نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillah. Wassalatu wassalamu ala Rasulillah. Wa ala alihi wa sahbihi wa man walah. Amma ba'd. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Hurmatli mu'min brotherlar. Bu sohbatimiz, Shamayili Muhammadiyadan, Utkan dersimiznin davamı bulub, 22. dersdir. Bu dersimizda, 0:28 Paygambar sallallahu alayhi wa sallamnin ibadatlarini bayon ito uchibabdayi hadislar bilan imkan qadar tanishib chqamiz. Qala haddathana Abu Quraibin Muhammadu ibn al-Alaq qala haddathana Waqi'an shu'bata an Abi Hamza, an Abi Jamra, an Ibn Abbasin qal, kanan nabiyyu sallallahu alayhi wa sallam yusalli min al-layli thalatha asharata raka'a. 0:54 Ibn Abbas, raziyallahu anhu, dan ruwayat qilin adaytadalar ki, fayganbar, salallahu alayhi wa sallam, ki chasi un uchrakat, yani tahajjud namazı uqridilar. Qala haddathana Qutaybatu ibn Sa'id, qala haddathana Abu Awana, an Qatada, an Zurarata ibn Awfa, an Sa'ad ibn Hishamin, an Aishata, anna nabiyya, salallahu alayhi wa sallam, kana idha lam yusalli bil layli. 1:23 Man'a'ahu min dhalikan na'umu aw ghalabadhu a'inahu salla minal nahari thintaya asharata raka'a. Aisha namiz raziyallahu an hadan ruwayat qilinada ayitadilar ki, agar paygamar sallallahu alihi wa sallam uxlab qalib tahajjud namazı uqumagan bulsalar, kunduzuda un iki rakat nafil uqub qoyaridilar. Mulla liqari ayitadilar ki, bu hadistan nafs. 1:53 Bu namazni bütullay tarq qilişke organib qalmasligi uchun, nafil namazni qaza qilib uqish caizligi, belki sünnatligi kilib çikadi disak, xan yangilişken bolmaymiz, didilar. Suzlarinin davamı da itadilar ki, imam Abu Hanifa bu hadistan keçesidagi nafil namaz 12 rakat bolishini istinbat qilgan ikanlar. 2:18 Qala hadathana Muhammad ibn al-Ala qala anba'ana Abu Usama ta'an Hishamin, ya'ani ibn Hassan, an Muhammad ibn Sirina, an Abi Hurayra, anin Nabi, sallallahu alayhi wa sallam, qal. Iza qama ahadukum min al-layli, fali yaftatih salatahu biraqaatayni khafifatayn. Abu Hurayra, raziyallahu an hudan, ruwayatq lina da'i tadlarki, faygambar, sallallahu alayhi wa sallam, a'i tadlarki. 2:48 Agar sizlarnin beringiz ki chasi turub tahajjud namazu qumakchi bulsa, namazana awal yingil gina iki rakat bilan boshlasin. Qala haddathana Qutaybatu ibn Sa'idin an Maliki ibn Anasin qal Haq. Qala wa haddathana Ishaq ibn Musa. Qala haddathana Ma'nun. Qala haddathana Malikun an Abdullahi ibn Abi Bakr. An Abihi an Abdullahi ibn Qais ibn Makhramata akhbarahu. 3:16 An Zayd ibn Khalidin Al-Juhani. Anahu qala la armuqanna salata Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam fatawassaddu atabatah. Aw fustatah. Fasalla Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam raka'atayni khafifatayni. Thumma salla raka'atayni tawilatayni. Tawilatayni tawilatayni. Thumma salla raka'atayni. Wahuma duna allatayni qablahuma. Thumma salla raka'atayni wahuma duna allatayni qablahuma. 3:47 Thumma salla raka'atayni wahuma duna allatayni qablahuma. Thumma salla raka'atayni wahuma duna allatayni qablahuma. Thumma utar. Fadhalika thalathu ashrata raka'a. Anas ibn Malikdan wa Zayd ibn Khalid al-Juhani'dan ruwayat qilingan hadista itadilar ki, Fayganbar sallallahu alayhi wa sallamnin namazlarini kuzatish maksadida, astanalarida, rawi shakqilib, yaki chadarlarida yattim. 4:17 Shunda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam iki rakat yengil namaz okudilar. Son iki rakat uzun namaz okudilar. Son yana iki rakat namaz okudilar. Bunusu awalgisidan qisqaraq idi. Kin yana iki rakat namaz okudilar. Bunusu ham awalgisidan yengil raq buldi. Son yana iki rakat namaz okudilar. Bu ham awalgisidan qisqaraq buldi. Son yana iki rakat namaz okudilar. 4:45 Bu ham awalgisidan qisqaraq buldi. Son yana iki rakat namaz okudilar. Bu ham awalgisidan yengildiraq buldi. Keyin isa vitir namazini okudilar. Hammasi bulub un uch rakat idi. Bu hadista aslanalarda, yaki chadarlarda digan ikkilanish utdu. Albatta bu rawilarnin birdandir. Chunki wakiyani uz basidan kechirgan adam ikkilanishi amr mahal. Mulla ali qari aytadilar ki, bu wakiya seferda bulgallarda. 5:15 yani Peygamber sallallahu alaihi wasallam seferde bolgallari da, qadir ayallardan xali bolganda, u qadirnin astanasi da, Peygamber alaihi salamnin ibadatlarini kuzatish uchun, bu sahabi yaqin kilgan idilar. Chunky, u ayallar uchun manzilgah bolib, u zatnin ibadatlarini uylari astanasi da turub kuzatish naqilay orindir. Iki rekat yengil namazu uqub tahajjudni baslashlarinin hikmati, 5:45 Insan, agar bir iske kirishse, yengil raq amal qilib, uzuna astasi ikin bu iske adatlantirib varsa, malallanmay davam ittirishi mumkin. Bu hadista yana bir bar sahabalarinin, peygamber sallallahu aleyhi wa sallamnin sunnatlarga bolgan ishtiyaklarini shahidi boliyatmiz. Albatta bu Allah ta'alanin fazli karamidir. Allah ta'aladan mana shunday fazli karamini surab, sunnatlarga ergesha digan bolaylik. 6:16 Va sunnatlarina bayanqlib birilsaham qlaqiga kirmay digan, va ishtgan daham shummay digallardan bulmaylik. Qala haddathana Ishaq ibn Musa, qala haddathana Ma'nun, qala haddathana Malikun, an Sa'id ibn Abi Sa'idin il-Maqburi, an Abi Salamat ibn Abdurrahman, annahu akhbarahu annahu sa'al, annahu sa'al Aishata radiyallahu ta'ala anha. 6:41 Qayfa qanat salatu rasulillahi sallallahu alihi wa sallam fi ramadan, fa qalat ma qana rasulillahi sallallahu alihi wa sallam li yazida fi ramadan wala fi ghayrihi ala ihda ashar rak'a. Yusalli arba'an, la tas'al an husnihin wa tulihin. Thumma yusalli arba'an, la tas'al an husnihin wa tulihin. Thumma yusalli thalathan. Qalat a'ishatu radiyallahu ta'ala anha, 7:11 Qultu ya Rasulallah, atanaamu qabla an tutir, faqala ya Aisha, inna aina yatanaman, wala yanaamu qalbi. Abu Salama ibn Abdurrahman dan ruwayat qilin adi, u zat Aisha raziyallahu anha dan, Peygamber sallallahu alayhi wa sallamnin Ramazan ayidagi namazlari qanday bulgan edidir suragan ekellar. Shunda Aisha raziyallahu anha aidgan ekellar ki, 7:38 Rasulullah sallallahu alaihi wasallam Ramazan ayidehan, undan boshqa aylardahan, onbir rakattan artiq namaz uqumas edilar. Awal tort rakat namaz uqur edilar. U namaznin qirayi wa uzulligi haqda asla suramay quya verin. Kin isa yana tor rakat namaz uqur edilar, bunusini ham qirayi wa uzulligi haqda suramay quya verin. Son uch rakat uqur edilar. 8:05 Ayisha itadilar ki, min ey Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam, vetir uqisdan awal uqilaysizmi didim. Uzad, ey Ayisha, iki kuzum uqilaydi, amma qalbim uqilamaydi didilar. Mulla liqara itadilar ki, peygamberlarnin khususiyatlaridan, agar uqilasalar, ularnin kuzlari uykuda bolib, qalblari uyqaq boladi. Cunki ularnin qalblari Allah da'alanin hidayati ila daima uyqaq, 8:35 Bun danki ingi hadis, qala haddathana Ishaq ibn Musa, qala haddathana Ma'nun, qala haddathana Malikun an ibn Shihabin, an Urwata, an Aisha, radhiyallahu anha, an Rasulallahi, sallallahu alayhi wa sallam, kana yusalli min al-layli, ihda'ashara rak'a, yu'tiru minha bi wahida, fayda'a faragha minha, ittaja'a ala shiqqihi al-ayman. Bu hadis Aisha, radhiyallahu anha, dan ruwayat qilana daytadlar. 9:03 Rasulullah s.a.v. kiçesi un bir rekat namaz uqub, bir rekat vitir uqur idilar. Kin ibadattan boshesalar, un tamallar bilan yon boshlab yatar idilar. Awalgi derslarimizda, bamdat namazinin sunnatini uqugallaradan kin, un tamallar bilan yon boshlab yatar idilar, farzga takbir aytilsa, darhal urunlardan turub, farz namazini uqugani masjidga chqib kitar idilar, dib, ham utgan idi. 9:32 Bundanki ingi hadis, qala haddathana ibn Abii Umar, qala akhbarana ma'nun an Malikin an Ibn Shihabin Nahwa. Qala haa, haddathana Qutayba an Malikin an Ibn Shihabin Nahwa. Ibn Shihab tanham shu hadis, ikta isnat bilan ruwayat qlinganikan. Bundanki ingi hadis, qala haddathana Hannaadun, qala haddathana Abul Ahwasi an Il-A'mash, an Ibrahima an Il-Aswadi, an Aishata qalat. 10:02 Qala hadathana Mahmud ibn Ghaylana, qala hadathana Yahya ibn Adama, qala hadathana Sufyanu al-Thawri, anil a'mashi nahwahu. A'mashi rahimahu Allah dan ham, 10:31 shukabi hadis riwayat qilingan ikan. Mulla Ali Qari bu hadisinin sharhida itadilar ki, bu hadislardagi rakaatlarinin ixtilafli bolishiga sabab, awalanbar, bu hadislarda bayan qilingani vittir namazinin har turu caizligi ayan bolisa, soy, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, bitaplik caqlarida azraq uqigalliklarini, ya ki, namazinin sifatida farklar boligalligi, 11:00 Masalan bir keceda rakatlari az bolib, uzun qiraat qilgalliklarini, vayana bir keceda isa bunin aksini qilgalliklarini han, tushunish mumkin. Vitr namazı haqida Peygamber sallallahu alaihi wasallamdan manashunday harxil ruwayatlar bolgalligi uchun, vitr namazı ulamalar ortalara da ixtilafli masalalardan xisablanib, unin hukmida, rakatlarida, kunud duasini okuladigan urunda, 11:30 u doanin sifatida ham ixtilaf qilishadi. Masalan bazı birlari vitr namazini sunnat desalar, boshqa birlari yese vacib dedilar. Rakatlarga kilsak ham, unin eyn azi bir rakat boladi dedigan ulamalar ham bar, hanafi ulamalar ham bu masalada boshqa turib vitrnin hukmi vacib, va u uch rakattan ibarat namaz bolib, unda iki rakattan sun salam birish jayiz emas. Balki, 11:58 uch urakatini tola uqub bolgachi salam biriladi, qunut duasi isa rukudan awal uquladi, didilar. Fiqh kitablarda vitr namazini uqlaştan awal uqish lazim. Amma kimda kim vitrini bamdatdan awal, yani vitr uchun bilgilangan vaqtinin en aqirgi vaqtida uqishni xaklasa, uja vaqtda uyganib, unu uqishni uddastan chika alsa, bu cuda ala ishtir. 12:26 Lekin, uzige ishanmagan adam, manashi waqta uyqana almay digan shaxs bunday qilishi caiz imaz. Shunu ham ayitib uchikirak ki, tahajjud namazini uqi digan kishi vitrini kechiktirib, ahirgi waqtida uqishikirak. Salaf salihlar adata tahajjud namazini uqu bulgach, vitrden son dua tazarruge azgina waqt qaldirib koyarikallar. Chunki dualar icabat boladigan waqt sahar waqtidir. 12:56 Yaqub aleyhis salamnin uğullari uz qilmishlariga pushayman bulib, atalaridan Allah ta'ala ge dua qilib, tawbelarini qabul qilishini ular uchun Allah ta'aladan surab birishlarini iltimas qilgallari da, atalar Yaqub aleyhis salam, sizlarga Rabbimdan hali kechirim surab biraman dedilar. Ibn-i Kasir rahimahullah tafsir kitablari da, bu duanı sahar vaxtiga kechiktirgan edilar dib, tafsir qilgan ikallar. 13:26 Goya Yaqub a.s. sahar waqtida sizlarga Rabbimdan kechirin sura biraman digan edilar. Manabunday tahajjud, vitir, wa saharda qilingan dualarning manfaatlarini, shu ibadatni uzda mujassam qilgan, wa bardavam qilib kilayatgan mumillar gina biladilar. Albat tonday mumillar icimizda as emaslar. Lekin, bu ibadat haqda hech bosh qatirmagan, bu ibadattan xabar bolmaganlar ham yok emaslar. 13:56 Allah Ta'ala barchalarimizga tawfiq atayitsin. Hazirgi uqubu otulgan ruwayatlarda ham, va boshqa ruwayatlarda ham gelisca, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam kecalari turub, uzun ibadatlar qilaridilar. Bazir ruwayatlarda isa, kub ibadatlar qilgallaridan kin, ahla ayallarini ham ibadat uchun uygataridilar. Yana boshqa ruwayatlarda gelisca, Umar raziyallahu anhu ham, kecalari uzun ibadatlar qilib, 14:25 bamdadga yaqin qalganda ahil ayallarini namazga uyqatar ikallar. Indi bu nafil namazlar uchun uyganib, duayi tazarular qilish uyaqta tursun, bamdad namazige kongurakli saatlar vasitasi ilaham uygana almayadgan, ya ki zorga uyganib, son qalmishige khatirlarini ayiblay digan irgaklar, pishvalarinin ahvallarini korb qoyisillar, va ulardan ornak alsillar. 14:52 Qalbida ibadat maksadi bolgan banda Allah Ta'alanin inayati ila kecalari ozu turub ibadatlar qiladi. Wa oz qaramagda gilarga ham manashunda yakshiliklarini rawa korub, ularini bunda ibadatlarga carlaydi. Qala haddathana Muhammadu ibn al-Muthanna, qala haddathana Muhammadu ibn al-Jafar, qala anba'ana shu'batu an Amri ibn murrata an Abi Hamzah, rajulum min al-ansari an rajulin, 15:22 Man bani Abasa an Huthayfata ibn al-Yaman. Radhiya Allahu anhu anahu salla ma'a Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam min al-layl. Qal falamma dakhala fi s-salati qala Allahu akbar dhul malakuti wal jabaruti wal kibriyai wal azama qala thumma qara al-baqara thumma raka'a ruku'ahu nahwan min qiyamih. Wa qana yaqulu subhana rabbi al-azim subhana rabbi al-azim. 15:50 ثم رفع رأسه فكان قيامه نحوا من ركوعه، وكان يقول لربي الحمد لربي الحمد ثم السجد، فكان سجوده نحوا من قيامه، وكان يقول سبحان ربي الأعلى سبحان ربي الأعلى، ثم رفع رأسه فكان ما بين السجدتين نحوا من السجود، وكان يقول رب اغفر لي رب اغفر لي حتى قرأ البقرة وآل عمران والنسى والمائدة، 16:19 Shu'batun alladhi shakka fil ma'ida wal an'am qala Abu Isa wa Abu Hamza ismuhu Talhatu ibn Zayd wa Abu Hamza al-Daba'i ismuhu Nasr ibn Imran. Bu hadis Huzayfa r.a.dan ruwayat khalanadi. Uzad paygamber s.a.w. bilan bir yalikta bir kecha namaz uqigani kallar. Huzayfa itadilar ki, Rasulullah s.a.w. namazga kirish kallarda, 16:49 Allahu akibar dhul malakuti wal jabaruti wal kibriyai wal azama dedilar. Kinisa, Bakara surasini uqudilar. Soynq bana shu qiyam muddati cha ruku qilib turdilar. Rukulara da, Subhanarabbi al-azim dedilar. Soynq baslarini rukudan kotarib, shu ruku mqdari cha tik turdilar. Shunda Rabbimgi hamdlar bolsun, Rabbimgi hamdlar bolsun dedilar. Soynq sajda qildilar. 17:18 Sajdaları ham qiyamlari barabariche buldi. Sajdada, Subhana Rabbi al-a'la, Subhana Rabbi al-a'la, didilar. Soynboshlarini sajdadan kotardilar. Iki sajdanin ortasi dahan, chamasi sajda muddatiche turdilar. Vabu waqta, Rabbi ghefirli, Rabbi ghefirli dib, hatta, Bakara, Ali Imran, Nisa, Maida, wa An'am suralarini uqdilar. 17:48 Maida bilan An'am surasini zikir qilin ishida rawiyilardan Shoba isimli kishi shat qiladilar. Abu Isa Tirmizi aytadilar ki, Abu Hamza nin ismi Talhat ibn Zaid, Abu Hamza al-Zaba'i nin ismi isa Nasr ibn Imran idi didilar. Manabunda ibadatlarini bugungi kunda bizlar xayalga sigdira alishimiz mumkunu, amma amalda bulishiga ishanishimiz qiyin. 18:18 bir temirini alib, boshqa bir temirgi bir mertib olsahan urib qoygin. Adamlar seni temirci tip ataydilar digishar ikan. Imam-i Ahmad ibn Hanbal rahimahullah hadisnin mutabaati shawahidlarini qoshib xisab qilinganda bir milyon hadis yadlagan ikallar. Va qanday sunnat ishtikan bolsalar, ushe sunnatki hayatlarida bir mertib olsahan amal qilib qoygan ikallar. 18:45 Qala hadathana Abu Bakrin Muhammad ibn al-Nafi' al-Basri. Qala hadathana Abdus Samat ibn Abd al-Warithi. An Ismail ibn Muslim al-Abdi. An Abil Mutawakili an Aisha radiyallahu anha. Qala qama Rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam bi ayatin min al-Qur'ani layla. Bu hadis Aisha radiyallahu anha dan ruwayat qilana daytad al-arki. Hayganbar sallallahu alayhi wa sallam burki cha. 19:16 Qur'andan bir ayatni uzni uqib namaz uqib chiktilar. Yani, keceni faqad bir ayatni uzni takrar qilishlik bilan triltirdilar. Mullali Qari aytadilar ki, bu hadisni imam An-Nasai wa ibn Majja sunanlarida, Abuzar raziyallahu anhu dan rivayat qilgani kallar. Abuzar raziyallahu anhu aytadilar ki, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam kecelardan bir kece turub, 19:44 Taing atkyunge qadar bir ayatni uzini gina namazlarida uqib çıxdilar. Fa, shu ayatni uzini qiyamda ham, rukuda ham, sajdada ham uqidilar. Qawm uzatdan qaysa ayat edi udeb surashti. Shunda uzat uxbu ayatni uqidilar. Bu ayat ma'ida surasinin aqirgi ayatlaridan bolib, manası, 20:13 Agar ularna azablasayn, ular senin aciz bandalarin. Agar ularna maghfirat qilsayn, albaktasin uzin qudrat, hikmat egasidirsan. Ummatlari uchun mihruban boligan paygamber a.s. ular uchun can kuydurib. Ularna Allah ta'ala dozak atashidan asrashini umit qilgan halda, en gozal wa chirali adab bilan Allah ta'ala ge iltijalar qilgan edilar. 20:43 Qala hadathana Mahmud ibn Ghaylana, qala hadathana Sulaiman ibn Harbin, qala hadathana Shu'batu an Al-A'mashi, an Abi Wailin, an Abdullahi ibn Mas'udin qal. Qala sallaytu laylatan ma'a Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam, falam yazal qa'iman, hatta hamamtu bi amri su'im. Qila lahu wa ma hamamta bih. Qala hamamtu an aq'uda wa ada'an Nabiyyat sallallahu alayhi wa sallam. 21:12 Abdullah ibn Abbas raziyallahu anhudan ruwayat qilin adaytadilar ki, bir kece Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam bilan namaz uqudim. U zat qiyamda turavirdilar. Hatta min yaman ishqilishini uylab qaldim. Abdullah ibn Abbasdan u nima ishidi deb sorashti. Shunda u kisha itdilar ki, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamnin namazda uzlarini tanha qaldirib, uzum uldirib almagchi bulgan idimda didilar. 21:42 Qala hadathana Sufyanu ibn Waqi'i, qala hadathana Jarirun anil a'mashi nahwa. Bu haditham awal gi hadithni a'inan uzidir. Undanki gi hadithki utamiz, qala hadathana Ishaq ibn Musa al-Ansari, qala hadathana Ma'nun, qala hadathana Malikun an abin Madhr, an abi Salamata, an Aishata radiya Allahu ta'ala anha. Anna nabiyya sallallahu alayhi wa sallam kaana yusalli jalisan fayaqra wa huwa jalis. 22:12 Fa ida baqiya min qira'atihi qadra ma ya kunu thalathina awa arba'ina ayah qaam fa qara'a wa huwa qa'imun thumma raka'a wa sajad. Thumma san'a'a fi raka'ati thaniyati mithla dhalik. Aisha raziyallahu anha dan ruwayat qilin adayta dilar ki, fayganbar sallallahu alihi wa sallam uturib namazu quridilar. Va shu ulturigan hollatta qira'at qilaridilar. Agar qira'at laradan uttiz. 22:40 Yaqi qirq ayat qalgan bulsa, urullardan turub alub, usha ayatlarını uqub, sulm, ruku, sajdaqlar idilar. Manashu tariqani ikkinci rakatta han takrar idardilar. Qala haddathana Ahmad ibn Mani'a, qala haddathana Hushaymun qala anba'ana Khalidun il-Hadda, an Abdillahi ibn Shaqiqin qal, sa'altu Aishata radiyallahu anha an salati Rasulillah, salallahu alihi wa sallama an tatawu'ihi, faqalat, 23:11 kaana yusalli laylan tawilan qa'iman wa laylan tawilan qa'idan fa iza qara'a wa huwa qa'imun raka'a wa sajad wa huwa qa'imun wa iza qara'a wa huwa jalisun raka'a wa sajad wa huwa jalisun 23:40 Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, gah kecası uzaq waqt tik turgan halatta, bazı kecalara desa, uzaq waqt uldurgan halatlara da namaz uqor edilar. Agar tik turgan halatta qiraat qilgan bulsalar, tik turgan halara da ruku wa sajdaqa barar edilar. Agar uturib qiraat qilgan bulsalar, shu halatta ruku wa sajdaqlar edilar. 24:08 Nafil namazlarda namaz uqiguchi uz xtiyaridadir. Xaxlasa u turub uqidi. Xaxlasa tik turub uqidi. Lekin, u turub uqishning tik turub uqishdan ajri azraq boladi. Mulla ali qara aytadilar ki, nafil namazı xtiyari namaz. Lekin ulamalar, ki chasida uqiladigan nafil tahajjud namazı, payganbar sallallahu alaihi wa sallamga ham xtiyari mi? Ya ki u zatka, 24:37 wajib bol gammadi ded, bu masalada baxs yuritgallar. Wa ortalarda ilmi minazaralar bolibotib, iki xil fikirgi kelgallar. Bir taifa ulamalar bu baxstan kelik chqib, bu namazni paygambar a.s.g. ham nafildir dedilar. Ikinci taifa isa, bu namaz uzadka wajibdir dedilar. Iki taifani hujjatlara ham, bir gina ayat bolib, u ushbu ayatdir. Wa minal layli fatahajjat bihi, 25:06 Nafilatallak. Bu iki taifa birgina ayattan bir-birige qarama qarishi bolgan hukumni qanday qilib olganliklar haqda, batafsil soz yurutish uchun, Allaho da sohbat kurushimiz kirak bolad. Tahajjud namazinin fazilat haqda, manashunday kub hadislar kilganlik uchun han, ulamalar bu namazni nafillarinin ying afzali didilar. Qala haddathana Ishaqubni Musa al-Ansari, qala haddathana Ma'nun, qala haddathana Malikun Anibni Shihabin, 25:37 An is-sa'ib ibn Yazida, an il-muqallab ibn Abid, wa da'ata an hafsa ta zawji n-nabi, sallallahu alayhi wa sallam, qalat, kaana rasulullah, sallallahu alayhi wa sallam, yusalli fi subhatih qa'idan, wa yakra'u bis surati wa yurattiluha, hatta takuna atwala min atwala minha. Hafsa, raziyallahu an hodan, ruwayat qilana da'ita dilarki, rasulullah, sallallahu alayhi wa sallam, nafil namazni utrubhan, 26:07 oqir yedilar, kin, shu halatta bir surani oqisalar, shunday tartil bilan oqir yedilar ki, hatta bu sura, uzdan uzun bolgan suralardan han, uzungi oqshat getardi. Tartilning manasta mullali qari shunday marhamat qiladilar. Ayatlarning harflari, harekatlari, vasukullari, anig varavshan bolub, harflarning makhraj vasifatlari bilinishi, hamda ayatlarning mazmun manalargi itibar birmaqdir. 26:37 Va yana tartil xariflarna tohru tarafuz qilib, vaqflarga ahamiyat birishtirdigan, baz ulamalarinin sozlari ham bar didilar. Qala haddasana al-Hasan ubn-Muhammad az-Za'farani, qala haddasana al-Hajjaj ubn-Muhammad, an ibn-Jurayjin, qala akhbarani Uthman ibn-Abi Sulaiman, anna Aba Salamat abn-Abdurrahman akhbarahu, anna Aishata radiyallahu ta'ala anha akhbarathu. 27:06 Amna nabiyya sallallahu alayhi wa sallam lam yamud hatta kana aktharu salatihi wa huwa jalis. Aisha radiyallahu anhodan ruwayat qilin adaytadilar ki, peygambar sallallahu alayhi wa sallam ghafot edishilardan awal kub namazlarini uturub uqidiyan bulub qolgan idilar. Bu hadisini imam muslim sahihilarda, ahmad musnadlarda, imam nasai sunanlarda ruwayat qilgan ikallar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam 27:36 qalib qalib qalib qalib qalib qalib qalib 28:05 muumillardan bulishmizna nasibu ruzu ailashinatilab qalamiz. Wa akhiru da'wana anilhamdulillahi rabbil alamin. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu.