نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillah. Wassalatu wassalamu ala Rasulillah. Wa ala alihi wa sahbihi wa man wala. Wa ba'd. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Hurmatli mu'min biradarlar. Bugungi suhbatimiz, Shamaili Muhammadiyadan 21. ders bulub. Bu dersimizde ikite babde gelgan hadislar bilan, bahali qudrat tanishamiz insha'Allah. 0:28 Babu ma ja'a fi sifati naumi Rasulillah, sallallahu alayhi wa sallam, wa fihi saba'atu ahadith. Bu ut-tustuqzi qibab, qaygamar sallallahu alayhi wa sallam, nin uyqus fatlarna bayaniyatada. Bu babta yistahadis ruwayat qalingan. Qala haddasana Muhammad ibn al-Muthanna, qala anba'ana Abdurrahman ibn Mahdi, qala anba'ana Isra'il, an abi Ishaqa. 0:56 Anabdillah ibn Yazida anilbara ibn Azibin anna Rasulallah sallallahu alayhi wa sallam kana idha akhada maqji'ah wada'a kafahul yumna tahtakhaddihil ayman. Wa qala rabbi qini azabaka yawma tab'athu ibadak. Bara ibn Azib raziyallahu anhudan ruwayat qilin adaytadilarki Rasulallah sallallahu alayhi wa sallam agar uxlash uchun joylarga yotsalar un kafdlarini 1:25 Un yanaklaru astiga olar idilar. Sun, ey Rabbim, minit bandalarini qaytatril tradigan kunda azabindan asragil dir idilar. Qala haddatana Muhammad ibn al-Muthanna anba'ana Abdurrahman, qala anba'ana Isra'il, an abi'izhaqa, an abi'abidata, aw an abi'ubayda, an abdillahi mithlahu. Wa qala yawma tajma'u ibadak. 1:53 Bu hadis ham awalgi hadisnin aynan uzu bulub. Bu iki hadisnin urtasdagi farq shuki. Ikinchisda bandalarinni qayta triltra digan kundiyilgan lafzning urnida. Jamqla digan kunda digan lafz zikritilgan. Qala haddasana Mahmud ibn Qaylan. Qala haddasana Abdur Razzaq. Qala anba'ana Sufyanu an Abdilmaliki ibn Umayr. An Rib'i ibn Hirash. An Hudhayfata qal. 2:21 Kanan nabiyyu iza awa ila firajihi qal, Allahumma bismika amut wa ahya. Wa iza istayqada qal, Alhamdulillahi alladhi ahyana, ba'dama amatana, wa ilayhin nushur. Huzayfa radiyallahu anhu dan ruwayat qilin adayta dilar ki, Fayganbar sallallahu alayhi wa sallam, agar tu shaklariga yotub, uqlamu akhchibu ul salar, ayitar ya dilar ki, Ey ilahum, senin ismin ila ulaman, 2:51 Agar uyqudan uyqansalar, bizni uldirgandan keyin qayta triltirgan, Allah uchun hamdlar bolsun, va qayta triliş, uning huzurigadır, der edilar. Mulla liqari rahimahullah aytadilar ki, hadista uyqunu uulum deb zikir qilinişige sabab, chun ki, insan uxlaşi bilan akil idraki, va hattı hareketi amaldan toxtaydi. Yana bundan tashqari arab tileda, 3:18 sukunatni ulum dib ham namlashad. Masalan, shamal isishtan tinsa, shamal uldu didilar. Song bu allama itadilar ki, menimce haqiqatke yaqnrağı insan uxlashi sababli, harakattan toxtagana uchun, unu ulik dib itibarga alingen bolsa kirek. Chunki Allah Ta'ala Quran-i Karimda ham, huwa alladhi ja'la lakumu layla li taskunu fihi wan nahara mubusira, 3:46 O, sizlar aram alishingiz uchun kechani, va kasbu kar sayro sayahat qilishingiz uchun acik yarug bolgan kunduzni yaratib qoygan zattir. Elbette bunda qulaq tutub, an lauchi qavm uchun ayat alamatlar bardir. Digandir dib, sozlariga xu ayatni dalil qladilar. 4:17 ulum ibarasi bilan tarifi etkan, boshqabr ayat karimanin misal qil sakxan boladi, wa huwa alladhi yatawaffakum bil layl, wa ya'lamu ma jarahdum bil nahar, thumma yab'athukum fihi li yuqda ajalum musamma, thumma ilayhim arjiukum, thumma yunabbiukum bima kuntum ta'malun. U kechasi caningizni aladigan, yani uyqu biradigan, kunduzi qilgan ishingizni biladigan zatdir. Songira, 4:49 Aytilgan ajal, yashash uchun birilgan muhlat, ada qilin ishi uchun unda, yani kunduzi, sizlarini tril turur. Kin uzige qayt shingiz bardir. Songra sizlargi qilib otikan amallaringiznin xabarini birur. Yana shu manada kilgan ayatlardan biri, ushbu ayat. Allahu yatawafal anfusa xina mawtiha, wallati lamtamut fi manamiha. 5:17 fayumsikul lati qada alayhal mawt, wa yurusilul uqra ila ajalim musamma. Inna fi dhalika la ayatin li qawmi yetafakkarun. Jallarini ulim vaqtlarida, hali hanuz ulimagallarini isa uxlayatkan faytlarida, Allah alur. Bas uzu ulimga hukum qilgan jallarini, badanlarga qaytarmastan ushlab qalur. Bosqalarini isa, 5:46 Birgilangan bir muddat gecha, yani ajallari yed günücha, huyub ibarur. Albatta bunna tafakkur qiladigan qawm uchun ayat ibratlar bardir. Bundanki ingi hadiske utamiz, qala haddasana Qutaybatu ibn Sa'id, qala haddasana il-Mufaddalu ibn Fudala, an aqilin arahu an iz-Zuhri, an urvata an Aishata qalat. 6:11 qana rasool allahi sallallahu alayhi wa sallam ida awa ila firashihi kulla laylatin jamaa kaffayhi fanafatha fiyhima wa qaraa fiyhima qul huwa allahu ahad wa qul a'udhu bi rabbil falaq wa qul a'udhu bi rabbil nas thumma masaha bihima mastata'a min jasadihi yabda'u bihima ra'sahu wa wajhahu wa maa aqbala min jasadih yasna'u thalika thalatha marrat 6:36 Aisha anamizdan ruwayat qilin edigan bu hadiste uzat aytadilar. Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam agar caylarga yatib, uxlamakchi bulsalar, harkeche iki kaflarini cam qilib, unga, qul huvallahu ahad, qul a'udhu bi rabbil falak, va, qul a'udhu bi rabbil nasni uqub, kaflarga nafr, yani ağızdan hava çikarib, puflab, sun, 7:05 shu iki kaf lari bilan, butun jasadlariga iki kollari yetgan icha surkar dilar. Awala, baslari, yuzlari, va aldi taraflardan surkashini baslari edilar. Kin, shu tarzda bu halatni uch bar takrar qilardilar. Mulla liqari aytadilar ki, nafx urish aqizdan sulak aralash hava bilan puflash demaktir. Lekin baz ulamalar nafxni 7:34 Sulak aralashdirmayb fulashlikdir hamdib ta'awilq liyanikallar. Qala haddathana Muhammad ibn Bashyar, qala haddathana Abdurrahman ibn Mahdi, qala haddathana Sufyanu an Salamat ibn Kuhailin, an Quraibin an ibn Abbasin, anna Rasul Allahi sallallahu alayhi wa sallam naama hatta nafakh, wakana idha naama nafakh, fa'atahu Bilalun fa'adhanahu bis salah, faqama wa salla wa lam yatawadda. Bu hadis. 8:04 Abdullah ibn Abbas, radiyallahu anhumadan, rivayat qilinadi. U zat ayitadilar, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam, bur kunu uxlab, hatta khurrak ham atkan idilar, u zatnin adatlari agar uxlasalar, khurrak atar idilar, qukqis bilal kilib qalib, azan ayitib yubardilar. Ve Peygamber sallallahu alayhi wa sallamga ham, namaz waqti kirganini xabar qilib qoydilar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, darhal turib, 8:32 taharat almay namazni uqiyyirdilar. Mulla liqar ayetadilar ki, Peygamber sallallahu alayhi wa sallamnin khususiyyatlaridan, Aisha anamizga itkallaridik, agar uzad uxlasalar, kuzla rukhlaridi. Likin, qalblari isa uqaq bolaridi. Shunin uchun taharat almay namaz uqiyyallar. Qala haddasana Ishaq ibni Mansur, qala haddasana Affan, qala haddasana Hamad ibni Salama. An thabitin, 9:02 An Anas ibn Malikin, anna Rasulallahu sallallahu alayhi wa sallam kana iza awa ila firashihi, qala alhamdulillahi alladhi at'amana wa saqana wa kafana wa awana, fakam mimman la kafiya lahu wala mu'uia. Anas raziyallahu anhu dan ruwayat qilin adi, uzat ay tadilar ki, bayganbar sallallahu alayhi wa sallam, agar jaylarga yatib uxla maqchibul salar, shunday dir idilar. 9:33 Bizlərni toydirib, icirgen, va bizlərge caybirib, hacatlarimizni otaygan, Allah ta'ala ge hamdi sanalar bolsin. Kancha kancha insanlar bar ki, ularini caybilan tamillay digan, har ishlarida ular uchun mutasaddilik qiladigan, hami yoktur. Bu hadisga bir diqqat qilaylik. Aldingdan akgan sonu qadri yok digallar dik, nimat qadrini nimatka chulgalgallar bilmaslar. 10:04 Allah ta'alanin ölken nimetlari icide lezzet rahatga batib, goya bizlarga bu nimetlarini hechkim inam qilmagandik, his duyghularda bolib, uzumizni kim ikalligimizni ham unutayazdik. Mumin bende asla uzligini unutmay, bende ciligide turib, Rabbisinin nimetlari uchun mudam shukranalar qilishi derkar. Allah ta'alaga bi nihayat hamdi sanalar bolsin ki, 10:33 Bizlarni turli tuman inamlari bilan silab. Bizlardan rahmatini daryq tutmadi. Qiyamat günüde ham, bizlarni butun xalayiqlar aldi da, sharman da qilmasin. Wa biz musulmallarini Allah ta'alanin uziga shkur qilgochi bandalardan qilsin. Qala haddasana al-Husaynu ibn Muhammad il-Hariri. Qala haddasana Sulaiman ibn Harbin. Qala haddasana Hamad ibn Salama. 11:02 An Humaydin, An Bakir ibn Abdullah, Al-Muzani, An Abdullah ibn Rabah, An Abi Qatadata, Anna An-Nabiya, Sallallahu alayhi wa sallam, Qana idha arrasa bil-laylin, Ittaja ala shiqihi al-ayman, Wa idha arrasa qubayla as-subhi, Nasaba dhira'ahu, Wa wada'a ra'sahu ala kafih, Abu Qatadadan, Ruwayat qilana da'i tadlar, Paygammar, Sallallahu alayhi wa sallam, Safarda bulgallarda, 11:32 kiçesi yolda toqtab dam almaqchi bulselar, un tamallari bilan yanbashlab yatar yedilar. Mabada, tang atishidan bir az aval yolda toqtab dam almaqchi bulgen bulselar, yanbashlab alib, bilaklarini tik qilib, tirsakini yergi atirab, baslarini kaftlargi koyib yatar yedilar. Mulla aliqari aytishlarice, peygambar sallallahu alaihi wasallam baslarini yerdan kotarib, 12:01 Yadishlarga sabab namaz vaqti yaqin bolgalligi uchun yedi. Chunki khatircam uxlab qalgan kishi namazga uyganishi qiyin bolad. Wa uygangan da ham mudraq basib namaz uxshi mumkin. Ba bu ma jaa fi ibadati Rasulillah salallahu alihi wa sallam wa fihi sittatun wa ishuruna haditha. Qirqinchi babka keldik bu bab peygambar salallahu alihi wa sallamnin ibadatlarina. 12:31 Qala hadathana Qutaybatu ibn Sa'idin wa Bishru ibn Mu'adhin qala anba'ana abu Awanata an Ziyad ibn Alaqata an il-Mughirata ibn Shu'bata r.a. qala salla Rasulullah s.a. hatta intafakht qadamahu faqila lahu atatakallafu hadha wa qad ghafarallahu laka maa taqaddama min dhambika wa maa ta'akhar qal 12:59 Afala akunu abdan shakura? Mughirat ibn shu'ba radiyallahu an hudan ruwayat qilin adi, u zat ayta dilar ki, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam, shunday kup namazu okur dilar ki, hatta iki ayaqları shishib keter idi. U zat ka, namunca uz ingizni qinamasayngiz. Akhir Allah ta'ala otmish, va kelecek gunahlar ingizni maghfrat qilgen ko diyilgan idi. Shunday u zat, 13:26 Allahke kub shkur qil gochi abid bende bol meymen mi dedilar? Yani bu buyuk nimet uchun Allah ta'ala ge ta'at ibadatlar qilib, shkurlar qil gochi bende bol meymen mi ded, nimetni in'am eto uchiga shkur qilish kirakligini, va u shkur kanday tarzda bolishini ummetlarga ilmi va amali ravishta yaratib birdilar. Qala haddatana Abu Ammar al-Husayn ibn Hurayf. 13:55 Qala anba'ana al-fadlu ibn Musa an Muhammad ibn Amrin an Abi Salama an Abi Hurayra r.a. qala qala qala qala qala qala qala qala qala 14:24 U zat aytadilar ki, peygambar sallallahu alaihi wasallam ayaqlari shibkitkun ge qadar namazu qor edilar. U kishiga nege bunday qilasiz? Allah ta'ala otmish va kelecek gunahlarinizni maghfirat qilganini sizge xabar qilgan ko deyildi? Shunda u zat aytadilar ki, kob shukur, yani bu nimetlarini in'am yetgan zatka, kob shukurlar qilgulchi, va abud bende bulmayman mi dedilar? 14:54 Qala hadathana isa ibn Uthman ibn Isa ibn Abdurrahman Arramli. Qala hadathana ammi Yahya ibn Isa Arramli. An Abi Salihin an Abi Hurayra. Radhiya Allahu anhu qal. Qana Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yaqum yusalli. Hatta tantafiq qadamahu. Fayuqalu lahu ya Rasulullah. Taf'alu hadha. Wa qad ghafara Allahu laka maa taqaddama min dhambika wa maa ta'akhar. 15:24 Qal, afala akunu abdan shakura, Abu Hurayra raziyallahu anhudan ruwayat qilinada itadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam qiyamil layl, yani ke cesta uqla digan nafil namazini shun chalikob uqri idilar ki, hatta iki ayaqları shishib getarda. U zatka nige bunda iqlasiz? Akhir Allah ta'ala otmish wa keleca gunahlaringizni maghfrat qilgan ko digilda. Shunda u zat... 15:54 Qala hadathana Muhammadu ibn Bashshar, qala anba'ana Muhammadu ibn Ja'far, qala hadathana Shu'bah an Abi Ishaqa an Al-Aswadi ibn Yazida. Qala sa'altu Aisha, radiyallahu anha, an salati Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam bil-layl. Faqalat, kana yanaamu awwala allayli thumma yaqoom. Fa'idha kana min as-sahari awtar, thumma ata firasha. 16:22 Al-Aswad ibn Yaziddan ruwayat qilin adaytadlar, Aisha r.a. an hodan, Peygamber s.a.w. ninki chasda uqidigan, nafil tahajjud namazlar haqda suradum. Uzuat ayitlar ki, Peygamber s.a.w. 16:53 kecenin awalgi qismida uxlad, soyn uyganar yedilar. Agar sahar waqti kirib qalgan bolsa, vitir namazlarini uqib, soyn toshaklarga qaytib gelardilar. Agar ayallarga xajatlar bolsa, xajatlarini otar yedilar. Namaz uchun azan awazini yeshitsalar, darhal ornilardan turardilar. Keyin, junib halatida bolgan bolsalar, ghusil qilib alib, unday bolmasalar, taharat qilib namazga chikib getar yedilar. 17:24 Qala hadathana Qutaybatu ibn Sa'idin an Maliki ibn Anasin qala haa. Qala wa hadathana Ishaq ibn Musa al-Ansari qala hadathana Ma'nun an Maliki an Makhramata ibn Sulaiman. An Quraibin an ibn Abbas annahu akhbarahu annahu bataa inda Maymuna. Wahiya khalatuh. Qala fattaja'atu fi ardi libisada. Wattaja'a Rasulullah fi tuliha. Fanaama Rasulullah. 17:53 ḍḍḍḍḍ ḍḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍ� 18:22 يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ أَخَذَ بِأُذُنِ الْيُمْنَى فَفَتَلَهَا فَصَلَّ رَكَعْتَيْنِ ثُمَّ رَكَعْتَيْنِ ثُمَّ رَكَعْتَيْنِ ثُمَّ رَكَعْتَيْنِ ثُمَّ رَكَعْتَيْنِ ثُمَّ رَكَعْتَيْنِ 18:47 Kurayibdandir ruwayat qilinishiche u kishi Ibn Abbas raziyallahu anhu xalaları Maymuna raziyallahu anhanin uylarida bir kece tunab qalgalliklarini xabar qilgan ikenlar. Ibn Abbas aytadilar ki, min yastqinin kondalang tarafida yan baslab yattim. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam isa yastqinin uzanasida yatub uxladilar. Yarim kece bolganda, ya ki undan azgina awal, ya ki bir azgin raq, 19:18 Peygamber sallallahu alaihi wa sallam uyqandilar. Uyqunu ketkezmakchi bulub, yuzlarini kollari bilan isqaladilar. Kin isa, Ali Imran surasinin ahirgi ayatlaridan oqidilar. Soyn, asigliq turgan meskia barub, undan su alub, taharat qildilar. Taharatlari na qadar gozal buldu. Soyn, namaz oqib asladilar. Abdullah ibn Abbas sozlarinin davamida aytadilar ki, U zatnin yallarga kilib turdum. 19:48 Ulamalar aytishlariche albatta uzadhan taharat alub kilgaller, ya ki taharatli bolub, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallamnin uyganishlarini kutub uxlamay yadkan yedilar. Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam on kollarini bashimge koyub, son on kolağımdan uxlab burab koydilar. Kin yese iki rekat namaz okidilar. Son yana iki rekat, yana iki rekat, son yana iki rekat, va yana iki rekat, son yana iki rekat. 20:18 namaz oqidilar. Rawiyilardan man isimlik kishi aytadilar ki, altı merte iki rakattan soyn vitir oqigallar. Kiyin isa muazzin azan aytkun yeqadar yan başlab yattilar. Azan aytkandan kiyin urunlardan turub iki rakat yingil, yani bamdat namazinin sunnatini oqib, bamdat namazige çiqib getdilar. Ulamalar bu hadistan cüde kub sahalarga talukli ilmi istimbatlar çiqar ikallar. 20:49 Hatta shu hadisinin rawisi Ibn Abbas r.h.n.in akhlaqlardan ham momin kishinin qalbini uzige jalb itib, unu hayratta qaldira digan namunali ornaklar kiltirib aytadilar ki, faraskinin Ibn Abbas ushe waqtta yashi yigitche bulishlargi qaramay, kattalardik akil zakawati, ilim marifatke chanqaq idilar. Peygamber s.a.v.nin ibadatlarini uz kuzlari bilan korib, 21:18 u zatdan ibadatlar organish maksadida, u zatnin uylarda tunab qaladilar. Ulamalar aytishlarga qaraganda, bu farasatli ikiyigit, ammalari maymuna raziyallahu anhani, ushe kece hayz halatida bolgalliklarini bilgallaridan keyin, peygambar salallahu aleyhi salam bilan birga tunash uchun kirgani kallar. Keyin isa, peygambar salallahu aleyhi salamni, 21:47 qanday uxlashlarini kuzatib, uygan gullarica uxlamay kutib, u zatnin ibadatlarini diqqat bilan tekshirib turuslari, va, shu geceda bolgan wakiyani hammasini tola toqqiz ruwayat qilbirishlari ilimga va unu taratishga bolgan ishtiyaklariga yarqin dalildir. Allah ta'ala bizlarga, peygambar sallallahu alaihi wasallamnin sunnatlariga bolgan ishtiyakini bersin, va bu yolda qilgan kamchilik nuxsanlarimizni, 22:17 و آخر دعوана أن الحمد لله رب العالمين السلام عليكم ورحمة الله وبركاته