خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 أعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ عَمَالِنَا مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُدْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰه 0:30 Biz əvvəlgi dərsdə ata-anənin, fərzəndlərinin tefəsidəgi haqlarını bəzlərigə toxtaldik. Bahalı qudrat zərurlərigə və en kirehlərigə toxtalib ötkem olsakirək, bundan həm başqa ata-anənin fərzənd tefəsidə haqları qanca gafirsək, azlık qiladi. Amma bu dərsdikimizdə fərzəndlərinin həm ata-anəlinin tefələridə haqları bar. 0:58 ata-analarinin tefesi haqqa bar. Biz, gözünü çirt yumib, nukul farizantini hata qigan, farizantinin üstüdün şikayet qilishimizden durs gemaydi. Bazilar bar, farizantini nikah qigan bolsay, biz evvelgi demayittik, shu ayalini deyidi, talak qoymay digan bolsay, min sendin razim asman deyidi. Talak qoymay digan bolsay, min sendin razim asman deyidi. Bu narsayi ata-ana, 1:33 Erkek bilen ayalinin arasidagi nimaga tadakhul qilishligi, unga kirishligi, unga aralashligi nimayo shariyatta haqiyo. Amma Umar radiyallahu anhunu ogullarini talak kildigin masalasi, Ibrahim aleyhis salam ogluge gelib turib, ziyaratib giganlarda, kelini chikiganlarda, bosagangizni, astanani nimasini almashdirsin, dib ayitganlardagi, 2:02 yeflari edilen, ogullari ayalini talak koygan digi, ular payganbari ediler. Umar radiyallahu anhu, mulhami ediler. Hatta ki, shunda ogullarini talak koydigan vahlar digan, barib payganbar ilayhissalamga yena ikinci merta ediler. Ogulum niga, ayalini talak koyishinib buyurdum, talak koymayabdi diganda, payganbar ilayhissalam, nur, abdallah, falyutallik digandlar. Abdallahga buyurin, ayalini talak koysin digand, payganbarinin buyurugu bilan talak koyganda. Shunikin, biz otirvald turub, 2:32 Mənə şülər talaq koy deygan da koy vargan ekan payganberlerni ballari, həz bizzi ballarimiz mənə endi itaat qimeyat dedib durub, şunaqa məsələlərgi arallaxdiq yaxshi bomaydi. Uylana mən deygan deyam şun deyim, başqa nəsələr deyam, şun üçün biz fərzenlerni həm atalarinin tehbəsizde haqlari bar, fərzenlernin həm haqlari bar, şulargə qisqa çetoxtolamiz. Bu yerdə Aqbala racunun ila Umar ibn al-Khattab radiyallahu anhu yextaki uquqa waladihi, 2:59 Aytadi ki, bir kini bir kisib Umar ibn Khattab radiyallahu anhu'nin huzurlariga balasini shqayat qilib kildi, deydi. Balam akhpadar, akhpadar farzan, deyib shqayat qilib balasini. Shinda Umar haliginin balasini chakirtirdi. Oğludin shqayat qilib gyanidi, balasini chakirtirdi da. Ayti ki, chakirtirib darba Umar ibn Khattab hassasini kotardiladi. 3:29 nima qilmakci qoldi, hali qi balani terbiyalak qoymakci qoldi. Sen, afenge, akbeder bolnin mi, deddiri, terbiyalamakci qoldi, khassalarini koterganlar da bala etdi ki, Ya emirul mu'minin, ala rizlik, deddilar. Ey emirul mu'minin, azgina shashmayin, deddilar. Azgina shashmayin. Ma indek, nima deysen, deddilar. Nima deyimakci sen, diganlar da etdi ki, Alaysa lil waladi haqqun ala abihi, farizantni hem, balanini hem. 4:01 atasinin tepeside haqlari barmi, diganlarida, qudd-i atani, farizan tepeside haqqi bo gani singari, farizantin qiyan barmi, diganlarida, etiki ha, digi. Fama haqqu ala haqqi ala abi, menin ataminin tepesideki haqlarim nimadir, digi. Atamdan men talaqqiladiya haqq nimadir, diganlarida, Umar ibn Khattab ayetilar ki, haqqul walad ala abihi, 4:31 an yuxsina ixtiyara ummi. Farizantnin atanin tepesidagi haqqi, birinsi, anasini tüzük ana ixtiyar qilish. Yani, uylanisdini avvel. Tüzük ana, mani tarbiyalay digan, farizantni tarbiyalay digan, toğru tarbiyaya qilid qikara digan, anani ata ixtiyar qilish. İkincisi, gozel isim qoyish. Eni, dunyaga birinci qadam qoygan vaqtida. 5:04 İkinci haqq. Gözəl isimini koy işligi. Üçünci haqqları dedilər. En yuhaffi zekul Qur'an. Qur'andan yaqlatish, örgetishligi. Qur'an örgetishligi. Üçte haqqını etdilər. Yenini haqqları köp, lekin Ömerin haddatını şüya etken sözlerde üçte zikir kılın. Şinde falay etki, vallahi ya emiral müminin, inna abi ma fa'ala şeyin min zalika ebeda. Etki, ey emiral müminin, Allahi qasam içib etemeyin ki, atan. 5:30 mənə şun xaqlarnin üçlüdün bir məhəm ötəgəni yoxku, dedi. Çünki, dedi, menin anam, dedi, əslən, yəni, aqli naqis ayal edi, dedi. Anam, mingi qanday tərbiye bilesin, özü aqli naqis bosa, dedi. Bu atam, dedi, əvvəlgi vaxtlarda kullar satilgan bazarda, şu bazarga çıqyanda ikkidir həmge, digan, aqli caida bomagandan ki, arzanga satilgan da həligi, çori, ayal. 6:00 Shuni degan shunday satov aldi da, alib gelib, toshakta birga boldi, ve shuni neticeste, men sebebi bilan dunyaga ekib kaldin, dedi. U bir farizant koray, bunu bir rahatini koray, bunu bir adab yoray, degan maqsatlariyan bu gemma sözü asli, dedi. Shundan keyim, dedi, meni dunyaga ekiganimni korgandan keyim, ali ge, özdün tughulgan farizant da, anamni kullukdun azad kildi da, meyli, özdün aklı naqisat gembilan bir dirham bolad, nima bolad, dedi. 6:30 anamni qulluqdan azad qildi da, meni shuncalik cirkanchlik halatda qorganligidin, dedi. Ali gibir, aklin aqistan tughulgan, farzan, dib, atam shuncalik qorganligidan, mengi cu'la, dib, isim koydi, dedi. Cu'la, dib, tezaknin, tezak yata vurub, atlarinin tezaki bircayda yata vurub, iqidan kurtla qitarikanda, shu tezaknin kurtu digan nam koyganikanda, shuncalik, cirkanch, nimasidim, shuncalik ismimni ham, 7:00 yaman, körgenlikdən şunday qoydu. Hatta Qur'an'dan bir an bir harifin ayam örgetleniyo, Qur'an ni atlatish biyad atursun, deyidi. Degenlarda, iltafata umal ilal adfa qala wallah qad sadaqta waladaki ilal uquq. Şunday Umar ibn Hattab ataya qarab etdi ki, sen farizandingi, farizandingi sengi akhbolusundan evvel sen farizandingi akhbufsan, dedilar. Farizandingi akhbufsan, akh. Peder desek, indi bu yerde akh. Farizandingi akhbufsan, debi etdilar. 7:31 Çinin üçün fərzendlərinin həm atələrinin tepələrdə tələqqılnədiyən qiyamat günüdə, dünyada bulmasayan qiyamat günüdə tələqqılnədiyən haqləri bulad. Çülərgə, əstə-əstə, müttələk, toxta bötəmiz. Birinç haqlərdən, hazirə etkendə, yaxşı ana fərzendiniz üçün, kelecekte dünyaga kelediyyan fərzendiniz üçün, yaxşı ananı ixtiyar qılıçdeyik. Xulqını, dindarını, 8:04 Nə? Təniləşdik. Çünki siz künü bilən uy yumuşləri bilən məşgul boləs. Uyga biral nəs alq geləy, uyunu uy yerin tüzəy, uy yerin tüzəy, fərzenlilərini qarmına toydurayday, köçəge çıx peyt edigan adamiz. Keçke bir geləs. Künü bilən fərzen, ana bilən billə otirad. Anada nümən arsa bolsay ki, bəhrini fərzen çünə alad. Əgər ana ayağı suyuk bolsay, fərzenden bu düşündəy bolad. 8:34 Agar ana aqzi buzuk bosa, farizanddan hud dusunday boladi. Agar ana huluqi buzuk bosa, farizanddan hud dusunday boladi. Baz kishilar var, köycedi yura ugrub, erteman chikh getadi, tun yarimda kelib uxlaydi da, azan da yana erteman chikh getadi. Farizanddan qanak heykanda min, fakat uxlayatkan da kirib geladdi ugi. Farizandlari uxlayatkan da kirib geladi, ugunchayin chikh getaddi. Shunakalardan birini kordim, bir kini mehchitka balasibdan kelib oturub didi. 9:04 balasi indi hic bir cirdi turmastan, hali ki, tipirlab, ashina qalar qiliyabdi, hali ki, ot qizamayab. Shuni ayitabdi ki, qana qabala bogansan, seni min chumayabman, diyabdi. O, yeddim ki, bu, diyadim, yeddi, ashkesey farizaninin birinci qoriyabdi, qan vazi qaribdi, diyabdi. Shun caliq, ana, nima, ata, mashugulligidin farizandi bilan, nima qilishlikke, shugullanishke, vaxt atmay qalad. Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, shunu minchun ayitabdi ki, ayal kishi, nima qaladi, 9:36 Tört nesesi yaqarab nikah, raqibat qilnad. Insan ayalini tört nesesi yaqarab uylanad. Lice maliha, gözellik yaqarab uylanad. Kimlardur gözel bolsa, başka ish nesi gerekmez. Kimlardur puldar bolsa, pulunu ava gincay hamallad. Pulu yaqarab uylanad. Kimlardur nesabdar, palanca, bunun dedeleri palanca boğutkan dib, şu nesablari yaqarab uylanad. Tört incisi, dini yaqarab uylanish. 10:08 Peygamber eylisan Fazlifar bizayti din taribet yedek digan. Dindarini tenlen, dindarini tenlen kolingiz korudur diganlar. Ya ki bazda koringiz turpaka belengir diganlar. Kolingiz turpaka belensin digani, dindarini tenleseniz, bay bosenizden shkirkib yashaydi, kambagal bosenizden shkirkib yashaydi. Dindarini tenleseniz. Amma fuldarini tenleseniz, baylik vaxtida yakshi yashash munkun. 10:41 Lekin bayilik kolini kiri degenlerdi, bir gün bayilik ketken vaqdi, həl ayalinizem sizi teşebbik etdi. Həl uydadaydi. Pul ketdi, er ketdi, deydi. Şun bilan kolinizini turpaqda beli başinizini xavuşla qalaz. Şunun üçün dindarini fənleydiygen bu seniz, nima boladi? Həm özünüzge, həm dininizde yardımcı boladi, həm, nima boladi, farizanilerinizini terbiya qiladi. Çünçün etken ki, Abdullah, 11:17 Ibn Mubarakni, biz əvvələm eytiyamniz, yəni şu yerdə eytiyamniz ki, şu kişini, bizni nimələrdən, diyarlərdən, məsələn, Türkmenistan'nin məruh şehrindən çıxiyan Allama muhaddis, kişilərdən biri, köb hadis rivayatıyan kişilərdən biri, alım kişilərdən biri, Abdullah ibn Mubarak, bu kişinin dədələri Mubarak, özlərinin ismi Abdullah. Şunun, şunçalik, 11:47 Alim, Allama bolusliklinin sebebi ham dada wa ataga ulamalar qarashgenikan. Dadasi deyidi, Mubarik deyidi, bir kishinin uylarida nimaqlardi, baqbanchilik qilardi deyidi, khizmat qilardi. Bir onin uyida, bir bayinin uyida khizmat qaridi, hücayda baqlarini qarardi, bir yili, iki yili, üç yili qarayi. Bir güni haligi, baqnin yegasi deyidilar, mihmam bilan baqi yekirdi. 12:17 shinda mubarakni cagirib, ey mubarak, en shirin meyvelerden keltirin degenlerdi, deyidi, halegi en kiraylik meyvelen aq kildi, yek görse nardan cigti, deyidi, shirinmez. shinda ikinci merte buyurdi, ikinci merte yam shinday aq digenlerdi, nardan cigti, deyidi. ikuncisi de, baqani egesini atchiqlari cigib eytiki, ey mubarak, nechi yilin beri bu yerdi ishlasi, deyidi, falan yildan beri shetli ishlayi, mendi, deyidi. siz, shunchi yili ishlat durub baqdagi, 12:46 atçıq meyve bilen, şirin meyveni, nardan meyve bilen, şirin meyveni, acirat almadiniz mi, deyidi. Degənlərdə mubarak etlər ki, taksirsiz, mengə bağda işləşni buyurdiniz, meyvelərinə təgini yumşatib, oğutləşni buyurdiniz, su koyuşni buyurdiniz, meyveni təm tatşıqa buyurmagansi, deyidilər. Xünç ilginin biyağiga, it meyveden təm tatganim yox, degənlərdə, bunin taqvasiga, xünçəlik amanatgü yeganligiga, həvəs qılıb, 13:17 Halegi niyam, halegi dindar qizlari baridi, qizini mubarakiya nimaqildilari uylantirdi. Mubarakiya uylantirdi. Shundan togulgan farzan Abdillah boldi, muhaddis alim allamalardan boldi. Mena alimlarinin qilishligini qaraydayan mozayniz haqiqattan analari zor tarbiya birgan, en tarbiyanin, en alim bolishgi sabab shuboygan, imam Ahmad rahmatullah alayhinin analari altin yasida yeteklab, 13:48 imam ahmetine taharat kildirib, yetehle bandat namazige alib gelib, masjidge kirgizib, masjidni bir chetide kütib durarikad. Imam ahmet, camaat bilan masjidde namaz okub chitgenlerden kin, imam ahmetini kollerden ushgab, analar qaytibab gelarikad. Mena ana, farizanina qanaa tarbiya qiliyabdi. Siz, balaynizdi, 20 yaşar balaynizdi, eyer teman bandatge turguzib korin ki, turguzikemiyabse, yuzige su seyib turguzseniz, ana uninkin korarsin. Ayaliniz gibi rukkiradi. 14:23 dimaqiyafsiz deydi, balarini chot chitib deydi, susetmen deydi, bir kun uyqatas, iki kun, üçüncü gün cancal boladi, tötüncü gün acra shaman deydi. Tarbiya qiladigan ana başkasi tarbiya qiladi. Allahdan qorkadigan farizan, har qanaqa isni Allahdan qorkani qun tarbi qiladi. Atanini kozga tik qarashlikten Allahdan qorkani qun qaramaydi. O mese qarash addi naysa, yashi uyqaygan nankiyin atani kuchi bilan bab bara var boladi. 14:51 Yaşik etdeyenden kiyn cüccəsi atanikidinem tettab oladi. Nisal, undin atadan heybet, korkus qamaydi baladi. Fakat Allahdan korkandigi uçun atage karamaydi. Atage til uzetmaydi, kol uzetmaydi. Eger Allahdan korkmese, til uzat yapganlam niyamkori yapniz, atasini sökib, kol uzatib, uru yapganlam niyamkori yapniz. Xuniqun farizantni, baside Allahdan korkadayan perbiye lav aladiyanmosek, 15:21 qarigan vahdimizda raqatini qorabiraz. Allahdan qorqanligi uchun sizni baxiga qoyib alib yurad. Akhracal xamsa fi hadithin tawilin an cabir, anna rasulallah sallallahu alaihi wa sallam qala li cabir wa huwa raciun min zatir rika' ya cabir hal tazawwa ishtaba'at. Bish imam muhaddislar özlarnin kitablarda kiltirgan cabir radiyallahu anhu dan riwayat qalib bir güni payganbar alaihi salatu wa salam zatir rika' digan caydan qaytiyatgan vahdarda. 15:50 Cabirga qarab ayitla ki, ey Cabir, uylendiniz mi, dedilar. Degenlarda, ha, uylendim, ya Rasulallah, dedilar. Asayyiban aw bikran, dedilar. Juanga uylendiniz mi, ya ki, qizga mi, dedilar. Juanga uylendiniz mi, ya ki, qizga mi, degenlarda, ya Rasulallah, juanga uylendim, dedilar. Yani, erden chikyan ayalga. Qizga imaz, erden chikyan ayalga uylendim, dedilar. Shunda itki, nime ge qizga uylenmadiniz, dedilar. 16:20 Diganlari da Cabir radiyallahu anhu etdi ki, atam Uhud gengida wafat etganlar, deyidi. Ve yettita qizni tashak etdi, deyidi. Menden keyin yettita qizi barit, deyidi. Mene shu qizlarni nima qilishlik uchun, terbiye qilishlik uchun, özinin yashi da shu qizlar bilan, yani singillerin bilan ting boladigan bosa, ularinin terbiye qilalmay qalad, deyidi. Ulan terbiye qilamaydi. Shunun usun, deyidi, min, 16:48 Cuvangi uylannim, ularini yanshidan yukariraq, kattaraq bo gannig uchun, sininlarimini tarbiya qisin dir, cuvangi uylannim dedila. Ani, farizantini tarbiya uchun amaz, sininlarini tarbiya qilishlig uchun, bir cuvangi uylanganniglarini etdi. Demek, en bu yerda kattar nima, farizant tarbiyasiglan shugullanadigan kishi, ana ekalligiz özden gelib chika uradi. Xinin uchun, birinci, 17:20 haqqi anani, toğru ana tenləşlik, toğru ana tenləşligi. İkinci, adat nəmələri, haqları, tərbiyəni, yəni ata, şu üyləngənden ki, en şu hanadan da, həm ayalının, həm fərzəndlərinin, qiyamat günü üstüdəgi hər bir haq haqıda soralişligini, yaxşı çünişligi. Birinci soraladigan haqlar, 17:48 Allahum bilan, bendenin ortasdeyi haqlar. Farizanlinizge birinç okturub, kalimelerini urgetish, Quran yadlatish, namazu urgetishlik, rozige buyurushlik. Hane shu Allah bilan, bendenin ortasdeyi haqlar. Mene shu haqlar haqda sorulad. Talim berish gerek farizanliniz. Bizin vaktimiz yok. Mene shun meniyem, yaxshiyem, mektebler cikarilgen, 18:16 Sunkesinle astirib bar deyimiz mehtepke keytadi, kel deyimiz mehtepten keyledi. Hemerle mehtepte bir nese oku koyadi. Amma dinimiz terefiden birar bir ata, birar bir ana oturuvalib, farizandige Kur'an yatlatib oturgan atani anani tapmaymiz. Kerek bolsa meneşiyerlerde tekinge bir haq soramastan, mera adamini alib gelib, üç aile meyşiyede otpuzib, ballarga azandan ebit keçeyin deriz uyushturiliyabdi. 18:45 Hiç kimge bir qızıq məslə bu. Bu qiyamətdə soruladigan haqlanın en kəttəsi şu öz əsildə. Beş balayniz boladigan busa, siz reçeləştirəsiz. Birincisini usta qılaman, ikincisini palan okuş qılaman, üçüncisini doktor qılaman, dördüncisini muna qılaman. Həmməsigi özünüzce plan koyarsiz, reçel koyarsiz. Demi üçün, şu beş balaynizdi hər birige, munusini bir para yatlataman, munusini iki para yatlataman, munusini üç para yatlataman da birice koymayiz. 19:16 Hic kim kumaydi? Allah subhanahu wa ta'ala Qur'an'da eti etti ki, Ya ayyu helladina amanuku anfusakum wa ahlikum nara. Ey iman keltirgan kishlar, sizlar, awwala özlerinlarni wa ahlinlarni cehannam otudan saklaynlar, deyidi. Ahlinlarni. Ahl deyiganda, ailanyaz, balanyaz, sizni qaramaginizdagi kishlar. Ne cehannam otudan saklaynlar? Cehannam otunu inda Allah sa'la qanakiyakan layit, waqudu hannas walhijara, deyidi. Cehannam otunun yaqilglari, 19:46 Adamlar yanadi u yerde diyabdi. Adamlar yanadi ve taşlar yanadi diyabdi. En qiyin dehshetli halatini Allah qala zikir qildi. Alayha melaikatun qiladun shidat. Wa u yerde qatliq, qollik, qobal, daqal, parishtelar. Azab bir uci parishtelar bolad diyabdi. Cihannamda. La yasun Allah ma amarahum wa ifaluna ma yomarun. Allah buyurgan nasalarga nima qimaydilar? Allahga asilik qimaydi. 20:15 və buyurlingən nəsələn ular bəcələdi pəriştələrdi. Mənə şündəy kündən fərzəndinni və özünüzdə saklaq qalindib. Allah ta'laq taqqıldi. Umar ibn-i Umar radiyallahu anhu ayeti ki, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamdan eşdimdeydi, kullukum ra'in wa kullukum mas'ulun an ra'iyyati. Hər birinlər başlıqsızlar, özünlərin hanadaninlərdi, və hər bir başlık özünün qaramağıdagi kişilər haqida qiyamat günü soraladi, dedi. Hər bir başlık özünün qaramağıdagi, 20:45 Kishilarini haqida qiyamatda soralat diyabdi. Bu yerda uylangandan keyngi uchiray digan bazı halatlarini ham zikirxik etmachcimiz. Uylangandan keyn iki ta halat bolosh digi munkun. Bazı, birinci halat köpraq, nima buğuladi? Allah subhanahu wa ta'ala farizant ata itadi. Farizant tuğuladi uylangandan keyn. Bu birinci halat, u farizantnin aqiqasi, ismi, ve farizantnin tepesteyi haqlarını, 21:16 zikir qilamiz. Ikinci xalati, bazı kişilerde farizan tuğulmaydi. Farizansiz boluqi mümkün. Mene şu farizansiz boluqan halatlarda, bu hem Allah subhanahu wa ta'alanin imtihani, Allah ta'alanin nimesi, sınavi, dek qabul bulusluq gerek. Allah subhanahu wa ta'ala Kur'an'da itabdiki, Lillahi mulku samawati wal ard, yaxluqu ma yasha, fayahabu liman yasha inasan, vayahabu liman yasha uzdikur, 21:46 au yuzawijukum dhukurana wa inatha, wa yaj'al mayyasha aqima innahu alimun qadir, deydi. Allah subhanahu wa ta'ala üçündür asman yerinin mülki, deydi. Asman yerinin mülki, Allah neki? Haqlagan narsasini Allah ta'ala yaratadi, deydi. Ve Allah ta'ala haqlagan kishisi üçün ayallarini beradi, ya habuhi baq beradi, deyabdi. Ayal bilan nimetlantiradi. 22:15 va xaxalagen kishige oğul farizantlar hibe xilabdiydi. Bu yerde Allah Ta'ala birinci nimanı zikir xildi, ayalını zikir xildi. Qız farizantını zikir xildi. Xaxalagenge qız beradi, xaxalagenge oğuldi. Nimi uçun? Bizde tabi etenen köp adamlar qızını ünce nimaqılmaytda derhav oğulmi qızmı def sorashadi. Oğul deyse, xursan boladi. Bazilar qız farizant körgenlikleri uçun, bitte, ikde, üçde, 22:45 Hacirashibam kitadi. Seni deyidi, icin sola qiz ekendi deyidi. Bazilar qiz korganligi ucun tukuru xanalarga ayalini barb ziyaratan qimaydi. Nimati quttu deyidi soraydi. Qiz desa deyidi. Barmay diyam, kormay diyam. Allah ta'ala shumday nimalarga nimakitur vayitabdi ki, bu beriyatgan, qizni beriyatganam Allah ta'ala ekandini islatib, birinci qizni zikir qildi. Xahalagan kishiye qiz farzani qiradi, ve xahalaganige, 23:14 oğul beradi, deyib, keyin, Allah ta'ala, oğulini keyin hizir edib. Və, vaqaxilayan kişini Allah ta'ala bi' puşk qip qoyadi, deyib. Diyani, hiç qanday fərziyan qörmaydiyan qip qoyadi, deyib. Allah ta'ala bilgi uqi qadir zattir, deyib. Allah ta'ala bilgi uqi qadir zattir, deyib. Indi bizda bu camiyatimiz, yaşayatgan adamlar, şu camiyatda yaşayatgan adamlar, shunday kasallikni bir qara bilan, 23:46 Davalaş gerek, ilacı yok. Farizant körmeyakti. Farizant körmegenden keyin, neki illaf farizant körmegenden keyin, bala bakvalat. Bala bakvalat da, balani öz ismi koyub, və özini fəmiliyatigi ötküz balat. Mənə şun asani, etyakti ki, mənə şun asani haqda, feca'atil ayabi ibtali hadihil afqari, və nisfetil iba ila abihil haqiqi. Qarayatimiz, 24:18 shu balani baqawalib, özni ismiga ötkiz balishligini, nima qıldı? Batil qıldı. Öznin ismiga. Belki, haqiqi, atasnin ismida qalishligini ayti. Quranda Allah sallallahu alaihi wa sallam yabdi ki, وَمَا جَعَلَ أَدْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكُمْ ذَلِكُمْ قَوْلُهُمْ قَوْلُكُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ أَفْوَاهِكُمْ وَاللَّهُ يَقُولُ الْحَقُّ وَهُوَ يَهْدِي السَّبِيلِ اُدْعُوهُمْ لِ 24:48 وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِي مَا اَخْطَأْتُمْ بِهِ وَلَكِمْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا 25:17 Bu, sizlərinə etekən yepinlər, ağzınlərdə etekən yepinlərdir, bəlki, deyil Allah Ta'ala. Özünlər, isimlər koyub, özünlər, onu, niməsini özgertirib, qil yepinlərinlər. Allah Ta'ala haq nə etedi, u, toğru yolge hidayet qiladi. Uni, fərzəntlərinə, bakuagyan ballarını, özlərinin atalarını bilin, ismi bilen çakirinlər, deyil. Özlərinin atalarını ismi bilen çakirinlər, deyil. Mənə bu, Allahnin hüzurda en toğru raq nəsədir, deyil. Əgər sizlər atalarını bilmesinlər, de 25:46 atalarini bilmay diyan bo sanylar, fa ikhvanikum fid din, dindagi biradarimiz, dindagi dostumuz, dip chakirinlar, dip. Palancanın oğlu, palanca, dip chakirmestan, palanca biradar, dip chakirinlar, dip qayqabdi. Wala isalaykum fi maqdatun bihi, sizlar hata qilib qigandan sanylarda gunah yoxdur, lekin qalbinlar bilan qastan qigandan isinlarda albette gunah yazilad, didi. Qinin için bana bu ayet bizge nima qildi, farizant bakavagan adamlar, şu farizantlarını, 26:17 özlərinin isimləri də, ya ki, özlərinin fəmililərdə xalaltiligini Allah Ta'la tərbiya qıldı, təlim böyürdü. Şunun için Zayd ibn Muhammad deyiligən, günümdülərimiz ki, Zayd'ni nimaqilişgen, oğurlaq getişgen, keyim Peygamber sallallahu alaihi wa sallam'na hüzurlar yekib qaldı, Peygamber alaihi salatu was salam onu nimaqigənlər, Zayd'il masruqda qoyşadi, oğurlayngan deyishadi Zayd'ni. Peygamber alaihi salatu was salam bakıvaldılar, bakıvalib, 26:46 Həmmə Zayd Muhammet'nin oğlu deyişərdi. Şindar keyin dədələri Peygamber Aleyhis Salam'ın hüzurda ekənligini bilib Zayd'ini izləp geldilər. Izləp geygenlərdən keyin Zayd Peygamber Aleyhis Salam'ın körgen mruvvetini, Peygamber Aleyhis Salam'ın körgen muamaləni körgenlərdengen hiç xayir geyik etkisi geymek aldı. Dədələri keba etdi ki, Zayd biz bilen ketesem mi qalasam mı deygenlərdir, ixtiyar verdi. Şindar etdi Muhammet Aleyhis Salam'la qalamən deydilər. 27:17 Çinde Zaid ibn Muhammet deyib, Muhammetnin oğlu Zaid deyib isimlenerdi. Allah subhanahu wa ta'ala şunasını nima qıldı? Mene şu ayetlen bakıl qıldı. Muhammetnin oğlu deyib isimlenmelerdi. Özünün dedelerinin ismi bilen isimlenmelerdi. Zaid ibn Harisa deyidilerdi. Harisa'nin oğlu Zaid deyisti. Amma beypüsliknin davası şeriatta kegen iken, biz Peygamber sallallahu alaihi wa sallam'nin tibiatlarda beypüslikke, 27:48 Bəzi bir davalarını həm zikirxı gənəkən. Munda Cabir radiyallahu anhu ayet ediki bir ansarlardan bir kişi Peygamber aleyhis salamdini aldılar, yekildilər. Etki, ya Rasulullah, ma ruziqti waladan qat. Iç fərzant körmədim, dedilər. Fərzant körmədim, dedilər. Şimdə etdilər ki, Peygamber aleyhis salam etdilər ki, fə'ayna anta min kafratil istighfar. Siz köb istighfar ayetini qayada yursuz, dedilər. Fərzant körməgin bosayniz köb istighfar ayetini ismi, dedilər. Astaghfirullah, astaghfirullah, astaghfirullah, dedib. 28:17 Көб истихфара айтмай исми дейдилар. Wa kasrati sadaqa turzak biha wa kөb sadaqalar qimay sizmi. Allah Subh'anaHu Ta'ala shum bilan farizan ni sizgari zikhlan tirat deydi. Farizan birat deydi. Wa qanar rujul yuksiru sadaqa wa yuksiru istighfar. Bu kishi kөb istighfarlar aytti wa kөb sadaqalar bira başladi. Her günün istighfara aytti, her günün sadaqalar bira başladi. Aytadi ki, cabir faulida lahu tis'atu dhukur. Wa özüm közüm bilan kördim ki, 28:45 shundan keyin toqqusda oğul farzand qördi deydi. Toqqusda oğul farzand. Ic farzand tughulmagam adam köb istihbar va nima bilan sadaqalar bilan. Mulla Ali Qari shun için etedi ki, fi sharhi hadhal hadis, mana shunun hadisinin sharhida etedi ki, wala allahu muqtabisun min qawlihi ta'ala hikayatan annuh, belki mana shu hadis, Allah suhanahu wa ta'alanin Qur'anadan nuh alayhi salamnin, namasi da suratu muqtaki gen ayattan almiyan mudsi kerehti gen akella. 29:15 Allah Ta'ala Qura'nda iti ki, faqultu istaghfiru rabbakum, innahu kana ghaffara, yurusilu sam'a alaykum midrara, wa yumdidkum bi amwalin wa banin, dedh. Allah Ta'ala iti yati ki, minayi sizlarga itama ki, istaghfiru rabbakum, rabbinizgi kub istighfar ayetim, Allah Ta'ala gunahlarini kechir ucizat, indi iwaziga namakuladu, istighfar aysaniz gunahiniz kechir ladi, indi ikin cinasach, yurusilu sam'a alaykum midrara, kub yamurlamni ham yagishga sabakulad, sizlarga yamurlamni midrard, 29:46 qizib, Allah Ta'ala, yamğır çürədi. Və, üçüncüsçü, yümdütkün bi'əmvəl, maliniz köpəyədi. Allah Ta'ala, mal bilan mədət verək deydi. Maliniz köpəysin, deyseniz, dünyanız köpəysin, deyseniz, köp istifarə edin. Törküncüsü, və yümdütkün bi'əmvəl, və bənin, və oğul fərzentlər bilan Allah Ta'ala, quvvətlə qoyab deydi. Fərzent körməyətkin kişilər, köp istifarə etse, oğul fərzent körədi, və oğul fərzentlər atanın yanıda suyanılış. 30:17 Nemesi boladi, tayaqib olub, yardamchi boladi. Vaya jallakum jannatin, vaya jallakum anharan. Sizlarga kin jannatlar, baglar, va akib turgan anharlarna Allah talaqil qoyadi dedi. Demek istighfarnin shunca fazilati barakin. 30:34 Waqad warada, man aksara minal istighfar ja'alallahu lahu min kulli ghammin faraja wa min kulli diqin faraja wa razaqahu min haythu la yahtasib. Imam Ahmad wa Hakim ibn Abbasdan ruwaqiyyan hadisda itadiki, kim kub istighfar etsa, Allah Ta'ala har bir ghamm tashvishlardan onu qutqazadi, wa har qiyinchilik halatlarda Allah Ta'ala unga qiyinchilik yol açib biradi, wa özü oylamayan taraktan Allah Ta'ala onu rizqini yetkizadidi. Demi istighfarnin kub nimelari bar, faydaları bar ika. 31:04 Balat uğulgan vaxtda dagi adaplarinin üçüncüsü, balat uğulgan vaxtda dagi si, al-basharatu vat-tahni'atu bil-mawludun cedi. Gengi çakal axtu uğulgan vaxtda, biradarlar bir-birilaliga nimaqilişlik, hushabar aytişligi, vat-tahni'a, vat-kutluqlak koyişligi. Qutluqlak koyişligi. Çünki bu Allah Ta'alanin birgan nimati iken, vabu nimat bilan ata'ana, nimaqiladi tasurrul validani, 31:35 Mada mi ki bu, farizantlar bilan ata ana kursan bolar iken deydi, farizantlar həm fayganberlarni farizant pörüşligi bilan hushxaber girib, quttukla qoygen iken. Xulabnin sunnati bol qalar iken, farizantlarinin sunnati. Fayganberlarni yenmez, farizantlarinin sunnati iken. Broge, farizantliniz quttuk bolsun, mubarak bolsun, dip turub, fayganberi salama itken dualar bilan dua qoyas. Mena Allah ta'ala 32:05 Zakariyanin qissasina et yebti. Et ki, Ya Zakariya, inna nubashiruka bi ghula min ismuhu Yahya. Ey Zakariya, biz sizga bir uqul farzantinan khushabar biramiz. Khushabar, qutulaymiz. Unin ismi Yahya deyib. Suqulishinan awal Allah Ta'ala Zakariyaga khushabar yetkiz yebti. Ibrahim alayhis salamga parishtalar keldi. Et ki, wa mra'atuhu qa'imatun fadahikat, fabasharna habi ishaq, wa min wara'i ishaqa yakub. 32:35 Ibrahim aleyhis salam, Ibrahim aleyhis salam, farizant körmədilər, seksan yaşlar geçeyim, farizant körmədi, qarilik vaxti. Çündə, ayal kişi, ayisat dedi, yəni, farizant körə digən, yaşdan ötgeniden keyin, ayisayin keledigan adatı tohtaydi. 50 yaşda, 55 yaşda, 60 yaşda tohtaydi şu adat. Ayalinin şu adati, ayisayin keledigan adatan tohtaganidi. Demek, bu tohtadi digani, farizantdan ümdi yok digani. 33:06 Farizan indi bomaydi digan. Shunlay bot turgan waqtda, farishtalar keldi da, ayali titke turgan edi, fadah hikayat deydi. Titke turgan edi, derro, shu yaqsta qaralik, kampir yaqsida, osha adat keldi deydi. Khayran boq qaldi. Shu adat keldi, khayran boldi. Fadashshar naha, shu ayali geyki indima qaldi, farishtalar khushabar verdi, quttuklak koydi ki, ishaq digan. 33:32 fərzant bilan ızıqlanishligini, Ishaq digan fərzant tughulishini xabarini berdilar, va unin arkasidan Ishaqdankin Yaqub tughulishligini xabarini berdi. Demek kux xabar berishligi, Yaqub olmasi tughlak qoyishligi, bu shariyatimizdagi sinnat amallari. Xasitan Tayganbar alayhi salatu was salam urgetgan dualar bilan dua qalini shlik. Bir adam fərzant qoygan bosa, Burike lake fil mawhub, wa shakartal wahib, wa ruziqta birra, wa balaga ashudda, dib dua qalishlik. 34:01 Allah ta'ala bergen mawhub, yani bala bilan, Allah barakatli qisin, shub alani barakatli qilib bersin, ve Allah nun bergen zatke shukurlar aytgin, shub farizan bergen Allahe shukur aytgin, ve onun ezgulik, yaxshi farizan bolus digini riziklantirsin Allah senge. Farizan dimdib, khursan bosayiz, erte ikuni qan qaxshatib yiglat adigan farizan bosayiz, hich geregmezda. Shun uchun, 34:30 izguligi bilan Allah ta'ala seni rizqlantirsin, və, yashd, ashudda deydi, eyn nimesi gi gitsin, yigit bo, bospirim bo, ulgaysin, kattaysin deygan manada duaq koynlarikan. Anashu paygamber a.s. nizgi bergan nimalari, talimlari. Paygamber s.a.v. toğulgan vahlarida deydi, Abulahab, Abulahab, 34:57 ya xuxxabar berilgan iken, Abul Haqqa i.s.nin emekilerden, xuxxabar berilgan ahlarida, xursan buhketkenlerden suayba digan churularini azad qovargan ikenler. Ayşe r.a. anha ayta, agar bir adamdin tarzan tuğuldu dib xabari keseler, Ayşe r.a. anha ayta lalikani, uğulmi qizmi dib soramasikanlar. Uğulmi qizmi dib soramasikanlar, ayta lalikani, huli qasawiyye, hamacayi mükemmel tuğuldu mi digarikan. 35:29 həmə ca'i tuğluq töküş, tuğuldu mu deyerekən, naqzi yox mu deyerekən, yox deyselər, alhamdu lillahi rabbil alamin dik qoyerekən, Allahi hamdi sanalar qosun deyerekən. Oğul, qız, başqa, oğul qızğımaz, tuğluq mükemmel, kəmçiliksiz tuğuluşluqi in mühim nəsə. Bir çüncüsü, ya törtüncüsü, farizantinin tuğulganıdan ki in qılnadigan həməllardan törtüncüsü, qulağıga azan etişlik, qulağıga azan etişlik. 36:01 on qulağıga azan, chab qulağıga qamat eytad edeydi. On qulağıga azan, chab qulağıga qamat eytad edeydi. Bu hadis zaif, belki mavzu hadis. Chab qulağıga qamat eyti. Chab qulağıga qamat eytilik mavzu, tokuma hadis deygani. Adamlar özler tokuva egani hadisler. Bu, imam Albani'nin Zaif-ül Camii deygani kitaplarda şunu zikir qiyan. Tokum, azan eytilik qaçan bala ediydi? Azan eytik qulağıya. Bazlar balani deyir eken, bu yakın deyidi. 36:32 Bizi esitgen nesemiz balani cumultulmay turub, azan aychikib umayt derekir. U neselar yox, azan aychilik bala tuğulishi bilanak, anani karnidin chikishi bilanak, qulaqiga azan edilmady. Bizda bu yerlerda tuğuruq hanalarga kirgizmaydi. Amma arab davlatlarida bala tuğuruq hanadin, anani karnidin chikishi bilanak, bir marta suge tiqub yugd, nimaqiladda, ora toğri sizin aldiginiz galib gelady. Xaqla özün gaytdaydi. 37:02 xaxla deydi, əşid doktor öz eyti qoyad deydi. Tugur nimaqilad. Xini qun, əşiddeyak, çiqishi bilanak, qulaqiga azan eyti vuraz. Azan ilacibar qe ushe nimaqilinishligi, tugulishi bilanak eytilinishligi. Əndi unge imkaniyyat bermese, xu nimaqden qolun nizgi alishi bilanak azan eyti vuraz. Tugur xanadan alki qiti etkeniniz deyak. Azan eyti vuraz. Azan eytishqun bir, damlani chakrib gelib, unge pul berib, 37:33 Aşk kılıb, bir nesalat kintirib, çapan popan, aynak kılıb, azan eyti çatmaz. Hər bir kişi, özünün balasını koliga agenden giyin, kulağiga azan eyti koysa, o yetadi. Hər bir kişi, özü eyti koysa, yetavradi. Azan eytigan vaqtda, bakrib, eytib, kulağin pardesinin teşib koymayiz. Seykin, Allah akibar, Allah akibar, deyib, seykin eytas. Kulağiga seykin eyti koyvaras. Mena, Abu Dawud, o terimizi, 38:03 Abirafi, radiyallahu anhu, rivayat qiyan hadislarda aytadi ki, Ro'aytu Rasulallah, sallallahu alayhi wa sallam, azzana fi uzunil Hasan ibn Ali, xina waladadhu Fatima. Fatima analarimiz, Hasan, radiyallahu anhu,ni tuqiyan vahlarda, qaygambar, alayhi salatu was salam, qulaqlariga azan aytdi deyidi. Qamat aytdi deyib kim egan. Qulaqiga azan aytdi deyidilar. Qaysinisi ge bosiyam ayti koyuras. Ongi ge bosiyam, chapi ge bosiyam. 38:31 Bayhaqi shu'abil imanda, iman digan kitaflarda, qayqambar sallallahu alaihi wa sallamda ruwaat qorib digan hadislarda, man wulida lahu mauludun fa'adzana fi'udunihil yumna wa'aqama fi'udunihil yusra, lam tadur rahu ummus sidyan digan hadisini kirtir ganygan. Kimga farzan tuğlusa, on qulağiga azan, çak qulağiga qamat ayitsa, cinlar onga zarar yetkizmaydi digan hadisini ayitgan. Shunim için bizda mene şu hadisini üslab, 38:59 şu hədisini üfləgənligi üçün onqlağı azan, çatlağı qamat digənlə sekeb qayyan. Mu zayif qoygan digi üçün biz onu dimaqamayimiz almaymiz dedik. Azan qamat ayetçinin sirrlərdən biri Ibn Qayyum rahmatullah alayh tuffatul mawlud digən kitaplarida, tuffatul mawlud. Ibn Qayyum en kattı alımlardan boyan, bu kişi qızlarını, bir kişi uzatganlar, qızlarınin ballari, qız taraftan nevara koryt, qız taraftan nevara koryganlar da, 39:29 ibn Qaym, rahmatullah, alayhni alayhi bir tabriklay digan shubir qitqilab bir nasi abaradigan, hix nasisi bomadilar alayhi niy warayi shunmilan ibn Qaymga, niy waray kordiniz diganlardan kin bir nasi betar barassi tabi shundan kin, shundi oturdilarda uida Tuffatul mawlud Tuffatul mawlud bi ahkamil Tuffatul mawlud bi ahkamil mawlud diydilar Tuffatul mawlud bi ahkamil 39:59 Mawlud deyan kitab yazdilar. En Mawlud deyan, en siviklik, bagri cigarimga, hadiye, Mawludnin, yengi chakalaxnin hukumlari togrisi deygan kitab yazdilar. Xinda oturdi da, iki saat, uç saatli içi da, xu kitabini yazdilar da, butun balanin tuğulishi, isim koyishi, boshkasi, azana itishi, akifa qilishi, hamasini yazdik durub, haliki kitabdir, kitab bokbaldi. Hanuz geçey, xu kitabdin indi maqilinadi faydalini oraddi. 40:30 shu kitabni alib baribdirib, shuni dadalariga, qizlariga hadiyagiganikan, ki yawallari bilan qizlariga, shu kitabni hadiyagiganikan, hali qi ikinasi tapamayaniganlarida. Shu kitabda itadi, azan bilan, azan ayicini sirri nima, hikmati nima diganlarida, itganikan ki, an yakuni awwalu ma yaqra'u sam'al insani kalimatuhul mutadammina likibiriyai, irrab, eyn birinci insani qulaqiga kila diganlarsa, dunyada, dunyaya qadam koyub, dunyaga cikib, birinci qulaqiga, qulaqini takillat diganlarsa, 41:00 Allah Ta'alanin perverdiqaninin quluqlugini, yuxsakligini, Allah akibar in biyuk zatikandigini izlatib turadigin kalimalar qulaqi kirishligi digin. In birinci digin. Xunin uxun digin, azamini birinci bukturib, xamani asadin awvel qulaqishq azamini aytilinishligi digin. Yana bazizlari itin ki, wa huwa an takuna da'watu hu ila Allah, wa ila al-Islam, wa ila ibadit sabiqa ila da'wati shaytan. In birinci bukturib qulaqiga aytib, Allah ki, 41:27 hiyalaf salah, namazga kilinlar, hiyalal falah, najatga kilinlar deyib chakirishlik, birinci qulaqiga shaytanin chakirigidin awal, bizni chakirigimiz bolishsini deganikan. Shaytan kilib özge chakirishdin awal, birinci bobturib biz, onu dinga, islamga, namazga chakirib boyishlik bolishsin deganikanlar. Üküncisi, hurubu shaytan min kalimatil azan, azanin kalimalari ishtiningan vaxta shaytan qachadi, balaga shaytanlar zarad qib yurmasiligi uchunam, 41:56 Azannin eytilişliqinin hikmetləriyəm, şulardib, ibn Qayyum rəhmətləriyəm, bəzilərini zikir qiyanikəm. Azan eytilişliqinin hikmetləriyəm. Beşincisi, istihbabu t-tahniki ində məh'yulət. Balayat qoligyan vaxtda t-tahnik qo işdeydi. T-tahnik digeni, qiçkinə hurmanı alib, şu hurmanı çaynab, qeyin şu hurmanı çaynagan demesini qoligati qizib, hurmanı t-tahmi boladi, 42:26 öznin ağzinin tükkləri bilən bililər, şü təmni balanin nəmələrigə, mülüklərigə qattıq, işqalab-ishqalab qoyux. Şirin təm bilən, yaxşı şirin təm bilən, balanin mülüklərigə qattıraq işqalab qoyuxligi, balanin mülükləri yudayam həligi su bolub, yumşak duradi, shu mülüklərin qattıraq işqalab, həligi sularini salkit-gizib, anani həm yemişligi ge nəmə berarikan bu, balanin mülüklərini tayyarlarikan. Bu yerdə sahihindakiladi, Abibardadan, 42:57 Abī Musa radiyallāhu ʿanhundan wa yadqiyan hadislarda, ʿulidalī ʿulam fā ataytu bihi n-nabī fā sammāhu ibrāhim wa hannakahu bitamirin wa da'alahu bil baraka wa dafa'ahu ilayyadibdi. Min ʿughul farzand qörganlarimda, dedi, Abī Musa, Musa, Abī Musa itadilar ʿughul farzand qörganlarimda, Peygamber alayhi s-salamnin hüzurlariga kutarib qizdim. Peygamber alayhi s-salam ibrāhim dib isimladilar, wa hannaka, yoshay khurma bilan nima qildi qaynab, qollari bilan alib nima muluklariga ishqala qoyd 43:26 Yakshilik bilan, baraka bilan, baraka sorab Allah ta'la dua qildilar. Paygamber a.s. Allah-dın baraka sorab dua qildilar. Wa balani qeym minge utxazdi. Demek bu, bolubam, agar ahli ilimlar, alimlar, taqva darlarinin limalariga berib, shuni qilib, berishini talaq qilsaynizam, bunda manilik yox deysaydi. Bunda manilik yox, amma özünüz qitboysaynizam, bolovrad. 43:54 Altintisi istihbabu halk rasil mavlut, balanin sacini alishligi. Balanin sacini, tuğlayan yash balani sacini alishligi. Bu, yittin ki güni balanin, tuğlayan balanin çakalaqnin saci alinib, sacinin miqdari veznida, sacinin miqdari qan cik eladi? Bir gram mi, iki gram veznida, nima qiladi? Kümüş sadaqa qiladi. Bir gram çikadiyan bosa, nima künil kümüş satiyakiyanlarga çikarsiz? 44:23 2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22-23-24-25-26-26-27-28-29-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30-30- 44:48 Hesan, radiyallahu anhu, tughul yamahlarda qayamal-i sanat Fatime'ga etkanakanlar ki, saçını alin ve saçını ölçep görün ve şunun miktarıda kümüş ihsan qilin deyanlarda Fatime, radiyallahu anhu, ha qızları saçını alip, saçının ölçegenlarda deyirlar, bir dirhem ya ki bez bir dirhemler miktarıda sadar haqildin deyanlar. Demeyi, şenca miktarda kümüşnin narhige toğurla turu sadar qiyan. 45:14 Yettindisi aqiqa qalishligi. Balat uqliyandan ki inqilna digan amallarinin yettindisi aqiqa qalishligi. Aqiqa bu sunnat amallardan bari. Termizi Nasai ibn Majjah, Hasandan wa Hasani S. Zamura ibn Jundubtan, radiyallahu a'an, hudur wa aqiyan hadislada itadakib, aygandar ilayh salam, aqiqat uqlisida kullu gulamin murtahinun bi aqiqatihi, tutbah yawma sabi'ihi, wa yuqlaq raqsuhu yusammadi. Har bir bala, 45:44 aqiqasiga baglanig olad, didlar. Aqiqasiga baglanig olad, did. Yeddinci, aqiqa digani, koysoyish digi. Balat vurganin ki, koysoyish digi. Yeddinci kuni, dimakil nadi? Koysoyiladi, ve saci alinib, isim koylad, did. Yeddinci kuni. Koysoyiladi, saci alinib, isim koylad. Aqiqasiga bagliq digani manasi, 46:08 ay tshadiki salamatul mawlut wa nash'atuhu ala n'ahtil mahbub rahinatun bil aqiqa balanin salamat us shligi wa yaxshi rivajla nishligi shu aqiqa qilin nishlig qilin maslizdiya qaraq bulat digan qazla agar aqiqa qilin qanmusa kasal, injiq, shunakaboglob usad digan aqiqa qilin qanmusa titik, yaxshi, nabob, usad digan bazik shila shunay digan agar bu dahlawi shunay digab 46:37 mərhuna bağlıq deyganın manasını şun dəyitgan, aqiqasiga bağlıq deyganını şun dəyitgan. Amma başqa, xattabi deygan kişi aytadi ki, bu kişi nə etkin yeklarcı deyam dürüst deydi, balanin nimesi aqiqasiga bağlıq deyganin manasi, nime bu qiyamet günüde bala atasiga şafaat qilalmaydi, anasiga şafaat qilalmaydi, agar ata ana unga aqiqa, yana koy soyub aqiqa qimagan bosa deydi. Agar şunu qigan bosa, qila ala deygan. 47:07 shafa'at, qiyamat gundagi shafa'at shunga baqliq digan. Qoynin soyleshi, soylu masligiga baqliq digan. Qiyamat gunda farizan, atasinin korunumasiga shafa'at qilish, anasiya shafa'ati, beshe aqiqasiga baqliq olad digan diganda. Aqiqa qachan soyladigan vaqtni, mustahib vaqtlari, agar aqiqani yettinci guni soy ala digan mosa, mana bu en sunnatiga muafiq olad digand. Yettinci guniga soyishlikiga qadir bosayin, yettinci guni soyishliginiz, qoyni, 47:38 en sünnetke muhafq olad. Wa iza lam yatayassar, jazalahu ayy waqtimin aliyyam. Agar qadir bu masayniz, xaqlagan waqtinizda qilishliginiz ham mümkün deygan agar. Qal al-maymuni deygan kishaytadi ki, Abiy Abdillahi qayttim deydi, Mata yaqq anil ghulam, bala qay qachan, aqiqa qilnad deyganlar da qaytgan ki, Amma Aisha radiyallahu anha qaytadilar ki, Yettinch günü, yettinch günü qilamagan kishi, ontertinch günü, tohulgan edan, ontertinch günü qilamagan kishi, yigirmabirinch günü, 48:06 Unnankin qilamagan kunu xaxlagan kunu digan. Yettinchi kunu qilasiz, unndi kunu qilamasayniz 14. 14-ni qini qilamasayniz 21. Unnankin xaxlagan kunu nizda nimaqlasi aqiqasini qilawrasi. Qala imam Malik, wa zahir anna taqayyut bil yawm is-sabi innama huwa ala wajil istihbabu wa illa falaw zabah anhu fil yawm il-rabi aw il-thamin aw il-ashir aw ma badaw az-za'atil aqiqa digan. Imam Malik etyanikan ki, yettinchi kunu digan kunu belgilashlik bu sunnatya muafqa amallar digan. 48:37 Amma, 7-ci kini qilishqaya toqrik emad, 8-ci kini qisaynizam, 9-ci kini qisaynizam, shu aqiqa qabul bula uradi, shu aqiqa aqiqaya uta uradi, nima, unu hicbir nimesi yox digan. Bula urad digan, 8-ci, 9-ci qisaynizam bula urad digan eganlar, 12-ci kini qisaynizam. Agar bir kishi ulgayib, özgi aqiqa qilisa ham bula idi, qilmasa ham bula uraddi. Yaqshi qida, mesalan, bro, aqiqa qimadi, bilişmadi, atanalar, mesalan, bizni nimamizdan aqiqa qimagan bosa. 49:05 Sorasaniz yox, senge aqiqa qima yanmiz disa, indi kattab o yaninizda xahlasaniz öziniz üçün aqiqa qisanizan boloradi, yox qimasanizan, unin hic ziyani yox deyixan. Aqiqa nishta qoyso oyleshdi, ginayet shibdi. Aqiqa da qancha qoyso oyledi. Mana bu yerde Peygamber sallallahu alaihi wa sallam'nin kinan hadisda itadi ki, annaha sa'alad, innut kurzul kaabiya digan ayal, Peygamber alaihi salam'nin aqiqa hakida soradilar. Soraganlar da itdi ki, al-gulam shatan, 49:35 Oghul bala bara digan Musi iki te koy soyiladi. Oghul farizant korygan adam iki te koy soyiladi. Qiz farizant koryganlar bit te koy soyiladi digan. Oghul farizant digan. Shunichin, yena baska bir hadiste geladi ki, Oghul farizant koryganlar bit te koy soyiladi digan. Oghul farizant koryganlar bit te koy soyiladi digan. Oghul farizant koryganlar bit te koy soyiladi digan. Oghul farizant koryganlar bit te koy soyiladi digan. Oghul farizant koryganlar bit te koy soyiladi digan. Oghul farizant koryganlar bit te koy soyiladi digan. Oghul farizant koryganlar bit te koy soyiladi digan. Oghul farizant koryganlar bit te koy soy 50:06 aqiqatu dhakarishat waluntashat, imam Maliknin mazhablarida ogul geyam, qiz geyam, bittakoy soyla urad digan. Iktakilib, ular aciratib otirmayan, bittakoy yetad digan. Bular kiltirgan dalillari, harbir gahbi qum dalil kerek, aqiyan dalillara itadiki, Abu Dawud, uzinin sunanlarida, Ibn Abbas radiyallahu anhu, nubayatqayin hadislarda, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, Hasan vah Huseyninge bir koy soydi digan hadisini kiltirgan. Bir koy soydi digan bir hadis hamkigenigan. 50:37 Yena imam Malik ayetadi ki, Abdullah ibn Umar radiyallahu anhu, ya'uqqa anil qilman wal jawari min waladih shatan shat, oğul wa qız ballarinin har birige bir koydun soyardi, deyip durub kiltirgen hadisi bariqen, bir koy soyardi. Şunun üçün halegi imam Malik rahmatullahi aleyh namakiyen, fakat bir koy soyusnikni ayetgeni kenden. Raci qaysi, indi dursu qay birini emal qilamiz, iki koy soyamiz mi, bir koy soyamiz mi? 51:05 Oğul farizan kör qalniyes, məsələn, iki koy soyamizm, bir koy soyamizm desa, ay tadiki, ibn Qayyum rahmatullah ay tadiki, ahadifu sh-shaytayni anil zakiru wa sh-shayt anil unsa awla. Aligi, oğulga iki ta koy, qizliye bit ta koy soyishlik, manashu hadis en aley sidir, en yaksh sidir deydi, en dürüs sidir deydi. Birin cidin deydi, bu hadis, cide kub ishilar riva etgiyan bu hadis deydi. 51:34 Yüce də köprə kişilər rivayət qıgəndigi üçün deydi. Ikinci din, ennəhə ahadis uşşat min fiilin nəbi, paygamber a.s. bir koy soydu digənligi, paygamber a.s.nin fiili deydi, qigan ishi deydi. Amma iki koy soydu digənləri, paygamber a.s.nin nəmələri, gəpləri deydi, ahadis, hadislər, gəpləri. Və paygamber a.s.nin gəpləri, fiilidin muqaddam turadi digənli kəndər. Fiilidin muqaddam turadi digənli. Fiili isə, paygamber a.s. qiganligi, yümkün, bu, paygamber a.s. özge khas 52:03 Çünün üçün, gəpləri, umumi bogənliqidən, gəplərini alamız digən. Tekin, bəzi ulamalar, bəzi ulamalar təhsil xiyganikən, bir koy soyux, iki koy soyuxni etkinikən ki, bəzi alamlar, əgər kim digyanikən, özge yetərlik, özge toq, bay, bə dəvlət, yaxshi bir xanadan dosa, Allah ta'la, oğul fərzend dirsa, nimaqsın digyan, iki koy soygani aslal digyan. İki koy soygani, həligi yukardagi hədis, iki koy digyan hədiski əmalk. 52:31 Agar kim kamba qal, özgi yeterliy maz, yani mablaqiyan bayaqi ölcha olub, papurish, kirimiyan, əşin aqab olabiyan qosa, o, bir qoy soysayan, özlin nimasiya qaraq, kuchiga, quvati, qudratiya qaraq soyyabdi, qoy soysayan, kifaya qaladi, nargi hadisga amal qolub digan agar. Demek, harbir adam, Allah halam, manashu gafam, dursgab, harbir adam özlinin kuchiga, quvatiya qarab durub, amal qola veradi. 53:01 Bazila sawal berish geneken, agar, nima uchindaydi, erkekli uqilsa iki ta koy deyishgen, nima gey indi bu yerday shariyat qizbilan uqilma arasina acirat yetdi, biz uchun veribirmesmi bu ikgalefi Allahin nimeti digan sawalini berish. Uchindaydi yetdi ki, al-muslim mustaslamni kullima amar Allah bihi wa lawlam ya'rifil hikmah. Birinciden detdi, bu biz bilmesegen bazil nasilani hikmetini, shuni shariyat korsetgen bosa qilishge, nima miz, 53:32 mamurmuz, qilishiga Allah ta'ala buyurdu mi, bod qilqiti oramiz, hikmatini bilmesegen. Iki ta koy, nimi uchun iki te ikanligini, nimi uchun bunga bitti ikanini, agar biz mabada hikmatini bilmesegen, shuni nimi aqla oramiz, qilqiti oramiz hikmatini bilmesegen. Quddi, misal namazlarini, nimi uchun beş vaxt, nimi uchun alti vaxt ikanligini biz bilmaymiz. Allah ta'ala beş vaxt idi, beş vaxt okuymiz. Un hikmati nimi ikanini biz bilmaymiz. Nimi uchun bamdad, 54:00 kün çıxmastın, əvvəl okuladi. Diməki, kün çıxandan kimi biye malam okusli bu mey, un ixmətlərini biz bilməyimiz. Şinin için biz bilməyimiz, unu soraba moturam, Allah buyurdu mi, şu vaqdda qalasan, şunla qalasan, di qitgiti varam. Bu birinciden. Ikinciden dipti, Shaykh Dahlavi ayetadi ki, Yustahabbu liman wujidas shatayni an yansuka bihima an uqlan, wa dhalika lima indahum anna dhukran anfa alahum minal inat, fatanaseba ziyada tushkul. Diməki, için ziyada qilingalligi degdi. 54:29 qoy oğul ge. Oğul fərzen köpürak ata wa anage yardamci boladi qızdan köre deddi. Köpürak. Wa küçiyen qızdan köre ziyadaraq. Xunin uchun, unin faidasi köpürak hanadange tegiyenligiden itibar qılnit durub, xukurniyen ziyadasi köpürak bolad digi. Allagi xukur qilisi ziyadasi hem köpürafi bur koyamaz, indi iki qoy goytad digi. Xuni ximetge nima qilish geneken, zikir qilib etgeneken. 54:56 Aqiqa qiyan kishilar, qoy soyu farizanlardan aqiqa qiyan kishilar, aqiqanin suyakilarini sindirmasligi afizal diganigan. Aqiqa qiyan vaqtinizda, qoynin suyakilarini uezini aciraladigan bogunladan aciratib, nimaqilas, aciratib, awqatge salas. Unu baltalab suyakilarini kesmiganiniz, nimadur bu afizal. Amma kesib, nimaqisayiniz, unu nimayi okur. Amma bu biyadi afizal, afizalimaz diganida asanayiti yaqbis qalab. Shuni nimaqilishlik. Wala taksiru minha azma. 55:27 unin suyeklarni sindirmaynlar digan. Soyligan koynin suyeklarni sindirmaynlar. Warawa ibn-i jaril an atal kani yaqulu tuqta'u jadula ay tuqta'u aza wala yuqsarlaha azm. Azalari kesilgan vaqtta koynin usha bugunlardan kesiladi, unin suyeklarni sindirilmaydi digan ikanlar. Suyeklarni sindirilmaks diginin hikmatlari, balanin suyeklarni sindirilmagan halidda salamat ussin digan bir yakhsilik. Tafaul barikan, yakhsilik, yuman, oy. Ikincisi, 55:57 baya suyeklari sindirilmaysin, gogun-gogunu bilan tashlansin digani, bala huddi beligi sakhavatlik bosin, bir yaxshi bir sakhi kishilardan bosin digan manadayan, nima qilishganakan, shuni umidi da qilishganakan. Aqiqada qerik bolib turub, aqiqa qisa boladim yox mu digi? Mesenan kurbanlik kala digan bosayniz, kurbanlikta nima qilasiz, yitdi kishi bitda malya, bir nimaga, tuyani alib turub soysayniz, o shi yitdi adamgi otib geti oraydi. 56:27 min fərzent gördüm, yena bittesi, kütüb yürüb, yeddi adam bolub, yeddi adam fərzent görgenden geyin, cemlenib turub, bitte mal alib, ya ki bir tüya alib, aqiqa qisa boladim, yoh mu deyitdi? Shirik bolub. Bu, cemlenib kılıçtik aqiqada dürüsmez deyengi. Cemlenib kılıçtik, qurbanlik yokşab, kılıçtik dürüsmez. Ya, öşe nime qilasiz? Koy, ni öz nime qilasiz? Qurbanlik. Ya ki bomasa, bitte tüya bolsun, bitte nime mal bolsun, 56:58 Bitte özünüz alib, bitte, bitte bala üçün kurbanlik qilas. Iktade ötmeydi. Aqiqa vaqtada bizde yukarda keldiki nimeh, koy soyslik keldi. Koy soys. Veydaytadi ki, tüye soysa, ya ki, mal soysa, sigir soysa, hem, şu öte veradi, takat bitte bala üçün ötedi deydi. Bu, bazibir alimlenin gepleri. 57:26 Lima rawa ibn Qayyim an Anas ibn Malik annahu kana yaqma an waladihi bil juzur Anas ibn Malik harizanlariga nimaq tuğrgan ikenler tüye soyganlar. Harizanlariga aqiqasiga tüye soygan ikenler. Abibakira ayitadki annahu nahara an ibnihi Abdurrahman juzuran. Abibakira uezni uğullara Abdurrahmanini nimaq yalat uğrganlarda uxam tüye soyganlardaydi. Wa Basra ahlini shumilan awqaslan tirdi digam. 57:54 Gulenin dalillari, Paygambar a.s.nin bir hadisini nima qiyanlar? Paygambar a.s.nin bir hadisini dalil qiyanlar. Bu hadis, ibn-i munzil, Paygambar a.s.nin ruway qiyan hadiste, ma'al gulen aqiqa fa-ahriqu anhu dama, har bul farizan tuğliyanda aqiq qilnadi, ve undun qanini aqizinlar, digan hadisini kiltirib, bu yelde qan dib aytdi, qani, koyni qani, malni qani, tiyani qani dib aytmadi digan. 58:23 qanda bayt kifayakaldi, shuni dalil qittir bayt shkenegenki qanday nasay soysayam, demakla uradi, sidir boqsun, tuya boqsun, koy boqsun, bola urad diga. Dekin, baz kishilar faqat kina koyini öz yaq kifayakladi, bashqa nasay otmaydi diga. Demega, yukarida, ogul farzani quchun bir koy, iki koy, qiz farzani quchun bir koy tep koy dek keltirganligi quchun, koy gina otaydi dek turp keltirganigan. Wallah halam, qaysini sinak sanizan, caiz bo sekerek ikkela ular digayan, 58:52 nima kegan dalillar kegan egan. Tok, kuzunchi azaqlariga keldik hazir. Kuzunchisi bala kibulgandan keyin gozel isim koyus digam nimanin haqqi balanin, atanin tepesidegi haqla. Gozel isim koyus. Biz inshaAllah keyin liste, chun isimlariga topdali botamiz, u hem ozu bir daris dikhni maqlada alad. Wallaha alam, shumdan bugun daris digimizgi yekun yasayimiz putan nima kibulgandigi sebebdin. 59:19 Bismillahi r-Rahmani r-Rahim