♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioВафоadmin·4 views·5 months ago1. «Гўзал хулқлар силсиласи» деб номланган дарснинг ушбу бўлимида, шайх Обидхон қори қуйидаги мавзулар ҳақида сўз юритади:- Вафо - ноёб инсоний қадрият;- Вафонинг уч тури: аҳдга, ақдга, ваъдага;- Вафо ҳақида келган оятлар;- Иймон аломатларидан бири;- Вафо - Оллоҳнинг сифати;- Улкан ажрга эришиш воситаси;- Оиладаги вафодорлик;- Ўзаро муомалотларда вафо. 2. «Гўзал хулқлар силсиласи» деб номланган дарснинг ушбу бўлимида қуйидаги мавзулар ҳақида сўз юритилади:- “Исломда “ҳилф” пайдо қилманглар” ҳадисининг маъноси;- Вафо ўрнида мусулмон ҳам кофир ҳам баробар;- Бажариш қийинлиги учун келишув тузилади;- Қарзларни чиройли адо этиш вафодан;- Расулуллоҳ ҳаётларидан намуналар;- Вафодорга Оллоҳ мададкор;- Донишмандлар вафо ҳақида;- Золим подшоҳ ва вафодор Тоий қиссаси. By: Шайх Обидхон Қори, Абу Абдуллоҳ Шоший, Абу Абдуллоҳ Шоший Source: IslamHouse.com · Шайх Обидхон Қори, Абу Абдуллоҳ Шоший, Абу Абдуллоҳ Шоший#Audio#IslamHouse#Абу Абдуллоҳ Шоший#Шайх Обидхон ҚориTranscriptionbeta▸Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.0:00بسم الله الرحمن الرحيم إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سيئات أعمالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يضلل فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلا الله وخده لا شريك له وأشهد أن محمد عبده ورسوله أما بعد0:29Muhtarama apelar, singiller, assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. Allah ta'laqin hamdu sanalar bilan, bugingi sohbatimizni başlayiniz. Sizler bilan, otkan sohbatlarimizde rasku ilik haqda, amanatdarlik ve sırlarını saklaş haqda getleştik. Bugün mene şu mevzuga ilave, mene şu mevzunun davamı tarzda, yana bir insani xislat.0:57Iman alamatlaradan baribolmish ghafa sifata haqda sohbatlashamiz. Awala ghafanin logavi wa istilahi manalar haqda toqtalamiz. Mawsuat nadratin na'im kitabida yazishada ghafa bu ghafa yafi kalimastan oingan, yani bu ham arabchi kalima. Biz nintilimizda uzbiktilda ghafa kalimasi, yaki ghafadarlik ibarase kob ishlatladi. Buna biz qanchalik tushinamiz.1:27Bazimiz çıxır raki raq tushunamiz, bazlarimiz isi yüzdaki raq tushunamiz. Bu xislatning Qur'an'da wa hadislarda qandi manada kilganin inshaAllah hazır korub otamiz. Wafa yafi kalimasi seyredan alingen, wafa'un munimastarı tadullu ala ikmalin wa itmam. Bu, bir narsana kamil qilish, mukammal qilish digan mananı bildirada. Yaqul ibn Faris, wa min hadal wafa,1:57i'tmamu l'ahad wa iqmalu shard. Wafa ham, yaani adanlar tilda, islatla digan wafa, kalimasa ham bana shunga baliq, shuning ayna uze, i'tmamu l'ahad, ahadna kamil qilish, tamamiga yedkazish, shardna mukamal qilib, bajadish diga manana bildirada. Wa qalal jawhariyo al wafa u diddulu qadr. Jawhariyo zidlar wafa bu qadrning ziddi. Qadr isa xiyanat aldash.2:26Makr, yana shuvafa kalimasinin manalarda, tawaffahu allahu qabada ruhahu, tawaffa digan kalimu kiladi, yani Allah wafat ettirdi digan kalimu ham shuvafa bilan uzagi birxil, yani insanin roxunu, kimdindir, nimanidir roxunu, janina alishni bildiradir.2:48Allah Ta'ala Qur'an-ı Kerim'de, وَأَوْ فُلْكَيْلَ إِذَا كِلْتُمْ digan, yāni, tāshū tarāzını tōru qilīngiz, tārtikān faytīngiz də digan, tāmāmīyīt qazib kāmī qilīng, noqsāndan saqlalīng digan. وَكُلُّ شَيْن بَلَغَ تَمَامَ الْكَمَالِ, nimey ki bir kāmilikki əşkān būsā, anashunu wafā dīladı, tammad dīladı, yāni, tāmāmīyīt.3:13Wafaa kalimasaham, tamam kalimasaham, ara Arab talimazda aalingam, wabazning talimazda ishlatlada. Lisan al-Arab sahabular yazadlar, wal wafa'u fil-lugati al-khuluqush sharifu al-ali al-rafi'u. Lugawi jihattan wafa'u bar ali khislat. Insan tabiatda bura digan, sharafri bar sfat. Wa minhu al-wafa'u bil-ahad, wa summiya bil-zalika lima fihi min burughi tamam il-kamal fi tanfizi kullima.3:42Ahad alaihillah. Insan Allah ki birgen vadasini üstuden çıxşı, Allah bilen bolgen ortada ahdul paymangiri, ayaklişi, vafa, ahdige vafadi qeytladi. Veshulamirga, insanlar ozara aralarda boladiyen kilişular, vadalaşular, bunin ham uddastan çıxşıga vafadi iladi. Bu, luhavi manaları idi. Indi istilahi manası da yazışadi.4:07Aljurjani huwa mulazamatu tariq il-muwasat wa muhafazat uhud il-khulata bu wafadigana yordam, iqsan, shiriklik, yulani tutush, wazara, shiriklik ahdlarga raaya qalishni bildirad. Jahiz isa, wazaranin tariflar da shinda ikiltiradlar ki, huwa sabru ala ma yabdulhu l-insan min nafsihi wa yarhanuhu bihi lisanu.4:35Insan ozining nafsidan, ozining tabiatidan, ozining tamandan sarfqiladigan, bagishlidigan ishkilarinin usuda sabr qilishi. Va tili garav qilgan ishga sabr qilishi. Tili bilan garav, rar nasana garavga qoyisdiyimiz, ortaga garav qilb qoyladin. Buna ham shuyirda kintiriyabdilar, tili bilan garav bolgan nasa. Bu min manasi shukin.5:02Anal-insan yusbihu rahinatan bima yantiqo bihin lisanu. Insan tili blan gapirigan narsanin garao ulqolada. Tili blan bir narsanin gapirsa, bir ishni badalashsa, ya ki brar narsanin qilishga niyat qilisa, shuna tili gechkarsa, insan shunga uze garao ge aylanada. Endi shu garao bulgan narsasina ada qilishta, insan sabr li bolshkiri.5:26Wala yakunu wafiyyan illa iza xarrara nafsahu. Insan qachanki uzna, usha itkan narsadan azad qilmaguncha, wafali xsablamayda. Bili wafa, bimal, tazama, bih, uziga uzin lazim qilgan, wajib qilgan, vada birgan, narsana, amalga, ashirgan, denki uzin azad qilgan bolad. Bomisam, o garo qilb uzina, asr qilb birgan bolad. Tili bilan, uzin uzin asr qilgan bolad.5:54ozini goya qi garaw qili balab birgan bolad, ya kim qadar, ya nimadar narsaga, ta o shana amalga ashir baguncha insan ozini azad qila almayda. Wal khuruj min ma yadbanu, yani ozi zamin bolgan narsadan chikish bo.6:09ḍḈḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍ6:39Ad duxul taxta ma xakama bihi ala nafsih kani dhalika ablaqa fil wafa. Insan uzu vaada qiligan narsana, yaqi uzu qi uzu bir narsana qarar qiligan, tiliga qiligan narsana bacaqiliyat kanda, amalgan ashirat kanda, zarar qan chali kub bosa, uning wafasa shun chali kuchili bogan bolada.7:03Raqib al-wafa'u bil ahad itmamuhu wa adamu naqdi hiszih.7:33Wa qala aydan al-wafa'u sidqul lisan wal-fi'lu ma'an. Wafa'bu tilda stuzning wa amalning barabar ras bolishi. Aytilga narsa amalgi ashi. Talbilan amalning bur bolishi buni wafadib itilada dillar. Nadratum na'im mualliflar yazishadiki al-wafa'u qimatun insaniyatun nadira. Wafa'u bur qimat, qadriyat.8:04Qadriyat. Qadriyat. Qadriyat.8:32Bo imanga baliq imanin darajasika qarab bolad. Kimnin iman kushli busa, wafasiyam kushli bolad. Iman zayif, adamlarda albatta bu xslat ham paslat zayiflash kitad. Liyannahu yursi da'a imal siqati fil afrad, wa yuakidu awasirat ta'awun fil mujtama bo wafaxslat harbar shaksta ishanchi payda qladigan.9:00Wa jamiyatta o zara bir-bir lar bilan mustahkam alaqalarni yuzgik hitradiyan qislat. Yaqulur raqibu al-asbahani fi zalika al-wafa'u akhul sidqi wal-adil. Yana, al-raqibu itadlar ki wafa'u bu raskulib wa adilnim baradaradar. Wal-gadaru akhul kadib wal-jawr. Gadar isa yalqan wa jabru ustam zulmnim shirigidar.9:29Wafali adam raskoy bulad. Raskoy adam wafali bulad. Yani daim rask gafrishnin adat qiyan adam, qoziyashin arsani lazim qiyan adam, gafirgan gafinu uddastan qiqba gunchiya tin qimaydi. Wa u adamda adil ham bulad, adalatli ham bulad. Wa u adamda, adam başqalardga, başqalardga u adamga nisbatan ishanchi payda bulad. Dhalika annal wafaa sidqul lisan wal fi'ilu ma'an.9:57Sozi bilan ishi bir, u adam gapirgin gapini albatta üstudan çikadi adamlaromga ishvan ishadi. Al-wafa'u yaqtassu bil insan, wafa'u yana shullan birga insanga khas xislat bu insanilik diladi. Faman fuqida fihli wafa'u qad insalakha minal insaniya qais bir adamda wafa'u sifati yuqalsa u insanilik xislatdan mahrum bugan buladi, insanilikdan çikgan buladi.10:26Qadja'la Allahu ta'ala al-ahda min al-iman, Allah ta'ala ahadna, tafana, imandan dibsana gyan, va adamlarınin ishlara da manashun asas bolishina cariq gyan. Fannasu multarruna ila ta'awun, adamlar o zarabir birlar bilan hamkar bolishka, bardi kildiqlishka majburlar, adamzat ozu yekki algiz yek shaya almaydir.10:52Insan daima cemaat boli bir-bir-biran alaqadi yashaydi. Bu alaqalarini tutib turish uchun bu daimi ravishti ozara mustahkam, inaqlik, tatulik ve dostlik bilan camiyat hayati davam etsi uchun albatta ahad ve vafa zarur. Fakat shunga rayakalingan dagida, insanlar ning camiyasadan kozlanga maksad khasil boladi.11:19Qalawla dhalika, latanafaratil qulubu, wartafa'at ta'ayush, agar bu sfat bumaysa, adamlarna dilida burburgin asbatan, nafarat payda buladi, ishwansizli buladi, wa xayat izdan chikadi. Allah Ta'ala ayitadi, wa ufu bi ahdi, ufu bi ahdikum, wa iya ya farhabun, minge bergan vaadalarinizga vafaqliniz, minham sildarga bergan vaadamga vafaqlaman, mindan qorkinlar digan.11:48bir ayatda, muddasir surasda, wasiyabaka fitahir digan ayatna nazil bogan, kimimizna pakilayn digan, lugavi, zahiri manasa. Lekin, ulamalar bu ayatning tasirida ichkin ikan ki, qila, ay nazzih nafsaka anilgadar, anilgadar, ozimizni nafsimizni, tabiatimizni, gadardan pakilayn. Yani, xiyanattan, suzimizgi xilaf, ishqilixtan,12:17Bu ayat qaçan nazil bulgan? Islaminin awalida, iman islam indi carib olayatkan mahalda nazil bulgan. Demek, islaminin awali wafa bilan başlangan, rastlik bilan, rastkoylik bilan başlangan disik buladim. Mimma yadullu ala anna alwafa qimatun azimatun qaddaraha arabul jahiliya. Atta bunarsa...12:44Al-Fatiha.13:13dinlar uzulgan payitda, davatlar toqtigan, peygambarlar toqtigan payitda, islamin asaslari yukalib qedgan bolsa, ham baz narsalar saklanib qogyan bolada. Musalar albat da islamdan bolada, va ki, yana islam dini qaytib gelganaykin, ana usha avvalda saklanib qogyan narsalarin tasdiklaydi, va unar varulantirada. Allah ta'ala, yana Quran-ı Kerimda itali ki,13:38Wa ma wajadna li aksarihim min ahd, wa yun wajadna aksarahum la falasiqin. Biz insallar nin kob larda ahdni kormadik, ahdni tabmadik, yani ahdgi wafani tabmadik. Balki ular nin juda kob chiriklarin fasiq xalda tabtik dira. Bo adamlar, insallar nin juda kob chiriklarin fitrat ahdda turmadilar.14:02Allah Ta'ala insanlarina atalarinin sulbida turgan payita ulardan ahad payiman algan idi. Usha ahadlarida turmadilar. Yani Allah barchamizni, ruhimizni yaratgan payita ahad algan, alastu bi rabbikum dib soragan, barch insanlar, barchamiz Allah Ta'alani, Rabbimiz, halakimiz ikanini tan alib iqrar qilganmiz, va Allah Ta'ala buduniyagi kilganimizdankin,14:29Ayatlar bilan, peygambarlar bilan bu ahdimizni eslatgan. Amma manashu ahdda tura diganlar kub bolmayda. Yidi kub chilik adamlar ahdini guzadi Allah ta'ala ge birgan vadasiga wafaa qilmayda. Shujihattan arablarda huwa a'azdu minal wafaa digan bir ibaraham bar. Bu wafadan hamkora nadirraq digan.14:52Ademlar,15:19Iman kelfreshkanda ghaibga ishanishlari kerib olad. Ghaibga ishanish judahan bir asan kecha digan narsaymaz. Kor bilan kor bomay digan. Fakat kina qalb bilan, aqil bilan, khiz qilna digan. Tuygular, tushunchalar, islam, iman. Insandagi wafa ham hoddushungi uxshab getad. Shunichinam adamlar da bunarsa nayab. Iman avvalan bar nayab.15:47yani duniyada muamimdan kafir kob, yani insanlarina qayibga ishanishlari asanamaz. Bu nayab khadisa, xudushun goxshat, insanlarda wafa tushunchasi payda bolishahan, yaki bir-birlariga ishanishlari ham anashundayin. Hayatta jude kob adamlar bu duniyada yashash uchun, almatda insan odni manfatini brinchi orungi qoyishi, va yashab qalish uchun,16:16Alidashi, yalgan gapirishi, har nasi qilishi mumkin, caiz, balkim lazim dib tushunadi, kob adam. Insan bu dunyada yasheb qalishi uchun makir khila qilishi kerek, alidashi kerek, yalgan gapirishi kerek, zahirdan baska, iki baska bolishi kerek digan tushuncha, tustun, kob kilidi, bar. Sho jahatdan alib qaraganda, wafa itibarsiz nasi, u artiksi nasi, va hayatta...16:45qande yashab qalishni qande qilisa, maqsadgi irishni blami digan saddi adamlarinin sifati tarzida sunadi kop guna adamlar. Sunim sunam, hayatta aldamchilik kop, yalgan kop, ishanchizlik kop, burburga adamlar isham meydan. Chinki bu ishanch diganlarsa, ya ki ahdiga wafa qilish diganlarsa, insana odin ixtiyar diganlarsa, bu qisa yaxshi.17:10qamasyan boli urad, xaxlasa qilad, xaxlasa qami digan nasir svasada kob chilikda urnax qovyan. Suni uchun ham, islam bilan iman, bu wafa bertamanda turad, kufur, shirk, alzamchilik, yalganchilik, muttahamlik, makurq ila bular ammas bertamanda turad. Mumin, musliman, bogam adamlar, bu svaski itibar birishlar kirik, awala uzları aralarda. Muslimanlar, bradarlar, ya ki aile ahzaları,17:39Tanish bilishlar bir-birlargi nizbaten vafali bolishlari wa bir-birlargi nizbaten ishanchili bolishlari, amanatdar bolishlari talab qilani. Anay shundagini islam payda boladi, shundi iman payda boladi. Agar adamlar bir-birga ishan basaykan, insanlar bir-birga yaw qarash bilan, ishansizlik bilan khayat kechiraykan, demak uyurda islam yok, uyurda iman yok, chunki uyurda wafa yok, adamlar bir-birdan hadiksiraydi wa bir-birdan...18:06Haqqattan kob zaral korbituradi, birbirini aldaydi, birbirige hatta ki tohru adli muamalalardiyam, yudiyan bir yolganchi, muttiham, allahchi, makirxili qiladiyan, adam svasida nam taratmagan halatdiyam, insanli birbirige vafali munasabatlari kongillayinda imas, yeterli darajida imas. Bixinin nuxsanlari, akubatlari...18:35Hayatta kub qiraydi wa musibatlar kelishki sabab boladam. Biz yukharadayt ki, bu xislat islamdan awaldaham, cahiliyat adamlari ichidaham itibarli bogan. Bu haqiqattan shunday, awaldayam edikamiz, yalgan gapra digan, alday digan adamman, ozin aldashlarini istamaydi. Ozu yalgan gapra ichini bitirsayam, lekin yalganga ducar bolub, qud qazi cahiliychqada.19:04Raskulik, adalat, wafadarlik, uz nayab narsibusiyam, lekin bunin kerekligini kobchidik buladi, musa cahiliyat patiyam, adamlar bunu qadrlashkin. Amal qaladigallar kob bumagyan busiyam, amma bunu qadrlashkin. Peygamberimiz sallallahu alihi wa sallam haqlarida, Abu Sufyan bulan, Hiraqil Rum,19:28Qaysari, imperatari, hraqil ortasda bolib otgan suqbatdiyan, man usunarsitilgi alingen, yangi payganbarik diganligi haqda xabarini eshtib. Shuu torsta adamlardan sorab suristurib yurgan paytta, abu suqyan, baslug bir guruk ticaratçilar shamga barub qalishadib, ularini hraqil ozinin sarayiga shaqirib, shundi silarda bir payganbar çixtib eshtib, u nimaga shaqiradib, nimaga davat qaliyabdib soraganda.19:56Abū Sufyan, mūsha pahidde, hali mūshidik bulib durgan pahidde, pahigambar sallallahu alaihi wa sallamni sifatlarini sana biharadi. Wa shuni qida, Ya'mūruna bi salati, wa s-sadaqati, wa l-afati, wa l-wafai, bi l-ahaddi, wa itaddi. Yani, bizni namaz uqqish qib yuradi, sadaqa qilish qib yuradi, pakize qolish qib yuradi, wa ahadiga wafa qilish qib yuradi, digan.20:18Bular nesib turub ki, hraqla itken ki, wa hadihi sifatu nabi. Bular hammasi paygambarinin sifatlari edib itad. Yani, paygambar Allah tamandan ibarligan ilçilerde manisini xisatlari bulad edib itken. Walaw kuntu indahu lagasaltu qadamayhi. Agar man unin khudurda bulganimdaydi, ikka ayoklarini yubqoygan bulardin digan. Wafa Quran-ı Kerimde uchkhun turda kileshina ulamalar bayan qilashayda. Wafa uch turli bulada.20:49wafaa bil ahad ahadga wafaa ikkinse wafaaun bil aqd aqdga wafaa wafaaun bil wa'ad wa'adaga wafaa alwafaa bil ahad huwa ma kama dhakarar raqib itmamuhu wa'adamu naqdi hizdi ahadga wafaa digana hushana aqrga yedkadish tamaamga yedkadish unne tashlabjit maslik unne sindir maslik bar narsagi nisama ahad qilsa niyat qilsa shunna amalga oshirish21:19Alwafawu bil ahad wula. Bo insan ozga oz bol shiyam mimkin, basqa bol shiyam mimkin. Wa min samma sidqul qawlu wal amal jamiyan. Yukarda itkanamiz suz bulan amaldin bar bol shiyam. Ozdan chikan suzgi qilna digan isni muafuq bol shiyam. Alwafawu bil ahad. Ikin se, alwafawu bil akad.21:40Bu ham yuqarziya ilawa bolishumumkin didilar, baz ulam ola. Yana baz dara ishkanki, wa qila hiya ma ita'aqaduhum nasu fima baynahum. Adamlar, wazara, aralarda kilishuular imzalashade, shartnamalar tuzushade, manashungaya wafaqilashna, alwafa'u bil'aqid didilar. Aqid, yani, balash. Aqidun nikah bolishumumkin, nikah, aqid.22:06Yaqibashqa bur tijari ishlar da aqd tuzla da shartnama kilishu ittifak shungir raaya qilish. Alwafawu bil aqd. Inde ammal wafawu bil waad. Waadaga wafaa falmuradu bihi ayasbir alinsanu ala adai ma ya'idu bihi ghayr. Insan uzdan bashqaga birgan vaadasna uzdadan chqista sabr qilish. Birdiyam nuktasi asasisi sabrikin.22:35Yani, vaadagi wafadiham, insan sabirli bolish talab kulna. Odamda sabir bolsa, kimi vaadagi wafad qilad. Sabir oza mashagat ustuda, qincilik ustuda kela diyanlarsa. Qincilik mashagatna, yonada sabir kerek dimiz. Diyagin wafadiyam sabir kerek, chunki wafad qilasham asanmaz. O shanchunam, kob adam sfatlami maydi bu sfat bilan.23:01Az nayab adamlarda sabr bolada, wa usha sabrli bugan insanlarda wafaa bolada. Ular birgan vadalarin usudan chikishchun bazda zararlarga raz bol shaydi. Maz shunu gafrib qoygan, mahid qoygan, ma inda shunu qimasan bomiyyiz edib, nisan usha zararga raz bolada. Bazlar isi raz bomiyyiz. Bazlar har qadamda yenginan soqqili urad. Har kun yenginan soqqili uraddi.23:25Qur'an-i karimda wafaa haqda kelgan ayatlarin turlariga nazar solaniz. Wafaa haqda kelgan ayatlariga qarasak, bir qismi buyruk tarzda kelgan ikan. Yani, wafaa qilimlar, wafaa qilimlar.23:53Allah taala ayitadi ki, Ya bani İsrail, adhikuru ni'mati yallati yan'amtu alaykum.24:18Qur'an qaysidir bir sabab bilan, kimgadir nazil boladi, lekin unay hukum muhammadi barabar. Yana Allah da alaytadir.24:42Qul ta'alaw atlu ma harrama rabbukum alaykum. Qul ta'alaw atlu ma harrama rabbukum alaykum. Qul ta'alaw atlu ma harrama rabbukum alaykum. Qul ta'alaw atlu ma harrama rabbukum alaykum. Qul ta'alaw atlu ma harrama rabbukum alaykum. Qul ta'alaw atlu ma harrama rabbukum alaykum.25:12Ularga vergan ahdinizni ahirga yetkaziyin. Innallaha yuhibbul muttaqin. Allah taqvali insallarini yaxqoradi digan. Vergan qadasiga keleshuga rayaklish. Un ahirga yetkazish taqvali adamlarinin sifatlari bular. Mushriklar bulan, kafirlar bulan bulagan munasabatlaridagi ayat edi bu. Baraat Tawba surasida nazil bulgan. Mushriklar bulan keleshularinizni ahirga yetkaziyin dig. Buyurgan.25:39Yana bir ayatta, وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا Allah ki birgen vadainizni buzumangiz, vadalarinizni, qasamlarinizni buzumangiz, taqidlat ozara vadalaşkeninizden kin, uşana amalga aşiriniz digani. Yana, وَأَوْفُوا بِالْعَهَدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْؤُولًا Ahdiga vafaqilin, ahd albatta suralada.26:07Ahad haqda albatta surala dhida. Indi ahad vafana imam bilan qoşb zikir qilinyan ayatlarga nazar solamis. Laysal birra antu vallu wujuhakum qibala al-mashriqi wal-maghrib, walakin al-birra man amana billahi dhib boshrana dhiyan ayat. Bakara surasta bur yujit mishittin shu ayatda. Yaxshirik bu yujingizni mashriqi yakin maghrib to manga yonantris bilan bolmayda.26:34Biyorda, yakshilik dib etilabdi. Etibar biyim. Walakin nalbirra man aminabillah. Lekin yakshilik bu kimki Allahke iman ketirsa. Ahratke, malaikelerge, kitablerge, taygambarlerge iman ketirsadi. Biyorda, yakshilik qaysi manadeyken? Iman manasta. Iman deyende, bana shuh, yani Allahke iman ketirish. Bana shuh sifatlarini zikirqilib. Allah.27:01Ahirda itadiki, walmunfuna bi ahdin iza ahadu, ahdilashkan payitlarda ahdlariga wafaqladigan insanlar, ular imanli boladlar digan. Yana, inna allazina yashtaruna bi ahdillahi wa aimanihim, samaran qalilan ulaika la khalaqa lahum fil ahirah. Ahdlarina, Allahki bergan ahdlarina vaadalarina, azgini pulga almashadigan kimsalar, ulariga ahiratta hichbir nasiba yoktur digan.27:32Allāhu lādhu blān ākhraqta surd lashmayda. Yana, afamay ya'lamu annama unzil ilayka min rabbika l-haqqu kaman huwa a'ma. Sizga rabbimizdan nāzil bulgan narsana haqdi bulgan insān kur, ma'navi kur insān blan barabar buladim. Innama yatadhakkaru ulu l-albāb bu haqiqatlarna aqli igalar islaydilar.27:55indan fayda aladlar. Alladhina yufuna bi ahdillahi wala yankuduna almithaq. Ular shunday zatlar ki Allah qibirgan ahdlarga wafaqladlar wa kili shularini buzumaydilar. Bu yerdiyam Allah ta'ala iman qitirgan adam bilan ma'navi kor adamni muqayasa qilgan wa ana shu iman qitirgan adamlarna ahdlarga wafaqladiganlar digan. Ula'ika lahum u'qubaddar ana u zatlarga ahirat. Ing ahirgi28:24Aqubatli vatan ular uchun muyassardir. Cennat ularga tayarlab qoyigandir digan. Anasunda yana, salamun alaykum bima sabartum, fani'ma uqbaddar. Yani malayikalar cennatta ularga tashrif buyurub, ularna huzurlarga karib, ularna tabrik laydilar ularga. Sizlarga salamlar bolsan, tinjlik, amanlik bolsan.28:48Sızlar sabir qilinyaniniz tufayli bu mukafaslargi erisdinizdi, ularzini tabir qilashabi. Demek bir yerdihim, wafa, sabir bir-birgi qoşiribdi, zikir qiliniyabdi. Ham iman, ham wafa, ham sabir. Yana Allah Ta'ala ma'arij surastayim, insanzatı hawluqma bi sabir, bi taqat qilib yaratiliyani haqda yaprib.29:12namazxonlarini zikir qilgan, illal musallun, illal musallin, namaz uqi digarlarini istisna qilgan, ki yin birqanch sifatlarini sanagan, wa bularini ahirda yana shu ahdiga wafa qilish, birgan vaadasini buzummaslik bulan tugatgan. Shunday qilib, namaz bulan bashlab, namaz bulan tugatgan, bu sifatlarini icida wafadarlik, wa soziga, ozning soziga raaya qilish, buxan sana botilgan, yani namazxon adamlarini sifatu shunday bolish kirik.29:42Namazxan adamlar demek ing vafali adamlar bulishlari kirek. Ular ing rasko, sabirli, taqatli ve daima haqqa mahil adamlar bulishlari kirek ular. Illa uların ing uqgan namazlari haqiqi namaz bumi qalar. Yana Allah ta'ala Qur'an-ı Kerimde vafa haqqa nazil qilgan ayatlarinin kubda Allah ve peygamberlerinin sifatlari ikanligini ham bayan qilgan. Yani vafa Allah'nin sifati Allah ta'ala ve adazgiye vafa qilgan zat bar mi?30:12Allah huzurda uluq muqafatlarga irishish vasitasi wafali bulishtir.30:38Biz yukarıda etdik ki, bu sifat insange har lahzada lazim, zarur. Allah ta'ala huzurda qirayli ibadat qilish ucinam insanda bu sifat bolish qerek. Agar Allahnin ibadatina insan qirayli bacaqla almayatikan bolisa, demak unda manashul xislat nuxsanli, unda yaxshilik qadrini bilish,31:02yaxshiliklarga yarasha jawab qaytarish qislatı, shukur sifatı vafa sifatı unda nuxsanli ikanini korsatada. Vabundi adam xayatta, adamla bulan boladigan manasabatlarda ham, ozuna imani zaifligini korsatiturada. Ozira ailada boladigan, camiyatta boladigan vafadarlik qislatlarahan demak chunga ah, yani imanga balog.31:29Baygambaramus sallallahu alayhi wa sallam, min balawu khazis variyam, bala qabzud shun muhim buzikirik. Hana uqubata, radiyallahu anhu, anil nabiyi sallallahu alayhi wa sallam qal, ahakkuma afaytum min ashrut, antufu bihi, mastahlaltum bihi alfuruj. Sizlar, wafaq li shingiz nahayatta lazim bulgan zarur, bulgan layiq, bulgan shartlerdan bari.31:56Ailə quruyatkən paytinizdə kereçkən şartlarinizdir, dirlər Bukhari rivayatları və muslim. Bundan biz o zara ailədəgi vifadarlikni tüşünəmiz. Ailə haqda islami yoruluklar məvcud biləslər. Er kişinin vazifəsi, yaki burçı, ayal kişinin burçı, o zara bir-birilərinin üstlərdəgi haqqıları.32:21Birbirlarini ozara hurumat qilishlari, faqq hukuklarini rayak qilishlari. Bu, insangi ailadi ham kirik. Imanu qishli adam oz ailasinin haqlariga kopra rayak qiladi. Birbirlarini sirlarini saklaydi, birbirlarini hurumatini saklaydi. Hatta, urishqa qanbaytdan birbirdan khavatirga tushimaydi. Ozara vafadar insanli. Bu, avvala imangi baliq.32:46Yimanli adam ozora bradarlar bilan ki li shami qo gandim, undan bora xavatir bitushmid. Undi insan ailada bram bir naqshli bosiyam, yani birda bir qandiri xiyanat sadr bu masmikin, bram bir katta zarar bu masmikin, yani insan jahil ki gem mahalda, jahil ki isa aqil qo chadadiladik, qazab suday yamanli qo masmikin, digan narsa xayaldan otad. Ozora bradarlan ortasiyam.33:14ya nə qaraq adam ixtiyat bol shkiga, jahlishq se shnarsan tani mi qoladi, shkin bi bilmi qoladi, diiladi. Naki ailadi yam shkini, adamnin tabiatdi shnukh narsabar. Bu ushe iman zaifligi, wafanin kamligi.33:34qirdi bulada. Bi wafaraq adam bolsa, un az inaqaqaq qoqishiz, boldu. Tamam, ham manasna buzub tashliydi. Va ham manasna aqib tashliydi. Sram qomiydi, bashqasiyam qomiydi, sharmandalik, na'uzubillahi nizalik. Wafa insangi ham mayirdi kiraq. Allah bulanam, bandalar bulanam, ailadiyam, irxatna ortasdiyam, balaqaqa, farzanlar, bradarlar ortasdiyam, zarur narsa. Anu ubadat ibn sabit, radiyallahu anhu, as-samit.34:03Anna Rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam qal, idmanu li sitan min anfusikum, admanu lakumul janna. Silar mingi ozingiz tamanimizdan altin arsani guvahli, altin arsani vadasini berim, kafalasini berim, min silargi jannat kafalasini beriman didlar. Usluqu iza haddastum, gafirganimizda rast gafrim, wa ufu iza vaadtum, vada qilisangiz, vadangizni ustudan chigin.34:30Wa addu iza'tu mintum amanat qoyilgan bursa amanatimizga ra'aya qilim. Anna abadatatni samiti raziyallaha anhu. Yana buqshidan ribayat bugan, Man Bukhari daki gan hadiste, Allah ta'ala qe birgan vaadalarinizna sudan çiqin digan nasihat bar.34:53Peygamberimiz, sallallahu alaihi wa sallam, awalda İslami qirgan adamlardan bayat alardilar, va bayat aliyanlarda sanardilar sifatlarna, manashundi manashundi sifatlarna, qilasiz, yani yaxshi xisliflardar, yaman xisliflardarini isi tashqisizdib, uladan vada alardir. Faman waffa minkum faajruhu alallah, kim ki manashullarga wafakilsa, unimi ajri Allah ta'la zimmasidadir.35:18agar ibadatini, islam amallarini chirali bacirsa, Allah ki wafakigin buladi. Yana ibadatlarini oz vaxtida chirali bacirish bilan birga, bazı islarini insan agar ozga ozu lazim tutgin busa, oham Allah ki wafakilish qatarida buladi. Yani nazir, agar insan bir narsana bir yaxshi isna qilayindib ozga ozu vadasini birgin busa, bu Allah ki vada birgin buladi.35:46Anumar ibnil Khattab, radiyallahu anhu, annahu qal, ya Rasulallah. Umar ibnil Khattab, Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, gaittilar, inni nazartu fil jahiliyati, ana ataki falayilatan fil masjidil haram, ya Rasulallah, jahiliyat payittaman, masjidil haramda, itikafu oturush, birkeci itikafu oturush, nun nazar qilgan adam, diganlarda.36:07Baygammar aleyhis salam nazringa wafakil didilar. Yani, itikaf otir. Şunlaykin, Umar radiyallahu anhu itikaf otirdilar. Yani, bir hadisleride Allah ta'ala üç tayfa adamını qiyamat günü nazarga almaydı, ular bilan gebleşmeydi, sözleşmeydi, didilar. Ve bu bilan hem, yani, adamlarını sözlerige wafakilişge çakırdilar. Bir insan, yani, şu,36:36Allah Ta'la'nin nazar-u marhamatdan cittak oladigi insanlardan birah, racilun ala fazlima bit-tariq yamna'u minhu ibn-as-sabil. Bir adam yol boyda sugu bar, onun qudugu bar, yaki cashması bar, suna sana artigu bar, yani ozinin hacizdan artigu bar, amma suna musafirlerden tusadigan adam.36:59Warajulun baya'a imaman la yubaya'uhu illa dilmi dunya'hu. Bir imamga bayat birgan, bir amirga bayat birgan. U dunya uchum bayat birgan bursa. Agar dunyadan unge mal dunyadan bir bursa, bayatiga wa faqilada. Agar birmasa wa faqil mayda. Bu adam ham Allah nim nazaradan qab kitadiyan adam.37:23Yanabar hadisda fayanbar sallallahu alaihi wa sallam etdilar, awfu bi hilfil cahiliyat, cahiliyat paytibayi kelishularinizga ra'aya qalingiz, dedilar. Fa'inna al-Islam lam yazidhu illa shiddatan, chunki Islam bu narsalarini fakat takitilaydi kuchu itiradi. Wa la tuhdisu hilfan fil-Islam, Islami qeligandaykin bunda kelishularini paydaqilmanyiz, dedilar.37:46Imam Tirmizi rivayetlari. Bu harisnin vanasda itxadi ki, islamdan avvaldagi keli shular, agar yakshilik ustuda bogan bosa, mazlumlargi yardan berish, haqni himmaya qilish, mana shundi keli shular boladigan bosa, bunga davam etib raaya qilish kerek.38:04Amma islamda bunda kilishvularini paydaxilmanyiz diganlarin manasiz shuyakin ki, islam dininin ozi kifaya qiladar, islamga amal qilaynlar. Islamga amal qilasayniz, uningisi da ham manarsa bar. Islamdan avvalda isa, haqdin bomagani qun adamlar kilishvularga muqtac bolishgan, ozara kilishib, bazbar islarni amalga axilishga, ular ittifak cilishga macbur bolishgan. Islamga kigandanki yinisa,38:29islam brinj galdi turada, yani harkli ittifaklar, harkli kilishular, blar brinj ordundi turmayda, awal islamgi amal qilish gerek, islam bu, barchasini ordundi basada, lekin bu digani islamda ittifak tuzish, munkin imas, digani imas, balki imanas hali yukarda, islamdayan ozora kilishular bolad, yukarda ayitib otalda, kilishularga raaya qilish, bu ham farz.38:55Yana bar hadiste peygambar sallallahu alaihi wa sallam itirilar. Qanat banu isra'il tasusuhumul anbiya. Banu isra'ilnin peygambarlari ularinin ustuda siyasat yurohdar edilar. Manashu tasusuhum, yani siyasat digan ibarah hadislarda, manashu hadistaki gan, yani adamlarin ishini bashqarish digan. Kullama halaka nabiyyun khalafahu nabi. Har sabar bir peygambar wafat bolsa, ornida baska bir peygambar Allah yubarar eda.39:26Wa innahu la nabiyyya ba'di, mindan kin paygambar kelmaydi. Wa satakunu khalafaa fayaksurun, mindan kin khalifalar kirshadi ula kubbulshadi. Qalu fama ta'muruna, bizni nima qib yurasiz ya Rasulullah dhib adamna surashti. Paygambar ayitlar ki, fu bi bay'atil awal fal'awal. Brinchi si kim bursa ushanga, bergan bay'atimizga, wafaxalingizdirlar.39:54Wa a'tuhum haqqahum, ularinin haqqini adaqiliniz. Albatta Allah Ta'ala ularidan soraydi. Yani ularinin, ulargi Allah kim qayisi bir qayagi qawmga, tayfaga başqili koygan bosa, ularinin haqqida Allah qiyamat günü soraydi. Silar ularinin haqqini beriniz, dedilar. Yani sinin ustinizdagi amirlarinizin haqqini adaqiliniz.40:20Brinsiga bayat berlingiz digani marasini ulamalar shariflab etisadi ki, iza bu ya li xalifatin ba'da xalifatin, fa bayatul awwal sahiha. Agar iki xalifa bayda bugan busa, brinsiga berlingan bayat sahih bolada. Wa bayatus sani batila ikinsin bayatul batil bolada. Unga wafaqilish haram bolada. Brinsiga berlingan bayatga wafaqilish farz bolada.40:46Ikinchi xalifa ge biriyan bayat isa xata batil adamlar ungi xoq bilib, xoq bilmastan bayat birishladan qati nazar, u bayat haqiqi bayat imastir. An Abdullah ibn Amir radiyallahu anhu anahu qal, da'atni ummi yawman wa rasulullahi sallallahu alihi wa sallam qa'idun fi baytina. Abdullah ibn Amir aytadlar, bir kunu peygambar sallallahu alihi wa sallam, bizni minizgimi himan bolib kildilar.41:15Qotirgan faytlarda anam mene shakir dilar. Iha ibi aqaqil manuna bir nasib yeraman dilar. Kinin paygambar sallallahu alayhi wa sallam anamdan surad dilar. Qama arati anta otiyahu balanga nima bir mahcidin? Qalat otihi tamran, khurma bir mahciman. Faqal alaha rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam.41:42Amma innaki law lam taqtihi, shayan qutibat alayki tizbatun. Agar sen balanga hech narsa, shu ayitgan narsaynu bermaganinda, albatta senin ustunga nubar yalgan yazilgan bolarda dedilar. Bindan korunada, insan ağızdan çıqqan sozi, vaqilgan vaadasi,42:05Albatta xisab kitabli o kimgi ayitgan bolisdan qati nazar. En awal baslab Allah ki berligan va'da, yani harbir insan mu'min, musulman ikan, en awal, unnaram awal raqqa nazar soladigan bolsak, Allah ki biz roqlarimiz bergin va'da. Bu dunyagi qiganimizden kin kalima kiltirdik, o shi va'dalarimizdi yangiladik. Va'damız Allah ki bergin ahdimizdi yangiligan bolamiz.42:31Peygamberlar bizga bunu islatishkan boladi. Kitablar, Quran, ayatlari, hadislar islatikkan boladi. Biz unu takirarilab yengilegan boladik. Kelime itib Islamga kirdik. Islam ahkamlarini boynimizga agan boladik. Farzlar, vaciblar, sunnatlar, mustahablar. Bularini bacarishimiz Allah ta'ala gibergan vaadimizga vafaqilishimiz boladik. Anamundan iki gin, Islam ummatinin ustudu turgan rahbarlar, yani Islam rahbarlari.42:58As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh.Afficher toute la transcriptionCommentairesAucun commentaire pour l'instant. Soyez le premier à partager une réflexion utile.