نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil Alamin. Wassalatu wassalamu ala khayri khalqihi Muhammadin. Wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Wa ba'd. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Hurmatli mu'min bradarlar. Bu Shamaili Muhammadiyadan yigirma bishinci darsimiz bulut. Bu darsta qiraat babadagi hadislarini uqimiz insha'Allah. 0:30 Babu ma ja'a fi qira'ati Rasulillah, salallahu alayhi wa sallam, wa fihi thamaniyatu ahadith. Rasulillah, salallahu alayhi wa sallam, nin qira'at la ra'haqda qibab bu babta saqsta hadis ruwayat qringan. Brinchi hadis qala hadathana Qutaybatu ibn Sa'id qala hadathana laythu an ibn Abi Mulaykata an Ya'la ibn Mamlak annahu sa'ala Umm Salamata an qira'ati Rasulillah. 0:59 Sallallahu alayhi wa sallam. Fa idha hiya tana'atu qira'atan, mufassaratan, harfan-harfa. Ya'ala ibn mamlakitan ruwayat qilin adi, uzad, Ummu Salama r.a.dan, Paygambar sallallahu alayhi wa sallamnin qira'atlara haqada sura gani kallar. Ummu Salama r.a.dan, Paygambar sallallahu alayhi wa sallamnin qira'atlara, harbir harfa, aniq-aniqbul gani didib, sfatlab bir gani kallar. 1:30 Qala hadathana Muhammad ibn Bashar, qala hadathana Wahb ibn Jarir ibn Hazimin, qala hadathana Abi Anqatada. Qal, waqultu li Anas ibn Malikin kayfa kanat qira'at Rasulillah sallallahu alayhi wa sallam. Qala madda. Qatadadan rawayat qilin adaytadilar ki, Anas raziyallahu an hudan, payganbar sallallahu alayhi wa sallamnin qira'atlar qanday bolgan ididib suradim. Shunda uzad, madlik bolgan idididilar. 1:59 Qala hadathana Ali ibn Hujrin, qala hadathana Yahya ibn Sa'idin al-Amawi, an ibn Jurayjin, an ibn Abi Mulaykata, an Ummi Salamata qalat. Qala hadathana Ali ibn Hujrin, qala hadathana Yahya ibn Sa'idin al-Amawi, an ibn Jurayjin, an ibn Abi Mulaykata, an Ummi Salamata qalat. 2:29 Maliki yawmiddin. 2:59 bir ayatni ozdan ki ingi ayatka kushub okumastan, belki, har bir ayatnin ahirida tohtar ikallar. Lekin bu hadistan, har ayatda tohtash shartligi kilib chikmaydi. Chunki, qiraat mutakhassislari, Peygamber sallallahu alaihi wasallamning manabunday okuslaridan maksat, ummatlarga ta'lim birish bolgan edi dedilar. Yani, har bir ayatnin nihayasini bilgilab birish uchun manashunday okugan edilar. 3:29 Qala hadathana Qutaybatu ibn Sa'idin, qala hadathana Al-Laythu an Mu'awiyyata ibn Salihin, an Abdullah ibn Abi Qaysin qal. Sa'altu Aisha, radiyallahu anha, an qira'atin Nabi, sallallahu alayhi wa sallam, akaana yusirru bil qira'a am yajhar? Qalat, kullu dhaliki qad kan, yaf'alu qad kan, rubbama asarra warubbama jahar. Faqultu, alhamdu lillahi alladhi ja'ala fil amri, 3:58 Abdullah ibn Abi Qaystan ruwayat qilinada aytadilar ki, Aisha raziyallahu anhadan, paygamar sallallahu alayhi wa sallam, qiraatni sirri qilar midilar, ya ki jahri midib surasan, u zat aytadilar ki, ikisini ham qilar edilar. Qah sirri, qah jahri. Shundamin, dindakin qili qilgan Allah ka hamdi sanalar bolsun didim. 4:24 Qala hadathana Mahmud ibn Ghaylana, qala hadathana Waqi'un, qala hadathana Mis'arun, an abil Ala'il Abdi, an Yahya ibn Ja'data, an abi Hani. Qalat, kuntu asma'u qira'atan nabiyi, salallahu alayhi wa sallam, bil layli, wa ana ala arishi. Ummu Hani, raziyallahu anhuadan, ruwayat qilin adaytadilar ki, min kichasi chaylamda turub, ayganbar alayhi salamnin qira'atlarini ishtganman. Mullali qaraytadilar ki, 4:54 Yani seferde bulgallarida, sayaballara astida turib, peygambar sallallahu alaihi wasallamnin qiraatlarini ishtgan ikallar. Bushka ruwayatta isa tuşakilarda yatib, yana bir ruwayatta surularda yatib, u zatnin qiraatlarini ishtgan ikalliklarini bayan qilinada. Qala haddasana mahmudu ibni ghaylana, qala haddasana abu dawuda, qala anba'ana shu'batu an mu'awiyata ibni qurrata qal, sami'atu abdallah ibni mughaffalin yaqul, 5:24 Rua'aytu nabiyya ala naqatihi yawma al-fatahi wa huwa yaqra. Inna fatahna laka fataham mubina liyaghthira laka allahu maa taqaddama min dhanbika wa maa ta'akhar. Qal faqara wa raja'a. Qal wa qala Mu'awiyatu ibn Qurra laula an yajtamia al-naasu alaya la'akhathu lakum fi dhalika as-sauti aw qala al-lahni. Mu'awiyatu ibn Qurra dhan ruwayat qalana da'ita dilarqi. Abdullah ibn Mughaffal dhan ishtim. 5:54 Uzad aittilar ki, men, Makka fath qilingan kunda, baygambar sallallahu aleyhi wa sallamna, tuyalar ustuda turub, uxbu ayatna, inna fathahna laka fatham mubina, liyagthira laka allahu ma taqaddama min dambika wa ma ta'akhar, ayatna uqigalliklarini korganman. Uxanda madlarini uz urniga qoyub, qirayli qiraat qilgani idilar. Mu'awiyatibna qurra itadilar ki, 6:22 Agar adamlar atrafimga tublanib kitishilari xafib bulmagandi edi, minham usha awazda rawishak qilib, yaki usha ahangda uqubbirgan bulardim. Qala haddathana Qutaybatu ibn Sa'id, qala haddathana Nuhu ibn Qays al-Haddani, an Husami ibn Miskin an Qatadata qal, ma ma'afallahu nabiyyan illa hasan al-wajhi, hasan as-sawti, wakana nabiyyikum hasan al-wajhi, hasan as-sawti. 6:51 Qatadadan da ruwayat qilinada u zat ayta dilar ki, Allah ta'ala xaysiki paygambar na xalqiga ilchi qilib yubargan bolsa, albat da unga qirali yuz wa gozal awazni in amitgan. Sizlarnin paygambaringiz ham anashunday qirali yuz wa gozal awazli bolgan idilar. Wa u zat qiraatlar da artxamad qilmay okur idilar. 7:18 Qala hadathana Abdullah ibn Abdurrahman, Qala hadathana Yahya ibn Hassan, Qala hadathana Abdurrahman ibn Abi Zinad, An Amri ibn Abi Amrin, An Ikrimata An ibn Abbasin, Radhiya Allahu Anhu Ma Qal. Qanat qira'atun Nabi, Rubba Ma Yasma'uha, Man Fi Al-Hujrati, Wa Huwa Fi Al-Bayt. Abdullah ibn Abbas, Radhiya Allahu Anhu Ma Dan, Ruwayat Qilana Daytad Al-Arki, Fayganbar Sallallahu Alaihi Wasallam, Nin Qira'at La Rana, Qahuda, 7:47 hujuradagi kishiham ishtar edi. Bahalan ki uzad, uylarda qra'at qlar edilar. Babu ma ja'a fi buka'i Rasulillahi sallallahu alihi wa sallam wa fihi sittatu ahadith. Rasulillahi sallallahu alihi wa sallamnin yiglashlarini bayani haqadagi bab. Bu babda altita hadis ruwayat qalunadi. Qala hadathana Suwaydu ibn Nasrin, qala anba'ana Abdullah ibn il-Mubarak, Anhammadi ibn Salamata, 8:16 An thabitin, an mutarrifin, wa huwa ibn Abdullahi ibn Shikhir an abihi qal. Ataytu Rasulallah sallallahu alayhi wa sallam wa huwa yusalli. Walijawfihi azizun ka azizil mirjali min albukai. Ibn Abdullahi ibn Shikhir atalaradan ruwayat qalib. Atalaraytadalar ki min Rasulallah sallallahu alayhi wa sallam nin khuzurlarga bardam. Uzat namazu qiyat kani kallar. 8:43 Namazlarada yiglab, iclaradan goya qazan qaynab, awas chkargandik, awas chkarida. Ibn Hajar rahimahullah haytadilar ki, bu hadistagi mirjal kalimasi, mistan yasalgan qazan bolub, ya ki, har qanday qazan naham, oz ichga aladigan kalimadir. Qala haddathana Mahmud ibn Ghaylan, qala haddathana Mu'awiyatu ibn Hisham, qala haddathana Sufyanu an il-A'mashi an Ibrahima. 9:12 Qala li Rasulullah, sallallahu alayhi wa sallam, iqra alayya. Faqultu ya Rasulullah, aqrawu alayka wa alayka unzil. Qala inni uhibbu an asma'ahu min ghayri. Faqara'atu suratan nisa'a. Hatta balaghtum waj'ina bika ala ha'ulay shayida. Qala fara'aytu a'inay Rasulillah, sallallahu alayhi wa sallam. 9:40 Tuhmelan, Abdullah ibn Mas'ud raziyallahu anhudan ruwayat qilin adaytadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam menga Quran uqib bergin didilar. Shunda men, ya Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, sizga Quran uqiman mi? Quran sizga nazil qilin ganku akhar? Didim. Shunda uzad, men Quranni boshqa bravdan ijtisni xahlayman didilar. Keyin yasamin Nisa surasini uqib berdim. 10:10 Hatta usuran uqib, wa ji'na bika ala ha'ulay shahida, ayatka yitibkildim. Bir qarasan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamnin ikki kuzları yashkatul yanaykan. Qala hadathana qutaybatu, qala hadathana jarilun a'in ataa ibn is-sa'ibi, an abihi an abdillahi ibn amrin qal. In kasafati shamsu yawman ala ahdi Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam, faqama Rasulullah, 10:38 Sallallahu alayhi wa sallam yusalli. 11:07 رَبِّ أَلَمْ تَعِذْنِي أَلَّا تُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ وَنَحْنُ نَسْتَغْفِرُكَ فَلَمَّا صَلَّى رَكَعَتَيْنِي إِنْ جَلَّتِ الشَّمْسُ فَقَامَى فَحَمِدَ اللَّهَ تَعَالَى وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَاتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَنْكَسِفَان 11:33 Abdullah ibn Amr, raziyallahu an hudan ruwayat qilin adim, u zat aytadilar ki, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallamning davrlarida, bir kunu qiyasht tildi. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam, darhal namaz u qibasladilar. Namazlarda, tizda rukuga barmadilar. Magar, uzaq qiyamda turgallardan geyin, ruku qildilar. Song rukuda ham uzaq turub, geyin rukudan bas kotardilar. Song sacdaga ham, 12:01 ancha waqt qiyam turgallaradan keyin bortdilar. Sajdadaham uzaq qalib getdilar. Keyin sajdadan bashkotarib iki sajda arasida uzaq muddad uldurib qaldilar. Keyin uzaq sajda qilib sajdalarda khursinib yigladilar. Va ey Rabbim, men ularinin icilarda bolganimda ularini azabla maymandib vada bermadinmi? Yani payganbar a.s. trikliklarida ummatlariga bunday. 12:27 daxshatli azab salishligini Allah ta'ala wadasini bergan ikan. Wa Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam aytilar ki, ular istighfar aytib turgallarida ham ularini azablamayman dib minge vada bermadin mi? Mana biz senge istighfar aytib turubmiz ku? Sho iki rakat namaz uqigallaridan keyin qiyash charaklab acilib getdi. Keyin Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam urnilerden turub Allah ta'ala ge hamdi sanalar aytilar. 12:57 Qiyash bilan ay Allah ta'alanin mucizalardan bir mucizadir. Bular, brawnin olgalligi uchun, ya ki hayati, yani togolgalligi uchun tutulmaydilar. Agar tutulub kalsalar, darrav Allah ta'alanin zikiriga shashilinlar. Ulamalarinin aytishlariga qariganda, bu khutbalariga sabab bolganlarsa, Ibrahim, yani peygambar a.s.nin cariyalari, 13:24 mariya qibitiyadan korgan ogullari wafat etgalligi uchun adamlar arasida qiyash Ibrahimnin olgalligi uchun tutuldi digan shawshurlarinin tarqashi idi. Yani mana shu sababki gore, xutba qilgan idilar. Shunin uchun bu natoğri tushunchani bertaraf qilish maksadida qiyash va ay nima sababdan tutulushini xalayiqa tushunturib, ular Allah ta'alanin yekka yeganaligiga dalalat qilgi uchun mucizelerden ekalligini 13:54 birar bir uluqnin tughlishi, ya ki ulimi uchun tutul masligini bayan qildilar. Shuu sababdan kilib chqib hanafi ulamalar, qiyash tutulganda shunga khaslab khutba qilish yuq didilar. Lekin boshqa mazhab ulamalar isa, qiyash tutulishi uchun namaz uqub, alaha da khutba qilish lazim didilar. Qala haddathana Mahmud ibn Ghaylan, qala haddathana Abu Ahmad, qala haddathana Sufyan, an Ata ibn Issaibi, an Ikrimata, an Ibn Abbas, 14:24 Qal, akhada Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ibnatan lahu taqdi, fa ihtazanaha, fa wada'aha bayna yadayhi, fa matat, wahiya bayna yadayhi, wa sahat Ummu Aymana fa qala ya'ni nabiyya, atabikina inda Rasulillah sallallahu alayhi wa sallam, fa qalat, alastu araaka tabiki, qala inni lastu abiki, innama hiya rahma, innal mu'mina bikulli khayrin ala kulli halin. 14:52 Inna nafsahu tunza'u min baymi janbayhi, wa huwa ya'hmadullaha azzawajal. Abdullah ibn Abbas, raziyallahu an hudan ruwayat qilin adaytadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, jan beriyatkan qisjalarini kullarga alib, bagrilarga bastilar, va quynilarga quydilar. U payganbar sallallahu alayhi wa sallamning aldilara da jan taslim qildi. Ummu Ayman, awazini kotarib yiglab yubardi. 15:22 Shunda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam unga Allahnin peygambarini aldi da awas kotarib yigisalasammi dedilar. U esa uzingiz ham yiglayabsiz ku dedi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam min yiglamayabman. Belki bu Allah ta'ladan bolgan rahmattir. Mumin bende har qanday halatte ham yaxsilikte boladi. Cani alunayatkan lahzalarda ham Rabbisige hamdar ayitib duradi dedilar. 15:49 Bu can taslim qili atkan qisca peygambar sallallahu aleyhi vasallamnin qizlari bulmish Zaynab raziyallahu anhanin qizlari idi. Yani nabirelari idi. Araplar nabirelarini qizi, ya ki oğlu deyishlari, ya ki babalarini ham atasi dip atashlari ulari icide avc algan adatlardan idi. Awalgi hadislarda ham peygambar sallallahu aleyhi vasallamnin uzlari ham manashunda uslubini islatib. 16:18 xunayn qazawatu kunu, men, haq payganbardir man, yalganchi emas man, Abdul Muttalibnin oğludir man, digan edilar. Wa halanki Abdul Muttalib babalari edi, atalarinin ismiyesi Abdullah bolgan edi. Ulamalar aytishlargi qariganda, bu, jan taslim qilayadgan qischa, osha waqt wafat etmagan egan. Balki bu qischa, yashi ulgayib, vayaga yetib. 16:46 Hatta Ali karamallahu wajhaga turmushka ham chqarigan. Dimak bu hadista uldi digan sozlaridan maksad ulimi yaqilashdi digan bolami. Qala hadathana Muhammadu ibn Bashar, qala hadathana Abdurrahmanu ibn Mahdi, qala hadathana Sufyanu an Asimi ibn Ubaidillah, an Ilqasimi ibn Muhammadin, an Aishata radiyallahu anha. Anna Rasulallahi sallallahu alayhi wa sallam qabbala Uthman ibn Madh'unin, wa huwa mayyit. 17:15 Wa huwayabi ki, aw qala aynahu tuhraqan. Bu hadis Aisha r.a.d. niruwayat qilin adaytadilar ki, Rasulullah s.a.v. Osman ibn Maz'unna wafat etkanda, unin pyeshanasidan upub yigligan edilar. Rawi shak qilib aytadiki, ya ki iki kozlaradan yash tukilgan edar. Bu buyuk sahaba, muhajirlar arasada, brinchi bolib madinayi munawarada, 17:44 Qala hadathana Ishaq ibn Mansur. Qala anba'ana Abu Amir. Qala hadathana Fulaih. Wa huwa ibn Sulaiman. Anhilali ibn Ali. An Anasi ibn Malik. Qala shahidna bnetan li Rasulillah. Sallallahu alayhi wa sallam. Wa Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam. Jalisun ala alqabri. Fa ra'aytu a'inahu tadma'an. Fa qala afikum lam yuqari fil layla. Qala Abu Talha ana. Qala inzil. 18:13 Fa nazala fi qabriha. Anas raziyallahu anhu dan ruwayat qilin adayt edilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamnin qizlarini dafin marasimiya ishtiraq qilgan edik. U zat qabir yakini da ultirgan edilar. Men u zatni iki qizlarini yashkat olganini kordim. U zat, aralarinizda şu kece ayaliga yakilli qilmagan kishi bar mi, dedilar. Abu Talha turub, ha, men, dedilar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, 18:43 qabirga tush dedilar. O qabirga tushdu. Mulla Ali Qara aytadilar ki, bu hadistan, wafat etkan ayalinin valisi, boshka begana erkekke, bu ayalini qabirga sen qoygin deyishi, caizligi, ve, olik gerchi ayal bolsada, onu qabirgi erkekler qoyishlari kerakligi, malum buldi. Chunki erkekler ayallardan kore, uzlarini tutub turub churaq boladilar. Shubilan birga, 19:13 Darsimizga yakun yasab, Allah ta'ala dan, barcha uqigallarimizga, amal qiladigan mumillardan bulishligimiz, nesurayimiz. Wa akhiru da'wana, anilhamdulillahi rabbil alamin. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh.