Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillah. As-salatu was-salamu ala rasulillahumma ba'at muhtaram jema'atil muslimin. As-salamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Allah ka hamdu sana, Peygamber alayhi salamga, salamatu da'a bilan, su'ajimizni başlab, ta' azan al-tubibin qadar, bu urtadayi baqtamizni, Allah ta'alanı kalamidan, 0:31 A'udhu billahi minash shaytani rajim 1:04 بسم الله الرحمن الرحيم 1:52 Al-Fatiha. 2:35 Al-Fatihah 3:01 Makkadagi mishriklarini, kafirlarini inkattelari bilan, mashhurlari bilan, mulaqatta burdurgan edilar. Musulmanlargi qo qarsili qiliyatkan, Islamga qozqinli qilib, dushmaligini hamma turini iski salib, kushini barica, quvatini yetkani ca, hamma charalari bilan, musulmanlikke qarishi bugan ashaddi kafirlardan abu cehal. 3:28 Walid ibn Mughira, Otuba, Shayba, Shunga uxshigan kafirlarini bir guruhu Peygamber sallallahu alaihi wa sallamni huzurlarda oturub, Rasulullah ularini davatlari bilan mashgul edilar. Shu anda sahabilerden Abdullah ibn Ummu Maktum digan bir kisi kelib qaladilar. Bu kisini kozlara aciz idi. Lakin Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamgi bide ikhlas bilan, itkhad bilan, 3:59 muslimanlika cidahan bir muhabbat bilan kirgan kisi idilar, faygambarini aldilarga kirib, ey muhammad, ya rasulallah, minga, allah sizgi urgatkan ilimlerden talim berin, allah ta'la sizgi qirgani qurandan minga urgatin, dib bir necim alataba muracaat siladilar. Khuddu shuhalatda isa faygambar alaihi salatu wassalam, hala yukarda etkanimiz isbilan mashgul idilar. 4:29 Agar zahiran qaraydiyan bolsa, cidayan bir muhim isbilan mashgul edilar. U Abdullah ibn Mu'min Maktumni ishiga qaraygan da ham, iltimasi taklifiga qaraygan da ham, duada qilayatgan islarini ahamiyati cidayan bir bashqaca. Çünki, İslamga qarşı bolat turgan katta kan bir guruh, cidayan bir kuvvatli, kucu qudratini igasi bogan katta bir akım tayfana bahşıda turgan adamlar. 4:59 shilarinin cilovlari hazir Rasulillani aldilarida otirishibdi. Agar shilardan bir antasi musulman boluq qaladigan bolsa, bu Abdullah ibn Ummu Maktumgi oxsigan, addi mumun musulmallarigi oxsiganlarini bir qancalarini qollardan kim edigan shilarini, yaniki shun digi bir tusunish munkin, insani zahiri bir qisqa akili shunu eski saladi ki, 5:25 Qanchi qanchi mamun musulmallar qeym nalayatkan, ular goya ki amalgi asir almayatkan ishlar, qoruda reyasati bar, qoruda hukumati bar, qoruda qanchi qanchi kuchu, qudurati bar, quvvati bar adamlardan bitkasa, agar musulman bolub qaladigan bosa, ish ancha yengil kocharidi, musulmallarga bolayatkan qarsilik ancha tohtaridi, balkim cide kob adam islamga kiyarishi momkin edi. 5:53 Çünki uşa kafirlar, müşriklar asasi qarşı qılıptırgallarını qoludaydı. Başka müşriklar, başka kafirlar, həməsi ularına sözgü itaat qılıp, uşalarını çizgən, çizgən, çizgən adamlarına demək qattaları Rasulullahın huzurlarında oturupdurlar. Heyqambar fırsatına ghanimat bulub, ularga şu canlarına açtib, içilərini küydurub, davat qılayatdılar, tashvikat qılayatdılar ki, şular ıslangı kepqala qasat edir. 6:22 lakin xud dushinday bir halatda, kusilmagan halatda, judeyan bir naqilay sharaytda hali bir koz aciz adam kel qalib, indi awazini bari qoyib, chakrib, ey Rasulullah, mangi xarayn, mangi orga sensi dirp-dirpti. Undi halat judeyan bir agr, naqilay bir vaziyatni yuzdaga keltirdi. Abdullah ibn-i Maktibni kozlar aciz, bu boladkan halattan xabarlari yox, bilmidilar ki Rasulullah judeyan bir muhim, 6:52 iş üstüde baş qatırıp türgenlərini. Xuddı mənə şu vaqtda Peygamber alayhi s-salatu was-salamını dillərgə bir soya tuştu. Peygamber alayhi s-salatu was-salam şu ibn Ummu Maktumimi kilişdən xafab oldular. Nəgəyəm fazr indi şunda bir halatda xalaqt berması bolardı, şu sözün aytmastan tursa bolardı, bir pas cim tursaya ki, birazdan kin kisi nimaqlardı. Degən bir mülahazama, xullas kalam. 7:22 yuzlarida korundi. Yani, braz poslarini cimirdilar, yuzlarida bir tumlik payda boldi, chehrilari braz xafalik alamati korunib kaldi. Khuddu shu vaqtta Allah ta'ala tavandan bana shu ayatlar nazir qilingen eken, bu ayatlar da Allah payganbarimizde tangib qiligen eken, bu fasirlar aytadilar ki, 7:51 Qur'anini hech bir surasıda, hech bir ayatıda, mana şu ayattakin isingalin Rasulullahı qattıq bir tenbih buğmagan idi. Hech bir ayatta Rasulullahını qigan işlerini qattıq tenkit qılıp, Peygambergi itab, xitab buğmagan idi. Amma mana şu surada, mana şu ayatta, Peygamber aleyhis salatu wassalamga, Allah ta'ala tamandan cide qattıq muamala buldu, deydiler. Başka hech bir yerde korulmagan, 8:21 Amma baribur shundan bolsa da, Allah Ta'ala bu surani ayatlarini, anashi Rasulullah ka bugan tenbihini, başlanisini, avvalini, anca yumshalig bulan başladi didilir. Yani bu camiat, bu musulman ummatini rahbari, peygambari bugan, butun alamni sarvari, hamma musulmanlarini fakri bugan. 8:48 Allahın en yakın bir dostu, buğan Muhammad aleyhis salamga, barıbır Allah talanın muhabbatı, Allahın dostluğu o daimi ku. Şun üçünün, goya ki, üçüncü bir şahs haqda hikaye kılın etken, dey bolub başlandı. Abasa wa tawalla, yüzünü bürüştürüp, qaşını çımırıp, yüzünü ogürüp aldı. Benim peygambarımızın Allah meleşiyeti. 9:15 tasvir layabdi, tarif layabdi Muhammad alayhi salam yüzünü bürüştürdü. O, yüzünü o gördü. Yüzünü bürüştürdü, qaşını çımırdı, digan söz, oda umuman cüdayan bir çıraylıyı halat imaz. Eger palancı yüzünü bücmeytir valdı, digan sözünə etsiz, uşaq palancını ozga kandayda bir nakilaylik buladı. Allah ozunu dostu haqda. 9:43 taa qiyamatka chi uqla ziyan Qur'anga manashu kalimilatini tushurdi. Muhammad alayhi salam xoshlarini chimrib, yuzlarini burishtir didib, goya ki, paygambarini ozlargi imas, balkin basqa bur adamgi ayitib beriyatikan, dey qilib baslada. Qudusiz bur yaqin dostizni betiga qarab shundi, tik kasiga gapirishiz, biz bur basqa, bunda bur sovuk xalat payda borish bumkin. Amma, barabur ayitishiz kirak, ayitmasayiz bumi idi. 10:13 Aldizgi otqazi qoyib, bu kishini bitigiyemaz, qalqib basqa adamgi ayitib turib, bu kishi baribir ehtiyatib, ehtirib turib, shunaka qildilar, manashunaka boldi dib, basqa bir adamgi qishintirish, usha arkali unga yetkazish, usha arkali tanbih verish, bu ancha bir halatini yumshatish, mülayimlashdirish, goya ki usha ortadagi dostlikni qarraxni salmaslik. 10:42 Degan manada tushunushimiz munkin Allah ta'alaham aslida fayqambar sallallahu aleyhi wa sallamga tanbih veriyar tibirde. U kishini tankid qiliyatrdi. Amma bu tanbih tankidini başlanisini avbalini goyaki basqa adamga aizyatkan dey qilib baslagan. Anca ahul a'ma bir kor adam kirgani den u kishini Muhammad aleyhis salam yuzlarini. 11:13 Uğurub aldı. Vama yudriyika la'allahu yazdakka. Indi bu ayat bilan, Allah Ta'ala Rasulullah'ın özleriga tordan-tora xitab kula boşvadi ki, Vama yudriyika la'allahu yazdakka. Akhir ihtimal, şu kigan adam, aciz adam, Allah'ına azabdan korkub, xov surab, sizden bir yardan, sizden bir manfaat izdab kigan adam, sizin sözlerinizini eştib, 11:44 ihtimal günahlardan pakize bolar, siz qattan bilasiz. Walqim, shunu eytkarni qilish geregdir, zarurdur, bunga qilaxsalish geregdir. Aw yaddakkaru fatanfa'ahum dikra. Ya ki, mana shu suzlardan bir qandu nasihat alib, unga shu nasihatlar fayda verar, manfaati tigar akhar. Siz bunu qayradan bilasiz. Allah uz biladuku digan bir mazmunda. 12:14 Amma man istaghna fa anta lahu tasadda, amma mana bu haqiqattan aslida yuz ogirgan, bu din islamga goya ki bi hajat bizga buna qayul kereymaz, hajatimiz yox bunga, biz bunga zarimiz yox, deb ozlarini mutakabirligilari bilan, man manstaraflari bilan, yukari tutkan, ozlarini katta tutkan adamlarga isa, 12:44 jahan cahdiz bulan ularga bir olub tushunturus ki, harakat fil yapsiz. Wa ma alayka allah yazdaka, agar ular shu yolga kirmasa, deylik, iman, islam ketirmasa, fakilanmasa, unda sizga nima zarar bolardh. Agar kafirlar musulman bolmasa, ular shu halatta dunyadan ketisa, unda mu'minlarga, musulmanlarga, u kafirlarin zulmu, kafirlarna, 13:14 imansiz digi, yaramas digi, tifaili bulargi, hech qinday zarar yok. O, siz janu, jahdiz bilan, botun vucudiz bilan, harakat qiliyatib siz, asidda yüz ogirgan kishilarga. Ular imangi kemaganda nama bularda, dunyadan shu ahvalda otkanda, sizga nama ham zarar bularda. Wa amma man ja'aka yas'a, wa huwa yax'a, 13:42 Fa anta anhu talahha. Amma, juda yedib, yugurib, qafib, harekat bulan Allah ta'aladan qorkan halatta, siznin huzurizga kelgan odandan isa, siz bi parva bulayabsiz. Siz unu etibar vermasdan, bosqan arsa bulan, mashgul bulayabsiz. Kalla, yok, bu naturi ish. Inna ha tazkira. 14:10 Bu Qur'an ayatlari bir islatmadir. Faman sha'a zakarah. Kim ki xahlasa, bunu islat, yad alib, manashunu qabul etadi. Allah Ta'ala manashirdi kella digan suzu bilan Rasulullahna ushaqigan islarini demek ki, tohru imas. Bu ish na tohru ish digan digoldi. Bu yirde biz ayatlarini okhiyanimizda, manashundan ibrat nasihat aliyanimizda, 14:40 Belkin, birinci geldagi bizga keledigan, esimizga tushadigan, biz aladigan manalar, birinciden, insanlar ortalardagi muamala, ularini camiyatte tutkan urnlaridan qat'i nazar, ular bayi mi, kan bagal mi, katta mi, kichkina mi, amaldar mi, ya ki baska unistan qat'i nazar, Allah ta'ala huzurda hamalari barabar insanlar, Allah mi, 15:08 Ozu yaradkan, Allah huzurda, hech kandayi burburlardan farklari bulmagan adanlar, ikanliglari nazarda tutuladan. Undan kiyn isa, mufassirlarini ayitishlarigi xaraganda, muna su cayda, bu dunyanin hamma ishi, kattasi yu kichkinasi, bunin ulchavlari, bunga buladigan munasabat, muamalatlar, dunyanin ishlariga, hayatini ishlariga birladigan bahalar, bu, 15:38 Manashu, yir yuzdagi adamlarini tasawurladan kirib chikib imaz, balkin bu ilahi bolishi kirak. Hammasi, Allah ta'alani ulchawu bilan ulchanishi kirak. Hama ulchawlar, hama qadriyatlaro, hama siz bilan buzga boladgan yol yoruklar, korsitmilar bu ilahi asmani ikanidan dalalar biradi. Agar usha ulchawlardan, yol yoruklardan azgina chikinish boladgan bosa, 16:06 Un da kim bolishtan qat'i nazar, o Allah ta'la huzurda radi itilisi mumkin. Bu yirda Allah oz peygambardan sadr boligan azgina-gina chekinish, azgina-gina bir hatani, Allah mani shimdi açıqdan açıq, ham mani aldi da, kokçilik hali bunu islab, yana tilawat qilib yiradigan bir halatda Allah hatani toğurlag, toğur yolga ozu baslab koydi. Yana bir cihattan, 16:33 bu Rasulla sallallahu alaihi wa sallam-ni Haqq paygambar ikanliglariga ishara boladigan nuktalardan bira. Aqis halda, islar, bana wazlariz bilaslar ki, baska ram bir katta mashhur adamlarina tarixina tarjimeyi xalini alib qaraseylar. 16:55 Uzlarini dahi sanagan, ya ki ularini kimdir dahi qilib qoygan, xudadan ham yukara darajiga kotarib qoylian, katta-katta shakslar, yuk-yuk adamlar, tarixta namlar xogan kishilarini agar tarjimi xaliga nazar sanadigan busa, ram bir jayda kamchilik kor misis. Fakat makhtov, alqish, fakat kotar-kotar. 17:21 bu kishi undag edilar, bundag edilar dib, yalgan yashiq maktovlarini koshib chatib yazilgallarini koriz. Ya ki bu masam hayatida qilib qoygan bir kiçkina, hakikataran qilib qoygan ishi bosa, shuna ham macoylarigi yazib, hali bu leylin ozini namiga yazilgan bir ikilami, birkilami, kartoshgani, baxchaballariga verisindib yazganini, yazilmayan kitablar qalmaygan. Ham merdi yazib, baxchabalastan tartib, maktib oqotisga yu. 17:49 inistitutta oqidigan gacha, takirar, takirar, leynim manashuna qalqa gandib, bunu maktashadi. Buna hechbir kamsiligi yox, nuxsani yox, agar nuxsani bosayam, yazish munkin imaz, ham masi oqirladi, toqirlanadi, tarixlar bozilsayam, kitablar bozilsayam, ki, bashkasi yazilish gerek, mabada. 18:09 Brant da adamın xatası bir parvalik bilan kitab bolib çikarib yubarligan bolsa, taqatib yubarligan bolsa, zudlik bilan kitablar yigistirib bolunadi. Pes tahtalardan, dekistib qoygan jöylerden hamastan doq popisalar bilan yigistirib, yakib, yokatib yubarladi. Orniga yengi kitablar, yengi sahifalar çikarladi. Fakat maqtaladi xalaz. Tarikda Brant bir dahini tajribasida, hayatida korulmagan bir noktaki. 18:38 biyerde Allah ta'ala tamandan bugan ayman biz shuddan bilamiz, shundan ishanishimiz, shundan tasdiklashimiz mumkin, Allah peygambarimizin mene shu'runda qattir bir tangit astibi aldi. Rasulullah bunu bekitimadilar, balkim mene kitabga, Quran-ı Kerimga tilavat boladi, Quran-ı Kerimda tilavat boladi, yazilib ta qiyamat gece, davam itadi. Balkim peygambar aleyhi salatu wassalam har, 19:05 Safar Anashu Abdullah ibn Ummu Maktum huzurlarga keganlarida khursan bolib ukshunu, khursan bolib qabul qilarkarlar, xush gelif siz, ahlan biman atabani fihi rabbi, rabbim, siz haqizda, rabbim, mena tanqid qilgan zat, xush gelif siz, xush gelif sizdir, paygambar uksh gevcide kob keyin mruvatlar qilardilar, yaxshilik qilardilar, yaxsh korardilar, hatta ki, 19:34 Keyin chalik Madinaga barganlarida, Makkadan Madinaga hicrat qilib barganlaridan keyin, ham, Rasulullah mana shukshini, kozlari aciz bulishigi kharamastan, iki maratiba Madinaga amir qilib, uzlarini orunlariga orun basar qilib keyin, ketkan ekerlilar. Shu daracida Rasulullah bularini bu kishin hurmat qiganlar. Demak ki, musulmanlikda, islamda, bahabirish, 20:02 adamlarga muamala qilish bosun, hayatni qanun qaidalarini bilgilesh bosun, adabu ahlaq, qanun qaidalarini bilgilesh, bu ishlarina hamasi in avvalan bar, bu ilahi narsa yukaradan Allah Ta'ala'ni korisatmasi asasda bolishi kerekligini uxishiniz kerek. Agar biz buran bir masalada Allah'ni korisatmasi bolaturub, peygambarini yol yoruklari bolaturub, dinimizni uzini bahasi bolaturub, 20:30 Biz u bahadan kuzimib, ozimiz si bahab yaradigan busak, yoldan adashamiz. Indi bizni oz ornida torlap koyadigan vahiy kelmiydi. Fakat mana şu Quran, peygambarini hadislari. Agar shundan torra xulasa çikarib, kita alsak, cennatka torru yolga tushkan bulamiz. Amma aksinca, agar biz bu yolda adashadigan busak, Allah asrasin. Allah ta'ala yanabir suralardan burda. 21:00 Manashu qulya ayyuhal kafirun surasti ham, shundi bir managi ishara qilgan, yani Rasulullahin huzurlariga, tarihtan habarlariz, bar mushiqlar kilişib, maili biz, siziyam yolizga kiradigan boldik, xob endi, shungi kilişeylik ahirda, biz Allah ki ishandik deyilik, musulman boldik deyilik, islamı qabul qalamiz, qalamiz yolizga, amma, bitta şartımız barki, siz ham, bizin yolimizga yurasiz, 21:30 Bizdiyam ayitkanimiz boladi, sizdiyam ayitkaniz boladi. Sizdiyam qanum qadarazga Allahni yol yoruklariga amal qalamiz. Bizdiyam eski atababalarimizdan qagan narsani vazgechi varmayimiz. Qanday qilib indi o atababadan qagan eski urfu adat bolu davam etkiyatkan narsani tarq etemiz, vazgechimiz kerek. Bu bizga juda agur boladi. Shilichun biz musliman bolamiz, Allahki iman ketiramiz, sizgi iman ketiramiz. 22:00 Altyazı M.K. Altyazı M.K. Altyazı M.K. Altyazı M.K. 22:25 kafirun surasini nazil qilib, dali nchi kalimasi, astu aizu billah, qul ya ayyuhal kafirun, dit başlagan. Yani, aitkin ey muhammad, ey kafirlar, dit aitkin, digan. Yani, jawabni kafirlar digan sudan başlagan. Demak ki, Allahni yol yorughini, Khudani buyurughini, alalash qulalash qirib ibarla digan busa, 22:50 Un Musaffa uzun Allahda khalif tutulmir digan busa, undan bir singil, bundan bir singil qilib, un botxaga aylan tirib, alalaştirib, ibarla digan busa, bumi qalishligin Allah jawabini u şu Qur'anda beriyabti ki, ularini atini aldin kafirlar dib aytib aginda, kegin jawabini berigin, qul, ya ayhal kafirun, la a'budu ma ta'budun, sizlar ibadat qiladika narsaga, man ibadat qimi man, dib aytikin. 23:18 Demek, o baxarti Allahdi saham, peygamberdib, islamgi kirib, yuridib, dedigam boseyam, amma bulim, icida baxqa bir unsur alalaxidigam bosa bu buzarkan. Bir qazan avqatka, dedik, nuxatdik, baxqan asad tuxsa. Adamma, dedik, butun azayi badaniga, asaldik, maydik, mumiyadik, yaqadi, avqat. Onga, har kini alub, yib, istimal qalib turish kereyboga, narsan iciga, bit. 23:47 qita mashtik insarni butun wujudiga zarar qiladi gani narsa tushsun chi, aralashsun chi, xaysinisi amal qiladi, xaysinisini tasirik kopura boladi, nina natije boladi, u bir pakir avqatan bir taman u, lakin ushe bir nukhattik ya qi mashtik narsa uzan isini kursatib qoyadi. 24:08 Allahin dini, musulmanlig, islamhan, manashundi bir musaffa narsaki, un musaffaligiga agar gard yuqadigan bolsa, o halda Allah dargahida qabul bolishi, shubha aslida qaladi, balkim rad bolishi munkin. Allah asrasin, va biz manashu ilahi, asmani, samavi bugan bir yol yorukni, qanday halda kegan bolsa bizga. 24:33 xundi halda saklab, unga kolimizdan kegancha, amal qirishini xuda nasib etsin, kemçilik nuxsanlargi yol koygan busak, Allahdan sureyimiz, Allah ozu mağfuratıyo alip kechirsin. Allah demek manashu surada, abasa surasda, rasulini, elçisini ham, adaşip getişten ozu toğurlab koydi. Bundan, siz bilan, biz nahayatta, ixtiyat bolishimiz ki, biz adaşsak, bizini burub koydiyan kol kemiydi indi. 25:02 Biz əgər uyaqqa-buyaqqa çağıd qetadigan busak, bizgə vahiy kəlib, ayat kəlib, bizdən tankit qalib otur nəydi indi? Bir merti tankit boldi, bir merti yoldan ədasilganda şunlayi burub, korsatib koyuldi. Bu qiyamat qechi yetadigan tanbi, bu qiyamat qechi yetadigan dars, qiyamat qechi kifaya qiladigan korsatima, manoshu ozu kifaya qilad edib, Allah Ta'ala bizgə yubar gani. 25:27 Ilahum parvardigar hamamizni basulimizni yollardan irgaşi barşimizni nasib eylesin. 25:54 Bi aydi safaratin kiramin bararah. Yok, bu adamlarinin rayiga, ularini shar-shara'ilatlariga qarab durub, sunaqsam yahshi bolar didib, Allahin yuldan cagib ketish toru emas. Bu na toru narsa. Innaha tadkira. Bu Quran ayatlar bir islatmadir. 26:22 Fa manisya adaka rahkim ki xahlasa, esdi di ala di undan marfat ala toriyolga tushada. Yani xahlamasa usha, mushriklarini qatdasi, maka kafirlarini qatdalariga judasiz, jan yuhdiz bilan, judahan bir astahdilli bilan, qatdiq bir olib davat qiliyafsiz, ushalarini islamga kesin ekan ded, yuragizini achistriyatiz u, bakin ular xahlasa bosan mayli. 26:50 xaxlamasa bomasin. U bilan, hech xanaqa Islamga zarar yetmaydi. Ushe bitta kattakan, bir amaldar, bir zorawan, ushe mujriklarini kattasi, bir zadagan, musliman bomi qasa, Islam toqtab qaladimi? Shubilan muslimanlik qolab qaladimi? Shubilan Islam arkasi qarab yorketadimi? Yok, undag imas. Faman shaya, daka xaxlagan adam kirsin alsin bu yoldiya ozini. 27:20 fi suhufin mukarramah bu Quran ayatlara juda bir aziz mukarram hurmat qalingan sahifalarda saklanad marfu'atin mutahharah juda ali darajada yukhari darajada faqizah xalatta saklanadgan bi aydi safaratin kiramin bararah 27:49 Allah ta'alan in yaxshi, Allahni hurmatli, muhtaram, izzatli, qudratli, martabali farishtalarini qullari bilan, yazilgan, Allah buyurgan cayda ularini, Allah ta'ala xunga vakil qigan farishtalar arqali saklanadigan bir tabarruk, muqaddas, faqizi kitab ki, bu har kimni ayağın tegi tashlam midi, bu har kimgi... 28:16 shunday bur tumshurda alib barib tarab yalanib, yalvaril midi, buni martabas luq kitab ki, kim ki, agar mana shunga kongil qoygan bosta, ozu qolini chostsin, ozu shunga talfinsin, intilsin, bu, bunin hurmati shunday darajada yukara ozu ki, yani marfuatin, mukarramatin, marfuah, diyatniz, mukarram, ozu hurmatlin bu, izzatlin, martabas balant. 28:45 Shunu chun bunga bashqa merteba qoshumchi merteba kereymaz. Palanchi xan okyamizzi mertebalari balant. Uk shu amaldar, uk shu juda tasirli kishi, uk shu judayan bir zor. Agar shu kishi musulman bosa, unda dinimizin mertebasi ashqetati denin. Abu Quran, Islam, din ozi mertebasini khuda kotarib, mukammaqli butun qilib bergan. Shunu chun kim ki oylasa ki, shu judayan katta adamda, amaldarda. 29:14 maqqa mushriklarini kattasidi bu, zadaganlarini inin bir rahbar, agar islu musliman boladigam bosa, binin hurmati, bini izzati martabasi tufaini, islam ham izzatka, martabaga, hurmatka irishadi dimen. Bu Quran-i karini ozi fi suhufin mukarramah, uluh mukarram izzat hurmatli bu. Sinichin bunga hurmat koshimcha bandasidagi. 29:40 qatdandir topogan, yalgan yashiq abro, yalgan yashiq martabadir, usyan martabasini bugun alib qoysa, ertaga u birtingan qimmat boq qalishi mumkin. Shunga harab turub, siz u ilaman ki, u otkinchi, vaxtinchi tasir, vaxtinchi abro, martaba izzat, islamga kel ishkira gu, islam shundan faydalan ishkira gu, islam musulmanlik ushanga muqtaj bolib qalganu, un daq imasligini. 30:09 Allah Ta'ala uşa 1400 yul aldin yaxsila, küsunib alisini peygambariga, rasuliga etdiki siz, ularga juda koynizdi bir varmeng. Bu, Abu Cehla keno, u, Shayba keno, Utba keno, Walid ibn Mughira, biz aldingi soralarda yam tafsirlarda etib otkemiz, atrafida juda, unu adamlari kup, farzanlari yam, ogullari yam, unta, juda malu dunyasi ham san, sanaksiz, hesabu, kitabsiz. 30:38 Bungislar, uchmanglar, bunaka zahri zinad, korunib turgan dunyavi vasita qasilalarga kongili bermang. Undan kora manashi kor, kozu aciz, hazisizgi yalinib yalvarib khudadan qorkib kigan adam afzal edi. Asrda shuni gapiga qilasasiz bulardi. Asrda manashi buru kozu aciz, his nasisi yog, u faqir, u kanbagal, amma un imanu baridi. 31:02 Unu Allahdan qorkovu baradi. Dozakdan, cehannamdan, qiyamatini, dahshatlaridan, shiddatlaridan, unin qorkovu, dili da xawfu, xatarı baradi. Uşa qorkanadan kili uda siz aldizga. Sizga muhabbati baradi. Islamga muhabbati baradi. Allahna uzga muhabbati tushkan odamidi. Yaxsisi shunaqa manashunga etibar belishi kirek. Allah ta'lanı demek yule kudrati manashundaq. U zahri nasiladlan ulchash. 31:32 dunyawi olchamlar bilan olchash, bu, islamna tabiatiga muafiq kemidin. Allah Ta'ala demak bu, xadrini balan qilgan din, hurmatini balan qilgan kitab, bu, dunyawi kotar-kotarlarga, bunu ixtiyaji yok. Allah qindayi bur aziz, mukarram qilqoygan ikanini tarif layasibdin. Mana shu orinlarda, mufasirlar, Hayğambar sallallahu alaihi wa sallam, 32:01 Manashundi tevcihatlar, manashundi yol yoroglarga hayatlara davamida qanday qalib amal qiliganlarini, va adamlarini tabiatidagi bazibir igirlik, kusuru nuxsanlarini qanday togriliganlarini, misallarini keter otishgan. Yani bu dunya adamga tasir qimastan ilaji yogakan. Sal palbosiyan bu tashqin muhit, manashu shartu sharaitlar, nisana urap durgan, yashab durgan sharaiti, unu tabiatiga tasir qalib qaladikan. 32:32 sahabiyilarni iclardayan baz birlara kattakan, bir abroli, jida tasirli khanadanlardan, bazlar isa kullarni farzanlara, uzlar kulbogan khanadanlardan bolishgan. Uclarini ortalarda ham bazan-bazan kilis mavchivlar chikib qagan. Yani jumladan abuzaril ghafari digan sahabiy bilan Bilal ibn Rawah ortalarda bir suz otib gap aylanib qagan hakan. Bilaslar bu Bilal ibn Rawah, 33:02 kim buladlar, buk shu aldin, qul bogan, uzlara habashi boganlar, habashistan dan bogan, qab qara qul, adamlarin tabiatiga xarab baha viramandisiz, adamin tabiati unchi kudar midigan, xalat. Shunda, usha abuzarul gufari, Bilal ibn Rabah ka, xey, qara xatini balasi dib, muamala qigana kallar. 33:27 Bu qab Rasullaha sallallahu alaihi wa sallamu qulaqlari getkendi gün cüdeham qattik xafab oganlar. Fa amuzari ghafariga qattik daşnan birib tanbihbiye galilar. Kin Rasullaha sallallahu alaihi wa sallamu tanbihlari ukshiki tasir qilib, başlarını şunde yergi taşilab, ta şu bilal kilib, mani başımı ayağublan basma gunca, başımı kudar mi iman diganak edilar. Ana ular da bu tarbiyani qabul edisga, 33:57 qabiliyat uzu baradi. Tashqi, muhib, falqan qe tahsir qisayam, sharayit, yashiyatgan bo jamiyatni, bazbur iflastiglari, usha yad taga adamlani itagiga yukqan bosayam, lakum itagiga yukqan bosayam mayli, unu yub, harakat qizasa, tazalasa kitadi. Qalbiga yukqayan bosayam, unu yinda qalbina almashdir bomidi, bu kimmasti. Unu alib bashkasini buqarayib qabdidi, almashdir tashyasa. Shunu shun? 34:26 o qalbgi yuqqani qim bolada. Amma o sahabilarda boladgan manabundi gap sozlar, ular goyaki qimgi tikgan bir dalgi oxigan idi. Rasullana bir tanbihilari bolan, ular tawba tazarurlarini qilib, butunlay bu yollardan tohtab, Allahni huzurga hamadari pak-pakize bolib titgan zatlar. Darhal oxiqigan islagib shaymanlarini yev, baslarini yergi koyib, kilib, ayaqi bolan bastin mani basimni. 34:53 Boynumga ayağını qoymaguncha, mən başımni yerdan qoytar mıyman, dirib etkani kirlir. Xuddi mən uçundayi bu dünyawi farklarini, adamlarini kopini yoldizan virgan, mən uçundayi bir tasiratlarını, rasulla mən uçundayi nasirlarini yok atisindir, üçün ham, uzlarini karindaşları bugan, kinçalik uzlariga. 35:19 Hayal bugan, yurt halallari bugan, Zaynab bin Dijahshni kullariga nikahlab berganlar. Zaynab bin Dijahsh bu, shinday bir kattakan ailadan, obroli, jida martabali tasirli, arablarinin ortasida, jida hambir ozini shanu shavkati bilan taniligan aile bugan iken. Buna kullari, ozlarini Rasullani kullarida kul bolu, khizmatkar bolu yurgan, kincha ilik, esi azad qitiganlar, Zaynab bin Dijahshni harisaga nikahlab berganlar. 35:49 Macbur lagandeg bolub qilmase bomidigan haradda ataylab Rasulullah nikah lagan edilar ki buham cahiliyat ahdatlarin sindirish uchun bogan. Bu masam eski Arab cemiyasiza quda andachilik, erxatinchilikni masalasi juda bir haddan tashqara bir insamni shaksiyatiga tega digam masala edi. Odamni izzat nafsiga tega digam masalalar edi bu erxatinligu. 36:17 quda nda bulishlik. Yani, unchi-munchi adam bir-bir bilan quda bulmazdi. Khazir qud disiblan biz diyan, bu nasilar ma'lim daracida saklanib kiladi. Rasullaha huşa zamanda yox, mana shun ishlarini aldini oyanlar. Agar bir qul bilan, bir xoca, xoca ini, qatta sayidlar, ortasida agar qudalik buladiyan bolsa, bir isnat, bir sharmandalik idi ularga. Buni hej kutarishi almazdi. 36:43 Nafsaniyatlarga teyib qetadiyan ishidi. Lakim peygambar atayilab, manashundi, dunyavi, vaxtincha, vaxtincha, auryat, vaxtincha, ozini yukara tutush. Bunda inasalarini, musulmanlar ortasdan kotarish ushun, ozilari nikahla bergan edilar. Rasullana sahabalari isa, manashu tabiyalarini, ulari can dillari bilan qabul qilishardi. Rasulina uchun ham, Allah ta'alanin maktabiga, 37:13 Qur'an-ı Kerim'de ula saza var buganlar. Allah hammalardan razı busin. Siz bilan bizgi hem Allah ta'la anashuz zatlarını, Peygamber aleyhi salatu wassalam yullarını, ashablar yullarını oza nasib roza eylesin. Inşallah sohbatımız eger Allah nasib etse, yanagi cumalarda davam iter. Hazır, sözümüzün ahırda, mənə buyurdu, bazı savalların cevabını etib otelik. Sefar ayıda unaştış, 37:41 Haqqa da sorabdilar, buni nechi marata bilab ilgara ham eskensilar, sefar ayina hiçxanday toga ahamiyat yox. Uşa, cahiliyatna adatlaradan, musulmanlik hala ularini uylarga xanadan daga kirbarmayan, kirbarsa ham hala işatdan bir mustahkem orun almayan xanadan da yashiyatkan adamda bosa, manasunakani sefar ayini baska digan narsalarga etibar verabimlar. Musulmanlar bu narsalarini alib sunuz, sawal qilib. 38:10 Mara shunu ustuda tartishi utara digan, arzi digan, tartishi ka arzi digan gap emas. Sefar ayidi, toyi qibbuni, qandan waladik yandisa, bilib qoysun ki, o shi khanadan da hali islam yadarlik emas ekin. Hali islami tushuncha iman etxadlara jidaham Allah ka yakadiyan darajida bomayaniga ishara qiladibu. Yani bu gaplarini qoyish gerek indi, bu cahiliyat tasawurlarini fikirlaradan vazge chikirik. 38:42 Hadistan malumi ki dip yazibdilar, başlıklarga itaat qilişnin qilini. Agar başlık bir imaz, iki imaz, bir nice sünnet amaldan qaytarsa, başlıkka itaat qilişin adimi. Umulan Rasulullahin hadislarda, la ta'atali mahluk fi ma'asiyatil xalik. Allah ki günahkar bolub qalini digan oranda, Allah yaradkan mahlukka itaati etilmizi. Allahin qilini tezgara isini agar biyuladigan bosa, onda Allahin etkan qiliş kirey boladi. 39:11 Paygambar hadislardan maalum ki, kim qiyamat ki ishonsa, xoshnosiga yakshira qilsin. Agar xoshnosi dinsiz, imalsiz, araxor borsa, hadiske amal qilnadima. Ha, usha, bradarim zalim bosa ham, mazlum bosa ham, yardan bergin, un suraxaka, zaliman, aw mazluman, diganlar yana bir hadista. 39:35 Zalimgaya, mazlumgaya mordam bering. Mazlumga yordam berish bu mumkin, chiniş mumkin, asan. Qanda yordam berish gireliyin bilas, mazlum bosa zulumdan azal qilas. Zalimga qanda yordam berisiz. Ilaji barisya, ushani zulumdan toqtasiz, yordam bergan bolas. Nasihat qilasiz, yaxshi gapirasiz, bashqa sha bir yorini qilib, ilajini qilib, bir amallib ushani zulumdan toqtasiz, unu siz cehannandan kutqar qagan bolasiz. 40:03 Çünçün, qoşnecis agar dinsiz bosayan, iman etxadsiz bosayan, unga yaxshi gafirib dinge islamga davat qilin, unga mayli hadiyalar verin, unga qoşnecilik qilin, avqat uzatin, nam verin, çay verin, basa qilin, ozini tilda şirin-şirin gafladan tapib gafirin, qullas dilini bir amallab eritin, qani buyağı Allah Ta'ala sizga qani qanchili qabiliyat istirad birganini bir ucizde sinab korin. 40:30 ilacini qisayiz, demen, Allah Ta'ala, sizni qolizde, uşa adamin imangi gelisini, irada qigan, basi islamgi imangi kelib qalar. Lakin iman islamgi kemese, indi tezgari tuniziz kivalin, ulan, butillay tezgarib qalin, hech xaraman betiga, diyan sözler tograyemez, albatta, qoşinçiliyini, ozu, gelarasi muamalasini qalib yuru qalasis. Agar u, hala etilgendi, 40:56 ala ucadigan busa ham uniyam bir sekin-sekin cuayli gebran yolga sasa boladi. Akhir insanku, adamlar basqan asalarini yolga salayatibdi. Insan, insanga, insanca muamala qilsa, oda xalasa, unu yaxsi bir natijasi boladi. Subhanaka Allahumma wa bihamdika, ashadu an la ilaha illa anta istaghfiruka. 41:20 Wa atubu ilayka Allahumma salli ala Muhammad wa ala alihi wa ashabihi ajma'in.