نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Inna alhamda lillah, na'hmaduhu wa nasta'eenuhu wa nasta'wfiruhu. Wa na'udhu billahi min shururi anfusina wa min sayya'ati a'malina. Man yahdihi allahu fala mudillalah, wa man yudlil fala hadiyalah. Wa nashhadu an la ilaha illallah wahdahu la sharika lah. Wa nashhadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu. Amma ba'd, assalamu alaikum. 0:28 Wa rahmatullahi wa barakatuhu. Allah ta'layi hamdu sanalar bolsin. Mena bugün yangi bir suhbatta, aqida haqidaya bir darsda inshaAllah. Bir ara ekib turib biz Allah ta'la bu darsini ozi davamli, barakatli darslardan qılsın. Ozi razı boladigan darslardan qılsın. Aqidadan ham bir dars qılsik digan taleblar tushkandi. O shayin qora inshaAllah bugün aqidadan bir yengil, bir kitabni. 0:57 Oqqishqa bashlaymiz inshallah. Aqida, haqidaya kitaplar uzu kob jude. Chunki aqida islamda asasi boganligi uchun. Insani din bilan Allah bilan bağlab tura digan asasi boganligi uchun. Aqida haqida, yani boshqa chakibat digan musik etxat haqida yaziligan kitaplar jude kob. Bu kitaplarini har bir zamanda ilk davirlardan boshlab. 1:27 yani sh sahabalardan ki ingi davirlardan baxlab, taa sh kunimiz gece, xaziri kunimiz gece, alimlar bu haqda kitaplar yazib gidiyabdi, ve yazisda davam itmakti, ve aldigin kitaplarda, yazigan kitaplarda, sharkilislik bilan mashgullar, chunki insan aqidasi tohru bumi digan busa, qigan amalini puchkach qalib koyadigan, yukkach qalib koyadigan daracidagi, narsab uganligi chun aqida muhum xisaplanadi. 1:56 Oza biz shukun gece Islam tarixidan darslar qildik. Mogullar qissasi, ondankin Andalus tarixi, ondankin Riyaz salihindan darslar baslagandik. Arada aqidadan uch asas kitabini sharqigandik. Oza hadis kitaplarini oqidiyan busik, ya ki Quranini oqidiyan busik, Quran ham uchdan biri aqidaya qaratiliyan. Butun insani itqadini, itqadi masalilardi, 2:28 moalaca qilishlikke qaratiligan hamaz. Hadislarimizda oqidiyan busikxam, hatta hadistagi dua, zikir, haqidakigyan dua va zikir bablari ekiradigyan busikxam, oza uxanxam asasi qismi aqidadan ibarat. Lekin, aqida kitaplarini yazilishi Allah oda buptir, yazilisliyiga sahab buganlarsa, amma insanlar hadisda oqiganda birdan tushun oğurmayd onu. Içidagi uxa 2:55 aqidaga taaluqli bogan narsilarda oza ilqab ala urmaydi. Lekin, alimlarimiz, bu narsilarda sharflagan pettda, aqida taraflarin ham o sheddi oza achib kiti urad. Insan, oza xoqlamagan tarzi, yani oza bir ateyla bir aqida ilimi alaman, aqidadan bir nasi organaman, etqad bir ilim organaman, dipdurib ala hata otirmagan taktirda ham, oza darsilardan istifada qilurad, faydasini alurad. Yani, aqida tarafi ham uynanib barurad astidi. 3:24 Lekin, manashu aqidaga alaha dabir etibar berib durub, ummi tarizda biluarishlik hamman boyinda farzi ayin boganligi uchun, va amallarini kelecekta tohru bolishligi obaradigan asasi narsa boganligi uchun, alaha dabir aqida kitabini hamri uqib chikishligi da alibat da fayda barib. Sufalli yaraytadi ki, aqida bilmagan shaytana eldir, agar min yil amal dipqilsa, yeldir, didi. 3:53 shaytanga oxshat diyabdi, aqidani bilmagan, kishin ardi shaytan xalqi diyabdi, shaytanga oxshagan xalqtir, agar amal deyabdurub, min yilqisa ham yelibub getaddi diyabdi, yan hish narsan bulmasan, xawaga uchub getaddi, deyabdurub, shnaqa bahalagan, bu narsa mubalaqa eymaz. Bu narsa haqiqatta shunday ki, insan bir amalda amal deyabdiladi, lekin arkasidan unu aqidasi tohribu maganlagi uchun, yuqqa chikhbetib qalad. 4:23 Biz başlamaxchi bugan kitabimiz Al-Wajiz fi aqidatis salafis salih digan kitab. Salafis salih, yani ahlisunna wal jama'i itqadi haqqa dagi muqtasar bir saylanma kitab. Tirib alingen kitab. Yani bir başqa katta kitabdi içiden, tanlib, bir qiçigraq bir kitab qilib, muqtasar qib yaziligan bir kitab. Bu, xaziri kunimizdagi muasir alimlarimizden biri, Abdullah Asari Hafizahullah yazigan. 4:55 Bu kitab masala miya qolumda turgan kitabda hazariga matbasiya qaraydiyan bosak, hazir 1437-ci hijiri illa turgan bosak, bu 1430-ci ilda 5-ci basmasi basiligan, 5-ci matbasi. Yani, bu da yana bu kitabka bogan adamlarda ortasta qabul korganligi uchun. Adamlar o shanga talabi boganligi uchun, yani o shak kitabka talab yeterli che boganligi, bunarsan imani kursetadi bu kitabda adamlar, 5:24 amma xalq tushinadigan, sadda və guzal usluqda yaziliganliga dalatqiladin arsa. Basiliganda bilamiz, en kamida min taleb basiladi basidi. Bu kitab bird xan chakillariga tarjima qilingan, shu jumladan, uzbekchaya ham tarjima qilingan. Uzbekchaya tarjima qilingani ham bir nech yillar upgit. Bunu ustaz Abu Jaafar al-Bukhari tarjima qiyandi, bu kitab yakinda basilib xam chikildi. Yani uzbek tili de, Turkiyada, istanbulda basildi xam bu kitab. 5:56 Agar qullarizda bola digan bosa, kitabda achib, qoyib, ushendan kuzatib barishlik. Ya olmasam, arapca tushunadiganlar bola digan bosa, arapca matinini achib turib, arapcasinan kuzatib barishlik tavsiya qilinad. Chunki, darsini tushunu alishlik fakat eshtishlik bilan bomaydi. Toğri, eshtishlik bilan bogan, eshtishlik bilan bogan, lekin, eshtishlikini mustahkemliy digan yol yazib barishlik. Hazir, kopchilik bir nasagi suyanib qalandi. 6:27 Namaga, darslar hamas yazliyabdi. Avdiyolar yazliyabdi, vidyolar yazliyabdi. Ha, e, eshtu alaman keyin diyimiz. Eshtu alaman keyin diyimiz u, u shani eshtimiyimiz qaytib. Ya ki, eshtikyan taxtiramizda xan, bir nasaga ishanib qalayabmiz. Yani, bizni ilmimiz, telefonlarda, kompitorlarda qabgitiyabdi. Lekin, aslida ilm, insanda qalbida bolad. Al-ilmu fissudur, laysa fissutur, dilad. 6:59 Bu eskiyab. Nima digana bu tercimasi? Ilim qalbda bolad. Sudur kuxsimizda bolad ilim. Satirlar da maz, kitab satirlar da imaz. Hazir, leysa fil cihaz, desikxan bolorad. Hazir, cihazlar da maz, desikxan bolorad. Yani, kompitorda, telefonda, bashkada, impitrik oqiydiyanlarda, bolar da maz. Ilim qaçan sizda qalbi zekribi, cahilashadi, o shasizdiki bolad. 7:29 Bomazam, hazir yukunda internetki yaz sayz ham man arsa chikh giliyabdi. Lekin ham man arsa chikh giliyabdi narsani icidan siz tirib ala digan, bunuz doğru, bunuz natoğru tirib ala digan sizdagi saviye ilim barmi? Mana shun arsa en muhumbogan nars, chunki, yazlikgan narsani kim yaziyabdi? Qandaqa tilda yaziyabdi? Vaa, yazlikgan adam ishanxli mi? Vaa, biriyatgan narsas ishanxli mi? Mana bu narsa muamma buqqa ganligi uchun? 8:02 Demek həmə nərsə yana uzmizgə barib taqil uğradı, mənə bu kündə biz uzmizni aletkən caylarimizni qayirdan aletkənləgimizgə etibar qiliştigimiz kerek. Çünki hazırı kündə telefon tarmaqları, internet tarmaqları şuna qa king tarqalib getib qaldı ki, kiçikin eginə bir nərsə xam, bir kishi tarjima qiliyab banaykandib durub, bir natoğru bir cümlan tarjima qitturub, natoğru deganda tarjima natoğru imaz. 8:29 Natoğru caydan abdurub, tajmaqdurub, kiçkinayla cümnaqim olsam, cunat olharsa, hamma cay kitiyabdi. Bitda zayifmez, qatdan ki, mavzuq hadis bolsaxan, butun hamma tamangitar qalib kitiyabdi, unu odamlar uqibdurub, amma xalq namadiyabdi, bun arsa hadis ekin dibi yurishtdi. Manashinin uchun, biz, Muhammadi bin Sirin, rahimahullah da etkin yapi, bu hadis ilmi, hadis bu dindir digan. 8:56 Din haqda kelekken malumatlar asli dindir bu. Şun deyekan, dinin qizni qayirdan oleykganinize bir qarayin erdiygin. Dinimizde qayirdan oleykganinize qaraştigimiz gerek. Şun uçun, inşallah bugün Allahda madad sorayan halatda mera bu kitabda okub başlayimiz. Kitabı barlar kitabdan oksin, ders başlanisdan aldin, derske kilisdan aldin, uçani bir okut çıqilin edigin busa. Içide yadlav alin edigin hadislar. 9:25 Yatlawala na digan ayatlar bola digan bosa, oziya kirak dib bila digan bosa u shanarsani, shunu davat maydanda yursam, ya ki bu cayda hujat xib kiltira man digan bosa, dib turub yatlawala digan qayda mi, bir tarif mi, hadismi, ayatmi yatlawasa, oziya fayda bolad. Chunki insan, gapirikgan peyta harbir gapini dalilben gapiray digan zamana keb qaldik. Agar chi biz 1437-ci ila turgan bosa xam, ilik davirlardagi, 9:56 Bir kishi bir hadis ayet ediyan bosa, kani daliliyinda apki? Peygambarimizin eshitigan bosa, bitta adam tovib gelasan, ushendayina qabulqlamiz, agar tovib kemi ediyan bosa, yuaniyga bir shahat apki ediyan bosa, adamindi berib koyiman digan, Umar raziyallahu anhu davriyikip koygan deyimiz xudd. Shunaqa bir hadisl ilmiga gabir etkin, gapimizga shunaqa dalil kursatib turib, va dalildi xam toğru orunda qorlan etkin, bulay digan bir vaxti keb qaldik ki, biz har bir oqekkin narsamizdi. 10:25 ilaci bariche mustahkem qamra o alishlikki hareket qilishimiz gerek. Ana ushende bizden bin narsaya bir fayda chikadi. Mana bu kitab min ilgari ham basqa bir cemaatlarda, bir iki-üç mertte, iki-te-üçte cemaatlarda okuyanmiz. Alhamdulillah, bizde uzbek halkimizde ham, mana shu kitabka bogan itibar, mana shu kitabda yaziligan narsalar, ularga ham maqul kiyan, manzur bogan, qabul korigan kitab bu. Mingi ham shu kitab maqurak kiyanligi uchun, shu kitabdan bashlaslikki, 10:55 qastqildin. Bu kitab shunda qabir yazilgan ki, bashi da, masalan, asasi tariflar birilgan. Bashi da, kitabda bashi da, itqad digana, nima digana, salaf sozi nima digana, cemaat digana, nima digana. Qullas manashu, biz bilganimiz, ahli sunna wal cemaat itqada diganimizda, ya ki salaf salih itqada diganimizda, harbir sozi alaqda alaqda tarifini birib çıqgan. Sababi, 11:24 Biz bilishimiz kerek, etiqat degene nimet shunamiz. Ya ki, salafi salih kimler ozi? Ya ki, ahli sunna wal jama'a kimler ozi? Degen sozlargi biz itibar berishligimiz kerek. Birinci dersimiz, xazi kirish qismi buganligi uchun, bazlargi zirikarli tüylishi munkun. Birinci qism, zirikarli. Unayki qismiz qam, zirikarli tüylishi munkun, chuki tariflerdiden başlayimiz. Kitabdi bir qismi taşa, bir qismini, yani asasi qismidan başlap getishligimiz munkunidi. 11:56 Lekin, kitabdi bir manfaatli borishligi uchun, kitab haqidagi butun malumatlarigi ege borishligimiz uchun, biz kitabni bashidan-bashlashlik ki, hatta kitabdi oqishdan aldin, kitabdi tashqa yuziga ham qarashlik ki, nami, kitabdi cilti, mukawasi, icida yazilgani hariflari, hamasiga bir koz yurtirib chikishligimiz, osha kitabdi oqishlikini asanlashdiradi bizgi, yengillashdiradi. 12:28 Va bir sidira mundaricayasi yaqarab turub nimalar baraykan ozi bu kitabda. Nimalardan tashkil tap genaykan, biz nimani okumaxchi man deyib turub, hali okusdi başlasdan aldin. Bir mundaricayani okup chukisda ham fayda bolaydi ki, bu kitab nima bar, icidi, va basda ahiragachi oku chuksan nima ilarga ege bolayman deygan, bir sizda umumi tushuncha fayda bolaydi. Va usha umumi tushuncha barganasar toldarili barlo oradikin. 12:56 Bitta-bitta toldarib bar uramiz. Bu kitabda, xazarigi, mesalan, bishinci matbasiya qaridiyan bosek, shu kunimizdagi xayat bogan, va bazilara xazari kun gece, yana, 6-7 yildi qida wafat etib getikan, ketta-ketta, shu kundagi, ahil sunna wal jama'i itqadida, manhajda bogan, ketta-ketta, alimlar, aksariyat arabatda arab alimlar, kirish qismini qibergan, muqaddime qibergan bularxanmaz. Yani, bu kitabda bularxanm uqt çiqturu, 13:27 ozlarin fikirlarini qisqaci bayan qiptir, bu kitabki kirish qismini yazbirgin. Shundan, me o beşinci basmaya qaray digan bosik, yigirmata alimni bu kitab haqidagi tafsiyalari bar, muqaddimasi bar. Birinci basmana qaray digan bosik, birinci basmasi da, iki tegini kishi taqdim qigan bosa, beşinci basmaya qiptirib, ahirda yana mukammadilikli kirtgan, baz cumlalarda uzgartrigan, 13:58 ya ki bazı bir mücumel uqqagan caylarga, yanada keniraq bir tafsilat kirtib getgan. Yani birinci basmadan, beşinci basmanin ortasta kattabomasi ham, uzgi yarashi nazik tariflarda farqa bar. Biz beşinci basmada uqiyab bizu, lekin har bir shaykhni, har bir alamni taqdimini uqimimiz. Xu birinci basmada kandayib ugan boysa, xu ikitegini alamni taqdimini qisqaca uqimizda, ki muqadime unakin zaruri tariflari ikiramiz, va kitabimizdi, 14:27 Muallif, asaslarga bölüb çıqan. Asaslarga bölüb çıqan. Yani, asas diganımız asıl. Fundament. Oşa fundamentini, ahl-i sunnaval cema'ını fundamenta qınamaladan ibarat boluş deyik kerek. Oşan digib turub, 15-di asasga bölgen. 15-di asas, yani ket meketlikdi. Birincisi bomastan turub, ikincisi bomaydi, ikinci bomastan turub, üçinci bomaydi. Yani, şunaqa bir-biriga bağalq bogan asaslar. 15:00 tasaurqilaydiq, mana uyda alaylaygan bosik. Birinci, fundamenti bar. Fundamenti qismi bomastan turub, ustudayi qisht qorul ediyan qismi bomaydi. Qisht qoruligandan kin, tepasiye tam yapishimiz kerik, tam yapilmastan turub, fundamenti bomasi tamdaxam yerga yob qoymaymiz. Yani, har bitnasin ozun orni bar. Derizayga cay qaldarib getiladi, eshqa cay qaldarib getiladi. Derizay eshqa cay qaldarib getib turub, derizayni qoymasa, eshqa qoymasa, adam kirib yashalmaydi. 15:30 Ya ki, kirgandan ki, xan tagi pal qilinmey diyan bosa, biton qoyib bosa, xan pal qib qoyimey diyan bosa, unsxan bomaydi. Yani, buda yana, uydu tasawur qilib alor elik. Uydu aqida dibala diyan bosek, insanda etqada dibala diyan bosek. Mena shunu, 15-di asasga boylib çıqasda, xazir uydu 15-di narsasi bardik tasawur qilik. Undan fundamenti, tipbasta qurulgan qismi, patologi, tami, eshigi, 15:59 dirizasi pali diptirib umumi maket xali. Boyaqlar yapirilmiyabdi. Boyaqlar, bezashliklar, ayna qoyishliklar, başqalar urar kingi masayin u furuatlar ekirib getib qolad. Ikinci dara jalinarisa ekirib getib qolad. Birinci dara jalinarisa nima? Birinci dara jalinarisa asas. Asastik qolaylik, ana unnaygin qogan sekin-sekin tolub barurad. Manashu asas birbirgi, hamasi birbirgi baliq. Shunu uchun aqida ilmi, 16:29 Shunaqa bir-biriga baliq ki, biz mana bu baliqliklardi tushunuvalishligi uchun kitabdi başdan xarga qeci okup cixliyimiz qerek. Oqiyanimizdi, hadis dayiqe oxishab, hadis kitabini okup geliyab biz shukunga qeci, riyas salihindi, braz kenraq sharqlari ekirip getib qaliyab biz bazan. Bunda undaka yuli ekirmiyimiz. Buna basqa qaraq uslub qolliyimiz, bunda qisqa qaqa sharqla otayimiz. Sharq kerek orungi, iki azi gap bilan, chigir ranayimiz. Tushunmagan jayib olay digan bosa, sawarlar bilan. 16:59 Yaw olmasam, ushe kitabda alib, hamamizda qolimizda kitab bolusliyikerek, Allah halam, bom agandar kitabda ava aladi. Kitabda alib turib oqiyimiz, yadlayimiz. Va fikirliyimiz. Ilimda hasil qilislikte bitda yoli, kitabda alamiz. Kitabda agandaykin, tushinar tushunmaz, tushunsek tushunmasak, yadlayimiz onu. Yadlayganimizdanki, yadlaygan darsamizda fikirliyimiz. Fikirlayganimizda, harbir yadlaygan darsamizda fikirliyidigan busik. 17:30 Unarsa uz-uzdan ilimgaylan uğrad. Shunu chun, bazibir arab davratlardad, bazibir basqa-bashqa cayladad, yaxshtikdan, bala yaxsht faytadad, ta balawat qeyt ediyan davrigache, balawat qeyt ediyan hammas, hatta on yaxsht qeyt ediyan, butun dinimizin asaslari bugan matinlardad, hammas, Quran birinci uğrunda turgan halatda, hammas yotlatib tashlanad. Hammas yotlatlad. Talib ilimlar bilişliyi kerey bugan matinlardad, hammasini qur Quraniyatlayd, bala. 18:00 bala chunki tushunmeydi, yadla balad. Ana ondankin, aqli basay kirgandankin, onu sekin-sekin shakhlari gotilad. Shakhlari gotilganda, uzda yad bolgannarsa turptimi, boyaginarsa aldin mixti divarga qaqganizda yarimey chak rizib qoygan bosayiz, endi shakhlari gotilgandankin botunla qaqib koyas bayi, mixti cayda qatali qaladu. Onu chikaribxan bomay, usheri qatrib kirgizib qoylan. Shununchun, bir dami uqimiz, 18:30 Tushunmagan narsayan ozimiz oqiyimiz qayta-qayta va fikirliyimiz. Ozimda, hayatimda, hem yashligimda, hem manashi uslub tukorilagim. Litsiyda oqib yurigan payitimizxan, maktibda oqib yurigan payitimizxan, birinchi yotlavalardim, kin fikirlardim, hanchi yaxs tushunardim ushinda. Yani, yotlagyan narsa ozizda qolad. Fikir ushindan kebchik qorad. Bir narsayan ayitmakchi bulediyan bu siz, yotdan ayiti belas ushanirsan. Manashi un uchun, imka aman qadar, harekat qililik, manashi kitabdi. 19:03 Mustahkem alishlikki. Birinci, taqdimdi qisqaci oqimiz. Fadilat-i shaykh Saud ibn Ibrahim ash-Shuraym. Hafizahullahni Mekkayi Mukarramadagi kattam mahkemani qazisi bugan vaqtadi. Manashukishi başda taqdim qigan. Alhamdulillahi wahda wa salatu wa salamu ala man la nabiyya ba'dah. Depdurub, başdadı. Yani, Allah ta'layi hamd busun. Peygamberlari songisiga salawat wa salamlar busun. Depdurub. 19:34 Bu kishin ayetkin geblardan, min diyabdi, Allah yoldayi bradarim, Abdullah ibn Abdulhamid, Ali Ismailni, Najat Tapuqi Firqa, Madadlanyan Taifa, Ahli Sunna wal Jama'i itqada haqida yazgan, Al-Wajiz fi aqidatis Salafis Salih. Yani, biz okumakchi boyan bugun kitabimiz. Yani, Salafis Salih itqada haqida, Muqtasar Saylanma deyan kitabini okup ciktim. Bu, beybaha wa faydali kitabdir. Muallif unda, 20:06 Ahli Sunnawal Cema'i itqadi, unu uxlagan kimsa najat tapa digan, yuz uqorigan kimsa xalak bula digan asaslar haqida qisqaca xabarlarini bayan qilib otigan. Bu asaslardan, yuz uqoristan Allah ta'la bizi saklasin diyabdi. Və bu qişini birikgan, u qişini, uzlarini, gu ahliklari muallif, tahsinge layiq xizmatlar qiligan. 20:35 Taxsinge layiq, haqqatdan bunu biz uqib başlaygan paytimizda, bunar sana uzarizxan guah bolaslar. Muallif haqqiqatda taxsinge layiq bogan bir xizmatlardik qiyan. Bu jumlalarini uqo uchi, hamda tingna uchi, tushunub alish uchun kulay ve yengil soz ve manalarda dzuliyan. Mena bu kitab, haqqiqatda uqisayiz, asan. Arap chasin, arap cha biladyan adam ha, arap chasin uqidiyan bosa, asan tushunub alayad. Baz arap kitaplar bar, arap cha kitaplar bar, uqidiyan bosa iz, bir jumlani, 21:07 Oqib baxlasayiz, cumlan ahirgay etibargan patsin, dimi oqiganiz bilmig digan darajda muraggab, agar uslubda yazirgan. Lekin bu kitab farq qiladi basra kitablardan, yengil sozlar qolanirgan. Va manalar ham asan tuzladigan, yani soz oyini qilimimigan. Qollas, bu kishin uslubu yengil, sozlar ham yengil, manalar ham yengil. Yani azgini arapcha biligdiyan adam, arapchasin ham bir kurs yugurtirib chikadigan bosa. 21:37 10.000 xulas aqlal ediyan dərəcdə yazıliyyan kitab. Allah ta'la unge yahşiliklərini mukafat qılib birsin və bu kitab bilan musulmanlardə faydalandırsın. Allah ta'la bizge və unge faydari ilim və salih amallar nasib qılsın, həm də bərca musulmanlarni Rasulullah sallallahu aleyhi və sallam, uni sahabələri və en avzal asrlardə yaşayan salaflarimizni yulədə yürüşge muaffaq qılsın. 22:09 Allah dualardi ishtu uchi ve icabat quru uchi zattir, deyib turub, Saud ibn Ibrahim, ibn Muhammad, Ash-Shuraym, bizgiye mənabı takdimni qildi. Ikinci takdim, Fadilat-i Shayh Muhammad ibn Jamil Zaynu muqaddimasi, bu kishi Darul Hadis-il Khayriyada, Mekkadaygi Darul Hadis-il Khayriyada, ketta mudarislerden bugan. Mənabı kishi xan takdim qigan, Allah ta'layi hamdi sanalar ayitib, xacat khutbasda uqladigan. 22:39 duanu etkenden kin. Va baad deb durub, Al-wajiz fi aqidatis salafi salih kitabini oqit çixtim, va unu samarali kitab ikanini kordim, deyab. Muallif bu kitabda maqtauga sazavar bogan bi baha malumatlarini toplayan. U salafi salih itqadini musulman kishi asanlik bilan oqib, koplab malumatlari ege bolay digan darajada mufassal bayangiligan. Muqtasar deyab bizu, lekin bu kishini 23:11 tarifini qalignar, bu kushini bira etgan, gu ahligini qalignar. Asanlik bilan tishun, haribir musliman kushi asangina oqib, kop malumatike ige boladigan darajada, mufassal diganimiz king yaziligan. Yani, hakikatda bazı orunlari qaligayan busayiz, basqa sawal qamayda ushe masalada. Ushe darajada yaziligan. Lekin, bu asada muhtasar. Qisqartrib aligyan kitab. Lekin, baz masalarda, alhamdili kop masalarda, manashundi, basqa sawalga orun qamay digan, 23:40 amma insanlariga hitarli darija da bogan malamatda berib gitgan. Buk shaydiyabdi ki, min har bir musulmangi, alal khusus, manashirida khas satan ilim alayatkan talabalarga bu kitabni qoqib, undan faydan anishlarini tafsiyaklaman digabdi. Demek, bu kitab bizga sharai ilim talab qigan, bir az yana bir malamat alamiz, aqidadan bir ilim alamiz digan talabalarga, 24:12 oqishlikni va faydalanishini tafsiyakliyabdi. Bu shayq, Muhammadi bin Jamil Zaynu, bizga dimak tafsiyakliyabdi. Amma musulmanlarga etikken bosa, ulardishtan khas ilim alayikkan talebalarga khas ravisda tafsiyakliyabdi. Min Allah ta'ladan bu kitab bilan musulmanlarini fayda birishini, musulmanlarini faydalanitirishini, va onu bu kitabni yani. Ozu uchun halis qabul qilishini sorab qolamani deyibdir, bu kishi ozini. 24:42 Muqaddimasın tuyeti yabdi. Muallifni muqaddimasiga otadigan busik, muallif, rahimahullah, baqshana, xajat khutbasdan boshregan. Xajat khutbasi, biz boshreganimiz, inna alhamda lillah, nahmaduhu wa nasta'inuhu wa nasta'ufiruhu, wa na'udhu billahi min shururi anfusina, wa min sayyiaati a'malina, man yahdihi allahu fala mudilla lah, wa man yudlil fala hadiyala. 25:09 Wa ashhadu an la ilaha illa Allah wahdahu la sharika lah. Wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuluh. Ya ayyuha alladina amanu ttaqu Allah haqqa tuqatihi wa la tamutunna illa wa antum muslimoon. Ya ayyuha annasu ttaqu rabbakumu alladhi khalaqakum min nafsi wahidati wa khalaqa minha zawjaha. Wa batha minhuma rijala kathira wa nisa'a. Wa ttaqu Allah alladhi tasaaluna bihi wal arham. 25:39 Inna Allaha kana alaykum raqeeba. Ya ayyuha alladina amanu attaqullaha waqulu qawlan sadida. Yuslih lakum a'malakum wa yaghfir lakum dhunubakum. Wa man yuti'illaha wa rasulahu faqad faza fawzan a'zima. Amma ba'd, fa'inna astaqa al-hadees kalamu Allah. Wa khayra al-hadi Muhammadin sallallahu alayhi wa sallam. 26:06 Wa sharral umuri muhdasatuha wa kulla muhdasatin bidatun wa kulla bidatin dalalah wa kulla dalalatin finnar. 26:37 harbir kitabdi bashida, ta'lif qil ikgan paytda, kitab yaz ikgan paytda, kitabdi bashida, nikah khutbalarida, cumay khutbalarida, darslarda, maruzalarda, manashu khutba blan bashlaslikni tavsiya qilishgan, chuki bu peyvanbarimiz sallallahu alaihi salim, sunnat, bunu hadis kitablarimizda, sunnan kitablarimizda, musnad kitablarimizda sahih ruwayatman kiltirliyan bu manashu ruwayat. Bunda manasi, 27:07 Berce maqtaular Allah ki khastir, biz unga hamdu sana wa astagfarlar aytamiz, undan yardam sorimiz, nafslarimiz hamda yaman amanlarimizdan panaxtilimiz. Allah hidayat qiliyan kimsani adashtir uchi, adashtirgan kimsani hidayat qil uchi yoxdir. Min shiriksiz, yegani Allahdan ozga ilah yox, wa Muhammad unik bendasi wa elchisidir, dirib gu ahlik verima. Undan kin, 3-ta ayat dikiltir yapdi. 27:36 xatiste, xutbada, ey momunlar, Allahdan haqiqi suratta qorqinlar, faqat musulman boliyan xallaringizda gina, dunyadan otinlar. Bu, Alimran surasinin birizi ikkinchi ayat. Ikkinchi ayat, ey insanlar, sizlarini bir candan yeratkan, ve undan cuftini vucute kiltirgan, hamda u ikkaudan, kop erkek ve ayallarini tarqatkan Rabbinizden qorqingiz. Yena, 28:06 aralaringizda saval jawablarda ortaga nami salinadigan Allahdan qorqingiz, və qarndash uruqlaringiz bilan aralaringizni buzu arishlikten qorqingiz. Bundan saklaningiz. Albatda Allah ustingizda kuzatu uchib olgan zaddir. Nisa surasinin birinci ayat. Ey momunlar, Allahdan qorqinglar, toğru sozun sozlinglar. Shunda Allah islaringizni islah qiladi, və gunahlaringizni kechirad. 28:35 Kim Allah ka, unin peyamambariga itaat etse, bas u uluq baqdga erishibdi. Ahzab surasi, 70-71. ayet. Fa inna astagal hadis, kelamullah. Suzlarda en toğrusi. Bu, Allah dağlarınin kelamı, yani Qur'andır. Khayral hadiy, hadiy Muhammadin sallallahu aleyhi wa sallam. Yullarinin en yaxshisi, en fazilatlisi, Muhammad sallallahu aleyhi wa sallam. 29:07 ishlarini icida en yamani, butun hamma ishlarida, din ishlarini icida en yamani bidatlardir, chunki har bir bidat zalalat, va har bir zalalat isa dozaqdadir, cehannamdadir deyildi. Mana bu, xutbanı qiyandanki muallif bizga qarab xitab qiliyabdi ki, ayyuhal akhul muslimul aziz, muhtaram musulman bradarim, bu muhtasar kitab, 29:39 Salafi salih. Ahlusunna wal jama'a itqadi haqidi. Yani, salafi salih itqadidir. Itqadi haqidadir. Bugun kunda islam ummati turliqil guruq va jama'atlarga bölinib, perqa xalatda bolib get. Har bir jama'a uz aqidasi edavat qilib, uzini har bittasi biz toqrimiz deb turib, uzini oqilashlikga otib get. Va adamlarga bunarsa qiyallashib qal. 30:10 adamlarda mushkirlik todurda bunarsa. Yani haribir cemaat biz doğrumizdiydi. Sofular ham biz doğrumizdiydi, tarikatçilar ham biz doğrumizdiydi, xavarij, dünya qaraçta boganlar ham biz doğrumizdiydi, biyadaygi maturudiyilar ham biz doğrumizdiydi, ashariyilar ham biz doğrumizdiydi, biyada biz ham biz doğrumizdiyimiz. Yani hamma doğrumizdeyib durub, ozini şunakabir firqalarga, şunakabir guruhlarga, cemaatlarga bölnib gettiki bu kunda. 30:40 islam ummati, va har biri bu tohru deptirib ozina aqidasiya chakir yapdi, va amma insanlariga bu narsa murekke bub qaldi, chigellashib qaldi, va adamlar kimge er yashqini bilmeyi qaldi. Mana shu narsa deyabdi, mieni bu kitabni yazishgi ondad. Allah ta'layi hamd bolsin ki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallamda hadislarda xabar birilgandik, bu ummatli qida yashqirik hech qachan tohtab qamaydi, yashqirik uzulub qamaydi. 31:16 Yani, toğru yolda buganlarını, yolu kesilip qamaydı. Mənə şu taifa insanlar, qiyamat kunu gece, xaq üstüde, xidayat üstüde, müstahkem turub bar uğrar. Ular hiç qaçan tohtamaydı. Peyamber sallallahu aleyhi wa sallam ayetlər ki, La tazalu taifatum mi ummeti zahirin alal haqq, la yadurruhum man xadalahum, hatta ya'ti amrullah, wahum kazalik dillir. 31:47 Rahimuslim. Ummatimdicida bitti taifa, haq uzura, haqiqat uzura, bardawan bu barorad. Hic qachan yog bomaydi bu. Har daim davam etib barorad. Unu yardamsiz tashlap qoyilsa ham, ularga birar zarar yetmaydi. Hamma undan yardamini uzib, unga yardam bermestan unu bir chekez sixip qoyigan taxtirda ham, ularga hic kandaki zarar yetmaydi. Yani, ular tohtab qomaydi. 32:18 ular di yuli kesilib qamaydi, ular dametib baro uradi, hatta Allahnin amri keygini uyakchi. Allahnin amri, birdagi amrda, kupchilik alimlarimiz, qiyamat kecha dibi atishgan. Qiyamat kunu kecha, demek, bular ushe halatda damet urad. Vahum kazalik, ular manashu haq uzda davatda, haqt yed qazishlikda, dametib baro urad dedilar. Bashqa bir hadiste, imam Tirmizi rivayat qiyan hadiste, 32:50 Mesalu ummeti, mesalul matar. La yudra awaluhu khayrun, am ahiruhu dedlar. Meni ummetim, yamğır misalidir. Yamğırga uxşab kita. Unu bashi yaxshi mi, ya ki ahri mi, bilib bomaydi. Yani, yamğır yagay kampaytda, yamğırda birinç tushkan, yamğır faydali yamğır manfat itxizadim yergi, unumdar boladimi, unumdarligin saqla biradimi, ya unu ortasi mi, ya ki ahirda tushkanlarimi, 33:22 Unu bilib bu meyd. Yağmurda qaysibir yirgi faydali bulikgani biligin bilmaganimizdi, ummattam qaysibiri fayda berishligini bilib bu meyd digendir. U shani misalini peyambarimiz sahasam yağmurga uxshatgani. Ummatimizdi bu ummattin misalini yağmurga uxshatgani. Urmachilarda uqib diyabdi, zimmamizgi Rasulullah sallallahu alayhi salam alib digan, u kishini sahabalari, tabeyinlar ve ulargi yaxshlikben ergechgan kishilar tatbik etgan. 33:53 salam islamini lazim tutgay mubarak cema'ini biliş mas'uliyyat tushatdiyab bizgay. Yani, ummatda bahşimi, ahrimi, qaysibiri haqda. Ya ki, qiyamati qechi dami etibariyatgan, haq üzra bogan, taifa, qaysi taifa ikanliginin bilişligimiz uchun, biz qeyri qaytishimiz qerek, peygambar sallallahu aleyhi salam ya qaytishligimiz qerek. Peygambarimizin yanida turgan, zaberdas sahabalari ya qaytishligimiz qerek. Sahabalardi itayini mahkem ushligan, 34:25 tabi'inlariya qayt ishligimiz kirik. Tabi'inlardi yanadan aciramagan, ularda haq davatlarini alib turub, butun duniyaga tarqatgan, tabi tabi'inlardi, u shibbaytdagi imamlarimizni, ahli sunna imamlarimizni, salam itqatlari qandi boganligi haqdaygi, qatta masuliyat bizgi tushaydi. Zatan bu cemaat, cehannam azabdan xalas bogan bu cemaat. Bitti tayfi, najat tapladi manashi tayfi. 34:58 Va Allah tarafdan ular nusratlayangan, Allah tarafdan nusratlayanib qoyiligan. Va manashun arsani ahlusunna wal jama'at dib namlayangan, ahlul hadis dib namlayangan, ahlul asar wal ittiba dib sifatlayangan manashi jama'at. Firqatun najiyadib qilaydi basi hadislarda, manashi najat tapgan firqani, manashi firqa bulaydi. Ular kimlar? Manashi najat tapgan firqa, ahlul hadis digan, yoki, 35:28 Ittiba ahli digan kishilar kimlar bular? Ahli sunna wal cemaat kimlar bular? Bular Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam va u kishinin sahabalar yurgan yuldan yurgan kishilar xisaplamad. Bundan bashkasi maz. Hatta bizxam, kim borishna qadir xazir yukundayi, qanchi taifa, qanchi afirqalar busin, min biz toğurimiz dib ayetikgan buse, u biz toğurimiz digganlardi, ayetikgan geplari, qriyatgan ishlari, 35:58 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamga waqishun sahabalarini yurigan yuliga salishtirilad. Agar ushangi muafak boladigan bosa, ha, togriyikan dimiz. Yoxsa, bekar ayetirisilar dimiz. Chunki ahli sunna, firqatin naciya, Allah tarafdan kollangan ummet, nusratlangan ummet, ahlul hadis dip namlangan, ahlul asar wal ittiba dip namlangan bu taifa insanlar ve hadistagi. 36:28 qiyamat kunu gece, haq uzura davam etib barib, unga yardan ular da yardan sashab koygana ulariga zarar biralmi edigan, va Allahini amri kegini gece, manashun diya haq uzura davam etadigan taifa bolishligi uchun, Rasulullah sallallahu alaihi salam va u kushin sahabalari yurgan yuldan yurishlik girey bolad. Manashun munasabat bilan diyabdi bu kushi, Rasulullah sallallahu alaihi salamni hidayetlarina kol ma kol auladlari getkizib giygan, hamda imamliklariga, 36:58 sunnatki irgaçliklariga, ilmi adalatlariga guah bolingan zatlarinin kitaplardan ixtibas qildim. Oşa kitaplaridan ixtibas qilganin bir kitab var. Al-Muyassar fi Aqidati Salafi Salih deyan kitab. Al-Muyassar fi Aqidati Salafi Salih deyan kitab, Ahli Sunna wal Cema'i Itqadi Haqidagi, Qulay Qullanmadib nomlayan kitab, xali basib çıxilmayan. Bu qishini ozini yazayan kitaplardan bittasi. Oşa kitabdi iciden, 37:32 al-wajizni qisqartarib alishlikke, shashildim, diyat. Manashu, Peygamber sallallahu alayhi wa sallamini, yullarda yurib, ushilerde sunnatke ergeshgan, zatlardi, hamasini kitaplarda, ushilerde kitaplardan bir kitab yazgandim, ushe kitabda manashu qisqaci muhtasarini ajlatib aldim. Va butun, ammaga, kitabhanlarga, khususan hazırikundagi yuashlarga, islamga yangi kiretgan, 38:04 Ya ki, islamda yorubxan islam aqidasini bilmestan yorugan amma insanlarga, tushunub alishliyiga, aqidani tushunub alishliyiga, yardamchi bolishi yuchun, imkani bari ki, salaf imamlargan rayat qilingan shar'i lavzlarini kolladim, diyabdi. Salaf alimlarimiz qan daqa lavzlari kollagyan bosa, manashu aqida ilmimizda, o shilarini kolladim, yengil uslubda, qisqa cumlalarima yazishki haris boldim, diyabdi. 38:33 Yengil cümla va qisqa-qisqa lavzlar bilan ifadalaşka haragat qıldım. Çünki aqida ilmi, etqad ilmi birbiriga çamberças bağlangan, birbiriga birbirisiz buğmay digan zanjirga oxşaydi. Zanjir borishligi uchun, hamma halqasi, hamma halqalari birbiriga bağlangan borishligi kirek. Bitta cayda halqa uzulib qala digan bosa, zanjir xisablanmay, zanjir ikiye bölinib qala. Yani, butun boshli bir zanjir tasawur qala digan bosa, xammasi birbiriga bağlangan bolad. 39:05 Mənə şuna etiyabdi. Yəni, həbim məsi bir-birige bağlayngandir, deyabdi. Musulman kishi itqadini asasi qismin tushunmaydi iken, unu tafsilatlarını umman tushunmaydi. Yəni, bir-ləmci bogin narsasini tushunmaydi, yəni, asasini tushunmaydi, yəni, unu içige kirgan tafsilatlarını, yəni, ikir-çikirlarini umman tushunmaydi. Mənə şuna üçün, demək, mənə şi kitabdi yazishi harekat qıldım, deyabdi. Və, bəzi caylarda uzindan izah qoşdim. 39:38 Az caylada izah qoxtim. Va kitabda aharda faydalaniligan mambalarda bitta-bitta sanabottim. Hamasini sanabottim. Nimelardan kullandim, bu kitabda yaz ikkanda nimel, qaysi kitaplarda kullandim, bularda hamasini yazabottim. Va mukaddiman aharda, al-wajizni, yani bu kitabda aharga itqizgan, itkazishgan muvafaq qilayan Allah Ta'ala ge, hamdi sanalar, shukuranalar eyteman. Va bu kitabda musulmanlarinin buzuligan itqatlarini tuzatish. Ular uchun faydali bolishi, 40:08 və uzinin kitabı Qır'angə və Peyğəmbəri sallallahu alaihi wa sallam sunatlariga, qayt işlariga undovchi amil bolusini Allah ta'ladan sorab qolamandiyat. Allah ta'ladan xalis qabul qolusini və musulmaliga fayda qolusini umit qolamandiyat durub bu kitabini bitirgin. Allah ta'la bu kuxini gozal acirlariba mukafatlasin. Bu kuxi ozi xaziri gunda xam Istanbulda, xuraba yayinlarida, xuraba digan manan xuraba 40:37 matba, davat markezi bar, ushetta. Turkiyadaygi sanakli ahlusunna wal jamaa etqadiga davat qruvchi alanlarimizdan bittasi. Turkiyada Abdullah Yolchi debilinadi. Ukishini asli isimlari, nasablari, Abu Muhammad, Abdullah ibn Abdul Hamid, ibn Abdul Majid, Ali Ismail, al-Asari saplanadi. Ukishini Allah taala oz mağfirat qisin, oza, oz xumayasi saklasin. Birinci, 41:08 Muqaddimasi bu kitabda ilk yazilgan yeri 1416-ci il. Yani bundan 21-i ili aldin yazilgan ekin bu kitab. Shunye buradi mi? 1437-di damiz xazir. 1416. 20-i 21-i ili aldin yazilgan ekin. Inshallah, keyengi darsimizda manashu aqidani asasi qismiga, yani zaruri tariflariga kirib boshlayimiz bugun. Darsimizda muqaddima qismi boldi. Allah ta'ala bu darsimizda manfaatli darslardan ummatimizga, 41:39 Fuhayda Ali darslardan qılsın. Wallaha a'lam. Wa akhiru da'wana anilhamdulillahi rabbil alamin. Subhanika Allahima bihamdik. Ashadu an la ilaha illa anta astaghfiruka atubu ilayk. Wassalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu.