəyib, dəyib. Haliq hala eyyəni, satochi adem, ya ki sato balayatqan adem, bir kələm əvge binaan, yuxi qavdaqidin ayinagyan dursa, qavdaqidin, 67:07 satmaydiyan qor qaynat qayyan qorsaydeydi, ali qala, shu adam, shu sodani bozushya haqqi bardiydi. Satuyucum? Men satuyucumay. Meni haqqimda bu qishi meni satimamashdi. Men yek belizaydi ki, brada kece lakit qidib qoyganibdi. Lekin gulye borsan, shu qolini dadan torcagi qoydi, ya qi khachki kitmaksili qoturganikay. Men sizi mashnaynizmi alamayman deysab, 67:38 Meni haqqinda maili inge hasa bomayin. Meni u lumayin lagil, qilit, qol qashlashgan bozayin. Bu nasada sunna meni haqqindin undin uriq bayini uzuqu. Boz almasayin dolu digil nasabdan bayini soqta qirik. Saula. Meni haqqinda sunna heka. Endi satib aluyakin qishi ayin nasa. Men liman qoydim endi. Satib aluyux qishi indi liman qiza. U ana qay. Mesal, men gengengi da maili bin ki, 68:10 mentsiz yasatmaymayn dirden, bonu haqqida mustahak deyishganay. Ketir waray. Ali qala shu, iki adam ay nasar, bizda yaday ki, lahir qani deyib, yusulmanmı san dibiyib. Yusulmanmı san deyib. Bu, yudayan shariyatimiz yaxlaq kariyib. Asli dib, yusulmanmı san dirdeynishi, asli shariyatimizde, shuni haqqitan sunnat nima maydiyib. Siz hacatman qolxabsiz, bunu nima qaldik, deyib kechirishdiyib. 68:41 Bunun basra misallarini alishimikdir. Men sizden kelechi koydim, nimegi, bir tonina kartoshka alamimdir. Lahsiz qilib, kelechi kiribdir. Narqilashib, sauda alashib. Uyga barasim, akem, bir cadi akdir koygen, bir tonina kartoshka. Men qaytib geldimda, brada, enin halin, enin hatirki ogu, sizdikigim avarim nima qilamim. Aq qoytiz diyimim. Xuniqun aqchadiki, aligqali ithalatita nima qoladim. Yagi, 69:14 Öşe nertse ney satshge, satsib alishgen adam? Satsib alishge, mablağı yetmey qaladi. Yaki, şun nertsege, xacaxdi dolay qaladi. Ki, iqalatde, kechir varin dede kechir varishgerekdi. Satsayashgen adamindir dişide. Mecbur qotturib satsayashgen boladi. Hı? Yaki, dolasi? Öşe, mablaq baxsajayden ki, gendigi sebebde, satsmashdi dili dili. El iqala şeydi. 69:43 Qayqambar sallallahu alayhi wa sallam damaid ki, mən aqala musni, mən aqala lullahu, əsratahu yawlan qiyamati. Kim bir muslimani saudatidin vazgecik berdi, məyli anandili saudabu gerdi, məyli min qici vardi. Diyem alaq, hama səngizəm, haqaməs mən, yaqisatma səngiz, haqaməs mən, diri də, Allah ta'ala qiyamati güni quni, əsrat edeni qaqinişliklərimi Allah ta'ala qicirəndi. Allah ta'ala qiyamati taqaqintirmaydi onu digi. Bir muslimani nishun calib qigandig üçün, 70:13 Allah Ta'ala qiyamatda bu ne qazaminin sahibizat qoya. Hukmul iqala bil ivaq. Iqala haliki kechirishlik ivan ge bina'in kechirishlik. Baya, shunday kechirivar, baya? Mal amasaynizda kechirivar. Enbi, bu yerde lima qalib qalishlik, ivan qalib qalishlik. Misal, min, bari hapuci. Bu qishi, aloci. Qishi minge, mashinasini sab. Qiyarimin, 70:56 $100 $100 $100 71:34 Alay, birinci məsələmizdə, şun də kiçir varsa, digən digən, şun də gir varsa, bu məsələdə, şun də qılsa bolem yormu, digən, ulamalarını bəzlərə içkən ki, bunda iqtisə ixtilaq var, digən, iqtisə yeh var, digən, birincisi, bu, şun də iqtilaq digən, musa qirismat, digən, u alayatgan adam, niman evədiyə hədiyənin pulunu yeh, bu riba, digən, riba, digəni, mingi yuz dirhəm, ya ki, dinar berib turib, 72:03 qeyin, min unge 90% qistili qaytar bin ge uxiyan. Bu qishi deyidini maqildi deydi, mashinani minin alqitdi, 2,200-2,500-ni berdi, ertek qaytarba qiyandi, min 2,400-1,100 dolarimi qisab qalyabdi. Bu niman eyvaz geyiye aqibdi? Bu ruvaq ol deydi. Silan ulamalarini... Ha? Bu qismin qaytani mashinani. Ha, allara alqizim. Ikinci ulamalari achaydi ki, yo... 72:42 shu narsani yuz dolarini yusna pahalashnegi cahil dhe ishiyakdi. Demirgin cahil desa, min shu narsani sakdiyan vaktimda basa adamlar ham meni mashinamiya qizik tutturish gadi. Meni mashinami qaytari baktayib berganin ki, hamma adamlar, ee, boni mashinakti bir narsa bar, degar-degar qaytarmaddi, demar, adamlar oje sakitip ala degan muskariyle shunarlib oldi. Shunarlib olsa, Allah ya. 73:23 Şur kılmı həzəmin hribə həzəba'yı ulamalar eçkərkən ki, mənə şunisi dürüst al. Əgər Allaha huşun həlihine keçir varsayniz, Allaha ta'la qiyamat qirzini, nimaqladi cəminatikiyyat qadamlarini yusraqqan pılaq. Lekin, zahir törəyatkən vaxtimizde buyan zarablanmasini dek durur, köşe azgına nablardan uşlak faalicligi dürüst eçkərkən. Kör, uşlabağın geciri getkisi koylar kere, şunisi ulamalar eçkərkən ki, həmkan utaqiyocaq, ümit nit demen, 73:59 2.5-3.5-6-7-8 74:30 Qadir kekmene, Allah razulusun, bilimci kekmesebesinin izanitemisi uradi, qandakmoladi dertiri. Qizmangalatini pashitir toh qalagaydi. Insan shimdayi. Shini qizm, bizi olimizda bishaklarla olaya vahimizda, qixtin gebreyitir, adamli usdaqi. Degin, hali amir marif qilir, dili ima qilir turisa, adam sayar ulusaqir turar. Qizmangalatini qerek, qayamda salamlari sendam, olum olumna geqarab namagiyar. Davatdan boyay, subatdan boyay, 75:01 fiqhs, mene shu masalalarini ammas qeybin gebi qeyab. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, mene shu mokshayib oturub, adamlargi t'alim dergin, dirgi qeyb qeybda, shunun jun biz faqa, taliqin, baxiriz, baxiriz, namaz qeyb, qidib qiqar, vaqiriz silanini, bir masalaya qeybda, nimaqlamini dirgi qeyb bulmaq qeybda, dirgin qeybda, fiqhs masalalarini dirgin qeybda, dirgin qeybda. Mene shu qalatlari qo uchirayib qazaniz, irziyib qeyb qeybda, nimaqlamini dirgi qeybda, sonra oturub, dirgin 75:33 5-ci adabi əzəmən ɣɨʃ ɣɨʃ ɣɨʃ ɣɨʃ ɣɨʃ ɣɨʃ ɣɨʃ ɣɨʃ 76:19 Bazar yengeri biladi. Shuni-shunularini, bazarlarini halal, unakadimada anilashmigandi, togrizi-togrizi taribini qattab, sawal derib sonrasi bazarda gidadi. Kucumdi. Hadir, yerini, bazardini bir caydan togrilasayin, tekini togrilasayin, doldi. Saudagar. Vahti uguzmigandi, ilim borlasi, saudagar ilimdirik borsaydi. Subhanallah. Shunu-shunu. 76:53 Tashkarisi qurgaqani qorganini zinkin, ta qurgaqikindir ap getariz. Uge getariz, tagi maqirlak getariz. 77:30 Ikinci din, vezinge koyyanda aqir gina. U kishi de fayda koyyanda, emmendi. Yuzni kuru kuru gini. Ximda nima qiyani gini deygani di? Ya Rasulullah, bunda aqim yok di. Ya murda qayani gini deydi, shu aqqisqinda, suna qipat yetmendi diyan di. Afala ja'altabu fawqar ta'am hatta yarakum nas min man ghashiq alayta minna di. Shu hulini yuzige qarib koymadi inmi di? Adamlar kuru qiyani gini di. Ahla gana adam? 78:04 Xöylü bu seym ala dey, başqa bu seym ala dey, yaqiz hel arzanlaq narqisayn ala dey, dey. Kim eldase biz ba'man etimizden mest dey? Hali ye adamgiye bit texin chal qiyani yenim anbuldir? Peygamber s.s.d. Aitni, uxet fil azeyyin sada yadgan dansadagi aitni aizmi satishlik, bu amanatdan qisaplanan. Aitni yexirgen dolda, kada nilmuxtariy haqq, 78:35 an yuqaliba bi a'ada biha aw talab taqmiq. A'idni yashir suqqiyan la'ni xilum nilimalati bi qemzali. Bu xiyar digan, qeyn bi a'dabi. Altıncı a'dabi, altıncı a'dabi, salda satsın, altıncı a'dabi, en kere qalmat bu. Ciddiqum uchray digan a'dab la'ni birin, al-xiyar digi, iqtiyar bulaşdi. Iqtiyar qiçan bulaşdi? Iqtiyar daba bulaşdi? Iqtiyar verishlik islam shariyatini en gozel namunalik 79:10 qizan qihariyyatini minin adanlarin qorisi dereykin dimensi, shubis ziyar belishi digidi. Sauda saqqita, saqayatkin adan gerham, saqibalyatkin adan digi xtiyar koygin. Bir adan shashib qizimay qoylimi qab koygin. Gen aqiyanazin keyin dimen kondi, ya saqoycadan, ya saqiyatkin, saqibalyatkin adan. Xu vakitda, xtiyar degdi. Ixtiyar, bir mecha qisiminin ibarat koli. 79:51 Biz birinci qismini etemiz. Birincisi, ixiyaril maqlis. Maqliste ixtiyar degiladi. Misal, men aittim, meni yuyimda, nima bar dedim, onbaş koy bar dedim. Bir iki anda iki etdim, men shu koyilani men asam dedim. Yaxini, kilasini, vazilini, və unni sifatlarini soradidi, shu koyini salda dardim. Biz ixtiyaril 80:22 ixtiyarda bolaniz, men aytaman sizge satmayman dimen, yaki bu narqa satmayman dimen, yaki alayatganada men u koyna amay digan bodum deg, misal. Hadir saudanaşib, ikimiz oturub saudanaşdiyib, iqtisad shu majnista oturgan bosay, bizan hali birbirimizdin, men u yümge, u u yüge kitmestin evvel, yaki köchige çiftgenin keyin bosa hem deyşeg beller. Ixtiyar digani majnizni özüme bille yulgan, vahdiniyem eyciker. 80:53 ikkisi shu majliste gelishib, ikkisi cikishib, ikkisi birla bazar yaparigam bozari misali. Bazan niki orgin ikkelamiz mille yurib misali, adiramadib. Bazan niki orginin keyib, min aynasam bozari agar. Yakir, u alag min tatmaynandib aynasam bozari. Ixtiyar dixin ardibim, majlisini xtiyar diganib, ikki adam saudaqini baxladi da, ikkisi keyib nima qilisdi, adiragan vaktiga xtiyarti gayib. Saudalax koyib kitkenimdinki irtas kirturib, 81:26 Men ayna dhimdisi bomayin. Man shu limaydi. Ikinchi limaydi, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam ghadaydi inaytaydi ki, albayya an hidil xiyar ma lam yatafarraqa. Ikti sauda sakib alayatkan, vasatu uchi adam iqtiyaza bolaydi, ma namiti ikti agarashib gitmayan bozaydi. Ikkalas birbiri uyu getirib qamayan bozaydi. Fa in sazata wa bayyana burika lazma fi bayyikman. Agar solka tori gapirib, wa ayiblarini ayitib bayan qiyan bozaydi, ikkalasini saudasiga barakat birinay. 81:58 Agar, agar yashirsa, yalgan yapirigan bolsa, ayiblarini yashirib, yalgan yapirigan bolsa, bundin ikgalesini saulaqsa, barekeli saulaqayan saulaqa, keyin gilime ixtiyar, ixtiyar bir necatsin bolad, dedigim? Ixtiyar, ixtiyar-i shard, shard qilish ixtiyardi, shard bilan bolad. Bi'an yashtari qilimita bayi'ani aw ahadumal ixtiyar ila muddamu aluna. 82:40 Misal, men aytaman ki, men sizdi maalini izni kordim, ver shuni, nimaqlamin, ertage tegin nishalli ixtiyar berin, satib alish, satib amasturka, deydi. Ertage deydi. Akibomasi, biz kelishib getkisda aytaman ki, ertage amatim, demek aqiz buzuladi, deydi. Qarqilana, ertage deydi. Dekin qarq, ushe ixtiyarda beriyekken qarqinin vaxti maalim bolish qarqidi. 83:13 Kert, mən xini bir alama dep koysaynizi, vaqtina etmegen bossayniz misal. Ulamalar isayz uzum bossa deydi. Uzumga uzaq müddet belishkiz bomayt deyishay. Men, xu uzuminizni qorub, saudalaşib, 6 ay gecik alama devirimisi bomayt deyib. 6 ay gecik u alib qaybi saklayib, yaqid xirib getishm olqib deyib. Xini uqib, belir yekken müddet, maqur müddet qoruxdur kerek. Maqum müddet qoruxdur kerek. Falan vaqt gecey amasan demek. 83:44 savza qiyan, savzayniz buzla olaydi, yani xalqilan olaydi. Be'htu alayka hadhiji tayyara bikada waliyal xiyar usbu d'eyxat, mesal. Men shu mashchilani qilga falan natta sattim, wa bir hafta mingi muhlaqberin deyilaydi. Bir haftayi qidal, min aqsa, ayna san, ya men ayna sharibin qirib, ya urmata, sato balerkin azar, min aqbo shum qirib. Iqtiyada d'arib, shalq. Uqun qisi, 84:17 xiyarunu qabin deydi. Qabin, aldanib qaygan waqt dagi ixtiyar deydi. Aldanib qaygan waqt dagi ixtiyar deydi. Bu, satayatgan adam, yasatib alayatgan adam aldanigan waqtda, azatda adamlar aldanadigandin tashqari deregada aldanigan bulsa bolad deydi. Misal chin, 84:52 Alq çixtik, saktik, malini saktiyan bosayniz, e, 500 tenge arzan botdisa desay, yigirib barib halygin yaqasdan, shayt botdasayn, 500 tengegi arzan axsan dip, topalan kilişki harizmaydi. Imaydi, aditdi adam alar, maldini 500 min tengegi qeçey, ya paskar, ya belan nartka saktisimaydi. Aditdi. Lekin aditdini tashkari daryacayda albanyan bosay, aditdini tashkari daryacayda, 15 min, 85:23 zəraryat atı qoyruz diliyizda, 15000 zəraryat qoyruz diliyizda, o vaqdda nimaqliş qerey, nimaqliş qerey digan mesele qoyruz diliyizda. 15000 qipraq zəraryat digan qoyruz diliyizda. Çünki bu qabinni, xayqamba sallallahu alaihi wa sallam, la yahillu ma limrihim muslimin illa bitibi naftin minhu, musulman kishinin mali, halal qumaydi, fakat özinin naftini, nafti bilan, özü faqishi bilan, 85:54 birgen mal halal bolaydi. Bir onur malini bizar nesli fakhlamaydi arlamna ciketi. Olur mi? Aldan malini satovaygin bolsaydi, demek shun mal halal bolmaydi, wa u kishi satovaygin nargiga razi bolmaydi. Bizar bas yida razi bolisdiydi, bas yida. Demek shun day bolaydiyken, bu sauda, nima bolaydi? Suysha, aldanigan kishi, aldani satovaygin kishi, daydan imsak bolpaydi. Yati, 86:24 shu nesani bolishin pulga razimandir ki tevrishki mümkün, yaki shu saudani budush qityarida bolatdi. Qabin digini shu, shu saudani ya nimakladi, razibog ki tevradi, yaki shu saudani nimakladikin, buzarikin. Indi qiyal qabin yeh budu katiran fi terefetim ol. Eldenim qalish kushe nesadi qibrak utiraydi deydi. Eldenim qalishlu, 86:53 üç dana esade kibiran adamlar, sup adamlar, üç dana esade uchlaydi. Yakshi yurgeni vasanlar, azdan maysatatlar. Yakshi yurgeni vasanlar, savlarla aldan atlatlar. Üç dana esade uchlaydi. Birimisi, talakkir guruban degi. Talakkir guruban degi, evvelgi vakitlarida kiraydi. Shinde, bir adam chikit, karvanini yorloga chikatdaytati ki, sizini mana karvanda alqili etkin yamilar ingiz degi, bizi bazarda hadir, 87:27 min chedin golyat, deyib, kirin sakin shimdey. Kali qa adam balanini korumay turub, nima qildi, shunaka boza gerek, deyib, yagin marga qa qabbarat. Keyim, balarga kirib gelse, nima deyib, meni rasa kishirib, deyib, nima qisamikim, deyib, sabaliga buj golyab. Shu vaxta nima qilayda desa, bizay qaldi ki, shu aldayngan qishi, balarga qedib qaragan zin, keyim, balarda, 87:57 qatbinan kattam ablaliga aldanyan bulsa, iqtiyarda boladi barib durub, buyaqqa bir tawarim midir, alishi mimpin, ya bu olxsan mayni indiri, azimandiri gedishin. Qalaya yosan damayetki, la tatalak taul jalad, fa man talak taqishtara minhu, taqshir yamifu feyida qata sayyidu husu qatamo bilqiyadi. Qiliyatgan, uxikarvanin qiliyatgan nal sadad, jalad dirgildidi, jalab ediyani, uxib uzaqdin alib qilidanyan nal sanayicay. 88:31 Ölge djal tunti degi yuk? Ölge tafti degi. Alip geliniyatgan, satolye alip geliniyatgan naysage, bazaargin chikidir. O baro bonu saldaqit koymenglar degi. Kim evvel saldaqit koygan bolsa, bazaargan evvel, keyen, shuny satgan kishi bazaarga kirgan bolsa, ve arzange sat koyganini korsay, öshet meyzin xityarda baray. Saklasay, razgandir kefet saklasay, yok dit tavarima qechimimdir degi. 89:01 Shunu-shunu, balarini eshigge turubalik turub, kedi etken, mallarini, o kishlaqtina kedi etken adamlarini kyorib qalb, yugirib cikib, mallini savzalaxib koyisham, nasi orinayasi bulay? Agar, birin chidim, Tayganberi Aya Salamini qaytarigan, nahi qaytarigan, buyuruklarigix laf ishligan bolaymiz. Ikinchidim, mabadi, aizda, usuzda görib, kali qi mallini atkirigan bolsayb, balarini icigay, hali qishi bilib qalib, mallini bir buyaq qadisay, men satovaygan man, 89:31 saqlayan qanunayin aqqida iski aqqimiz yox. Bizan naqbarisa, uyan qalasina. Qaytari verin deyindin da qeyrin. Qinin qun? Yaqshi qun o alishka. Bazarda, mal bazarga kirimay turub, bir adamlar bar 3 ayda, 5 ayda, 6 ayda, 1 marta bazarga malan aqqib satib geti. Mal bazarga, mal neqqib, o derkandigidin xabari bomay. Bu adam bazarga hali girib, kirimay turub, 90:02 O, bazarni yeşigizin tashkarda yugur-gürüşat savda gerdi. Hali ki, bazarni yekirli ekin azamgi berin, bular bilar bi, bazarni yekin savda ger, kimin atkir satar ekin. Yugur gerdi, haligini kolulu satibak boy. Da, iskariye atkirib, 5.000-10.000 tenge tummadi yekirin azar. Azam iskariye ekirirse, özini mali misal uchun 30.000 tenge ge beri varse. Bazarni yeşig ekirmek. 90:31 Bağlarını ikiye kirgeni bin kin, bağ malini atmiş min ten gedib hali tawdagar uçak turgen bosa. Nime gola di? Haldan gen digini bilaydi. Shinde bir malini bi yapkaya. Men pulini kaytarsay, nime deyiz nizay? Özümüzün adasayn edem ki, bu malini satovayganla, ooo, tashlarimi aftirdim, indi kitayoyim, deyiz. Deyikin, shariyat, nime deyiz? Pulini kaytari, pulini kaytari alib, malini bir usige deyiz. Indi, 91:09 İkinci üçürəy digəni, nime üçürəydi? Birincisi neydi? Elden qalışıq xtiyar, elden qaygəndiki xtiyarlı qıbraq üçgen edidi üçürəydi. Birincisi karavanlarını, bayanlarını yolu qaçmış. İkincisi necişte üçürəydi. Kime edidi necişini dime? Xadireydi. Xadireydi, neciş, neciş digəni, şu min tavza özünü çöndə indigi nesiyo? 91:46 Yaxib olmasi, 3 keldida, 1 keldida eksi 3-ün asanigi vaqib oldim. 3 keldiga turvalib, bir onun malini saudaylasiyab. 1 keldida 25 minit bilgiyab. 45 minit malini 25 minit bilgiyab. Rashidin siz talekinagandin ki, ikindisi keldida 25 minit bilgiyab. Meniz 500 koshqimdi. Ikindisi keldida 25 minit bilgiyab. 92:19 indi yirmaaalti min bedimdi. Yirmaaalti min bedimdi. Yirmaaalti min bedimdi. Yirmaaalti min bedimdi. Yirmaaalti min bedimdi. Yirmaaalti min bedimdi. 92:53 Bu, meni malim, meni evlendim shiyadi. Sen, üçani, meni naqish qildi dali. Dib, malini taqib alishdi. Malini iyyadi. Xuncin saulegarini deddiri, bir kushkendi 20.000 uruqiq yastani deyikani naqib olididi dili. Naqish qilqali shiyadi dili dili dili. Keyin gisi, qisar silbi. Nustar sirkin, qisar sir, qisar qol yekganini baalarda qilmatsini dirilmaydi digan. Yaqin, qachan satsa digan, ya tansi bala digan qozda, 93:52 xiyar xiyar xiyar 94:45 Nima qilishlik? Tadlif deygan, nima dur deygan da, tadlif deygani, satayatgani nartani tavarini, aybini, ayitmeyi yashir satishliq. Yaki, unin qiralik tarafini qorizati, nima tarafini? Yaman tarafini yashirishlik tadlifdi. Bir kishini, hamamiz bilamiz olib, mal tatganini, qorib, aylamit qorib. 95:15 Yaqidin qorin, daqidin qorin, ozyan qorin, ozy qorin, ozy qorin, ev qorin qorin, ev qorin qorin, ev qorin qorin, ev qorin qorin, ev qorin qorin, ev qorin qorin, ev qorin qorin, ev qorin qorin, ev qorin qorin, ev qorin qorin qorin, 95:49 Lada min musabab, shu ni kursayniz korus kitas yelden. Yeldeni koryani idinkiyin, sudilari tamur koryani koryani idinkiyin, bu salamasyan qeyrakli ola digan, sigirey kandir ulyab kitas. Ulyab kit, birinci kini salsayniz, tali etkendi qeyrakli sisi, ikinci kini salsayniz burgu yalaca. Idin nimaqla dushin. Tadliz, ushikdi alzandayiz. Ushikdi qorsatdi, yakshi tarabini qorsatdi, yaman tarabini yashlati. Tadliz shu. 96:39 Xinda iqiyan adamlar limaqladih? Xinda iqiyan adamlar, faygambar sallallahu alayhi wa sallam ayyati, la tasarru la susarru al ibil walganan, fa man ibta'aha fa huwa bikhayrin nazirayni, ba'da an ya hlibaha insha'a amsaka wa insha'a raddaha wa sa'i mintara. Qoylarini, limaqlaynlar, yenini diri saqmastin, hali jini ikgul ishqin saqmay, yenibdan aqishqit saqmayladih. 97:14 Kim shundayini satib alsa, qeyz yuygi alib qeygandiki saqsa, di. Öxe, öz oyla gendarsan xilafi bulib çıxsa, aldan gandigini dilsa, u ikita nalisa di, ixtiyarda bolad, di. Xaxlasa, razib olub, qal avradi, yuyda baqdi, yuragli. Xaxlamasa, shu malini alib garib biradi, tunini qaytarib aladi, wata'an min tamir, tamir dedi, shun qolumadin diriz. 97:44 saa khurma behaddi. Bir saa khurma, ikiyarim kiila khurma behaddi. Nima gadi isa, suddini birin chukini, bir kakiri suddini sato urdini nima sabova gandini yevadigi, bir saa khurma behaddi. Ungi, ega singi, malini qaytarib derasiz, ver bir ikiyarim kiila nima berasiz, khurma derasiz, oje suddini yevadigi. Sunar digi? Inni xiyarul ayib degi, beshintisi. Bizar iqtiyarlar naqid agad veshayaf niz? 98:14 sauda satsay ixtiyarlarinin 5-si aibib korunib qasa. Aibib korunigan vakti biradarga aibib mlaqay agan desa, darroq atsiklanib gitmese gerekti. Yakin satay atgan biradar ham asnida jariyat goyche nimaqilisi gerektiyatimiz biz, aibini aizisatisi gerekti. Agar bir nandada shu aibini aizitmagan bosa, u kishi nimaqilasi. Biz zinani agan vaktimizda bir biradardin 98:50 qadi qadi qadi qadi 99:36 Hali ki, biradarini çatirib qrali, siz ayken istibarini qil deyik. Almasdir deyginiz, almasdir deyik. Deyik ki, mashina shum deyiken, desek, atchiqlari nishqil, sizden ixtiyali yok mashina qaytashi qeldiyik. Sizde ixtiyali yok mashina qaytashi qeldiyik. Xunki, hali ki, meclis deyik, geniz, birin qelgi meclis, acirash qemdiyik, deyabdiyik. Bu yardagi məsələni, nazar yamayabdiyik. Bilmeyabdi ki, qrali, bu yerdə, oqqida, aybi dediyik. 100:11 Ya ay tushan shkiraq, ya ki ay bari men biriga vaxtimda mende iki xtiyar. Birin ki xtiyar, oxe ayin nasanini egahtiga tolu qaydarib dira man, egahti mende kolumdi tolu qaydarib dira. Bu birin ki xtiyar, mende. Men shu nasan talaq qorlaq. Ikimci xtiyar, an yunsi kelmadi vayar huz qimatin naqs. Dimakla diz, oxe mende qalawlusin mashinadeyman, lekin oxe matori, 100:47 buzuk gogen digibikun, shun matorini fuzatib berish, akli fasil, sizini boyninizda golad digib. Kinninizini aigini kinayli gogindira, ikden aigda golad digib. Keyin, zin, mralin, aiggen gerdik duruz, hammas dolayitgan, sakyamda aildamaygan, sakyam aqdi, raqna itgan, zin aigandayan, bizan aildamayganmiz, aigdik cikgan, legin, nimazin cikdi yerdayisi, ustamin, 101:21 Usta, iki u alib salinakini tepkani qoru qoyi. Alibartik basi ustayi, uzunman uradarlarli, aligin maqsatini tepkani qoru qoyib, yagini kushkami qaytani qoyi qaliyib. Shunin izin halimada jindayi xalat kushkiransi, sizin uradar bozayin, basi bozayin da, sizdi bergan tavaringi, sizni bergan malingirde shundayi qiri kayib goganliyi tababli, mingen kushkimi afti desi, meni. 101:54 yalanchi deyarsizmi, mirtahami deyarsizmi deygan gertke baymats derek. Karyetdar usad derigan narsana eryakdi, durs ikdikhtiyar bizda deyiz, ya pulini xaytari berasida malimi dalatib, ya qibomasa kamyini pulini beri polini berasib. Adab usad bir yedbimci adabi, sauda qatistagi adabdan yedbimcisi, qatayarkan narsalarini, agar qidalik narsalar bora digan olsad, tarazdi, 102:27 Ağır raqqılıb berişlik. Bu huyu için uğruya raqqılıb berişlik. Çünki Allah s.a.v. taralqın urujanlarını cüdaya mağdalaqtırıb edib ki, Fawaylum min mutaqfifin alladhini zidektaluhu alannati irtawfud, wa ila qaluhum huwazanuhum yuxsiruddi. Way bosun, vay cehennemdir bir nami. Cehennem bosun diga. Cehennem bosun mutaqfifi uruq qawli sharga diga. Ular, adamlardin taqqib qala digan bosa, 103:01 Tuğunu qudu ağıraq qilin, ağıraq qilin de qalışaq. Adamlarga beladiyan bolsa ki amayitiriz, dişlerge vayib olsun, deyib. Allah ta'ala şu'ay qawmiga qazab qildi. Qazab diganligi ular mizanlın, tarazlın uruş yani. Şun için qazab qildi. Allah ta'ala urat edib ki, 103:34 toruk-kuluk derinlər və bilqid adillik bilan ting-kuluk derinlər qilqe olenmi. Insanlarni narsalarni oluk qamaynlər, yirde buzgunqiniq qimaynlərdi, shuayq qovrigi dəvaq qidi. Allah qalamusun qanini dəqiq olu. Dəvaq qigin də baxqani asan ayitmini nimani ayitdi? Mikyal-mizan tarazlarni toruk qilqe. Cüdeyyan mikyal qilqe. Tarazlarni ilaji qose, iki-üç taraz qe qilqe. 104:06 Sizin karadenizmizden toglu keyabdi yor gusimsiya qarab, unzun keyin baqladiya almish. Biikin saksizinchi adabi, sauda saksizdeyi saksizinchi adabi, qadamu ayatiyyadil hilqi tarqifisila. Sadayatiyan nasangini qadishlikte qasam ilishki yorgan qalmasdiy. Qasam ilishki yorgan qalmasdiy. Allahi qasam icaman, manashu, uuzi mangashu qiri qishqigani. 104:38 Allāhi qasami qe mən hāndir qölīngizdi aldida bir adam mungi min qenāq berib gitkendi. Dib qoyamizdi. Əgər Allāhi qasami qe işlətməsəgen, mizət mədebi etəmiz, Qudā uqşsun, dib. Bu iyim yaman, bu qasamimət bu. Bu vayibət, dərəninizgi özünüz duak var yas. Allāhi uqşsun, Qudā uqşsun, Qudā uqrujan adam bu dünyada, bu dünyada umuməyib. Şöbixin bu kəliməni unman işlətmə. Bu qasamimət bu. Allāhi qasami. 105:09 Wallahi, tallahi, billahi, mənablar qasam isaqlar. Amma qulaa qulsin deygani bu duayi behdi. Duayi behdi deygani özlinin ziyaniyya yaman duaqliş. Bu nesani mutlaq uqshatmahdi qarib. Sallallahu alayhi wa sallam ayitilar ki, Iyyakum wa taqsiratil hil fil bayt, fainnahu inaqsusim mayaq. Sizler qawlada qol qasam itixtin saqlanillab, ded. U qasam itixti nimani barakasini yamhaq tek-tekin uqshidu varib, ded. 105:41 qasam ishqusatilin qen darsani barakas qerib qalib. Shuluxin, qirafin yirni aytib, namurnavish qerib, qatimnavish qerib. Yena baska hadiste, tayyambay sallallahu alayhi wa sallam aytidi ki, uch kishini qiyamat gunda Allah dan ularga qebrmaydi hem, ularga qaramaydi hem, ularini qiyamatda qafilamaydi Allah deyib. Bu uch kishini biri, tenmus birib deyib. Qoyenchi yuza qarttik, olum ulim koshengi deyatib deyig, anziliye sultamizib turib. 106:48 Al-mum fiqsil atahu bilxilfil karib. 107:27 yalgan qasam bilan tawarini utkizdiyan adam. Xiyamakiribde bu oyunda buladi, Allah qaramaydiyan, yapirmaydiyan, surlamaydiyan, o maplamaydiyan. Yalgan qasam bilan. Yalgan qasam bilan, haqin manashki min satiyabdiyan tawarini edaydiyiz, özini tiyarimgiye satmaks yoktur biz. Xu kese, tiyarimgiye xu oyuna kulib satib, bil matak iskirtan dektir biz. Lekin bura o kese ayitas ki, 108:02 xazir buçka soya yagini dirmagini dikbayiz. xazir buçka soya yagini dirmagini dirmagini dikbayiz. xazir buçka soya yagini dirmagini dirmagini dikbayiz. xazir buçka soya yagini dirmagini dirmagini dikbayiz. xazir buçka soya yagini dirmagini dirmagini dikbayiz. xazir buçka soya yagini dirmagini dirmagini dikbayiz. xazir buçka soya yagini dirmagini dirmagini dirmagini dikbayiz. xazir buçka soya yagini dirmagini dirmagini dirmagini dikbayiz. xazir buçka soya yagini dirmagini dirmagini dirmagini dirmagini d 108:39 sadaqa belish. Bizə rozədə uçurəkən günahımızgə kefarat dolsun dib nümə beldik, fitir sadaqa beldik. Indi sağlağda uçurəkən, sağlağdaki nümələri ge kefarat dolsun günahlar gedib, sadaqa belittirmiştik. Bu nəsə bizəni sağlaqarlarimizin kütərlip ditkən? Bu nəsə? Qeyd, əşər zakab geytkən də, zakabını belish gəlmə, beliyyat qib olma gəlməni Allah bilir. Lekin əşər hayqanda sallallahu aleyhi wa sallim etiyanah sharab tutca, inna həzal bay'a, 109:11 Ey hicaratcilar, saudagarilar, cemaati, sillar bu saudaginlarga lagu bihude geble flukki kirib gitadi, və maxtab aqilib hamallab limagunladi suna zirakiradi, və hilf qasam iqvari shiklal kardi. Shun shun, sillar onu sadaqa bilan haralashdirib. 109:41 Sadaqat belirtirsaynlar, shuni gunaqlarini yugdurardi. Yena baska bir zor ayatlarda, Ya ma sharad turcal inna shaytan wal ism yaxduranil bayt, fa shawwibu baytakum bis sadaqati. Ey tawdayt sadaqiyarlar cemaati, sillarinin bu sadaqiyarlarga, shaytan vay gunaqlar arinax yugdurardi. Xu sadaqiyarlarini sadaqa bilayni arinaxdirir, gunaqlarini qafari. 10-ci alali, sadaqatatik 10-ci alali, balarik birgay maqtida, 110:16 Nima qadar nizmiz? Özayisne, bunu biric aalak yapoycaymiz qaraydi, bizal aalaygan qoyyakbiz. O, inci aalabi, balar yekirganda duanana yekib kirishkik qaldar. Qizu, qib adamlar, duasi buyaqda tursun, uylanganda, hayalimdan bolgandagi duana qirishmaydik. Amqigandagi yektaygin zualar. Qarab yekirgandagi hammamgi taharatana yekirganda etiladiyan zualar. Shungi, uxiyin dualarini nimaqiz anqadar. 110:58 Deykin, hadir ik üzüb hamadi, üzbek dili də çıxarib qoyldi, həm məzmədən musulman qor'anlari də yazıftıq. Qalib, şundin yalqaçlarımız gəlir. Bazara yekirgəndə yeyitilədiyən dualar qib, Umar ibn Khattab, qadiyallahu anhu, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam'nin ru'ayatı dəyir ki, menda xalassuq faqala la ilahe illallah wahdahu ila yasharika lal lagumil huwala walhamdi yubrihu wa yumil wab ala ikmin li shay'in qadir, der. Bazara yekirgəndə kimi yeyitilədiyən bu oysa 111:28 min-min yehshlik yawgilari dedir. Bazar ekirishimizde min-min bozir, bir min yawgilari. Min-min yamanlikler oyribladir. Ve min-min dereceler cennetdor yukitarladir. Dur, bazar ekirishini ula dursin chalik, azir tawaflarin aqtiyyatari yan dursaydi. Seyn, qilayatkin saudayimizde shaytan aralashamayiz. Jin shaytanlar kelir, aralashamayiz. Allah namayat olup durasaydi. On birinci azabi 112:03 salda satsin olgarenchi alabi inzar-in nuasir. Kira-kira dbona qalari, bir adamge satsi qoyleniz, o ala qeyt-qeyt pulmak qeblere mandir qeytli bir qiyin halaqta, qinal durgan, kan bagal adamge satsi qoyleniz. Xu adamge möhlat derishlik. Inzar-in nuasir bazda satayatgan nafanyizni kan bagal dosa nima qilishlik? Shunga satgan nafanyizdi puloni talat qimayi durushlik. 112:34 Qadi arzab-ı rahimdan qaçurup belishliyib, mersin-i asar kira varib. Qayganbay sallallahu alaihi wa sallamda juzakib hadislar kegan agar. Qanbaqa qinalib turgan adamda yagadan belishliyib oguzda. Juzakib hadislar kegan bizda bunga tutqanmayamiz, biz haqqaq saulada ushaqqin gandigi uchun agaribiz. Bukhari omusundaki agar hadislardan. Bir güni talaqqatil melaike ruha rojim. Perishteler, melekler bir kishinin ruhiga namaqldi. 113:05 roba-roboldi. Nalaklar bir kishin ruqu ge keldi, olgani bilgi. Mimman kana qabla gulun awvelgi zamanda utkan, zanni, ummattin awvelgi otkan, ummatlarinin birinin ruqu ge keldi. A'amilta minal xayri shaya, yakshilikni bra mnaysa qiyamisan hayatindadir soradi, dey. Hayatindi bra yanshini qiyamisan, dey. U shi yox, dey. Degan vakti, uylak gör, islak gör, dey. Deganlavdaydi ki, kuntu udayinunna, 113:35 فَأَامُرُ فِي تِيَانِي أَنْ يُنْزِيبُ أَلْمَاصِي ۖ ۖ ۖ 114:05 diganlarsa mas shumun ıxlaqim digi. Ha, yatecevvazu aynidi, hali kishilarim u kishini kechirib, muhlak berib ötuk itaq digindi, Allah ta'layi digi, biz bendalarini kechirgin kishini, gunaqini kechirishki haqliyidaqmiz, biz gunaqlarini kechirib, cennat tikirib. Demek, bu saudada u shirab alishdiyi ehtimalim u yalmeyi uchun, harib diga, taqilish digi, yaqil obasa shumdi, taqin yamaniklarida, qalimlarini muraqat qilish digi. 114:37 Ikinci adabi, dhismiran allaha a'las tattaymiz, on ikinci adabi, as-samaha wa suhula wallin filbay wa shir'a. Satay alqiyan waqtta kechirindi, mulayin boqishdi. Kechirindi, ayatadi ki, hali qib dhikmi qun, shura waqtur qaligi nima qilmaksdi ki, ahti qallahu mu quyu, qallahu mu dhimadalimu quyu qaligi na'asallahu qilmaksdi. Kechirindi boqishdi. Qaygamber Qallallahu aleyhi wa sallam ayatadi, 115:12 Allah ta'ala bir kishiga rahim qisn, sataydiyan bozi ham nima sahlan yengil, mulayim, ağır qatdiq turvaliq turish turvamaydi. Aliyat sayan qatdiq turvaliq turish turvamaydi, yengil, mulayim gogen kishina Allah rahim qisn. Bu bayramar alayhis salatu wassalamni dualar. Wa itin cissayt ki, Allah ta'ala satayat kenda, wahala yat kenda, 115:41 mulayin boyan kishini cennat kekirdissin. Bu fayqamda sallallahu aleyhi wa sallam zualariga, nimaqladi, zualarini kekirdida. On ikinti, on üçünci adabi, on üçünci adabi, as-silq wal-amanat, raz getirishlik, wa amanatdar bulishlik sallallahu aleyhi wa sallam. Raz getirir, amanatdar bulishligi. Bu ahir biz. 116:13 Taygambar sallallahu alayhi wa sallam ayetdilar ki, At-taciri saduqul amin ma'in nabiyyin wa nasibdeytin wa shuhada. Saduq, rah, goy, amin, ishamishlik, sallagal kishi qiyamak günüde taygambarlar, siddiqlar, shahidlar filan birger olalibi. Biz amanat deyengde hadir bir nime bilan suqdat maqsimant inshaAllah amanatini bizdil koterlik etgenliki. 116:42 Amanat musulman kishilarda, burgan cemaatin kama yurayan kishilarda, en aligini dinli peishvasi mandayan kishilardan amanatini kitarigan digi. Lekin cahalat vaqtida, mushrik gokturgan kishilarda amanat gogan digi. Bungi ikita misal kirtirib edeydik. Birinci misal, Cahaybir Rumi, Mekkadin hijira qilib geleyatgan vaqtida, Mekkadin kafirlari arkasinin qub chikisdi. 117:18 hali gini öldüremizdi. Xünde Suhaib yalgiz özü, tağını tepesiget yugirip chiqul aldi. Bular qul tağını aldiga geygan vaxtida, Suhaib aytidi ki, ey Mekke ahli, mendin nima talab qiliyafsilar, min silargi bir fikir aytaydi, yaxsa, xungi qorasilar, bomasi yogdi. Ayti nima fikir diganida aytidi ki, silar meni öldüreman diyatkan bosaynilar dedi, min yalgiz bir canimamdi. 117:50 qatdiq qamanchiman, min sillarini on ingilani oldirmay, olmayman, dedi. Bir, meni oldirishkin, on adam olub getkani nima fayda sillarga, dedi. Agar ikintisi, meni malim kereqib osa, min sillarga malim qayardaligini aytib berey, meni tek koyumlar, dedi. Shinda aligilar, dair olmasil atlashib, qirxdakish, aytib ki, malini alaylik, ozindima qilamiz, dedi. Qud ahli, kafirlar, an vaqt, 118:23 dinge qarishi uruf tulib keseyan, malini qorigan o vaxtta malgi aqib qeydi, dali qi birinci baxsat yestini cik qeydi. Unu oda aslin paygamberi a.s.gi ergeshgan digi uchun quq gel yertgan digi, quldiran digi. Malini aqib qeyvaqta, mayli malini alaylikdab alib qeytishi qoribdi. Xundaydi ki, ayki malin xayarda degaydi, menin malin dedi, falan caida bosagani taqigi qoyib qoygan digi. Xunday, bozdi sengi amalini qeydi, 118:58 qarqasi yaxay qid qiddi, qarqasi yaxay qiddi, qarqasi yaxay qiddi, qarqasi yaxay qiddi, qarqasi yaxay qiddi, qarqasi yaxay qiddi, 119:33 Mal, eshek arda turiyan. Malini alisik. Biz, bolsa, malin palaqcayda edib eldivaramizda, mara dardik edib alamiz. Ikela, yogunin tapayiz. Bu kishi aldamiz. Ikinci misal, amanatiga misal, cahiliyat vaqtida. Uxrikilarinin amanat bu turiyan digi. Bilal nazim isim mallarida burmayabdi. Qadir cengidin keyil, musulmallar dihalada qazanib. Orlan yuda kopsiyaya talasat itkendin keyil, Mekkegi keyigyanlarida, hanna Mekkeda muhaqam. 120:09 Umeyr ibn Mu'ayyad, Safvan ibn Mu'ayyad 120:45 Meni mana o qarizlarim domaganda mahkadadi, və bilanlarim abala chakanini bakadigan bir kishi bogandadi, men barib, oğlini bahana qitbarib Muhammet Aleyhissalani yoldurib gelardimdi. Verdi, nimes amanat, özü casil bolsayan, özü kusurik, hic nekadim, ahirettin umidi yog kishi bolsayan, meni tefemde amanat koyan musimallar qarizmin kirde nimaqlar olay istiribdi. 121:35 Derib koygenimiz qarizimiz sorajda uyalizdi. Tlifon qisayniz. Qazir, hafiz satan, biz bir odur qariz bilesek, allah ozdaqlasin, tlifon qisayniz. Okuyenlerimizin aqabol aleyken mi deyiz? Qara diyen kisi doyandir shunayqlar. Akhirde sey etsizayn, boğdur. Qel, safana etki, eyy, umay deyiz, kini men tolayman deyiz. Qanday baksan, shunday baqaman deyiz. Sini barbi ozdirov deyiz. Umay qilishini otkirlib, uchini zaharlib. 122:34 qiniqe salib Tayyib-i Mera'i s-Sinanini aldayi, öldirishdi. Shumda, yeyishdi, Umar ibn-Hattab tur ganidi. Umar ibn-Hattab, Allah'nin dushmayini nima yekir yekti, dedi. Shumda, qigarlari, qilishlarini, unaslarini dushibdi. Ey, Allah'nin dushmayini nima yekirli, dedi. Men, nijinayta yilmaz, sakit, qoğulus bilaydi aksil, shungi bir yaqshiliq qilinla, yamanin qimayi nadi, Rasulullah'in bir sohra ishqin kirtim, dedi. Shikardin, Bayam-i Reysan kiribdiyinla, digan habari. 123:13 Xinda Mäkkəl qlişlərinə yamadın qüsləm, Ümər'i muhattab Tayyam bəl-Rizam'ın alda yap geldi. Ey, uşun alda ekirgen, cagir otirgen, bəl-Rizam eydi, yakınraq otur, ey Ümər, edi. Yanayam yakınraq otur, ey Ümər, edi. Yanayam yakınraq otur, ey Ümər, edi. Ya Rasulullah, mənə şun oğru mislərdə əsir ge düşgen, şungi bir yaxşiliq qilin ver, yamanliq qilin ver deygen bir Ümər'e keldin, başqa iş nime yoru, edi. Xinda Ümrəgen qliş taqib yorub san, edi. 123:52 Allah Taala vahiy bilen eyti koy geldi. Sen ve tahvan falan cayda oturup, mene shunday, mene shunday dedin, 124:24 Safvan seni qarizlarini wa aylainini kafirlikki aldi, sen meni ordirishi kemelin mi? 125:06 Al-Fatihah.