♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersآڈیوMuharrem ayının faziletiadmin·3 views·5 months agoBu dersde, Doç.Dr. Hayati YILMAZ Muharrem ayı ve Aşura günü’nün anlam ve önemi, kerbela olayının aşure gününe alakasını anlatmaktadır. Source: IslamHouse.com#Audio#IslamHouseمکمل متنbeta▸خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔0:00Euzubillahimineşşeytanirracim. Bismillahirrahmanirrahim. Elhamdülillahi Rabbil alemin. Ve salatu ve selamu aleyhi Resulina Muhammedin ve aleyhi ve sahbihi ecma'in. Ve men tebiyahum ihsanil ila yevmiddine ve bat. Selamun aleyküm ve rahmetullah ve berekatuhu. Allah gecemizi mübarek eylesin değerli kardeşlerim. Muharrem ayındayız. Şehrullahil Muharrem. Allah'ın ayı olarak hadiste geçen Muharrem ayıdır. Recep Allah'ın ayı, Şaban benim ayım.0:30Ramazan ümmetimin ayıdır rivayeti, sahih bir rivayet değildir. Allah'ın ayı olarak rivayetlerde geçen, sayı hadislerde geçen ay Muharrem ayıdır. Yok sizin hadisler değil, bunlar ortalıkta dolaşan hadisler. Ben eğer müsait kabul ederseniz, uygun görürseniz, Muharrem ile alakalı daha önce yaptığım bir çalışmayı burada özetlemek istiyorum. İçindeyiz, işin içindeyiz, Muharrem ile alakalı.0:59Neler var neler yok. Bunları bir sağlıklı bir şekilde öğrenmemizde yarar vardır. Yani aşure yaklaşıyor. İşte aşure ay günü yaklaşıyor. Buralarda neler olup bitmiş neler olup bitmemiş de öyle diye kabul ettirilmiş etmişiz. Onlarla alakalı. Daha önce bir yerde bir konferans için hazırlık yapmıştım. Notlar elime geçti. Dedim orada da arkadaşlarla kısaca paylaşayım. Şimdi Muharrem ne demek?1:26Muharrem harfiyle haram kılınmış, yasaklanmış anlamına geliyor. Aynı zamanda hürmet dediğimiz şey, Türkçe'de hürmet dediğimiz şey bir de saygıdır. Hürmetlerimle dediğimiz zaman saygı duyulan, yasağından dolayı yapılmasından uzak durulan, kaçınılan, kendisine saygı gösterilen şey manasına geliyor. Arap aylarının kameri aylardan bir tanesinin ismidir. Aynı zamanda haram aylar denilen,1:55Cahiliye döneminden beri Arapların savaş yapmaktan kaçındığı barış ayları olarak görülen dört aydan bir tanesi de Muharrem ayıdır. Muharrem ayı Cahiliye döneminde Peygamberimizin dedelerinden Kilap bin Mürre tarafından ay isimleri belirleniyor o dönemde. Kilap bin Mürre milattan sonra 5. yüzyıllı yani Peygamber Efendimizden 200 sene falan önce gibi olmuş oluyor.2:24orada Arap ayları belirlenirken bu aylara isim verelim diye hangi dönemde, hangi mevsimde denk gelmişse ona uygun bir isim verildiği görüşü vardır. Mesela şöyle bir görüş var. Ramazan demek Ramazan aşırı sıcak, kavurucu sıcak anlamına geliyor. Diyorlar ki demek ki bu aylara isim verilirken tam Ağustos'ta isimlendirmişler ki Ramazan'da o da denk gelmiş, ona uygun bir isim verilmiş. Mesela2:53Cemaziyel evvel veya cemaziyel ahir diye Osmanlıca'da kullandığımız cumadül ula ne demek? Birinci soğuklar demek. İlk soğuklar demek. Cumaat, camit donmuş demek yani. Demek ki kış aylarına denk gelenlere soğuk ay anlamında, birinci soğuk, ikinci soğuk anlamında isimler verildiği görüşü var. Muharrem'de işte haram kılınan ayların ilki olduğu için, haram kılınan ayların ilki olduğu için ona3:22Muharrem adının verildiği, saygı gösterilen, savaş yapılmayan ay anlamına geldiği ifade edilmiş. Bunlar Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep ayları. Zilkade, Zilhicce, Muharrem. Bu üçü peş peşe geliyor. Zilkade, Zilhicce. Arkasından Muharrem. Yani yılın 11. ayı Zilkade, 12. ayı Zilhicce. Sonra tekrar yılbaşı oluyor Muharrem'de. Birinci ay Muharrem. Bir de Recep. Recep ayrı.3:50Yani üçü peş peşe bu haram ayların Recep ayrı kalmış oluyor. Evet Muharrem ayının 10. gününe de 10. gün anlamında aşura ismi veriliyor. Başka bir anlamı yok sadece 10. gün demek. Aşırıdan geliyor 10. manasına geliyor. Bu haram aylar meselesini hani cahiliye döneminde Araplar çok kullanmışlar da tekrar aktifleştirmekte yarar mı var ne? Yani haram aylarda savaş yapmasa dünya.4:20Bu haram aylar da sadece savaş mı? Evet sadece savaş haram. İnsanlar ticaret yapıyorlar. Barış süreci giriyor devreye. Ateşkes gibi bir şey oluyor. Yani günümüzde de mesela o zaman Ficar oluyor savaşın adı. Ficar savaşları var ya Siyer'de anlatıyoruz mesela. Bu aylarda yapılan savaşın adı Ficar savaşı. Yani kötü adamların yaptığı savaş. Namert savaşı falan gibi bir şey olmuş oluyor yani.4:49Evet yani günümüzde de bu haram ay anlayışına belki vurgu yapılabilir. Muharrem'de neler olmuş? Tarih boyunca neler olmuş? Öncelikle şunu net olarak biliyoruz ki bu aşure gününde yani Muharrem'de olan olaylar hep aşure ile alakalı söyleniyor. Aşure gününde Muharrem ayında olduğu tarihen kesin olan tek bir olay vardır. O da Hazreti Musa'nın Firavun'dan kurtuluş olayıdır.5:19Yani o zulümden çıkışları Aşure gününe denk gelmiş oluyor. Onun dışında Aşure'de şu oldu, Aşure'de bu oldu diye anlatılan olayların hiçbirisinin sağlıklı bir kaynağı bulunmamakta. İşte hepsi Aşure'ye denk getiriliyor yani. Aşure gününde şunlar oldu, bunlar oldu diye. İşte belli değil. Tarihen tarih tutulmamış ki.5:51Bu ay oldu bile. Tarih tutulmamış, ay belirlenmemiş, ay ismi konulmamış. Ama daha sonraki böyle geriye dönük bir isimlendirmeyle bunlar olduğu söylenmiş. Aşure günü Hz. Nuh'dan beri Sami dinler dediğimiz yani bugünkü semavi dinler anlamına belki gelebilir. O günlerde oruç tutulan bir gün olarak rivayetlerde geçiyor. Yani daha önceki dönemlerde de bugün de oruç tutulana dair bilgiler vardır. Cahiliye döneminde Kabe'nin örtüsünün değiştirildiği günmüş.6:21Aşure, cahiliye döneminde peygamberimizden yaklaşık 100 sene kadar önce yanlış hatırlamıyorsam Yemen Meliki Tübba isminde birisi Kabe'ye ilk defa örtü giydiriyor. O zamana kadar Kabe çıplak duruyordu. Ondan sonra örtülmeye başladı ve bu örtünün de her sene Aşure günü değiştirilmesi geleneği cahiliye döneminde devam ettirilmiş. Hazreti Adem'in tövbesinin kabul edildiği gün olması.6:49Hz. Nuh'un gemisinin Cudi'ye oturduğu gün olması, Hz. İbrahim'in doğum günü, Hz. Musa'nın doğum günü, Hz. Yunus'un balığın karnından çıktığı gün, Hz. Davud'un tövbesinin kabul edildiği gün, Hz. Süleyman'a hükümranlığın veriliş günü, yahut Hz. İsa'nın doğum günü gibi bir takım olayların hep bu gündürün olduğuna dair şeyler var, rivayetler var. Bunlarla ilgili evet budur diye kesin bir şey söyleme imkanımız yok. Sadece Hz. Musa'nın...7:20Firavun'dan kurtuluş gününün buna denk geldiği kesin. Hadiste geçiyor çünkü. Onu öyle kabul etmek gerekiyor. Evet o şeyden geçiş yani kavmini kurtarıp Kızıldeniz'den geçip kurtuluşları Sina çölüne, Sina yarımadasına geçişlerinin günü olmuş olması. Peygamberimiz Medine'ye hicret ettikten sonra Yahudilerin o gün oruç tuttuğunu görüyor. Bugün niye oruç tutuyorsunuz? Bugün Musa Firavun'dan kurtuldu onun için.7:49diyorlar. Peygamberimiz de bunu onaylarcasına benim yakınlığım Musa'ya sizden daha fazla. O zaman benim bunun için oruç tutmam daha uygun düşer diyerek o gün oruç tutmaya başlıyor. Ama Yahudilerle aynı olmasın diye de biliyorsunuz 9. 10. günlerini veya olmazsa 10. 11. günleri beraber tutmak gerektiğini ifade etmiş oluyor. İslam'a göre Muharrem ayı ne ifade ediyor? Öncelikle bizim için bu ayın en önemli8:19özelliği hicri yılbaşının bu ayla başlamış olması. Yani hicri takvimin birinci ayı Muharrem ayıdır. Buradan hareketle birçok insan Hazreti Peygamber'in hicretinin bu ayda gerçekleştiğini, o yüzden bu ayın hicri yılbaşı olduğunu düşünebilir. Halbuki öyle değildir. Peygamber Efendimiz Rabiul Evvel ayında hicret etmiştir. Fakat Hazreti Ömer hilafeti döneminde bir takvim uygulaması başlatmak isteyince,8:48Yılbaşının Rabiul Evvel ayı değil, Peygamberimizin hicretinin gerçekleştiği Rabiul Evvel ayı değil. Eskiden beri birinci ay kabul edilen ki Muharrem'den sonra aylar nasıl geliyordu? Muharrem, Safer, Rabiul Evvel değil mi? Yani birkaç ay önceye çekmiş oluyor. Hicri tarih başlangıcını Hazreti Ömer sadece bir iki ay önce başlatmış oluyor. Aynı yıl, Peygamberimizin hicret ettiği yıl bir oluyor. Takvimin birinci yılı oluyor.9:17Ama ay olarak 1-2 ay önce başlatmış sadece. Ondan başka bir şeyi yoktur. Daha önce Araplar biliyorsunuz böyle takvim başlangıcı uygulaması gibi şeyleri önemli olaylarla belirliyorlardı. Mesela Peygamberimizin doğumunu biz nasıl genelde öğreniyoruz? Fil yılında diyebiliyoruz. Çok büyük bir olay olmuş. Ebrehe fillerle gelmiş Kabe'yi yıkmaya. İnsanlar onu takvim başlığı olarak kabul ediyorlar.9:46Fil yılı doğdu. Fil yılından şu kadar zaman sonra, şu kadar zaman önce falan. Köylerde bu tip gelenekler vardır. Değil mi? Yani bir kıtlık olmuştur mesela. Sen ne zaman doğdun biliyor musun? İşte kıtlıktan iki sene sonra doğdun. Evet seferberlikten önce sonra falan. Bunlar hala devam ediyor şeyler. Osmanlı Devleti döneminde hicri yılbaşı kutlamaları yapıldığı görülüyor. Muharremiye hediyeleri dağıtılırmış. Bu ayda dağıtılan hediyelere yılbaşı.10:16Hediyesi diyebileceğiz belki. Bunlara Muharremiye hediyesi denilmiş oluyor. Peki Muharrem ayında hangi ibadetler var, neler var, neler yok? Az önce dedim Hz. Nuh'dan beri bugün oruç tutma geleneği Sami dinler dediğimiz dinlerde var imiş. Müşrikler cahiliye dönemindeyken Hz. Peygamber de bugün oruç tutuyormuş. Mekke'deyken kendisine Müslümanlık, peygamberlik gelmezden önce.10:45Müşrik Arapların tuttuğuna bakarak Peygamber Efendimiz de aşure günü oruç tutuyor idi. Yani sadece Medine'de değil Mekke döneminde de aşure günü oruç tutma geleneği vardı. Hicretten sonra işte Medine'ye geldiklerinde az önce söylediğim üzere Yahudilerin de tuttuğunu görünce buna 9. günü de katarak 9-10 veya 10-11. günler oruç tutmakla geçirmeyi tavsiye ediyor. Hicretin 2. yılı Ramazan orucu farz kılınıyor.11:15Hicretin ikinci yılı Ramazan orucu farz kılınıyor. Ramazan orucunun farz kılınmasından sonra Peygamber Efendimiz bu orucu tamamen isteğe bırakıyor. Dileyen tutsun, dileyen tutmasın anlamında bir tercihe bırakıyor. Muharrem ayında aşure orucu tutma dışında hiçbir özel ibadetin olmadığını görüyoruz. Yani namaz gibi yahut başka bir takım şeyleri ibadet sayma gibi herhangi bir uygulama,11:44Sadece oruç. Hiçbir şey yani. Onlar zaten nafil olarak her gün her zaman yapılan şeyler. Muharreme özel. İşte Muharrem'in onun da şunu yap birinde bunu yap anlamında herhangi bir özel ibadetten bahsetmiyoruz. Özellikle halkımız arasında Muharrem aşı gibi, aşure tatlısı gibi yapıp bunun da sevap olduğunu düşünmek, bunun bir ibadet gibi algılanması da doğru değildir.12:14Yani aşure güzel bir tatlıdır. Yapıp dağıtmakta yarar var. Ama dağıtmazsan günaha girdin. İşte dağıtırsan aşurede dağıttığın için çok daha fazla sevap aldığın gibi şeyler yoktur. Böyle ibadet düşünerek, ibadet olduğunu düşünerek yapmak Allah muhafaza bidat sayılabilir. Evet. Yani bunları netleştirmek için bunları söylemekte yarar var. Muharrem orucuyla ilgili bazı sahih hadislerimiz var tabii ki.12:43Ramazandan sonra en faziletli oruç Muharrem'de tutulandır hadisi var. Allah Resulü aşurede oruç tuttu ve tutulmasını emretti diyoruz. Bir de Allah Resulüne aşure orucu soruldu. Geçmiş sene için kefarettir buyurdular. Geçmiş sene için kefarettir diye buyuruldu. Bunlar bu konuda oruç tutmanın güzel bir şey olduğunu, aşure orucu tutmanın güzel bir şey olduğunu anlatan sahih rivayetlerimiz.13:10Ekrem Bey'in geçen gönderdiği rivayet, İbn-i Mace'de geçen rivayet. Neredeyse yok bir rivayet. İbn-i Mace'de geçiyor ama İbn-i Mace bizim neredeyse yok sayacağımız rivayetleri de barındıran bir kitap. O yüzden onu da bu arada söylemiş olalım. Zil hissenin sonu Muharrem'in birinci günü tutulan oruç.13:39diye 50 yıllık sevaplar falan dağıtılmıştı. Evet. Tabii günümüz dünyasında aşure denilince akla ilk gelen şey belki aşure orucundan aşure tatlısından daha önde gelen bir algı kerbela meselesi. Kerbelanın yani Hazreti Hüseyin Efendimizin şehit edilmesinin bugüne denk gelmesi dışında aşurenin kerbela ile hiçbir alakası yoktur. Yani az önce saydık ya Hazreti Nuh'un gemisi şöyle oldu.14:10Yunus Aleyhisselam böyle oldu falan bir sürü olay sayılıyor hepsi Kerbela'da şeyde oldu diye, Aşure'de oldu diye. Yani Hazreti Hüseyin'in şehit edilmesinden dolayı Kerbela'nın kazandığı herhangi bir kutsiyet, herhangi bir ibadet havası söz konusu değildir. Çünkü Peygamberimizden sonra herhangi bir güne filan olaydan dolayı bir şey kazandırmak, dini anlamda bir önem kazandırmak asla caiz olmaz. Aşure zaten Aşure'ydi.14:39Nuh'un gemisinden kalan bir gelene. Nuh'un gemisinde son yiyecekler kalmış. O bilgi de sağlıklı değil. Öyle bir şey de yok. Öyle bir aşure niye aşure olmuş? Her şey karıştırılmış. Gemide azıcık tükenince Hazreti Nuh demiş ki herkeste ne varsa getirsinler. Karıştırmışlar, yemek yapmışlar falan derler. Bunlar sonradan çıkan şeyler yani yakıştırmalar. Yani Kerbela evet Hazreti Hüseyin'in şehit edildiği günde 10 Muharrem'dir.15:08Yani ona denk gelmiş. O da kesin yani. Tabii o kesin. O konuda bir şey yok. Tarih meselesinde bir problem yok da. Aşure gününün öneminin Hazreti Hüseyin'in şehadetinden kaynaklandığını düşünmek yanlış. Yoksa Aşure zaten Aşure'ydi. Değerli bir gündü. Faziletli bir gündü. Oruç tutulması gereken bir gündü. Şeydi ona denk geldi. Hazreti Hüseyin'in şehadeti de ona denk geldi. Bugün günümüzde Şia dünyasının Aşure'yi Kerbela olayıyla15:37bağdaştırarak sadece ondan ibaretmiş gibi göstermeye çalışması büyük bir saptırmadır. Yani Aşure'ye de zarar vermiş oluyor. Aşure açısından da zararlı bir algı oluşturuyor. Kerbela, Bağdat yakınlarında, Bağdat'a aşağı yukarı 90-100 km kadar yakın bir yer. Bugün görünenler belki vardır. Fırat Nehri'nin yakınlarına şeyden Dicle geçiyor biliyorsunuz. Bağdat'tan Dicle Nehri geçiyor.16:05Ama Kerbela'dan Fırat geçiyor. Orada böyle bir şey var. Fırat'la Dicle böyle akıyorlar. Bağdat yakınlarında şöyle bir yakınlaştıkları bir yer var. Sonra tekrar uzaklaşıyorlar. En aşağıda Şaklularat'ta birleşiyorlar. Coğrafya hocamız var yanımızda. O yakınlaştıkları yerde Bağdat, Kerbela. Yani nehirlerin yakınlaştığı yerde 100 kilometre kadar yakınlaşma durumları var o nehirlerin. Kerbela orası. Hazreti Hüseyin olup bitenlere karşı bayrak açarak16:33Oraya gidip işte babasından kalan küfellerle şunlarla bunlarla bir arada yönetime isyan etmek adına ki Hz. Muaviye döneminde Hz. Hüseyin herhangi bir ayaklanmada bulunmamıştır. Abisi Hasad hilafeti Hz. Muaviye'ye devrediyor. Ortalık duruluyor. Hz. Muaviye hilafette olduğu sürece herhangi bir sahabinin ona karşı isyan,17:01başkaldırı, muhalefet gibi bir durumları söz konusu değil. Ne zamana kadar? Yezid'e kadar. Yani Hazreti Muaviye Yezid'i veliaht tayin edince şeyler başlıyor. Kıpırdanışlar başlıyor. Sonuçta da Yezid babası ölünce, Yezid hilafete geçince Hazreti Hüseyin de onu halife kabul etmediği için ona karşı ayaklanmış oluyor. Öteki büyük sahabilerin kendisinden daha tecrübeli, daha büyük olan bazı sahabiler ki Abdullah İbni Ömer gibi17:31Abdullah İbni Abbas gibi alim sahabilerin tavsiyelerini de burada pek dikkate almamış. Yani ortalık müsait değil. Bu gittiğin yerdeki insanlar öyle kendilerine güvenilecek insanlar değiller. Bunlar babana da oyun ettiler. Yani küfeller, Iraklılar. Şimdi yapma daha sonra belki fırsat olur falan diye. Bayağı gitmesini engellemeye çalışsalar da Hazreti Hüseyin verdiği karardan dönmedi.17:59Ve işte Kerbela yakınlarında 70 kadar, 70'den fazla Ehli Beyt'e ait kendi akrabaları, çocukları, hanımlar, kızlar, şunlar bunlar derken 70 kadar insanla birlikte şehit edildiler. Oradan kurtulan tek oğlu Ali Zeynel Abidin'dir. Hazreti Hüseyin'in oğlu Ali. Daha sonra Zeynel Abidin ünvanını alan Ali'dir. O Şecere'de Hazreti...18:28Fatıma'nın soyu diyelim ki. Bu orada bebek olan, bebek olduğu için de öldürülmeyen belki. Ali Zeynel Abidin'den devam etmiştir. Bugün Şia'nın imam kabul ettiği o 12 imam sülalesi de odur. Yani Ali, Hasan, Hüseyin. Zeynel Abidin Ali. Hüseyin'in oğlu Ali. 4. imam kabul ediliyor. Bugün mesela Kerbela'da olanlar tabii ki çok büyük bir bizim yaramız, acımız.18:59Ancak Kerbela'yı anma törenlerinde bile her yıl 70'den fazla adam ölüyor. Yani Kerbela'da 70 kişi ölmüş. Sırf Kerbela'yı anmak için çıkan olaylarda, şurada, burada, izdihamlarda vs. 70'den fazla insan her sene ölüyor. Şimdi Müslüman böyle bir anma töreni yapar mı mesela? Böyle bir şey var mı? Hazreti Peygamber'in kendi döneminde o Reci vakası diye bir olay oldu.19:28Bir maune reci vakaları. 70'den fazla hafız insan pusuya düşürüldüler ve şehit edildiler. Bakıyoruz mesela Hazreti Peygamber'in sonraki yıllarda ya bu işte 70 hafızımızın şehit olduğu günler hadi onları bir hatırlayalım bir yad edelim gibi Hazreti Hamza'nın şehit olduğu gün işte bir analım bir hatırlayalım dediği gibi bir şeylerin olmadığını görüyoruz. Yani sanki burada da bir saptırma var.19:57O olayları bahane ederek yine aynı ihtilafların sürekli aktif tutulduğu, sürekli canlı tutulduğunu görüyoruz. Bu olaylarda neler besleniyor? Yani Kerbela'yı anma törenlerinde neler besleniyor? Şii, sünni kini besleniyor sadece. Oraya karşı olan düşmanlık tekrar canlı tutuluyor. O yüzden bu Kerbela'yı Hazreti Hüseyin'in şehadetiyle beraber düşünme meselelerini artık şey yapmak lazım.20:26Daha dikkatli düşünmek lazım. Sünni dünyada zaten çok o kadar bir şey görmüyor belki ama Şia'nın bunu sürekli kaşımasının altında böyle bir tarihi düşmanlık var. Ya muhasara ediliyor. Yok o acıyı yaşamak istiyorlar. Yani onların o susuz kalması. Mesela su içmezler. Bu Muharrem oruçlarında su içmezler. Metal şeyi kullanmazlar. Kılıçla kesildiler ya. Mesela yemek yerken metal20:57çatal kaşık kullanmıyorlar. Su içmiyorlar. Yani o anlı sanki kendilerine nehrin kenarındalar. İşte o acıyı yani şehit edilmelerin acısı. Öldüremiyorlar. Kendilerini öldüremiyorlar ama nispeten yok şiş yok onlar. Şiş yok onlar. Sadece zincirle dövme meselesi var. O olayda Hazreti Hüseyin'in kız kardeşi Zeynep var. O da21:28öldürülmüyor. O da kalıyor. Yezid'in huzuruna çıkınca bu şeydeki Şam'daki bugün Sitti Zeynep dedikleri türbe var ya Şam'da orası onun türbesi işte. Hazreti Hüseyin'in kız kardeşi Zeynep'in türbesi. Yezid'in önünde dehşet bir konuşma yapıyor. Yüzüne karşı böyle. O da yani ben bu gruya kadar varacağını düşünmemiştim. Hani böyle olsun istememiştim anlamında. Geçiştirmiş olduğu rivayetlerde geçiyor yani.21:57Muhasebe edin yakalayın fakat böyle katliama varacak şekilde bir şey olsun diye de düşünmemiştim diyor. Velhasıl Kerbela Mersiyeleri, Kerbela İlahileri, Kerbela Edebiyatı özellikle Şia dünyasında yaygın olduğu gibi Türkler arasında da biraz böyle şeyler var. Yani Muharremiyeler şunlar bunlar devam ediyor.22:24Ülkemizde, günümüzde Müslüman dünyasına baktığımızda her yerin kerbela olduğunu görmek de bir başka acı tabii ki bizim için. Allah Müslümanlara feraset versin, basiret versin. Yani Allah Müslümanların Müslüman olmasını nasip etsin. Demek ki bir problem var bizim dini algılamamızda, yaşamamızda ki bunlar olup bitiyor. Yoksa hakiki Müslümanlık olmuş olsa bu kadar oyuna gelmeme, bu kadar hainlik etmeme, bu kadar22:54Basiretsizlik olmaması gerekir diye düşünmek lazım. İnşallah bu aşure, bundan sonraki aşurelerden iyi aşurelerin başlangıcı olsun diye dua ediyorum.مکمل متن دیکھیںتبصرےابھی کوئی تبصرہ نہیں۔ سب سے پہلے کوئی مفید بات شیئر کریں۔