خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 Bismillahi r-Rahmani r-Rahim. Al-Hazmiri l-Lahi Rabbi l-'Alamin. As-salatu wa-s-salamu ala ashrafi l-anbiya'i wa-l-mursalin. Nabiyyina Muhammadu ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma bag, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamdan hadislar qiyan. Baz amallar bar, insan usha amallarda qiladiyon busa. Usha qiyan amaliga, Allah ta'ala hajda ajarana verada. Hajda ajarana verada. Bular damala. 0:30 Man qada ilal masdidi la yuridu illa an yata'allama xayran av ya'lamahu yuallimahu 0:59 Kāni lahū ka ajrī ḥājjīn tāmman ḥaccatuhūn. Kim masdi qeladi yon busa? Masdi qeladi yon busa faqad kina bir yaxlīni tālim ogan. Yoy ki bu musa tālim birgani. Yaxlīni tālim ogan yoy tālim birgani. Faqad shu maqsadda, maqazin aylani shumat boshqamat, faqad shu maqsadda qeladi yon busa, bu adamga ḥaccituluq bugan ḥacini azir-rizak, azir-berilandigan. 1:27 ḍḈḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍ� 1:58 fərz namazıga dib məscidi qelə digan busa, bu endi məscidi qe namaz üçün qelə digan adam. Yukardigi namaz bilan birgi başqa, ta'lim ogana ilki ta'lim birgani qelə digan adam haqqa digidi. Dimek ki, məscidi qe tahara talib, fərz namazına adayitaman dib qelə digan busa, bu adamni acri, utti ihram dikirgan haqini acridiqa boladi. 2:22 i.e. yudan ciki qilisligi, ihramkigi adam hacgi teyargallig, muzu hac vaxtigi kirgi adam boladi, hac amaligi kirgi adam boladi. Bu adamim ushe namazgi taharat olib cikadigam busa yudan huddi, haci adam ihramkiyib hac qilisli basligini gabi acilgi ege boladi dedi. Kimki zuha namazini uqishlikgi cikadigam busa, 2:46 faqat gina vishu zuha namazini maxtad qilib chika digan busa, bu adamni aciri, umra qil uchini acirikab bolad digan. Zuha namazini, qiyas chik bugandanki gin, taa 1 saat, 11, 12 gece okulad digan namazini xadar. 2 rekat, 2-4 rekat okulad. Xungi dimak, xunchalik, acir verilaregan. Yada baska bir hadistik iladi, bundayan xajda acirini verilistiki torusti. Man sallal qadeti, 3:14 fii cemaatin, summa qa'da yadkurullaha, hatta tatlu ash-shams, summa salla rak'atayni, qanat lahu ka ajri hajjatin, wa umritin ta'ammatin, ta'ammatin, ta'ammadigan. Yanikim, bamdat namazı ge kise, cemaat gi kila digan bose, cemaat bilen bamdat namazını uqi digan bose, qiyin ushe utrgan caida Allah ta'alan o zikir kala utra digan bose, ta'a qu yasçqunu gece. 3:40 yana zikir qiyanda Qur'an oqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqaqa 4:09 Yana bir-başka bir-ruayitdiki iladi ki, Man solla subha fi majalasa fi majdisihi, hatta temakkina hussolla, tümkina hussolla, kana bi-manzilati umratin u haccatin mutaqabbalatayni. Kim bomdot namazini uqqisayyu, u shu oturgan cahidi oturadigan bosa, ta ona u shu namaz imqani bugini gechi, yani namaz hu yashtiqqan nanki nukulada. Bomdot farz nukugan nanki namaz nukulmaydi. Na ta hu yashtiqqini gechi, na fil namaz nukubumaydi. 4:38 kuyas ckib bugendan kiyn, kuyas ckisilgi azir sakkizdu 5 onlada shikikyan busa, 15-20 minut falqa boladi. Kuyas ckigan, ckisbaytidan 15-20 minutan kiyn, kireket namazin okiydi. Ushe, dikili digon busa adamgi, umri, haj, yini Allahni huzurda qabul boli digon daraci digi, umri bilan hajdi, manzilatida boli digi. O bu, demek ushe, maqibke gili digon, 5:05 Maçki namazı çün kele digan, ya ki bu misi, maçki namaz uqub, ham, bir yaxsliyi, bir anlarsani yurgani qitiye digan maçsati kele digan bose, bu adamlargi birile digan, acirlara kenende. Xu maçsati, vallaha alem, maçtiyan özgiyarisi barakaati bar, unlan tashqadiyan cemaatlan namaz atiqliyi bar, yana eti uytkanimizdik, hadisdiki digan, bir anlarsani yaxsliyin talim olisliyi qun, talim verisliyi kele digan bose, fakat xu maçsati qisda bu adamgi. 5:34 ḏḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍ� 6:03 mükafatı cennətdən başqa bom eydi, faqat cennət bolan deygan. Bu hadisdiyam üşə, üşəndiyik bir qiyinalib ibadat qiyan adamni, acir barabarida, acir belilişliygini mənə dört tabir hadiste aytibot qiyan iken Peyamberi As-Sulam. Bu hamasi şu məsli kelib oturishliyik, öki bomizda, məsli kelib rannasana örganishliyik, şu maqsadlar deygan. Indi rüzimizde, qarsimizde, iladiyomuzik, inşallah, bugingi sukubatimizde, 6:33 Inshallah, ilim qazilati haqqada. Veki, bu mese, dinini, talimaliqlikke, insan, intiliqlikke, shu haqqada, buraz, yaplashu utamiz, inshallah. Allahgi ibadat qiliqlik, butun insaniyette, Allah Ta'ala, shu maqsadde, yaratkendir. Demek, Allah Ta'ala, butun insaniyette, özge, asasan ibadat qiliqlik uchun yarat. Shun deyiken, halbette, u shey, 7:01 Insan hayatida asasi maqsadqil ogan ibadati durus bolisligi uchun, insan ma'lum bir daracida ilimgi ege bolisligi kerek boladi. Elbette bu nersi, ilim bu ibadati durus boladigan daracida insanda ilimli mavcud bolisligi, bu farzi ayin sablanadi. Yani harbitda insan elbette bolisligi shark bogan ilim sablanadi. Yani insanda ibadatlari, namazı bosan, rozası bosan, eger imkaniyati bosa, zakati bosan. 7:31 Bashka shu halal-haramgi alaqadar nasilar bulsin. Insan bu nasilan albatda bilisligi zarur buladi, mada shumdik dimak. Buna uchun isi ilim kereg oladi. Ondan taskari, Allah Ta'ala Peygamber sallallahu alaihi wa sallamini yubardi. U kishi adamlarga qanda ibadat qalisligi, hayatta qanda yashashbi uchiliyini örgatik etdilar. Albatda insan hayatoda qanda yashashbi bilisligi uchunan Peygamber sallallahu alaihi wa sallamini 7:58 basib ötkən yollariya muracaat qilişliyi kerek bolad, undan özgi kireyli bu gandasdan örgenlişliyi kerek bolad, waham özgi yarisi dinini, talimalişliyini bir böylegi xisablanadi. Hab, demek insan özgi özü bir saval birib korsan. Hakikatdan insan dinini bir talimalişlikke intilişlik bar mi insanda, halislik bar mi? Shunge bir hareketi bar mi insanin özde? Ya ki bu mese, bu insan 8:26 Bi parwa bugen xalatda, shun chakib, yishib, utkito uradimi, utkito uradimi shumaxsada. Albatta, mana, ba'zi hadislarini, yaqib, ba'zi alimlarini, geplarini kiltir batamiz. Hasan al-Basri, rahmah Allah, etkini kellar ki, bir qadan, bir ilimdan, bir an nasrana, bir batni urgana digan bosa, ilimdan bir batni urgana digan bosa yu, ushangi amal qala digan bosa, urgana turib. 8:52 Bu narsasi, u insange duniyayi, u nicidigi bugani narsilardan kori yaxsirak diganigan. Yani duniya, duniyani icdigi bugani narsilar, xarqani, xama narsa. Xu narsilardan kori, insan urgani busin gaman fulicligi yaxsiraygan. Sababini mi? Sababi, insange u su urgani narsilasi ham duniyasi da askatadi, ham ahirati da askatadi. Sunucin, imam ahmadda etkin gepleri baraygan. Insani, 9:19 Ta'amge, yemek, içmekke bugen ihtiyaciden kore ilimge bugen ihtiyaci zarurrak digerike. Yen insan ta'amge, yemekke ihtiyaci bar, deykin undan kore ilimge bugen ihtiyaci qattaraq insandi. Sebabi shu ki, insan yemek, içmekke bir kümde, bir kimette muhtac boladi xalas. Deykin ilimge insan cili kök muhtac boladi. Ibadatlarda, muamallarda, xalatlarda. Demek ilimge insan kök muhtac boladi. 9:49 Yemek içmekke bu gen istiyazden kore, qatta rabu laddib, ajgani gallar. Faygambar sallallahu alayhi wa sallam hadislerden birde kiltir bu tariki, Ad-dunya mal'una, mal'unun ma fiha illa zikrullahi wa ma walahu aw aliman aw muta'allina. Yani, dunya lanatlan gen nasadar digan. Yani, lanatlan gen digan dima digan? Allahin rahmatdan uzaalashtirucu digan. Dunya uzyem uzaalashgan, insan digan Allahin rahmatdan uzaalashtiraci. 10:19 Shuni qun, adamlar da xalati yaqar edigan busa, aksar adamlar Allahana rahmatiga muyasar bolamlayicin. Musulmallar da az gina dibdilsik, musulmallar da icidayam, tuzik ugan musulmallar da icidayam asiliyit tashkil qiladayim. Shuni qun, duniyanu Peyamberi Salam, demek Allahana rahmatidan uzalashgan. Undigi bugan narsalaram, shunga alib baradi. Fakat gina Allah Talana zikri bugan narsa busa, Allahana zikri, Allahana dine bugan busa. 10:49 həmdə Allaha yaxshgur edigan narsalar bugan busa, ya ki insand bir ilim urgansa, ya ki ilim talim bira digan busa, manabular u shandan mustasna digan egan. Yani bu, insallarini, hatta hareketlerini Allaha na rahmatidan uzaqlashtirmaydi, belki Allaha na rahmatiga alib baradi digan mazmunda etkin egan. Demek bu insandı manashu dünyada yaşash digi, aksar bugan narsalar insandı cannattan uzaqlashtirish digi. 11:15 hamda Allaha Ta'alani rahmatidan uzalaştishlikke sebeb bolarka. Fakat gene, shu insan Allaha dinini mahkam qita digan bolsa, unu örgene imkani bolsa, örgita digan bolsa, Allaha yaxqorgan nasilablan mashgol boladigan bolsa, bunda insan Allaha rahmatiga, miyassar bolishligi mümkün bolarka. Aks halda, insan uzuna halatini dunaya qita şey digan bolsa, Allaha rahmatdan uzagub git qolarka. Peygamber sallallahu alaihi wa sallamdan yena baska bir hadis diyem gelidi. 11:44 Bo sahih hadith, ilim talab qalishlik xarbir muslimu adamgi farz digan, muslimu muslimegi farz, ilim talab qalishlik. Bo ayto itkanimizdik, farzi ayin bugan ilim, o insan, o ishe ibadatlari durs boladigan, muamallar durs boladigan darajida ilimni albatda qalishlik gerek boladi. Bo insan, mana kancha kancha adamlar bar, namaz oqidi, mekin bularda namazda kancha kancha hatalar bar. 12:13 qupal xatalar bar, hatta inki namazı buzul edigan dərəcəde insallara oqidi. Bikibimisi başka Ramazan, Rozasim, Stadiyamimisi, undiyam qanchi-qanchi demek xatali ilargi yol qoyadi, hatta inki, qut digoyan ki, unga u adamgi, aç qali shidam başkan harca qami idi. Bazda, mani, hadisim gelir aytadi, yani kim behuda bugen geblarini, lago bugen geblarini, 12:37 tarqqimi edigan busa, islamdan, shuguldan istigini tarqqitmi edigan busa, u insanini, tawamini, yemagini aldirishligi da, yani yemagini, yigimasligi da, Allah ta'ala qe ickana qangi khacati yox diga. Yani Allah ta'ala qe, u insan asasan, u uzun tarbiye ilamistan, yemag icmagini, tashabbo isligini uzu da, ickana qangi ehtiyaji yox Allah ta'ala. Allah ta'ala u uzani vergaligi, insanda acikaldirishligi imaz, belki insan uzunu tarbiye ilasligi qirayligi dorsi edigan. Amma taballima. 13:07 Insan bu nesilarini qatdan biladi, agar din haqidi, biraz malumati boli digonmisi, biraz orgini digonmisi, budili biladi. Ondan tashkari insan muamani qiladi, sauda satiq qiladi, basha qiladi, gundiyam halal-haram narsani biliqlik girek boli digi, bu nesilarini satiq bali basha qiladi, gundiyam halal-haram bugin nesilarini biliqlik girek boli digi, bu nesilarini bilmestan qiliqliki insani ciligib, haram bugin nesilarini alib barib qiladi. Dinini bilmestliki insani ibadatlarini 13:36 bir pulgi xam çikarib qoyxligi mumkyan. Baz adamladda eshtes, basalan, baz adamladda bar buliqqan, narsiyqan, hatto inki ilimsizlik akibatidan ilimsiz bob turib, ilimgi targib qala digan basa, arkasiga izin tashi digan, nijqana qangi bir ilimgi qotaxmi digan bundan tashiqar ibadatlarini wehuda qiliyakkan. Hatto inki, alhamdi suralarini xam namazda oz bishqasini qoyxligi. Qiyu daracada jeti barishqan. Alhamdi surasini 14:04 Ahma bismillahirrahmanirrahim, alhamdulillahi rabbil alamin, deyib oqeydi ki, oqeydi ki, oqeydi ki, oqeydi ki, oqeydi ki, oqeydi ki, oqeydi ki, oqeydi ki, 14:33 Qura'n əzə ərəbchə shkən. Qura'n əzə ərəbchə shkən. Qura'n əzə ərəbchə shkən. Qura'n əzə ərəbchə shkən. Qura'n əzə ərəbchə 15:04 Dinni örgənişlikke qızıq miyidi? Dinni örgəniqende bunda yiqməgen bolardi? Bundan tashkari uşa qalatke, çikilaniq qaqen. Bu bilan insallar demek ibadatlara ham, hechkana qangi bir özbihci okuydigan musa, u ibadati ibadat sanal miyidi? Xunca qalatgan ibadatlara kökkisa ornuk etib qaladi. Xundan demek bir alim qishaytgan ikenki, qanchi cahil boygan adam barki, 15:38 uxe cahil boygan adam ilim örganib qoganda, ilim yetib qoganda, shu unay cahalat batqaqadan qutulishdiyiga sababim qoganda. Cahal, cahil örgan, nekin, unlargi ya özlari örgangan, ya ki, uxe örgangan adamlar bilan birga qoganda, uxe ilim faydaqili bulanda cahalat batqaqadan qutultirgan. Zeykin, qanchi qanchi ibadat qiliyekgan adam bar ki, bu adamlar huddi cahillarini amaldaki amal qilatdi, bu amallari ularini 16:07 ḥalāq qiladi qiyan. Dibətkən, ḥazirgi aytu utkandimizdik, bu, ibadat qiladi, ibadat qiladi, deyikin, bu, ibadat, insannı, yahshlik qeməz, bəlkə, ḥalāq etki alib baradi. Bayxin, b.s., iqqarida dimək uqşini, ḥadislarini aytu buttik. Bundan tashkari, yana, b.s., ilim-izlabchikislik, haqqa da aytu utkani ḥadislariyan bar. Kim ilim-izlabchika digam, misal, insangi, Allah ta'ala cennetki bugan yolunu asan qilib qoyayadib turib. 16:36 çünki insan uxi cennetdi ilim-ürgeniçlik arqalik tap edindi. Bundan tashkar yena boshka sahabalarina goblarda ham kiltiri otadi. Ali r.a.na etkene keller ki, adamlar uxi taifalik boladi. Biri bar ki, bu, rabbani alim boladi, yani ilmigi amal qiladiyan kimselar boladi. Ikinsi, özünü macad taptiri edib ilim-ürgeniyekken adam boladi. 17:04 Uchuntisi, adam boladigan busi, amin, yani, har qana qange, chakarqa, orqastan kiti oradigan, bir cahil boygan adamlar boladi. Bular, har shamal boladigan busi, shamallar yakarab isp kiti oradi. Yani, kim qay qay itilisi, kiti qal oradi, uzlar da ilim yok, yoy ki, unlisa, bir ilim alfikem. Qazq niyadi, kim ular niyitilisi, of kiti qal oradi, dibayt genikem. Haqqatan, demek, adamlarini xalatm qar edigan busi zem, cahil boygan adamlar. 17:33 Köbləri, mənə qangi, xazir qaytu etkənlərsə, mizlaka, demek, bütullik, dor yoldanam çiqitkən, ibadatlar durs buladiyan xalatladanam çiqit qaladi. Abudarda, raziyallaha, huday etkani qablari barakan ki, uqsh etkani kallarkin, aliman, aw muta'aliman, aw muhibban, aw muta'ajda, muta'ibyan, wala etekin, alxamis, fetahlik diganikan. Yani, nuttabi andib, alim bugin, yoki, talim alucu bugin. 18:03 Yo ularini yaxs qorib, irga xochi bogen. Bisintisi bomegen diganigan, xalag bobgitasan. Bisintisi nime diganda, bidat chalib etganigan bazilara. Bisintisi nime diganda. Demi, insam, yo ilim urgen iskirek, yo ilim urgenigandlar bilan, ulargi irga xibir iskirek. Imkiyaniyati busi urgen iskirek, hara adam. Imkiyaniyati bumesi, ilim urgenigand adamlar bilan, dimak usha qaliyatgan iskilarini, ibadatlarini doğurlabdur iskirek oladi. 18:32 Bulardan tashkarida bubkitgan adam, bidadchi bubkit qoladi. Yani, dingi dindan bumagan maslalarini apkiri ushlarina qilara digan adam bubkoli. Xu adamlarini tayfistan bumagan digan digan. Baygambar sallallahu alayhi wa sallamni hadislarida geladi ki, Man yuridillahi bihi khayran yufaqqihu fi din. Qaysi bir benda bilan Allah ta'la yaxdi in yurada qigan bulsa, bu adamni dinni shuna digan xub qoyadi digan. Dinni shuna digan yaxdi shuna digan xub qoyadi. 19:02 Yeni bu, Allah Ta'ala qaysibir bende bilen yahsh din iradaksa diyan. Demek, Allah Ta'ala yahsh görgen adamini dinni çün ediyan xubbayadi. Nafakat alim, belki adam dinni mahiyyatini çün ediyan, nimi çün bu duniyada keşeykel digini bil ediyan, ibadatlarını dursurak qil ediyan adam xubbayadi. Bu, Allah Ta'ala uşa bendeni, yahsh görgen digini alamasi boladi. Allah Ta'ala ayeti kiltir botadi. 19:27 qul hali istawi il-ladin ya'lamun, wal-ladin la'ya'lamun, innamaya tadakkarun la'lbat, albatta bilimli bujan adamlar bilan, bilimsiz bujan adamlar barabar bu meyda, albatta bu nasadan aqli bujan adamlar islatma ola dhaya dheda. xama sahadyam ilimli bujan milan, ilimsiz bujan adam barxal bu meyda, duniyawi sahadyam barxal bu meyda, dini sahadyam barxal bu meyda. albatta aqli gyalar bundan islatma ola dheda. kani insan imkaniyat qadar, usib bilimli buj shrikka harakat qal shrikka. 19:57 Ha dini tamandanmısın, ha dünyayı tamandanmısın. Lekin, bər-bir ibadatlarını insan onlu edigan darizde ilim alisli bilanbir geldikdendir. Abudarda raziyallaha anhuni eblarini keltirladi ki, uksayitkini kellar, Allah ta'ala bahtiyar bugan kimselarga ilimini rizqilin biradi. Ilimini rizqilin biradi. Allah ta'ala özünü tanitib qayadi. Ibadatlarını tanitib qayadi o adamga. Bahtiqira bugan kimselarini isa ilimden mahrum qayab digan. 20:28 Yenə, başqa bir ruwayatda im keledi ki, ilim nurdur. Allah ta'ala bu nurnu günahlar üstüge bermeydi. Peygamber sallallahu alaihi wa sallam bir günü yudan çıxdilar didi. Uqbat ibn Amr raziyallahu anhu ruwayatki genekan. Fada oturgen edik, yani masif ta'aldi digi, bu genesh oturgen digan cay varidi. O su cayda oturgen edik. Xinda Peygamber sallallahu alaihi wa sallam çıxdilar da ayitdilar ki, qaysi bir ilar, 20:57 palaancayga, har günü barib, uxittan bir, yemishke, tuygan, usna qangi bir, iki tituyeni, ap gelalneydi, dede. Yani iki tituyeni ege bolib, uzun iki qala ap gelalneydi, dede. Günah isqimestan, yani uğurlamestan, pranta adamgi azar birmestan, shunide iki tituyeni, ap gelalneydi. Shuni kim haliydi? Kim yashqira, usna yasan doydu? Resulullah, hamiz yashqira, hamiz, dede. Yani, bular-buluram, sifada otur yi adamlar, ken baqal boyi adamlar. 21:26 islarki qecib edicaygi basi edarki, ashiddan ikide tuyo vera digan basi. Varaq gilay mi digilar ashiddan diganda? Haq gilay dik? Yaqa digi bu nersi diganda? Bayamir Asram ayetlar ki, birilaringiz maqibke barib, uyedda talim osa, yoyki bu mosa bir iki ayet Allah Ta'alaani kitabidan oqsa, mana bu nersi, u adamga usha ikide tuyani ap gelisligiden kore yaxsira. Uch ayetni oqsligi, unu talim alisligi, ushte tuyani ap gelisligiden kore yaxsira. Demek, 21:57 Insan buyan payamda asramatikkan dunasi, insan ushe talim alisligi, zaruri bugan ilinib bilisligi torusda, dunayi bugan nasidan korya. Nima gey sababi? Albatta bu nasiyan uzgayar si kirek, dunayi bugan nasiyam liyikin, eyni bugan nasi insani, ushe dunayi bugan nasini faydali qiliv alisligi yordan birada, halal qiliv alisligi. Var olimki shaytkan ikenki, 22:23 Bazan bar gab boladi ki, bu nasa insange mal dunaya bergenizden kore yahsira bolad. Bar adamga bar gab taytasta, o adamga mal dunaya bergenden kore bu gab yahsira boladi. Chunki, mal berediyan bu siz bazan onu chigaradan chikarib koyish munkun, haddadan ashir varishi munkun, özden kit-kit koyish munkun. Lekin, öshe gab onu tor yolgi yollab koyish munkun. Basar tusarini biladiyan koyish munkun. 22:53 Peyamberi Sulaamda etkani hadislarida kiladi, silarini en yaslariniz Koranini organi, orga etkani adamlardi. Chinki Allah Ta'ala bunu insalarga hayad dasturu kilib nazimki gani. Ibn Abbas raziyallaha anhu bir adamdan, bir adam kilib Ibn Abbasdan cihad haqidi soru gani, daya mufishat gani gani ki, min sizgi ushe cihaddan gori yasra bu gani nasi giyollab qoymimi? Edi bir adam kilib shu öz ixtiyari suratda, qimaq cimani, qimaq cimani dibayit gani gani. 23:25 Anibiyyatda, albattar, musulmanlar yeterliyib usa. Uxinda, siz uchini yahsliyib ugan nasan urgataymi? Bitda imqaniyatiz barakan, yani dunyayiz barakan, bitda mahsib qorinda, uxidda Quran uqib urgatayin. Bayam-i Aslamdi sunadlarini urgatayin uxidda. Dindabir, qishinadigan bir faqif ixti urganin, uxidda urgatayin, dib aytganakan. Manashunasal, siz uchini yahsiranim aga, chinki, 23:53 zihadda adam öldirisliyi boladi yamdosa ilimda adamda tiral dirisliyi boladi. Bu ishiz qiladigan ishiz afzal boladi diganigan. Ibn Abbas r.a. ge soval birilganigan ki, siz bu ilimda qatdan igalligan, sani Ibn Abbas bu ummatta qatta a'lima dip saniladi. Xabriha ziyil umma, yani bu ummatta in qatta a'lima dip sanilganida bu qishina. Bolibham, Fahim b.s. bu qishina haqlariga dua qigan. Allah ta'ala bu qishiga 24:22 ilim bergen, hikmatin bergendib, tafsirini örgedgindib, haqlarga dua oqigan, ushe dualarini barakatdan ham bu kishi gücay, güclig bir ilimgi iyegib oladib, shundar, qalbdan erisiz bu nasi gediganda, bu kishi suriyedigan tulu, aqil qiladigan qalb bilan digan ikan. Odamladan cidakib sura aradim, sorab-sorab örgendim, hamda aqlami yaxshi islatdan, ushin bilan, ikilan asabdan iyegib oldum bu nasi gedib. 24:52 Bu kishi yash bugalligi uchun bazı uzun shirilariga ayitlardiki usnaqa palanchi sahabi inaldigi barib Peyamber sallallahu alayini yash balitdindi. Indi balagatki itadigani payitlari de Peyamber sallallahu alayini yash balitdini indi. Asasi ilindi bu kishi sahabalarda agen, ketbe sahabalarda. Shirilariga ayitlardiki usnaqa barib palanchi barib urgeni elik, palanchi barib Peyamber sallallahu alayini urgeni elik, baska dip ayitlardiblar itibarsiz qilishgan, lekin bu kishi 25:22 barib ushici adamini ishigini, hatta inki bravini ishigini taqqillatisi, agar ishigini ochmasi, ki damalikgan bosa, ushidda kutu otorib, hatta bazda uxlabam qolayardi, didi ishigini taydi kutu otoriganligi da. Kin, uviden adam shikip ola digan bosa, e, darru upayin basaramdi ziyani, demagi, maqimadisi, haberi bermadisi, taqqillatimadisi, eni taqqillatim, jawabimaganligi hijalat oldim, kutu otoriganidim. 25:50 edib, hatta asidde kutub oturib sunaqa uslariga qumun boshqan asilaram toplanib qal ardigan, hatta nki shu ilim gedishlik yolu da bu kush sunaqa basaq qatlarinahan chekken egen indi. Abudarda raziyallaha anhu halkan egenki ilim elbette ilim urgenishlik bilan boladi. Ilim öz-özdan khaslub qamiyida urgenishlik bilan boladi. Halimlik isa insan özunda halimlik qilishliki bilan boladi. 26:18 xalamligam insanda öz-özdan paydaqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqqq 26:47 Yani, Allah ta'la insandı qiliyekken intilisi hareketigi qaraktirib, Allah ta'la biradi. Peygamber s.s. bir hadislirida giltirib etkin ikenki, sinargi, yakinda, shundi bur adamlar kilidi, ilim talebida bur adamlar kilidi adi. Madinagi, adamlar baski cayladan ilim talebida adamlar kilidi. Agar sinar, usheylarini goredigan bu seylar ayitilar ki, marhabo, marhabo, yani Rasulullah s.s.ni vasiyyati ushgev silar, deb ularini yashkir. 27:16 imam malik madineda yasab itigallar. 27:43 qayirlardan gelib, bu Afrika, baski coylardan gelib, qanchi mudratlat turib, ushidda imam Malikda ilm organisya ardadanlar. En insan bu ilmi qandi hasil qiladi? Elbatda, birinci insan Quranini organisliyden basdan isk, baslas girek, Quranini toro organisliyden baslas girek, tajvidi basan, qeyin enekigin, elbatda bunda Quran organisliyde bir ustazda organisligi bar. Eger imkaniyati boladiyomisa, bomi edigin basa onda, 28:13 qarilardina kasitiladi yakil olasay, ushe, Qur'an okugan, diski, boshka nasiladdan, ischili arkalik insan, demek, qraatini togorlasligi, organizligi munkum boladi. Ondan kigin, insan uzuni hayatiga, ibadatlariga alakadar bogan, yingil bogan fiks kitablarini okulorganizligi. Ibadat namazlari, taharatlari, qaysi nasila istaharati shatqil nadi, nima nasi taharatli buzup qoyadi, viki, namaz qandi okuladi, qandi nasila unifazlari, sunutlari. 28:43 peykin, iman asilar namazı buzub qoyadi, ruzi, boshqan asilar diyan mutqishun indiq, insani muamali, sauda muamalasini qaladigan busu diman ki halal-haramdi, sauda muamalasi digi bogan, caiz bogan, ilki haram bogan, sauda turlarini biliştigi insani, shunga harkat biliştigi kerek boladi. Undan tashkari insani bazi Peyamberi S.a.v.ni hadislarini oqishligi, suna hadislar diyan Peyamberi S.a.v.ci do ki, yaxni bogan nasilargi insani digi ollab qoygan, albatta, suzbihce, 29:12 tarcimadaygi bogan hadisilar ham, hatta onki bana Quran tafsilar ham özbeytlilay chiktan, inson bu nasolardan faydalansay boladi. Ana ondankigin, inson özge muamma boladigan masallarda, elbeta ahli ilimladan, sorashligi, musilardan ushe masallargi, jawab axtarishligi, shunasi kirek boladi. Bo, insallargi ayto etkanimizdik en zaruri bogan, bilimlar sablanadili. Shunasaladi inson qalishlik gevek, agar qamay digan boladigan bose, 29:40 U shay yukvarda etki, etki otilgandik. Ha, harbidda muslimanga tala bilim qil shiki farz dedima, u shan asana bacarma gandig uchun, qima gandig uchun, insan da xosilg bi gini gecha gunahka axsal dana dusha maslada, qimi bi itibar bola digan busa. Deykin, bayan basiram, insanlardda bi itibar bu gandiga, yoki dengese bola digan, azgana qinciligga, taqati bumi digan sabaplig busa gerek, ehtimal shu. 30:06 ilim örganislik torsaym. Insan özge zarur kirek bola digan ilimlarni örganislikda ham, qeobla mana hadislarini Peyamber As-Sulam bayan qigan. Hattanki insanlarga jude katta azirlarini berlisligi. Hattanki mana Qur'andan insanlar jude uzaqbuq kit qoyganmiz Qur'an oqisligi dan, hatta mana Peyamber As-Sulam adamlarini yakallastirisligi uchun, harbitda qidigan harfiga azir bolad digan. Harbitda qidigan harfiga on baravarada azir bolad digan, bir dana harfiga. 30:36 Bu insan bir biti qoy digon busa, kim oda biladi qanca insani xariflar ota digindi. Bayamir aslam, dimi, odamladdi qafretdi bolisligi, qidangisali bolisligi kütiladigon naslargi ketti-ketti azirlarini ayti busam, shungi odamlarini qiziktirgini kani. Shular cimleti da mana ilimini hamaitilgin. Gani ilim izla bir insani uydan shika digon busa, farishtalar qanatini yazib turadi. Meni qanatini insinli busa, talib ilimini sharafi sababligindi. 31:06 Qaristilar dimak ilani yollarda qaladlarini yazib qituqalandiida. Allah ta'la unan tashkari cennetki bugani yollini osankib qayandigan. Baygamar s.s. maitgallar Allah ta'ladan faydali ilimin soru ila, chunki faydasiz bugani ilimlaran kub adanlarla. Ilim insanda tori yolgi yollash girekliyken, kancha-kancha adamlarini zalalad qab qituqaladi. Na tori, faydasiz ilim agalli yolchi. 31:33 Ha dini ilim bulsun, ha dunyavi ilim bulsun, insallar albette faydalik bulgen ilimde örgen iskeriyolade. Seher, dunyavi ilim bulsayan, lekin zarar qaladiga ilimde. Lekin, dunyavi ilim bulsayan, fayda qaladigan ilimdar ham. Ciddi ki, ummi suratda Allah Ta'ala dan faydalik ilimini soriyla. Lekin, fayda bermi edigan ilimden Allah Ta'ala dan anax soriyla. Cinki, insanni dunyali gini ham qidrib koyus minkini ahiratini ham qidrib koyade. 32:04 Bu nasiladan kutulisik uchun. 32:34 Cennetke erislik uchun, dozakta najat tapislik uchun, albette insange zaruribu, hich bu maganda zaruribu gani ilim boladi. An ondanki, im insan azraq ziyadan aladiyan bolsa, bu nasi insani, imanini ziyada boliskiyge sabab boladi.