خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم 0:28 salallahu alayhi wa ala alihi wa sahabatihi wa man ittada bihadihi ila yawmi d-din wa sallimillahi humma tasliman kathira wa ba'd assalamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuhu 0:56 Himmati oli bulgen kishilarini, himmatlari bulen, ularini, sayin hariketlari bulen, islam dinin butun bir kurrasini mashriq ula maqribi getarkani. Odemlergi Allah Subhanahu wa Ta'ala'nin nimeti itibari. Bulerinin hamasi risabakcisi, bazibir kishilari uzlarini, hayotlarini, kullardagi in aziz bugan narsalarini, manishu yulga sartlashlik orqali, manishu ushbu neticadari buli. Allahun kadari bulen, 1:28 utada an cahillar, kishilarini masiyyat ishlariga dirilganligi, wa Allahini diniden uzaqlashganliglari sabablig, tamami derecedi dinini harekatiga bugan, Allahini kalimasi ali qalishlik uchun harekat qaladigan kishilar yux bulmase ham, juda ham tamayib gitganligi sababidan, bizi dinimiz azir manishu, hama biz korupturgan halatga kilib qalib. Biz manishu, 1:58 Komandan Abdurrahman Huseyhan, bir kemçiliklerimizi doğrulaştık üçün ötken dersimizde uluğul himme haqqıda, yani ali himmet bölüşlük haqqını gebergen edik. Bugün dersimizden inşallah şu dersimizde davam etsoblanaydı. Mawzuğumuz, vaqt meqadirga yetişlik doğrultusunda gebergeniz. Yani vaqt meqadirga yetişlik, uluğul himme bilen ikalesi birbiriga çembercans bağlıb nersi? Vaqt bu cüde hem musulmanlar üçün muhim nersi? 2:28 Bu muhum buganligi uchul ham, Allah Subh'anaHu Wa Ta'ala uzri kitabida bir qanca joylarda vaqdi qasam ishti. Wal-asr, asrgi qasam. Wal-fajr, wal-ayalin, asr. Vanu vaqdlargi qasam, hazir vaqdi qasam. Ala buksimu bish shafaq, ditturub, shafaq vaqdi. Wa haqyaza yan, wal-layli ida yagusha, wal-nahari ida tajalla. Allah Subh'anaHu Wa Ta'ala qaysi bir vaqd bilan, 3:00 nima bilan qasam itisa bilinki ushe narsana ahamiyati bar bogan narsa bolan. Vakna ahamiyati kakta bogan nigo, chun ham islamda kuk ibadatlar vaqtga belgila koydi. Namaz vaqtlik, unu muayyan bar vaqti bar. Baxdani shi vaqti, vaci qit shi vaqti boldi. Ruzani vaqtga belgila koydi. Ay, yani yilda bar ay. Qalam vaqtlam, qalam vaqt kechi. Unna birkun aldan ham roza tutalmayniz, unginan birkun ki yin ham roza tutsa u roza qabilmoyn. 3:29 Belki günahkar bulan, agar u shakuni roze tutsa. Hayt güninde roze tutken bulan. Zakat ham vaqtlik bilindi. Bir yilda, bir marta ayla ingerdenkin, zakat görüslik vacib boli. Hac ham, Zulhudjani, tukuzuncu güninde Arafatda hacalar otiradi. Ununcu güninde furbanlikgen, minage kilişadi. Vaqtge belgelingen, hatta shu darazi gece belgelingenki, bu vaqit bazan minut minan patik bolaydi. 4:00 Basalan Arafatda tunushlikli vaqdi Arafa kunu kun zaval bugannan boshlab, yawmun nahar kununu hajri bugincha, yani bomdat vaqdi kirtinincha. Usha vaqdi geti agar ozraq vaqdi, bir qancha dakiqalar aldin agar Arafat maydani ge kirib orgen kishi, shu hajrinin soqini tohtirib. Yani Cahiki Genbaytda bu vaqdi idaham katta rol uynab qala. 4:32 ayollarini iddasi vaqtga bala qoylindi. Uch haiz uchligi, bu uch haizli uchligi vaqt digandi. Hatta istibra masallari, bacadanda bala barini yuhmadini, tazaligini bilish. Talakalingan ayollar iddadi utirishligi, iri uligan ayollar iddadi utirishligi. Yani, biz agar itibar verib qaraydigan bosak, shariyatta jude kub narsalar, shariyatni yig rukunu golgan, islamini rukunu golgan namazdan tartib, 5:02 Ruzə dilsizmə, zakat dilsizmə, haj dilsizmə, wa başda amallər, cüdəkub amallər vaxt qebaqlayn. Biz bunar sadan ibrat alisligimiz qerekdi, limak vaxta ahamiyati ketti. Allah subhanahu wa ta'ala Qur'anda itadi ki, Allah ta'ala yirni yaratkan künüde un iq ay qib yaratdi. Yani, un iqte ay. Bu, Allah subhanahu wa ta'ala yaratkan künüden başlab şu aylar, mene şu ay. Wa min harba'atun turum, 5:35 turt ay, haram aylar qildi, Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la. Demek bunu cida ham ketta ahmiyati bar aylarini. Afsus ki, bizzi musulmallar manashi waqt ki cida itibarsiz buqqa gani, hazir ki beyti de. Asli da uze waqt ki itibarlik, ummet bizdi, ummetimiz idi. Wa hazir gece ham, ummetni icide lahsilik yuqamaz. Alhamdulillah, bir taifa kisilar elbet te haqq istida durgani taifalar boladi. 6:02 ular da camiki yaxsiriklarini biz kuramiz namuna olamiz ular dan unatangi yaxsiriklar bol likit ummet ulara qaraganimizde musulmollarda aynan shu vaqtka roya qilislik diganlarsa anca suslash gitti vaqtka roya qilislikdi qartdaki odamlar bu vaqtni maldib atisadi yani vaqt bu kuldi gani chunki ular fakat kuldi biladi shu duniyoni qaraganda kuzach kurgan peytte duniyo 6:33 pul bulan bolara ger. Pulin bomasa, bir tingin qibat odamsa. Pulin bomasa, hich kimsini qafin qomaydi, quwat qomaydi. Dib, ularni qozqarashligi asosan, pul bugalligi uchun ham, ular vaqt bu pul duturub tarif derish ger. Musulmalar dosa, vaqt bu hayat diyshar. Bu cuda ham tuğrib tarif. Yani, musulmalarda vaqt, hayat digan man anibidira. Cunki bu vaqtlar, 7:02 xar bir saniyasi bizdi umrimizdi bir qatirasi, bir cüzdi digan. Utgen saniye, ut gitgen sari, umrimiz qizqar git yabdi digan. Agar da bir kum saatini agar biz guzaldimiz git getirsak, shu kum saatin icidaki kumlari qishib duradi, qinimsiz biz vaqtimiz mani shumdi qishib git yabdi. Dushgani qaytik dirmayi digaydi. U kum saatidaki kum zarralari tugaygan peyti, izan-i hayatu tugaydi. Buna ham mamiz tanaygan, musulman ham kafram talaygan darsay bu. 7:35 Insan, aqilli insan bar ki, bu narsani tanami ilaci yok. Vaqt suna qangi narsa? Agar tabir cayizmikse, vaqtni uxshatishimiz mumkun. Mesenan, katta bir su salay digan, bir idishke su salingan, vaqt bana umur su. Har bir adamga berilingan, uzi gerisi Allah ta'ala, uzi qoglagan calig berigan, tunge katta raqmi qicig raqbi, qida su bar. Ushe su, hayat cüzlara. Va undan muayyan bir miktar sur qoylingi. Un yapi bu meydi. 8:08 Uniyabish digani, vaqtli toqtadish digani. Hasanul Basri, rahimahullah ki, bir kisi kilib, bir gebleşelik diganda qarasa vaqtli qadirik yitmey digan bir kisi bugan. Gebleşelik azraq sohbetle shaysiz binan diganda, piyashli toqtad qoygin gebleşeman digan. Yani, vaqt yok gebleşelik. Piyashli toqtad saymin, sebinan gebleşeman. Vaqt bana shundi, muayyan bir muqdarda çurub qoydin. Bu muqdar, hazır ki bizi, 8:41 Man shu akademik saatlarimizda ecimiz mümkün. Yani shunu uzi. Mümkünmez shunu uzi. Bir kunda yigirmatur saat vaqbar. Har saatta almis dakiqadan vaqbar. Har dakiqada almis saniyadan vaqbar. Hal saniyan vaqdi bir gulay. Saat u shadumasi kursat kiqi. Bitte qimr lagan paytta. Bizi umrumizdan bitte kit aldi nga qarabi. Orqay qitmeydi. Demek vaqt ustan irsi. Utkan vaqt. 9:12 qazirgi vaqt la kilasi vaqt. Utkan vaqti qaytar olmaymiz, ut kitdi. Kiladigan vaqti bilmaymiz u, kilami yonmu, belkin bizdi zahiramizdaki vaqtu gigandir. Qancha qancha adamlar bor, uynab, kulub yuribdi, parishtalar onu kafanina titik durgan bolaydi. Yani onu op kitislik uchun parishtalar kafan kutarib kilitgin bir peytdi, bu kishi yo uynab kulub yurgan bolaydi. Qayanigam kimaydi u ilishlik? Bir, 9:43 lahzani icida, hayatta, hazir duniyada, kanci adamlar can biradi. Biz ham uşa vaqtiki gen peytte, şu can birib, hayatimiz tuki gen peytte, ula cuyuk Allah qaldi ge baramiz. Lekir uşa bargen peytimizde biz kanday halatda barisigimiz gerek. Muhimi shu, yawma la yanfa'u malu wala banun, illa man atallaha bi qalbin salim. Bugunda, Allah no aldi ge bargen kunimizde, mali duniyalar, farzantlar qoyda birmeydi. 10:15 Maal-u duniyalar, farzantlar, ham azi qabirga che boradi. Qabirga borib kuygan baytda, la aqil ushe adamni quliyga, bir dirham pul tutxuzmaydi. Bir latdagab, suni orabdurub, kafanna qobar gushayim nasib pe gengishigid. Limayk bu, maal-u duniyali korbdurub, bizki hiç qaday kishini apki tetkin narsasimaz bu. Qiyamat kunada, na maal-u duniya, na farzantlar qoyda biradi. 10:48 Allah qe yulqan qunumizda faqad kina Allah qe salamat qalb bilan kim uqshreqsa, ane shu fayda bera. Biz bunga iman gettirdik. Biz iman gettiramiz ki, shina umuru tukam astan turub, hech kim u adamli uldiralmaydi. Agar ummat cemlansaham, shu adamli uldiramiz disa, hali kunu tukagam bomasa uldiralmaydi. Bazi bunu misali get, biz bir hadisini etamiz, aynan shunu misali boram. Demek, waqt bizi chun manshuna qan qim bol muhum narsaki, 11:22 Muayyen bir miqdarda halegi edisdagi sudan muayyen miqdarda churu qoylingan, u cuqgan narsani biz qaytar olmaymiz, hickim qaytar olmaydi bu narsani, bunu qaytar istigani, qaynatini, harakatini tuqdat istigani, bu Allah tukuli da keshbi. Bunu hickim tuqdat olmaydi. Vaqt kitadi, kitadi, davam eti yapdi. Demek bizdan talab qoylingan narsani ma, biz u cuqgan narsani tuğru toman yaqara buru varisligimiz gerek. 11:52 Kim nidir vaqdi quddi su uchikalli chup, bikargi aqvi atipdi? Kim nidir vaqdi cuda katta-katta baqar aqladi qukardir yapdi? Vaqdi agar biz sungu uxsa tadigin busayq, quddi sungu uxsaydi uzi? Umur birxin, umur birhayatta birxin yasayabdi. Likin yasab, yasab, Allah ki yuliqan paytda kimdir mal'um bolib, na'uzubillah, Allah ki yuliqayabdi, kimdir dunyada qutkan paytda ars la'zaki kiliyabdi uliqni ihtiramidi? 12:25 Sa'd ibn Mu'az, radiyallahu anhu, dünyadan utken peydlerde Rasulullah itdiler ki, sa'd di ulimi bilen ars derecegi geldi, dediler. Yadiyil İslamda yurgen kisi, nima amali bilen sunce derecegi itisti? Yadiyil vaqt. Yadiyil vaqtda manishu derecegi shahid bulib, Allah razi bulib, cenneti bulib, Allahki yulqislik bahdige miyosar bulib. Demek bizden talaqqan ingen nersi, akilli odam, 12:57 shuu tomandan uylash kirek. Vaqtti qitar bomaydi. Bunu tuga atibham bomaydi, tuga magan vaqtti. Masalang bir kishiga bir onmiş il umur birilingen bosa, uzun uzun uldiramaydi, seyam uldiralmaydi u shawli. Shuu vaqtti yashamayginca, duniyodan kitmaydi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam addilar ki, wa'lam, anna l-ummata la wijtama'u ala ayyadurruke, layyadurruke bishayin illa ma qad kitabahu allahu alayki. 13:26 Agar ummatsin gecemlense hem bir zarar diramandib, Allah ushe zarar nesiyin ge yozmagen busa takdirinde, unu hiç kim zarar dir olmeydi. Bu Allahun xoqsida bu umur manu shun neynersi. Umur bitmey hiç kim olmeydi, rizqini yemestan hiç kim kitmeydi. Demek bu umur utu uradi, bizdan talak qeydingen nersi, manu shu vaqdi ishlechilik. Vaqdi ishlechilikde ikide yuli bor. Qutdu vaqdi ishlechilik, bu pul ishletgen yokseydi. 13:58 hulna qanda ishletat oda. Hulna ishletmastan shundaya atchigib yox varishan munkun. Yox kimi qadir qaldirib gitishan munkun. Yox ki bu mese unu hich bi boyda narsalariga nisqib yox atishan munkun. Yox ki bu mese bundan kilacagda bitmastu gelmast samarabiray digan boglar yaratishan munkun bundan. Vaqit quptu man shunday narsay. Sahabalar aynan vaqtlarini man shunday narsay davud gazdilar. 14:30 Hazirgi bizdi uqidiyan Qur'anlarimizdan, urganadigan bu ilim talimatlarimizdan, har bir kishini İslamdagi har bir harekatiden sahabalarga birta ulus borayabdi. Bundan kura faydali raq ticarat bu meydi, uylab barasaydi. Allah subhanahu wa ta'ala aynan shunar sandi ticarat diba atadi kitabidi. Men silarga, in faydali ticarat hakida xabar birayim mididi Allah ta'ala? Qul hal unabbiukum. 15:03 bi tijaratin tunciikum min adabin alim, tu'minuna billahi wa rasulihi, wa tujahiduna fi sabiliillahi bi amwalikum wa anfusikum. Allah ka iman kiltiraslar, wa Allah yulada, canlarin bilan, mallarin bilan, Allah yulada cihad qilaslar. Sahabalar aynen hayatlarina lillah, yani Allah ucun hayatlarina utkizdilar. Ular da manashuqigan hareketlarini, bu ikhlaslar bilan, 15:33 umirlardi sartlagan narsani samarasi, hazirgi kundan ularga itibar turdu. Shunu chun ham Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, Khalid ibni Walid, Abdurrahman ibni Awf bilan ikilasi urtasi kilişme qoygan paytta, Khalid Abdurrahman ibni Awfni suktiq, qatliq suk keregi. Shunda Rasulullah itiler ki, meni ashablarimni suk meylerdi. Meni ashablarimdir turub Rasulullah, Khalidam Rasulullahda ashabi, lekin Rasulullahki khas bugan ashablar, 16:05 Rasullahni yonida turuqishe Mekkade turtda bixde odam budan peytda bittasib shukshu bugad. Bani shundi odamni Rasullahi teyabdilar ki, mini ashablarim bulardiga. Bularini sukmeylir, Allah qekasam ki, agar da silardi bittilarin, uhud daqchalik tillani, Allah yulida nafaqa xisaham, ularini bir havuc virgin narsasigi yitmaydi digi. Balgi yarim havucigi ham yitmaydi digi. Nima bilan munchalik dereceda azirkadda bulayabdi? 16:36 bana shuunarsa bilan. Yani ularini Allah yulida qigan hareketlari uxtamay digan, bitmay digan bir hareketlarini qilişti bilan. Afrikadan bir kishini, quliliga qoran bir kishini, yakinda bugandishi bir davatci 250 min kishin islamgi qirti. Bir kishini qigan davati bilan 250 min kishin islami qiliyti. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ettilar ki, La ayyahdiyallahu bika rajulan wahiden, 17:08 xayrun laka mimma tala'at alayhi shams Allah sin sabaplik bir odamli hidayatlashligi qiyash unu usluge chikgan narsadan kura yaxsi dedila. Qiyash unu usluge chikgan narsa dima? Hama narsa, bu dunyo bagi hama narsa. Bizi kuzimiz korub kuanadigan hama narsa. Ani shulardan kura bir odam agar sin sabapli islamge kirb qosa, Allah hidayatlab qosa, mani shun arsi yaxsi dedila. 17:38 Rasulullah ki xizmet qilib yuradigan bir yahudi bala baradi Madinada. Xu bala kasal bolib durub ulish tu shagida, ulim tu shagida yotgan baytda Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ziyarat qigan bardilar. Barad durub, e bala islamga qigin minge iman kirtir didilar. Xunda ahligi bala qotasi qi qaradi, maslahat sorigan kuz bilan qotasi qi qaradi. Xunda qotasi itiki abul qasimga itaat qigin didi. 18:07 Uzu yahudi bu saham uzlarinin o haq taligini bilardilikin farzantige, shu peyti bu adam rahmi kildi. Bu ledigin peyti. Abul Qasimgi itaat qigin duhdi, u la ilahe illallah Muhammadi Rasulullah di musulman bol. Rasulullah unu aldidan cikishlari bilan ulum yigisini istidilar ortalim. Yani Ali iqbala duniyodan, Rasulullah icigdan ciki atib etdilar ki, Allah ki ahamd buzinki min sababini sunu dozakta qarqqaldi. 18:37 Bizde imanimiz qiyamat günü qecebul etgen, mumillarini qil etgen amallari, salih amallari, haqlariga baradi mi yoxmu? Bu ishti kim basla birdi? Rasulullah basla birdi. 19:03 rasullahini davamcisi bulgen sahabeler rasullahini isini tuq tegan caydan davam ettirib getishtimi, hamma amaller sahabelerinden rasullah kibarabi quddiki bu piramide shakilde bulab. Qancalik derecedi qiyamatke cekiti qursa, kim bu iske hissasini qushbqasi, uzu uchun isa qushkin bulab. Uzu asli biz shu uchun yaratilindik. Bizge birilingen vaqtni tuğru yunaltir islik uchun biz teklif qilindi, bizge birilindi. Vaqt qoglayin qoglamayin vaqtu utali. 19:35 Qudd azirat qenimizde, kimdir bu vaqtta diqardan diqar qozo ayigildi? Kimdir busa bu vaqttan kilacakda bitmez, tugalmez manfaat kiladigan bir iski sarfladi budi. Oddi ticaratcilarda ham agar da poida kiladigan narsiga pul sarflash kilay busa, harqan dey odamlan, akilli odamlan surisayiz. Shunaydi betadi, bir yil qosil odani yaksime, yob bir sarfla koyib, umuman qiyamat günü gecesin orqayinan poida kibiyata didisi. 20:05 Bol qoşildim shu tasharatgadi idi mi? Harqandi akilli adam ham. Buna sub kitabini qibumaydi buna azilini. Shunu chun ham bu vaqtdan faydalini alyan adam cudakot natijalargi irishaydi. Azib, nasirin, qartdaki adamlar vaqtdi qadrigi hidadi. Likin ularni itqati, ohradiki bugan itqati, imani bumagalliki uchun, faqat ular shu dunyami icahatidan vaqtdi qadrigi hidadi. Boj vaqti kitab okuydi. 20:39 Bir faydali narsabinan shugullan adi, yaw bir sportinan shugullan adi, yaw bir faydali narsabinan shugullan adi. Yini hamman siyilmaz ki, ulamda biz uzimizga ibrat qilib, musalam qilib urmayamiz ki, umuma ogan da, umuma ogan da shuna qavlar. Dikim, bizzi musulmallarga qaraseyiz, aksar musulmallar vaqtlarbi nima qizabliyat. Ibn Masud radiyallahu anhu va itadlar ki, agar da min, shu kunumda agar bir hidayatten birnarsa, ya ki ilimden birnarsa ziyada qimasam, 21:08 shukunumlu men uzumlu umurumdandir sablamayman diganig. Vaqtlar utgit yabdi, sikunt utgan sari, har shaniya utgan sari, bizdi umurumuzdan bir-bir-bir bolagidan qirqilib gid yabdi. Buna hiç qanday qaytarib qalishdi, ilaji yoxdunarsa. Kin vaqt bu nisbi inarsa, vaqtna uzunligi, qisqaligi, nisbiligi shuki, masalan kin qadir nisbatdan vaqtjuda uzun bosa, kin qadir nisbatdan bu vaqtjuda qisqa boladi. Mumun kishi, 21:43 duniyadan utib, wafat topkenden giyin, unu kefanlab farisdalar, unu cennatdan kefanlar abgilib, unu kefanlab alib baribdorib, unu kabirga huyilingen peytda, kabirga huyilingen peytda, kabirga cennatdan isik acib oylarib. U cennatni hidlaridan, shamallaridan kit durarib. Xu mumind mani şu cayda yotgan halatini tasavvorkiling. Indi kafir kisi buletken bosa, u ulish peytikigen peytda, 22:14 faristalar dozaktan kafan obchadi. U adamda usha kafanga kafanlab, unu osmanga ruhunu kutarib obchgan peytta, qaysi bir faristalar da olgadan odsalar, undan juda ham sassig bir hit ciktirarekin. Faristalar etsarekin ki, bu sassig ruh kimlikib odisa, unu in yaman hulik ismi bilan etsarekin faristalar, falancilik edib. Yukalib gitsindib, hamma faristalar unga lanat etib balisarekin. 22:44 Osmangi alib chitqan petta, unga osman isiqlari achilim mey didigin. Osman isiqlari achilim ki, usha joydan un ruhini ulaqdirib atvararakin. Qutdu shamalda uchgan, narsadey, shamalda uchub, uchub, uchub, u qabrigi kitpushadi. Qabrigi kirgandan ki, unga qabridan, dozaqdan bir isiq acip oyla. Dozaqdan isiq acip oyla, dozaqni, unga zahar zakublardan, dozaq shamallardan, unga kitturadi azabini. 23:14 Bu, qiyamat günü gece bol etkin narsan. Man uxu iki kitab adam neyini halsali istirib kuri. Bittasiga cennet ishiglardan ishig oçilgan, Allah Ta'ala hamamizdi man uxu ney qisin. Wa bittasiga buse, tuzaqdan ishig oçilgan. Ikasiga vaqt qani utadi indi. Vaqt bu, nisbi narsan. Yani, cudaham, kim qadir cudaham tiz utadi, kim qadir cudaham bu uchligi qiyin. Vaqtda baraka bol uxligi, bu, boshka narsan. 23:47 Lekin saatlarga, saniyalarga bolyanimizda bu vaqt hammamiz uchun bir xil narsa? Hammal uchun bir xil vaqt. Yigirmatur saat vaqt, shubur, bir kundar. Agar bir adam yigirmatur saatta sek saat uxlasa, bu almiş yashka kirigan adam yigirmayil uxlayd digar. Adi isab kitabdi. Umurda üçten biri uykuda utbitar. Agar da xahrati uchun, hacati uchun bir saat vaqt sartlasa bir kundar, 24:21 bir suat, bir yelde, bir yelu, uchay, turay, gayaqin vaxt sartlanar. Olmish yelde cide. Olmish yelde, qari bir yelden ziyatur aqvaq. Tarhatiga, hajatiga ditar. Avqatka ham shumcha vaxt sartlasa agar, agar iki suat sartlasa avqati ishqe, bir kunda, unga manusun iki bar var vaxt kitar. Unig yoshlik vaxti bar hali. Unbish yoshkecha, ishi hish nasar ishqimaydi. 24:53 balagat yashi itkinca, uxlasligi yigirmayil uxlasa, kundiga bir soat agar telefonda qebleqsa, ungan bir yarim yil vaqt ajaratda shaydi. Bir yarim yil vaqt telefongi kitdi. Agar iki soatdan uyin vaqtiga ajaratid, lahu vaqtiga ajaratilisa agar, unga uchi yil ajaratid. Mani ushundi ajaratib, ajaratib, agar haralinsa, ilihtu qiz yil vaqti dikar kit qoliraydi. Olmis yil yasaygan onda bu. 25:27 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ayni manashu waqtdan qandi efadilani istiqdi bizki urqattili. Agar da, xutandi cemaat namazda uqudbam datta ham cemaat namazgi qib uqsa, bu adam ki casimadan xayin turcidi bi azpoyla. Demek uxulegan paytiz sopki kirlidi yan. Namazdan qiyin yan namazdi kutubu turcidik, bu tuluk ibadatda soplanadi. Namazdan qiyin namazdi kutubu turcidik, tuluk ibadatda soplanadi. 25:56 Yo ki okat iyi ishbetta agar niyat qalis qilib okat iyyilinsa, men shu yigdigan okatin bilan, Allah yulida bir hizmet qilisli gucun, kuculi pulisli gucun, iyi men shunu, sufyanis sabri rahmahullani bir yaplari bular iken, innal himara iza akala yaslaqil direkin, agar ishak yisey yareyde ishka direkin, yani bizda yigan yareyde didik bu. Yani bu kuclar yigdigan okatini ham, 26:25 ibadat uchun quvatli bulich uchun qilishgit. Yigigin oqatlarini ham man uchun yigitli yigishgit. Limak, oqat yiyishligimiz uxilashligdagi halad, kici darsimizde etkali digi bunu, uxilashlig ibadatini. Doasini qilip durub, agar uxilasa, ittalab yuhudan durgan reddi doasini uqsa, va namazlar ki kilişligi, ki itiçligi, hatta oqat yiyishligi ham. 26:52 wa tarikhchilik digan petta Allah ta'ala minge buyurgan shu ishlarini balacaqganin waqishlik halaldan rislantarishlik menin wajibim bu dip qisa buyam ibadat u shanda bir kisi yigirme dur saat waqtini ibadatiga elantib qoysa bola agar da tamam qafil bosa 59 il waqti digarga utgitgan bola tamami qafil bosa 59 il waqti utgitgan bola agar bir yilini agar musulman kisi buletgan bosa usha bir yilini qanda ifadadan adayin 27:25 Bu kimge bu? Olmisiyil yexegen odemge? Olmisiyil yexegen odemge? Meneş nersi? Bu anıq nersi? Higirmiyil okula qutqiz varamiz. Bukhariy rahimahullahni shaykhlari Muhammad ibn Salam, al diyikendi bu kishi talib, shaykhtan ders oladigan peytlerde, talibelin peytlerde, yazib durgan cayda kalamit ugeb gogen eki. Shunde agar kalamge chigib barib, uyudan chigib, 27:55 barib, agar qalam alib gelse, darsdan qab kitab. Xu darsdan qamaslik uchun, kim qalam bera da, bir dinarga digan ekin. Bir dinarga, bta quy bergan moshib ekin. Bir dinarga, btta qalam digan faytta, har yerdan qalamlar uchuk ekin ekin. Btta asan alib turib, yaz istib, ostib kitkin, daqam ekin. Darsdan kiyn, kiyn, bir dinarga bergan ekin moshib, qalam digasik. Bazı talib ilimler, uzda artisa qalam alib yorar ekin, shuna qa faytta sotamad. Fayda nansilik uchun yan. Uzda halal narsab, bundan fayda nansilik. 28:30 Hatta ki, shumchalik dərəcəde vaqtda umurda faydalangan burda. Ibn-i Tahir digan bir muhaddislerden bir kishini shaykh ayitarridi. Iki marta tansiyigan mandib ayitarridi. Iki marta. Iki marta. Iki marta. Iki marta. Iki marta. Iki marta. Iki marta. Iki marta. Iki marta. 28:59 Qistasayam otururdum, shu halatda chigdum qansidim budim. Bu halat ik kimadda takrurlandi budim. Imam Ahmad rahmahullah, Bogdadda talibilin bu buyurgan payitlarda, Yahya ibn Ma'in ikelasi shirig bugan. Ikelasi talibilin bu buyurgan payitlarda, bir gunu darsda shaykhun kim idi digan khawar kibdi. Darska shaykh kilolmasa ki. Chumda boldi indi fursat boldi avqati imizdi. Bazarga barib durub, baliq satovgana ki. 29:30 ibn-i aqil, ibn-i aqil-il-hambali, rahimahullah, gece biz uksunu haqqida sohbati yan edik, ibn-i racab uksunu tacimalarda, 30:03 800 mücəllətlik funun qitabini yazgəndi gəndi. Xu qiçə etərə gənlər ki, min nan yiyiçke vaqtim sartləşdikdən qizganib durub, upeydilərde ali nan di tangam qilib durub, nima qilin gəni bulərə gəndi, şunu yiyiçke utdum digəndi. Vaqt qiçələrə gəndi, şu ağızı qesab, üstən suyu civaramam, guldi digəndi. Hiç dima vaqt gitmey, şu nan di çaynaşka gitgən vaqtini həm qizgan gəndi. Agar vaqt di xuncalik dərəcəde, agar... 30:32 faydalanadigan kisilar buganligi uchun ham ular sekiz-yuz mucallatlig kitoblari yozgan. Biz hazi musulman bukdurub Islamdan nixte kitob okudik. Agar kitob oqilm etgen busak, nixte shayxti kancha baruzasini istik. Allahli marhamatimdan hazir buna kangi cihazlar cikgitti ham ala. Shayx cuntagizdi yurtdi. Ilgarlari bu shayxlargi yetislig uchun kancha kancha mashagatlari bugan. Shayxlardan ahmes digan kisi bugan. 31:06 Shaqirtilar shun chalik dərəcəde uqşini inşik iken, qoymeyi shayiqtik qadam bastirgan qoyme qoygan iken. Hadis edi indib qoliga daptar qalib, tur yuqal biyaqdandisa, shayiq tur yuqaldi baytli dibaz qoygen. Hama gapini yozar iken. Yurgani qoymeyken, qoychage cikgani qoymasa iken, talib ölümde. Ahirin bittek hatta kucuk avgib, kucuk bakqan iken. Odam kumisli urgatgan iken, qoşa kucuk iken. Taliblar qiygan baytli, sübir varo iken. Yani, yurguzgani qoymey qoygan, shu dərəcəd 31:39 Bir günü, bir şagirdlerden bitlaysin, kuzi umrun ahirlarda, kuzi aciz bukba geddi. Yen, canazaga chikallarda, bir canazaga, shaykh mensizdi, alib yuray uzun bilan birga edib turib, poli dar ushlab, canazaga emaz, bas qayqa shahar tashqarsib apish bitgeni geddi. Kitabdi, kitabdi, hic qabristan qemaydi, anca yurgan, shaykh yitdikmi, kub yurvardikmi, o cidatsa, shaykh siz azi qabristan gemaz, siz azi butun, odan topal metgen cogi geldiyiz. 32:09 Men qolumda dapdar tul tu, shu dapdar tul ginche hadis etasiz ki yuzga bab qoyamay. Bu masa, shirde qolastashi bitamay. Kin shek, qatpir qapir gerdisi, minakir qima gerdisi yog digan, men qasam ishtin mazuni qilasi digan. Ki otir digandan ki, otir qizib hadis eshti qoş digan. Dapdari tul ginche hadis etgen ekin. Hadis tuldir bugannan ki, ki yuzga bab giniste bir shirigiga etkoygan ekin, yulda cikib tulasandib. Ud cikganin dapdarinin nebiri vargin. 32:39 Uyuge kil ishiminan, uyu ahligan bakar ganaken ki, chigiyilar mana unu quli daki daptarino qoyilar digi. Kin daptar kit de sheikh digi ganaken. Biri vardim daptar shirigim ge dese, bu mese, dili qoy u sheshinge biri vargan daptarindaki hadislar, hamas tukuma hadislar. Dese sheikhsiz tukuma hadis etisden Allahdan kurkun çıraqsiz digi. Suncalik derecede ilim urganislikke haris bugan taliblar. Likin hazırgi gunda Allahni marhamatiminan bit denesani suti boz seyis chigadigan. 33:11 Allah muhafq qigan adam gina bundan tuğru faydan inaliyab. Allahni marhamati bilan dunyo bur qedan bur qaldi. Qaysi joydaygi sheykh bursa falanchi sheykh falanchi bur basayiz usen sheykh alizgit qid turbti. Amma darsimni. Qogli qanisce takral takral ischidi qizmubdi. Ilgarlarda hadis xalqalarda 15.000 adam, umam ahmadi hadis. 33:43 darsiga unbish min kishi darsiga gelaregen. Unbish min ta adam darsida otirse, bu bilasini unbish min ta adamga, bu hazirki deyiz, avaz kutari birucu cihazlari yok, sheikh hadisa eteregen, hadda sana fulan, hadda sana fulan, qala Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, gedadib hadista etib, tuktab dursalar, o naryagdaki bir kishi naryagda qarab durub, sheikh bana su ne dedilardib durub hadista eteregen. Unu naryagdaki adam, 34:12 shaykh man ucun ediblar, dit durun naray qarab hadis etirike, git eke hadis shaykh qarab. Biyaqda taliblar ham mazi quluda qalam bilan yoz istib ozdeygin. Shaykh hadis etaydi, ular yoz istib ozdeygin. Unbix mingta qodandan bix mingtasi hadis yozar eke, un mingtasi shaykhtan oda bu akhlaq urganisligi usun darsit dilar eke. Yani bu, nuhayab derecada qiyinciligi bugan darsit, shaykhladan dars alisligi. Qaraydi yog, qiyincilig bugan. Lekin uca qiyinciligde bular, 34:45 Umurlar da bada shu din uchun sartla gan. Niga? Chunki ular bu dinin qadr qiymatini bilgan gan. Bizga in qadrsiz narsan shu dini ilin buqqa qan hadir. Qar kishina agar Turk da uqlu bol etkin bosa, in zihni yaksisi, zorini, dunyawi uqqishgan uqtadi. Cuda bu meydi gani, shu mulla qolish kirekdiyini de, uvar madrasiga uvar qaya. Basqa yadan kum kuran meydi bu dini. Lani, qiyin uqshan, uzi gariysan mulla buqqa qadi uya, ustazlariga uqshan. 35:20 qalqozda ishlegab, 35:53 Kiliştiyan bi karikamasdan, ali ki, otlardan yulup, uda ki, uza uluya, ot apkigal. Ayt seyis külgüli çıxaydi, likir, razmı qayşilarsaydi. U shafaydi bi shigdi balaasi yiglabiyotkani ümigli, ki, ginci. Kiriy u uçdi isime, başqa kul da qilinyan hamay isilar. Seyis o qilinyan. Hazir ki, ayollarda, nima, isi var gularda. Hic qayzibu, kemden kem adam kulu bilan kiriy vadi. Soqishke sigir buğmaysa, süpurishke ketde ketde caylar buğmaysa, 36:28 Buna qangi kildi, kitli, xizbat, başqa narsalar bomasa. Lekin ilim uqishka vah yuq. Bu, Allah'un nimati bu. Bu nimattan soralaslar. Hech bir narsala bihciz bomaydi. Summa la tus'alunna yawma idin anin na'in. Kiyin, islar qiyamat günüde nimat haqda soralaslar. Harbirimiz bu narsalga mas'ulmiz. Hamamızda ham vaqlarimiz qalde narsalarga kit yapdi. Yukarda etkanimizdeyi vaqt uchgul buladim. 37:00 Ut kitkan vaqt bu bizdi kulimizden kitdi. Yaxsilikke busin, yomalikke busin, kitdi. Kiladigan vaqtda Allah biladi, dimi bulis digini. Likin biz uchun buletgin nirsa, hazirki dakiqali. Mani uchun, uturisimizdaki saniyalar bizdi umurimiz uchun. Har bir saniyaya kilu ursa, yangi umur baslari uradimiz uchun. Mani uchun, saniyaya insalini ya ayaqlik, ya bayaqlik qilisi munkin. Utkin nirsa bilan faqirlan, mängliyim, bunca iskildim, bunca ilim oqadim, ya bunca... 37:33 xayrat ishlar di qildib, di takhirlanmayn. Hali kelecaqiz dima buladi, Allah buladi mazad. Demek, umur man shunersi. Oqot yishlik uchun qaniche hareket qiladi odam. Izdan oqtaradi, pul oqtaradi, oqot doqiladi, pishiradi, tayorlaydi. Shuni yi ishda tamaqdan uchkeche bugan lazadib, tamaqdan shu oqizda cheynar ishda bir nitchi soniye qitsa, mana shu oqot lazadib. 38:03 Shuni yudkendenkiyi gu shiyigan adam bilan na yiyigan adam tarqibumey qalad. Belki na yiyigan adam ozora raahat qilad. Gu shiyigan adam nay qorib. Qancha kub oqot yiyigan adam basa, shuncha kub qinalad. Oqotka qancha baxsaklan adi. Harqili oqotlar. Birgidi Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam yubi qilib qeselar, Ali razayallahu anhu iqta tavagda iqqil narsayib turganligini qorib. 38:31 Bir utirisde, bir taamda ikdenerse yefsanme, ee, abu talibdi oğla digene gerle. Rasulullahdi dut hanbi hini, Rasulullah başqa sahabalar gebi dedime gerle. Lekin uzu geyin yaqin bugan kisilerge, Ali idey kisilerge, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam nahayat derecede zuhuddi talabgi ger. Wa manashub ilan, Ali razayallahu anhu, shundeyi qalatilergi itisib chikad. Ilimli ishigi buladigan derece geci borbi. Umar ibn khattabni olesime, Abubakirni olin, Qusmanini olin. 39:02 Rasulullah qe yakim bugan sahabalar hamalari zahid bugan. Dunyaga umuman tikishmagan dilar. Qollarda bugan dunya uysa, dunyana Allah yoyla da suna berib yubargan. Bu, Allah'nin tawfiqi bu. Ani suna asa ta'am, azimizdan utkinca bugan asa ta'amda lazati su. Utkenden ki, utketti. Bunu bilganimizdan kiyin, indi biz, dima qil iskerek. Vaqtti bulin, 24 saat vaqt buletkin busa, su yuhige kancha vaqt, ishge kancha vaqt, 39:35 qarimda shuruqqa bardiki qizhlik uchun vaqta jiratamiz. Musulmallarda, ommi musulmallarda haqq ufukulari bar. Ularga vaqta jiratamiz. Shuladni agar bir haqazga bir shakil qilib, shurub yossayiz, kancadir saatlar ilim uqishchun dinda bir nasan urganishlikki vaq balan. Uzur, bunarsada kup gebr yapbiz, dekim, bu gebrishlikimizda haza ummatta ihtiyazlik urayabbiz bunarsada. Quran uqishlikki vaqt yoxdiydi adamlar. 40:07 Otirgan cemaatli icide niste qari var, basalan. Kette-kette cemaatlar bir jogi yigili posa, kim qari, kim Quran yodilagan, isa bir ordeyam Quran yodilagan adam cikmaydi. Agar Quran yodilagan bosayam, u, bir or harbiga tushunmagan adam bolay. Diniden bir or nasayin tushunmagan adam bolay. Indi albette Allah rahim qigan kisilar bundan mustasna. Vaqtlardan faydalanib durub. Yashimiz salik ette bu qogan nangin, tamam biz ushe yashti bahana qalishlik gi otdik. 40:39 qay qatda buqqa qenna, qiyin buqqa da qen, qarricilik digen nirsani uzumizga yaxsi gini baxana quva qenmiz. Nima qarri adam ibadat qimasnik girengi? Qarri adam shud xolatda cahil qolub Allah ki yulqislikke razi qolda mi indi? Abu Yusuf, qazi Abu Yusuf, Hanafi mazhabini imamlardan, uchi ulim tu shakidi yotgen peytta aldiga ashablardan bir kisi kirgen peytta, Abu Yusuf etkena genki mirastaki 41:09 mamani miras alishiniki fikumlarini bir gapiribirgin diganiki. Shunday, imam, siz shu halabda turub ham fiqhtaki gapden gapirazsizmi? Unu gapir etgin, caybar, shu vaqt gece dars birdiyiz, gapirdik. Diganda, nima qibdi, bizdi shu sohbatimizli orqanistan bir musulmalar, başkalar, bir nasadi biliwasan imasi yoman diganiki. Sohbati qilib boshladi digan, aldidan chigdim, ishki yitmasdan turub-turub, ulim iqisini ishtim digi. 41:39 Hayatın ahirgi lehzasi gece, fiqhten sohbet qaliştik. Bu, Allahni tawfiqiden başqa nersemez bu. Kim bir nersen bilen yeşese, uşe nersenin üstüde uledi. Bizi in halak qigen nersen, shaytani askere bulgen, hali indi qilemen digen nersen. Tasvif digidi arabtilde bunu. Hali qilemen. Qutdi ki, bizi xayalimizde, hamma hayat, hamma qonj, hamma yaxsilikler oldimizde turd digendi. 42:11 Aslida bizde oldimizdaki narsa ham, ortamizdaki narsaki ham qaramayn. Aslida hazilki saliyalar bizdi, ane shu dakiqalar bizdi vaqtimiz. Shuu vaqtini foydaga saflash. Agar shuu vaqtini foydaga safladigan busay, biz kup narsalarga irishgan bulardik. Abul Vafa ibn Akil, rahimahullah, kishini tercimalarini etkenda, ibn Razab il-Hambali eterdiler, ibn Jawziyden, ibn Jawziy eken, huzur, ibn Jawziyini, 42:43 tarixlarni tarcimasini etken peytte etkedekallar ki, min hayatimde brar merte, ayagimde uzatib yotmadim digin. Agar judiyam charchep gitsam, yazisdan kulim charchep qose, uxistan kuzim taliqib charchep qose, kin ayagimde uzatib yotib, ta'lif qlisti uxta uylardim digin. Nima niyazaman, nima qisamakan digin, fikirlardim digin. Fikirimde bircagi kiltir ogandankin, tulub yana dars qlisti qostilardim digin. 43:14 Hatto ki bazibir kishilar u kishini ziyoratiga kil genbaytda, kimi amini oldimga diisdi, lozi yox mihmanki isa. Siza oldizga bir ziyoratiga kil yapdi ikendi brodib isi se agar, u ki gini ce u kishi kalemlarda hamasini tayyarilab koyarekendi, yun iskirey bugan kalemlardi. Va varaglarda hamasini camlashkirey bugan varaglarda tayyarilab koyib, mihmanki gennanki otiri indib turib u kishi bilen geblashiyayib kalem yonib, kalemlarda tayyarilarekendi, yoz iski. Haligi varaglarda camlab camlab, 43:44 həməsini, şu işlərdə qilərəki. Yəni, bu işlərdə, mihmambilə gebləşib, həm qısa bol edigən işlər. Şu vaxtını, mihmambilə gebləşib, vaxtı gecə, tuğullak qoygan şunusun. Şunucunam, ibn-i Rajab-ül-Hambali etedilər, min, şu kşiçalik ta'lif qoygan, odan bi korumadim digi. Uç-yuz mücellet kitabı yozgan egin. Bitte kitabı, biç mücellet gecə boğargan, kitabları boğar. U kşiç saydılxatir digen kitablarda, etedilər, min, bazı bir, 44:16 vata nima birgi yeshedigan, shahrimizdi yigitlarini kurganman, hayran qalaman, dijda daryasini aldiga chigib durub, iltadan kickece geblasib utiradibiga. Hazir kukundiga kilise u kucilar dima digibigim. Xayn ge qarin, xamani quldi telfon. Nimandir yazibiyatu tutu, nimandir kuribiyatu tutu, mayli ushandan bir kodal nasi kur etkin buganda qani digibigim. Aslida bu, Allahni katta bir nimata agar ishledi olsaydi dinsani. Choyganada utirgan chollar, 44:49 Butun umruni khazan qalib turub yashli ginayin bir manfaatli isqimaygin, yashi ketta bugannan ki inam choyxana da uturub, shahmat uynayib, shashka uynayib utirganli ginayin, nima disin? Bir nalaz okub, vaqt utkista bulayrdi ushanyayin. Az zirikamizdib, shahmat uynaygan adam, ney, umurdu zayiqigan adamdi qormayiz. Fir milib, suatlarida utkizaydi ushanyarsiga, fir milib utirib. Ali ibn Abi Talib, shahmat uynayib atirgan adamlarida korib turub, ma hadhihi tamathilullati antum lahaa akifun diganakillab. 45:24 Silar bu itikaf otirib unga hamalarin otirigan bu butlar bu numasi digan. Hakikatda butlar u. Cahmatdi numali gidmalari hamasi butlar. U shenge qara basini giyib iki tamandan iki tas qara botirad. Qalbi birbirge dushman. Min qalib boldin, sin qalib bolemandib. Umurdu u cina etmes mi? U sha kitgan vaqtka Quran uqsa adam kancha Quran uqsa bolad. Bunar silar uzmuz u cina etilini yapti bunarsa. 45:57 Cunki hamamizi faydamiz bu. Hic kimdi hayati buraydi ki buraydi o berilmaydi. Bir adamdi umri sizga berilinyen, shu umrda yasheysiz, shu umr qiyabdi, kiti yabdi. Haliga et kandimizde bir xil kulaq o cikoyilinyen hamani ki. Likin kimdir unu bikarga o qibiyatibdi vaqdi? Use shahmat uyni utirgan adamlar, çoyxanada utirgan adamlarini vaqdi bikarga o qibiyatibdi mani shumdi. Uyam xa yaxshiroq bazı bir kisilarniki, 46:28 uziga ziyan bol etgen narsaga ox etgen adamlar bo. Usa berilingan umur, uzini uzu ittiga kuyduluslig uchun sarflan edgen adamlar bo. Bura unu duniyasi uchun, uzini ohratini xarab bol etgen kislar bo. Allah asrasin mundaqabu qalisdan. Xu uchun biz huzur gunda fursatimiz bo ormi? Xu vaqtdan faydalanislikli urgan elik. Agar vaqti tatiblasdirsayk, inson kub darsalarga uygirse bol adi. Umar ibni Khattabni andalarga bir 47:01 ilci qigam payitda, tuxlik payitibib qoqanligi uchun, umar uxul etgen bosa qerekdib turub, biza otakamagin agen. Kin roq qabardi itkizganda, qacan geliyodin diganda, beni tuxlik payitgi qerdim, demayki qigam payitini itkizmadin qabardi. Disa, sizden uxul etgen bosa qerekdib, biza otakamadim. Disa, umar etgen agenlar ki, men kunduzu uxulasam, umat halag boladiku. Kis kurun uxul etgen bosa bozum, halag bolamayn qo digan agen. Yani, umatdi qamide, kuyub, yonub, yashagan kislar. 47:33 Hic kimdanki ham bumadi neki? Umurlari ham, odamlari yashagandi, umurda yashadi. Aziz bulib yashadilar, aziz bulib duniyadan uddilar. Va uzlardankiyin qiyamat günü gece davam edadigan bir mirasda tashib gittilar. Biz Allahdan suraylik ki, manishularini bir miras vurlari bulaylik. Bizden qal etkin kishilarga, bizden nimadir ud shin bir fayda ninarse. Hayatta huddiki eligi, ditelgi uqshab yashab ud gitmasi kerek odab. 48:07 daraxlarga uxsha bir kukarib bir qiladigan ishini qib kin yukub kitadigan odan bu meylik bizdan uzmizdan kin kilargan nimadir qasin zatan u qagan darsa uzmizdan kin kidigimiz uzmiz uchun boladi bu Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam etadlar agar odan farzandi dunyadan u tetgen bosa unu amali bitadi tugeydi illa uchdarsat tugemeydi faydalanirgan ilim bosa ya ki sadaqa cariye bosa 48:39 ya ki unu orqasdan doa qiladigan salix farzanti buzi. Mani su uch darsadan ilim fayda tugamay orqasdan bad duradi. Faydalanadigan ilim dashlab gitsayk, bu ilimde biz uzmizdi xizmatimizi qisayk, kulmizdan qigan icay. Harbir adam uzunu uzu agar tikshirib kursay, hic kim bir grov uchun hakemmez, bir grovdur bir tanift qilicanmez. Bu faydalan islikimiz uchun. Hazir ki, vaqitdan faydalan qal islik uchun. Bu nafaslar, ogan nafasimiz, ogan cari qaytiklimiyabdi. 49:13 Ahmad Ibn Hanbal, Rahimahullah, ayatay dilar ki, 49:46 Lekin siz hali yoshman dib turub urub birib yurgan zimlan, qohlayn qohlamayn orqayga qarib kitas. Agar qirq yoshka yitgan baytda bu ogohlan tirslik geldi digani bu. Awalam nuammirkum, maa yatazakkaru fihi man tazakkar, wacaakumun nadir. Dozak asxablari dozakka qirib, ey rabbim, bizdi dozaktan qikargin, salih amallar qilamayiz, yahshi amallar qilamayiz, bizni orqayga qaytargin. Dib turubgan qalatlarda Allah ta'ala ularga itarikan ki, 50:19 istatma olaman digan adam pandi nasihat olaman digan adam ola ola digan daracada umur bilmadi qislarga. Bani shunda ulamalar eterikan ki agar da bir kisi qirq yosh qekirse pandi nasihat olesligi boslanan digan. Qirq yosh qekirgan beti. Yani bu kamalot yoshi sobdanadi. Qirq yosh akil cihattan, cismani cihattan tamam ulgayi boldi digan bu ala. Sho uchun ham payganbarlarga 50:49 Umuman oganda peygambarlarga vahiy qirq yosdan kiyn giyge. Banan shuu yos ka kirgan dakin uzu ogohlantirislig bol didigani. Bazilar olmis yosna ogohlantirislig yosi digan egin. Agar da bir kisi ge Allah tolu olmis yil umur birgan bosa, uzur qamadi bul digani. Min bilmatman digan ge botmaydi digan. Olmis yil yasab dima qillin isin bilmasaydi. Indi agar da bu sos soqalna oqarisligi, yana bitta ogohlantirislig. 51:22 ibn Abbasdan şu ayetli tefsirdekiladi, waca akumu nadir, bu nadir ogohlendirucu narsaya shiibdib tefsirgi geldi. Yani shiib bu ogarisdi gani. Sos soqal ogaridi mi? Ogohlendiricdi gildi, tayyarilandi gani bu. Yulibde shev oqdi gani, masi bu. Henasayiz, omasayiz, umur bani su narsaya. Bire ilami qarasayiz, yashlikatda bu, baba gubturibsiz. Bir kisi ayeti yabdi, ustazlarida muttasi ayetarekin, bir yash baliga qarabdurib, 51:58 min sene ustaz, shagirti get yap, min sene oteyni uqt ken men, oteyni, otazinim uqt ken men, unu otazinib uqt ken men, dedik. Yani yashi tutsallargi qirib qogin kishini gerdi. U shabidlerde hem kuzi yaxshi kuradigan, nahayette saliglari yaxshi kishiydi. Yani Allah subhanahu wa ta'ala bir kisilerini uzu xoqlab, uzuni yolida khizmat kildi qoyab. Allah ta'ala hamamizni uzuni yolda sabit qadam qisin. Bu narsa, hatta bir imkaniyat bu. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam itadlar, 52:33 Kishini qadama hali qiyamat günü cahiden cilmestan turub, bix nerseden soral nadir. Qadama hali cahiden cilmestan turub, bix nerseden soral nadir. Xuni birin qisi, an umrihi fima afnahu. Umrini nima da utkizganligi haqqada soral nadir. Bu, vaqt bu. Mani shu nersa huazibiz gapretkin nersa. Nime ge utkizdin umrihin dedib soral nadir. Ali bu, basqa nersalarda sorasdan qaldan umr haqqada soral nadir. Wa shababihi fima aflahu. 53:06 Wa yashlik, yigitlik vaqtini dima da utqizdi. Yashlik, yigitlik paytida Allah Ta'ala unja quwab bugan paytida hidayatlab. Qan neqsam Allah minna razi buladi didigan, tawfiqni birgan basa, khursan bulor insiga Allah Ta'ala birgan buladi. Wa an shababihi qima afnahu. Wa boyligini qayirdan aldi qaqqa sartiladi. Wa soqligini dima da sartiladi. Bazı bir kişiler özünü soqligini, 53:39 shu nashada araqda yuqqigan kisilardi korib turibmizmi? Shun da yashligini khazan qilib turib, xana qangi narsalarga hayatini sarfib vargan odamlarini? Undanam kuru yomallarini kuru yapmisi hazır zamanda? Irge kisi bub turib, uzini amaliyat qibdirib turib, ayolga eylengan odamlar diyab, ishti yapmisi? Bur aychiligki odam yoyladigan halatlar di ishtas? Ushe, bix denarsadan hazır kisi, birin kisi, umrini nimada utkizganligi de Allah Ta'ala suri edib. 54:13 Bu umur cide ham qiymatlik darsa. Bizi bu baxli qiletgen darsa ham shu xor qiletgen darsa ham shu Allah asilasa. Likin bu uzimizde, kulimizde hareket qiletgen qisek agar bu ne digen darsadi. Shunde yashlik umurini qiyaqdaki darsalarda okup, utkizgen adamdiye haypin geladi adam korub. Ir talabdan kechkulun gece bir marda Qur'anya karamay. Ya bir shar'i bir darsana okumastan. 54:47 kayaqdaki narsalarda oqib yurgan. Men bir kishini korgan man. Masihi dinini tafsilati gece kirib oqitgan kishini korgan. Wa halanki ozi islamda yaxsi dushunmaydi ucaqdi. Toqri amayli u narsani organib agar ularidi davat qirishlik uchun, islamdar qatishlik uchun organisa yaxsi. Likin u narsa islamda yaxsi organina qiyin bol etkin isli. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, bes narsani bes narsadan aldin, seni ghanimat bilgin didli. 55:20 iqtanim xamsan qabla xamsin. Manusullardan birda etdilar ki, shababaki qabla haramik. Sen yash diginini qanimat bilgin qarib qalish diginini aldin. Odam qarib qogandan kiyn kuzi yaxshi qormi qoladi, hich bir geplarini yuragi qotormi qoladi, ozroq bir geplinin xafa boledigan derecegi qebar qoladi adam. Odamlar onu bir susaktan qikarib qoladi oz sikin sikin. 55:49 Likid u shayoshka barishligindan aldin sen shunu ghanimat bölgen. Bugun seni qlaqin isliyabdi mi? Kuzin korib tulibdi mi? Aqlin isliyabdi mi? Bunu ghanimat böl. Ertege vaxtu utkenden ki, odam hal qilaman, hal tauba qilaman digan narsa bu shaytanini in katta bir tozaklardan biri. Kobchilik odam mani shu tozakka tush qalad. Fakir bu qalishligindan aldin bayiligini ghanimat bölgen. 56:19 Wa mas'gul buqqaliçtigi'ndan aldin buqsh waqtini qanimat bilgir. Wa faraqaki qabla shuqrik. Wa kasal buqqaliçtigi'ndan aldin saligi'ni, uliçtigi'ndan aldin hayati'ni qanimat bilgir. Bun arsa ham'a suikharisayiz shu waqt. Asasi waqt taqrafi daylanayak. Bukhari rahimahullah ruwayat qigan hadiste Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam etadlar. 56:47 ni'matani maghbunum fihima kathiru minan nas as sihhatu wal faraghu iktan imat bar kupchilik adamlar bu narsada aldangan iktan imat bar bu iktan imatni kupchilik arzanga bir koygan yaani maghbundi gani saudada aldangan narsana itani masalan bazardaki unsumlig narsana siz badurum yussumga satu vasayiz biyoki yussumlig sata ladigan narsana unsumga satu vasayiz 57:17 Manabu adam aldangan adam sablaran. Ikte nimet var, ike laste kupcilik adamlar aldangan bunda. Bu soqlik bilan va dikar vaqt digi. Yani kisi kup adamlar var, soqligini, uje soqliginan faydalini almaydi. Har qandikatda qavdalar var. Hic darsada ishidamastan, ittalibdan, kis kece, hic darsa qimey yotishlik. Va bu ish vaqtan bar. 57:49 Lekin nima nidir, rija qilib qoygan kelecayda, nega qoran oqomi sahandisa, meni bir ishim bar, uchaydan kem, bir jagi barib kem, shim kere keyim, baslayimandim. Hali bargincha, xancha ay bar, nega bu shayl, bugungi gunda, hazirki saniyadan baslayib, qishi bu shvaqtini, shu dinini urganishlig uchun, rabbisini tanishlig uchun, xizmat uchi satlamaydi, biz uchi, biz uzi nimi uchi yaratildik? Yib, ichib, 58:19 Dünyadan keçilikimiz üçün mü? Uzmizden nasil qaldirib durib dünyadan keçilik üçün mü? Həməmiz biləmiz günümü üçün yaratilgenlikimizdir. Biz ibadat üçün yaratilindik. Allah Ta'ala Qur'an'da etik buydu. وَمَا قَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونَ مَا أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَنْ يُطَيْمُونَ Men insan ve cinnilerini ibadat üçün yaratim. Men ulerden meni ta'amlantirçliğini xoqremi men. Belki men ulerini ta'am 58:51 Bizden asansi maksat uzi, Allahke ibadat qilislik, Allahke ibadat qilislik uchun Allahni tanis kirek, Allahni tanis uchun ilim uqish kirek, Allahni kitabini uqish kirek, harbitte harfige untadan hasanat var bunge. Rasulullah itadlar, la akulu alif, la, min, harf, walakin alifun harfun, wa lamun harfun, wa mimun harf. Alif, la, min, bitte harf dibimen, likin alif bitte harf, wa lam bitte harf. 59:22 min, bitta xarib. Yani, alif, la, mim, siz, ut, cita, hasanat yazilat digarib. Çünçalik derecede vabih vabayon qilib Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam etdilir. Bir olum kişige, ninge vasiyat qilin, dib soralingen peytte, atkene keller ki, sin, sawfa digan kalimani teşle, sawfa kalimasi, arapdinda, hali qilaman diganlarsa. Çünki bu, iblisini askarlardan bolad digarib. Hakikatanam, hazirgi günde, bizi in katta, 59:53 muammamiz shu, ki inqilaman diganlarsa. Qubchilik kishilarda var buganlarsa. Bunu shaytan nisanla tibab gilar. Asasan, bugun uzu etmaksibuganlarsalarimiz shumadaydi, baz bir misallar var, ular inshallah, uzu etmaksibuganlarsalarimiz kushunadlig buldi. Yana bir hulasa qisek, demayk bu vaqt masalasi cudaham muhum masala. Allah subhanahu wa ta'ala kutabide bir qancha joylarda vaqt bilan qasami qib etdi. 60:24 Rasulü sallallahu alayhi wa sallam bana hazır ki etkin hadisimizde, umirdan surallisligi haqidayit gongaflari, salaf salihlarini bu vaqtdan qanda ifadilin ganiyalliglari biz ucun kattabir namuna. Hazir fursat barakin, bunarsa da harakatimizi qiliyilik, vaqtimizdan ununlu faydaliniyilik. Allah ta'ala ilimini adamlar iciden ducunlaydi, hortoba koymaydi. Lekin ilimini kitisligi ulamalarini ulicligi bilan bulaydi. 60:53 Agar ulemalar ule digan bose, adamlar uzlariga cahil bugan adamlarina uzlariga reys qovaladi, kin ular ilimsiz surali nadi, patwa biradi, uzlariyam adashadi, brodiyam adashtiradi. Amma adamga uzu Allah Ta'ala buruzini qaxshi bilan hujjat qaym qalar agar. Adamlar usha usha usha, his nasa uzgarmastan, yuru urmastan, fursat bar bugan peytta, dinni urganishlikki imkan bar bugan peytta, sağlik bose, iqtisad bose, dinishlik bose. 61:25 qana qabuziyan imtiyon busa uja qalatda urganib qalishlik girek. Bu uchun bizda tarixta qancha qancha musallar bar. Qachon ki bir uluqlikke irishgan odamlardik guring, kichasi uykudan kichib, kunduzgi damalishlikden kichib, shunarsalarga irishgin. Hich qachon uzini vaqtida qokatini yib, vaqtida uxilab yurgan odam bir uluqlikke irishalmagan hich qachib. Bir narsadan kich girek. Cennatni qoklayimizmi, cennatki amalsiz bu maydi? Cennatda, 61:58 darajotlar buladi. Man shu darajalari harbiri, sizni qigan amalizgi qarab daraja buladi. Demek, nima digan hulosa chigadi? Nima qisay qileylik, amalikupetreylik digan daraja chigadi. Yena bitkan arsani bilib qoyelik ki, bu dunyonu lezzati, loygalantiriligan lezzat. Bu dunyonu lezzati, loygalantiriligan lezzat. Biz insonni mashakatta yarattik digan Allah Ta'ala. 62:27 Insan rahat qilemendib turub, katli katli uylar qurushliyidi, xoqlaydi. Likin uşa uyunu qurgunca, qancha burni yirgeyish qiladi bu adamdi. Uyu bitkenden kin, uyu gi kriyib turub, ayağını uzatib, he, bitti bu uyumdib, yaşaslikke, hiç qaçan bungey sharayti uyl birmeydi. Ungeca qancha muammalar unar qasdan qibdurgan boladi. Mani shundaya qurgan uyu, akhiri topalayn cancalda qida qoladi. Ugullar, farzandlar talajaydi uyu do alamendib turub. Uşa adam kin, 62:58 havas qovaradi ki, shu'i goma ganda qanaydi qovaradi. Boshqan imatganam qot shulebim, misal usunat yapmam. Bu dunyanin lazdati hamasi bir nisbi inarsa. Ustumizgi qiyadigan qiyimimiz yangi boseyam, iski boseyam, agar Allahni taatimalan boletgan boseyam, bunu rahat edey, rahat bomaydi iskani qaym. Har qancha boy bugandayan, min qavat qib qiyim qiyalmaydi. Har qancha boy bugandayan, 63:26 kamaqal agar bur burda na yigan paytta boy adam min kosa oqatda aldiga qab kib turbi chalmaydi. Balki usha kamaqal chalig ham oqati ishtan mahrum bugan bulishtigan munkun o adam. Wa usha katta katta qasrlar bugan bulan, u Allah nasibigan chalig usha joydan faydalana qalad. Bu duniyani nimati bulgan gen, yani layqalantarilin gen nimat. Hakiki hayatu u akhratda bulad. Wa inna dara al-akhirata lahiyal hayawan law kanu ya'lamu. 63:57 Ahirat hayati bu haqiqi hayat agar bilselari. Allah Ta'ala hamimizde ahirat hayatini nimetlerde nesqisin. Dinimizde faqih bulib, dinimizde urganiligan kisilerden bulishini Allah Ta'ala nesqisin. Dininde haqiqi urganit durub, şu dinge amal qilişligimizini Allah Ta'ala uzu tawfiq versin. Subhanaka Allahumma bihamdik, mishadu wa la ilaha illa ilim, nes-saktirik wa naquli ilayk.