♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersآڈیوГуноҳлар ва унинг шасхлар ва жамиятга салбий таъсириadmin·4 views·5 months agoУшбу маърузада гуноҳ ишларнинг шахсларга ва жамиятга салбий таъсирлари ҳақида сўз юритилади. Зеро гуноҳ ва маъсиятларнинг шу дунёда ҳам жуда ёмон оқибатлари бордир. By: Шамсуддин Дарғомий, Шамсуддин Дарғомий, Абдуррофеъ Абдулкофеъ Source: IslamHouse.com · Шамсуддин Дарғомий, Шамсуддин Дарғомий, Абдуррофеъ Абдулкофеъ#Audio#IslamHouse#Абдуррофеъ Абдулкофеъ#Шамсуддин Дарғомийمکمل متنbeta▸خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔0:05إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَأُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضُلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ثُمَّ0:34Adatdegi dey sohbetimizin başlaştan evvel, biz Allah Ta'ala'nin gözel isimleri və ali sifatleri bilen uçbu meclisimizini, mubarikli və turli xata və kemçiliklerden hali bolgen meclislerden qilişligini, tarqalişligimizdi esə Allah Ta'ala'nin ilim halaqalarini qıdırib yuruqi fərişteleri, bizlergi qarate, ey Allah'nin bendeleri, indi sizler orninglerden tura uriynar.1:03və hālənki sizlərinin günahinlər indik keçirilindi digən məclislərdən qılıçligini sorab, söhbətimizni başlayimiz. Bugünkü məclisimiz unvanı, ötkən məclisimizdə qalgan mauzunu toldirə digən məs'alə, həc təsuratları mauzusida davam itmaqdamiz. Əlbəttə, hər bir səfərdə insan hər xıl özüge erişə təsurat alad.1:32Haciye barganlar ham, bashka-bashka, biz təsirlanmagan, bashka bir təsirlarini aladi. Biz bu yerdə, özümüz təsirlangan, təsuratlarinin bəzləriyi tohtayabmiz. Və halenki, hər bir uyadagi amalda, özge yaraşa hikmati, özge yaraşa insangen, nahayette kätte, namuna boladigan təsuratu bardir.2:03Biz, Mədinə şəhri də, bir neçə künlər bulgənimizdən keyin, Mäkkə şəhriyə taman atləndik. Lekin, Mədinədən kitkimiz kilməsdi. Mədinə, Peyğəmbərimiz əleyhissalamının şəhərləri, u kşinin məçitlərinə, u kşinin özlərinə, və bu yerdə, qılneyetkən, hatır cəmlik bilən qılneyetkən ibadetlərini tərqigimiz kilməsdi.2:33Aynıqsa, bu şəhərdəgi tinçlik, bərəkat, insanlərinin muamiləsi və xushfirlik, bulərinin həməsi bizlərgi nuhayətda qattıq unabqa yenidi. Lekin, hər bir nərsənin saati, vaxtı bitkəni yoxşesh, bu yerdəgi ziyaratlərimiz, səfərimiz həm qarigenliyi üçün, bu yerdən ilaya bizlərni yenə.3:01Peyğəmbərim s.a.v-nin məqidləri də namaz okşilikni nəsib etkin, dib qayti etkənimizdə, haci başımız etdi ki, ilaya bizlərinin Mədinədə wafat etişlikni həm nəsib etdib qoşib qoysin, nəri yaxşı boladi. Çünki Peyğəmbərim s.a.v, kim Mədinədə wafat eti aladigan bolsa, yəni wafat etişlikke imkan tapaladigan bolsa,3:31mədinədə wafat tapısın deyənlər. Yeryüzəsdə faqat ginə, bittə orundaginə, wafat tapışlikni arzu qılıçlik ruxsat, u həm bolsa mədinədədir, dedir. Biz həm ilaya bizlərni, yenə mədinəyə tilişlik, və u yerdə ta'at ibadat qılıçlik, və taqdirimiz bitkən bolsa, şu yerdə canımızın alışlikni nəsib etdib dualar.4:00küz yashlar bilan Madinah shahridan chixdik. Haj niyatida, Mekkegi baran ikanmiz, awalan bar, bizlar uchun bilgilab berilingan, yani ihramga kirish uchun bilgilab berilingan orunga tohtadik. U yer, Zul Huleyfadib namlanarida. Hamamiz ham, uzimizgi kerekli libaslarimizni alib, ihramimizni ham alib,4:29içkariye kirdik. Kirsek u yirde hem adam nahayette küb, ve nahayette sharayitler hem çırayli qılıb berilgen. Erkekler bilen eyallarinin eşkileri uzaq ve alahide. Erkekler kiristen evvel, bir tamanda haced hane, ikinci tamanda ise yunadigen suler hanesi. Suler hem bizler için munasib.4:58Usilni qilib, həməmiz həm lübaslarimizni yechib, Huddi anadan tuğulgenge oxşesh, Abbaq ihramge kirib, U xanelerden çixib, Iki rekaat nafil namazini oqib, Özimiznin cemaatimiz aldige, Bəzimiz tapib kilib, bəzimiz tapalmey, Yigilib turgen vaxtimizde.5:25icimizdan bir muisafid kishi yiglarti. U kishinin nimi uchin yiglayatganini, takriban hamma kishinarti, chunki qalbimizde takriban hammamiz ham yiglarti. Bazlarimiz isa kuz yash bilan, yaltirat turgan kuzi bilan, onu ifadalasa bazlari qaqib turgan kuzi bilan, bazlari isa qalbi bilan. Bu yiglarnin bazlari,5:53Bu muqaddes və büyük ibadetke, yitkizgen Allahke həmt eytedigen bolse, bəzleri kefenimge kirdim digen itqatde idi. Həqiqatten həm, ihram bizler üçün bolgen kefen, trik durgen insan üçün bolgen, katte bir ibrat ders bolgen, bizler üçün nəmune idi.6:19bala shaqa, farzan, uylar, uzaqda, ashnalar, uzaqda, alista, dunya ham yok. Agar adash qala digan bolseyiz, hichkim sizi tanimay digam, umumi musulmanlar bilan sizne defan qilishadi. Mani bu haqiqay qurbat. Lekin, insan fakhirlana digan qurbat, chinki Allahni ta'ati da yu qurbatlik. Allahni ta'ati da libaslarini yetishlik.6:49Allahnin bir emri bilen öşe apbaq libaski burkanişlik bu hem nihayetde bizler üçün ketde tesurat kaldirdi. Vö bildik ki, telashib yürgen öşe libaslarimizdi burkun yekarkamiz. Vö bildik ki, bizi urşimizge sebeb bu yürgen öşe dünya burkun artimizde kaladi. Biz bilen ketedigen öşe iki gez, üç gezmi ahmata birge ketedi. Kalgeni arkada kaladi.7:19Mənə bu təsuratlar bilən, təlbiyyəni hacı başımızgə irgeçib eytib kitab oşladik. Mäkkə şəhriyə kirgənimizdə, əvvələnbar özümüzdən mihmahanəmizgə barib kuştik. Özümüz üçün əcratilgən hanələrini alib, azraq dəm algənimizdən keyin tavaf qılgəni çıxdik. Va, əcabah, həyatımız boyi arzu qılgən.7:49atababalarimiz turalmay ötüb getken, kəbəge közümüz çüşgen vaqtda, bəzimiz özümüzünü tutalmay yığlasay, bəzimiz xursanchilikimizden Allah ki hamd eysay, bəzimiz ibadatni qanday başlaymiz digen oy bilen. Həməmiz həm nuhayyatda bir kättə quanc və ibadat8:15til bilen, sizge bayan etib bir almay digen halat deyidik. Haci basimiznin koludan ushlegen, arkasidan irgeshgen halatda tavaf qilishlikni basladik. Qarasek, bu ibadatda na faqat biz, atraftagi, turli irq, turli millat, turli til, turli yash, ayalu irkek.8:42Yaşu, kekse, bayu, badaulat, həməsi həm mənə şu ahvalda, Allah nətiliye algen, yadiye algen, bəzi küz yaşxilgen halatta, iltica, tazarrud, dua, ta'at, ibadet bilen, avazini kötargen və pəsxilgen halatta, ka'beni tavaf qilişaridir. Tavaf qilib, zemzem sulerden içib, safa və mərva,9:10ortasida sayxil yanimizdan keyin, bazilarimiz sacimizni aldirib, bazilarimiz sacimizni qizxartirib, ihramdan çixtik, va, umra amalini bitirib, özimiznin hanamiziye qaytdik. Dikin bu yirda, haqiqi in birinci, ibadat lazlati nimi ikanligini bildik. Yanimizdagi, biz bilan, shunca kundan biyan, sefer qilib kiliyatib,9:39Lekin, çurq etmey biz bilan bar edi, yatsak yata edi, tursak tura digan, bir kişi, pözü nəmlənib, min tamonga qarab eytiki, ilaya indi, min ibadatimni koymay digan bandalardan bolay dedi. Kin, o, mingi özinin uzun qissasini eytiki, qissasida malum boldi ki, bu kişi hali peşanasini sacdigi koymaygan, adamlar qatarida,10:09xaqqa biz bilan xoşilib qiliyatgan, puldar bolgan ukalarinin bittasi yakan. Qarang, shunchalik, unin qilgan tawafi, saylari, uni indi ibadatga yolladi. Shundan bildik ki, ibadat insanlarini ibadatga yeteklaydi. Gunah isa insanlarini gunahga yeteklaydi.10:39Deyikin, insanlarne ibadat ibadatke yetekleydi, qachan ibadati haqiqi, ixlas bilan, qalibda bolayatgan, və sünnatka muafiq boladigan bolsa. Amma hoca kursinlik için, brovlar buna haci dip nam alışlig için boladigan bolsa, elbette bu insan için günah bolışligini düşündük. Hacıbaşımız bizne meneşu künlerde həmmese de,11:09Ka'baga barib, bish waq namazimizni uqqishlik, wa u yerdda nafil, tawaflar, qilishlik bilin, ta zulhijjani, sekizinci kuni gece, shu yerdda bolishligimizni bizlariga uqtirdi. Wa eytirilar ki, ilaji barice, hama namazinlarni, hama ibadatinlarni, Ka'bada qilishki harekat qilinlar. Bazarini endi yigishdirinlar, bazarima bazar yurishlikni. Yeter endi.11:35vətənimizdə həm, başqa urnlərdə həm, bazar ma bazar yürgən eynər. Çünki, kəhbədə uqilin gən bir rəka'at namaz, başqa məcidlərdə uqilin gən yüz min rəka'at namazdan afzaldir, dili. Yüz min rəka'at namaz, bir insannin, yetmiş xancha yil ta'at qilgən, beş vaq fərzin ada qilgən, bilan baravar bolar ikan. Bunu iştikan,12:03Haci bradarlarimiz tunlarini shuyada, tunlarini shuyada utkezishlikke qast qalishti. Bazimizini bazimiz yukatib boydik. Hatta icimizdagi bitta yigit baridi. Ozu saddagina, nima bolsa masalani darro Haci basimizdan sorib turadigan, ona iki-uch gundan kiyn bir kelib, mindan hatirijan bolinglar, min shuyada yuribman digan halatdagi,12:31xaci bradarlarini ham kordik. U yerdagi taasoratlarini albatta til bilan bayan qilub bolmay digan ra ushtaydi. Likin kiling u shi yerdagi bazı birgina taasoratlariga toqtaylik. Ig birinci bolgan taasoratlar, sefarimizda kub mesele tartisha digan u kub mesele sora yura digan bir biz bilan birge chqan atahanimiz baridi. U kishi,13:02Mədinədə həm soragən sorağını, Məkkəgi borgəndə həm Hacıbaşımızdan, bu yerdə ilər, qaysi məzhəbdə namaz okşadi, dib sorab qaldı. Hacıbaşımız okşige qarab, bu yerdə ilər, buram bir məzhəbni məhkəm işləşmeydi. Qur'an və hadiske, muafiq bolgan əməlinin həmməsini qlauradi.13:26Manakarayn, biz imam-i azam rahmatullah aleyh mazhabda mizlib kilsek, manabu kilgen habashiylar, kubchiligi maliki mazhabda. Anaular isa, shafi mazhabda. Anaunaryakta turgenlar isa, hambali mazhabda. Bularinin hamasham, Allahnin daryahida bab bara vardir. Ana indikarayn, bu yerde hamasham namaz okshiyabdi.13:56Məsələ, məzhəb tələşlikdə, məsələ tələşlikdə, namazını unday okudin, dopsiz okudin, ayağını bunday qıldin, qolini kötardin, digən məsələ dəməz. Məsələ, insanlərinin namazını okutuşlikdə. Biz, məçki kirgan adamlarına, çoçtib, qorqtib, həydəməsligimiz girik. Qarayn, o, o, o, ballarına qarayn.14:24Ana o adamlarini qarayin, buran bir kishi ulargi gapriyabdi mi? Yox, ular erkin ibadatini qilishiabdi. Bizci biz. Dopsiz kirganlarini, doppin qani desek, ibadatini buran bir ornida azgini, bizi ibadatimizden tashqi tamanda özgerishi bolgan, likin unin özinin dalili bolgan ibadatini qaytarsay, macitimizgi özimizden baska kim geladi? Imam Azam Rahmatullah Aleyh.14:53Ida sahhal hadisu fahuwa madhabi, qaisi hadis sahih bolsa, u menin madhabimdir digan. Ibrat almaysiz mi? Mena bu diyarlardagi masala, adamlarini namaz oxturishlik, namazxanlarinin safini kopaytirishlik, farizanlargin namaz fariz ikanligini, uoz vaqtida qaisi macik bolishdan qati nazar, tiz oxtuvalishgini oxturishbosa.15:22Bizi diyarlarda isa faqat kina məsəla, tələşlik, yan ki, insanlar üstədən ıqva bohtan qılıb durub, adamlarina firqalarga bölüşlik. Axır, öşe fərzendlarimiz həm, öşe yaşlarimiz həm, özümüzü fərzendlarimiz u. Ular başqa diyarlardan kilib qalmagan u. Ular inay həm.15:43namaz uqiyabkənliyge shukur qilmaymizmi? Akhir biz aittigu tepeda, qizlarimiz xanaqa libasta buqqal yabdi, farzanlarimiz namazni tarq qilib geti yabdi, bular onaqamaz, namazgi kilişi yabdi, libastlarini auratlarini bikitişi yabdi, haramdan hazar qilişi yabdi, nimi uçin endi? Mazhab tarashib, biz ularini macddan haydaşligimiz kereyekan.16:10Haci basimiz shunday diganda, haligi atahan ham basini imlab, özü bazan, baz masalalarga qattik turualganligi, hata ikanligini chungangi oxshash ishara kildi. Hakikatdan ham, u diyarlardaygi masala, ibadatda, likin ibadatnin surati qanaqa bolishligi, dan qat'i nazar ibadatni qilsa ular bol diyakan.16:38sen falan mazhabdasan, sen namazini bunday oqiyabsan, digan masalani ulari kotarmasikan. Uxanda, bir kishi, demak, hama mazhablarinin qiliyatkan amali toğru mu, diganti haci başimiz. Hama mazhablar ham ahli sunnat vel cemaat xisaplanadi. Hama mazhablar ham bir-birlargi eki uke ham saf xisaplanadi. Allah ta'ala Qur'an-ı Kerimde,17:06Mü'minlar öz ara bir-birlariga brader, doz, eki ukadir digan, mazhablariga bulmagan, mazhab imamlari ham bir-birlari bilan doz bolgan, arkalardan doa qiladigan, yaxshi geplar bilan namlarini yatitadigan insanlar bogan, mazhab talasib, masala talasib, insalarini ikige bulishlik, mecitlerden yashlarimizni, yakin ki,17:34məsələ səbəbli insanlərni bizdirişlik, bu, dindəyi cahilliktir, dedi. Ibadətimizni ilacı bariçə, kəbədə qilişlikke, köb hərəkət xıllik. Bəzən yolda, nuhayyətdə, kətdə səyyarələr, maşinələr içidən, bəzən kitab tarqat yevkən, bəzən isə ıslıq taamlar, bəzən isə bəz bir meyvelərni18:02uləşiyyətkənini kürüb, biz, hacı başımızdan, bunu uləşiyyətkənlər kimlər, yan ki, qeysi ademlərge bu, xas bu taamlər, dib soradik. Hacı başımız, bunu uləşiyyətkənlər, mənə şu diyarinin bayları, Allahnin mihmanları bulmuş, hacılarını bular, həm mihman qilay, sohabige iri şey, dib, mənə şu miyvelerden, taamlardan uləşiyyabdi, və özünlərinin,18:31xisabsiz malu daulatlarin usulda infaqliyabdi. Ana qarayn, mana bu, nuhayat dekatda, uzunligi xancha metr kele digan, mana bu masinaya, xancha xancha ta'am, xancha xancha miwa ketadi. Buni albatda xisabi yoxdurdi. Bizaytiki,18:53u kishini qani haqlariga bir fatiha alsalar qollarini koterib, bizam shu cemaatimiz bilan bir dua qolib koysay, qani hu ishliyatkan yigitlar ichidagi qaysi biri, ya salqinda oturibdimi diganti. Haci basimiz, u kishini biz ham tanimayimiz. Belki bu yirde u kishinin oqatlaridan, ya miyvelardan, sudan arayatkan bran bir kishi tanimaydi. Muhimi, Allah tanidi.19:23Bu bay kishi həm unu bilədi, şinin üçün həm bu qazi avqatini alib gelib, özü fiyirdəmi, iməsmi, undan hiç kim bilməydi, özü alib gelib, unu özgələrge tarqati yabdi. Allah Ta'ala Qur'an-ı Kerimde ihsan, infa qilişlikke buyurib durib, unu mahfi qilişlik, aşkar qilişlikten afzal ikənligini beyan etkin didi.19:52Qiyamat günüde Allah Ta'ala yirti tayfa insanını saye yok günde özünün sayesinde sayelendirip duradi. Öşelerden bittesi, on qoli qilgen yexşilikni, xayr ihsanini çep qolige bildirmegen kişi didi. Biz, mene şünçelik, lütfu kerem, himmet iyesi bolgen bu ihsanin iyesige qaybden dua qildik.20:22Və şü yertən algən təsuratımız şü boldi ki, qiliyatgan ihsanlarimizin ilacı bariça, adamlargi kursatmastan, kuz-kuz qilmastan, xoca kursin, xoca issin, adamlar kursin, issin demastan qilişligimiz bu afzalikan və sawabı toluqraq bolarikan digan təsuratını aldik. Içimizdə bir kişaydi ki, bu ərəb biradarlarimiz,20:52və bu yerdə yəşəyərkən başqalar həm bay bolşiyə xarəməstən, ənçə kəmtərin ikəndə, min kiçə, ulərinin bittəsi bilən uçirəçdim digəndə, bizi camuatimizin həmməsi heyran bolib, siz, öziyiz, ərəb təlini bilməseyiz, bu yerdəgi pəst vələn mamüləni bilməseyiz, qanagılıb uçirəçdiyiz digəndə, uqşaytiki, kiçə,21:21hərəmdən, kəbədən xaytiyyat kərimdə, bir kättə maşina kelib meni koyardan koyməsgə, utqazib mendən mihmahanəmiz haqıda soradi. Men qolumizgi berilngən, kartı çikəni bergənimdən kiyn, üyimiz mihmahanəmiz aldiga meni təşlip getdi. Şundan u kişinin baybolşıya qaramastan kämtar ekənligini kürdüm, dedi.21:48haci basimiz ha, bunday adamlar ham köyb iman bilan, islam bilan bayigan, lekin xafa bolmaynlar mabada, mabada, brambir, bu siz elkanlar sani aksan xiladigan hayda uchilar, yan ki shunga o shash adamlar uchirab qolsa, bish barmaq baravar imaz, xafa bolmayn, bura ham agahlantrib qoyelik diisdi. Har kuna kabaga barib,22:17qoldan qiyan qe, tawaf va ibadatda, nafil ibadatda yurub qaytar ikanmiz, albatda qoqani itki tamanlarin todirgan dokanlarga kozimiz isyadi. Undagi taasuratlarinin nahayatta biz uchun kaldirgan itkida taasurat boldi. Qoqaninin birintisi, namazga azan eytilişigiden awvel22:45həmə dökənlər biklər ikən, və halenki mausum. Həmə diyarlardan, bütün aləmdan hacilər kilib, həmə dökənni huddu dökəni bilan kucirib kit edigendey, dökən limməlim tolə sauda buliyabdi, likin saudana ucub turgan faydani toqdatib turib, azangə dökən igələri icabat qılıxib, azandan evvel dökənlərini bikdikər ikən. Və?23:14namazdan kiyn, özlari ham namaz oqbolgandan kiyn, namazdan kiyn atisharikan. Demek biz bildik ki, bititkanda ham, bizi diyarlardagi, bazibir avazdiy signallar, ya qavat-qavat kuluflar bilanmaz, addiygini qilib, bazilari parda tartilgan, bazilari ustige pardani tashlap koygan,23:42Və bəzi dökənlərdə həqiqətdən həm timir, eşik və quluflər bolar ikən. U yetmə gəndik, u şeyirdə pul əlmeştirə digən dökənlərgə xarəsəyiz, ad diginə bolub quturu alışkən, u yerdə milyonlar pullarını əlmeştirəyabdiliyikin buran bir kişinin bu dökənlərgə, təyyar turgan pullarga hüznü alaytriyat kənligini kürmədik.24:10tille dokanlarinegi hem kuzi chuse, butun dunyanin tillesini suyergi cemli koyigendi, kuzini khamashtiradigin bu kub tille takincaglargi hem, buronin kuzi alayib chushganini kormadik. Ular hatircam rawishta, uzgalardan korkmagan rawishta, bi malal uzilarinin saudasini kiliyabdi. Dokanlar babida bizne acaplantirigan ikkinci nabsa,24:38Mutlaq ayallarinin dokanlarda sauda akiliyatkanligini kormadik. Lekin, haramnin atrafida qara habashi ayallar, ozilarinin horcinladagi matalarini mi, bashkalarini alip gelib satisharikan, ular ham orangan halatta, ular shu yerinin ayallari mi dekanda, ular yok dek, covab berisdi. Lekin,25:04Dökanlarnin brantesi da ayal kishilarni kormadik. Shu yerdda biz bilan bargan haci braderlarimiz bittesaytiki, ayallarimiz bizgi zor bob geti yapganligi, bizgi kulaq asma yapganligi ham, özimiz ulargi kollarigi pulini jarag jarag qilib, saudagi koyib, belimizi kuchib olimish pulimizni berib koyiganda da digan hazillarini ham qilib koydi.25:33Bunu eşitkən hacı başımız eytiki, ulamalar eytishkanki, cəmiyyətnin buzul işligi və başlar ayaq, ayaqlar baş bolşinin səbəblərinin bitdəsi, ayallarinin köçegə çıx işligi və xas sətən saudaq orillardiga ayallarinin tur işligidir, didir. Biz şu yerdə acaplanib, unday bolsa bu ərəb bradərlərimiznin26:02ayallari nima ishqiladi dib soradik. Saudada bomasa, dala ishlari bomasa, nima ishqiladi diganda, covab birisdi ki, ularinin alahida uzilarinin madrasa maktaplari bar. Ularinin uzilarinin alahida ali bilim, ali yuhlari, ulalga ham ayallar dars birisligi. Agar ki, erkak profesorlar leksiya uqidigan bosa ham,26:32mikrafon arqali, bir-birlarini kormagan halatda okishligini, manashinaqa orinda ayallarinin ishreshligi, hamshira bolib, ayallarini xarayligin hamshira bolib ishreshligini, ve ularinin hem Allahda, uylarda, ozilarinin vazifelari, asasi, uy bekesi, farizantini tarbiya qilishligi, oziga xarashligi, ailesiga xarashligi haqidagi, ayallarinin ishlarinin bayan qilishdi. Manashu bilan biz bildik ki,27:01Mu yadagi ayallar kucayga, bazarga chikmagan ikan, irkeklari kub vazifani, uydagi asasi muamma masalani, irkeklari boyniga agenligini bildik. Seferda, kubcilik bilan birga bolganizdan kiyn, kubcilikdan kub fikir chikadi da, biz bilan bargan bradarlarimiznin bittesi, bu yerdahem falbinlar barmi, deyip sorab qaldi. Haci bradarimiz, yuk,27:30Bu diyarlarda ashkar falbinlar barligini buran kishi heyt almaydi. Kunki falbinliknin gozi ham katti gunah emal xisaplanadi. Baygamberim s.a.v. kim falbinge yanki bilagange barsa wa u eytiyatgen gafni tasdiklasa, Muhammad a.s.ga nazil bolgen shariyatke kafir botdi digin. Bashka hadiste isa, qirq kulnik ibadati,27:59qabul bolmaydi digin. Bu falbinge barganin hukmi bola digin bosa, falbinin ozi dindan chikib gitkarniga anigdir. Bu diyarlarda, agar falbinini ushlawala digin bolsa, unin tauba qildin diginiga karamastan, kallasina, tanasidan juda qiladi. Shunun için ham, bu diyarlarda falbinlik ve falbinler yugdir. Agar bosa ham, ularini shu halatta ushlasib.28:28cezalaydi, dedi. Kupçilik bir-birlariga xarab, hali falbinga varib fal açirishlik hem gunah mi, digan sawalini haji basimizga xayta tekiralladi. Ha, gunahdir, egerki bizi diyarlarda unik saudasi yurishgan, adamlar isa kitmaki turna qatar bolib barishadigan bolsa hem, bu katti gunahdir, dedi. Bazilari, menin ayalim falbin iti.28:58İndi nimaqniş kerekdir. Şündə, indi vətəngi qaytib barganizdan keyin, ayali izdi otquzib alib, yaxşilab unga falbinlik katdi günah ikenligi, və əgər touba qılmay, bu əməlini təşləmay, wafat etib getedigin bolsa, cehannam igesi bolishligi anıq ikenligini xabar berib, bunu tarq kıldirib yubarin.29:24Və fərzətləri iznə, kilinləri iznə, xasətən ayallarını falbinlərgə barışlikdən qaytərin didi. Kübçilik, bizi diyarlardagi, falbin və falbinlikke, nuhayetdə insanlarnin yakın ikənligini öz ara gebleşib getişdi. Hərəmdə, kəbədə namazlarimizni okurtik. Hər namazda canaza namazı boladi. Sürçtirsək,29:54öshə diyarlərinin ahaləsini həm, Mäkkə ahlini həm, və həcgi gelgin haclə biradərlərini həm, əgər wafat etedigin bolsa, öshə yergi alib gelib, janazasini okib, keyin qabrstangi alib barışarikin. Biz yukarıdagi, janazagi qatnaşgan, və yergaşib barib dafin qilgingi qadar, qabr üstlə turgin kishinin sawabini bir alaylik şu yerdadib,30:23məyidnin arkasidan irgeçtik. Dəfən qilindgəndən keyin, ulərinin rəsimləri boyiça, Qur'an uqishməs iken, bəlki hər birləri özləri Allahı da Allahı da qıbleye xarab durub dua qilişər iken. Keyin qaytib qabristan aldıda, bəzi kişilər bilan körüşib, bəzilər qucaq ab körüşib, keyin tarqalişdi. Hacıbaşımız həm biz bilan birgiydi.30:53Biz u kishidan bu amallarinin tefsilati haqda soriganda, asli shariatimizda, mayit wafat etkandan kiyn onu tezraq alib barib kömishlikke buyurilgan, kim bolishidan xati nazar, tezraq alib barib onu kömmakligimiz gereydir. Kömganimizdan kiyn isa, unin haqiga tez dua kılmakligimiz gereydir.31:22bradariynarga, mayit bradariynarga tiz dua qilinar, çünki u hazır xasab kitab qilinadi, soraladi, dert. Şünin için həm bu diyarlarda, uşa hadisga bina'an dua qilişadi. Diganda, cemaatimizdagi bir kişi, həbizi diyarlarda, tabarak Yasin suraları okishci dedi. Şünida, haci başimiz etdi ki, bizi diyarlarda Quran okishlik,31:52diyarimizdagi urfka eylan qayyan, asli shariyatimizda u mesele kursatilinmayan, shariyatimizdagi asil mesele, Quran oqishliknin orniga tez dua qilishliktir. Shinin için hem, mazhabimiz imamı, imam azam rahmatullah aleyh mazhabida, qabristanda, Quran oqishlik makruh xisaplanadi, dip covab birganda, biz nahayat,32:21acib bir halatda qaldik ki, bizi yurtlarimizda urfada shunchalik kirib getken iken ki, bizlarga onu dindan acirati qiyin, hatta inki insanlar bunu qishunmaydiyan ravisde iken de, diganimizda, hacibashimiz, agar shunga bugundan itibaran sizlar amal qilmaydiyan bosaynlar, qilgan ibadatinlar, hacinlar qayada qaldi, bu yerda kurgan,32:50təsuratlərinlər qayirda qaldi degəndə, həməmiz həm u kşinin gafini makullədik. Amma qabrstan ishigide turib, adamlar u kşilər bilan kilib, pörşi etkən insan, uşa məyyitnin egesi, bu yadagi yakın qarında şuruq, təniş, biliş, aşna ağayinləri barib, özlərinin təziyələrini bildirişdi və uylərigi qayiçdi dedik. Hə uylərigi barib,33:19Ertasiye fatahanik, undankin aşı, qırqı, peyşembe, yili məsələsini mə boladi digəndə, şəriyatimizdə bunday əməllər yuk, şunik için həm bular unday əməllərini qılıçmaydi. Şəriyatimizdə, meyit çıqqan xanadan, hattayn ki, özləri için həm, üç gün geçə kazan yakışmaydi. Ular için konu qoşnlar,33:47qarinda shuruqlar avqat alib gelib berib turadi. Uch gundan keyin ular uzilari uchun, qazan yakishadi, diri. Xunda, cemaatimizdagi bir kishi, haji basimizdan yena sorab, hunday bolsa, meyit chikan hanadan, buram bir ihsan qiladi mi, diganti, ha, qiladi. Birincidan, ihsan qilishlikke qadir, kulu uzun bolsa, qiladi.34:14ikinçidən, kününü bilgilab qoymaydi. Kününü bilgilashlik həm, şariyatimizda qaytarilgan, çünki şariyatimiz bilgilab birmagan, şariyatimiz buyurmagan, işni qilişlik, dingə yängilik kiritişlik, dingə bid'at kiritişlik xisaplanadi. Ikinçidən, çakriyatgan ihsan igalarini, haqiqi ihsanga, xayr infahga,34:43Haqiqi ihsanga, xayr sadaqaga muqtaj, haqli bolgan insanlarini, yetim yesirlarini, kambagal miskinlarini, və musafirlarini çakrib turib, ulər özlərinin ihsanlarini ha qurugani, ha dastırxan qilib ulərini çakrishadi. Amma bay və davlat bolgan, qolu uzun bolgan adamlarini bunga çakrishmaydi, dedi.35:12Və əgər bizi diyarlarda həm şun dey, əməllər yorgi qoyilinsə, diyarlarimizda həm kəmbaqal yetim yesirlərinin qarınları toyib, əslə sekinlik bilən diyarlarimizda kəmbaqalçilikke nukta qoyilgen bolarmıdı, dedi hacı başımız. Zülhidcenin sekizinci günü həm hədi mey gelib qaldı. Həməmiz yatakhanalarimizda gusil qılib,35:41Asil libasimiz bulmish, ihramimizge qaytdik. O shiirden talbiyyene eytib, kuchige cixdik. Qarasek, butun alem talbiyye eyti etken, butun alem Allahge munajat qiliyabdi. Allahningdariyahida. Fakat gini, baylar, ali manzabdakilar, ali tabakadakilarmaz, baliki, hamaham,36:11Allahnin daryahida baravar day korunadi. Lekin, Allahnin daryahidagi en ulu mukarram zatlar, ular taqwana hasil qilganlar, Allahdin gopro qorkanlar ikanligini bizlarga haji basimiz qayta-qayta uqtiraridi. Minadi tunab, tukuzinci kunu Arafaya bardik. Arafa,36:39Hacinin asasi rukni, U yerini faqat gina, Dua bilan gina utkazishlik, Har bir saniyani, Ghanimat bilishlik, Allahdan, Tilagimizni tilab, Ilticalarimizni xilib, Dunya wa ahiratimiz saadetini sorashlik, Damlari kirganidi, Hamma ham, Duada oturarti, Khasatan, Asirdan kiyin, Bazlari tikka turgan,37:09bəzləri oturvagən, bəzləri qullərini bələnd götərgən, bəzləri isə pəsraq götərgən, bəzləri avazını çıxarıb, bəzləri piçirləb, bəzləri quruh-quruh bovagən, bəzləri yalgız, bəzləri cüft-cüft bolib ailələri bilən, fərzətləri bilən. Ular, goyayin ki, bizlərgə mahşargaqni islətard.37:38İnsanlar özüleri bilen bilge bolgen, özü yaxish görgen insanlar bilen bilge durub, Allahdan duayi istighfar eytib, günahlarini kechirishlik, savan jawablarini yengil qilishlikni sorab turgenge oxshab turard. Bilgenimiz şu boldi ki, tillarinin ham igesi Allah, irqilarinin ham igesi Allah, Islamda milletcilik yoxdir.38:09«Islam, sen Uzbek, Tacik, Tatar, Qazaq, Qırgız, Türkmen sen» demeydi. «Islam, musulman mı sen» derikən. Və bilgənimiz şu buldu ki, Allah Ta'ala, kim bolşıdan xat'i nazar, özüdan köpuraq qorkan bəndələrini yaxşı körerekən, və ulərni türli, kättiyu kiçik günahlardan asrəb,38:39özü yexşikör edigen, varazi bol edigen emellariga muaffaq qalar iken, huyash batib barardi. Ademlarnin iltijasi, do'ayi köpeyib durardi. Goyayin ki, bukun indi qeytib kilmey digendey. Qiyamat maqshargahı da hemhud düşündey bolar iken, ular maqshargahdan, isan aman.39:03Cəhənnəmdən quturgenlər qatarda boğalışlıq üçün inti-cinti bilən hərəket qilərəkən. Qöşə künə Allah Ta'ala in kubb bəndələrini cəhənnəmdən azad qılib, cennet iyəsi qilədigən kün xusaplənərəkən. Ərafə künü kötərligən quyaş battı. Ulər içdə qənçə-qənçə dozaqdən cəhənnəmdən azad bolgenləri.39:33qancha qanchalab, jannat igasi dab, muhur basilganlari boldi. Eh, qashqiydi, amallarimiz qabul bolganligini, hajimiz qabul bolganligini bilib, bir-birimizga basharat bersik, suyinci alsik. Manashin daydiganimizda, haji basimiza ittiki, ha, hajingiz qabul bolgan alamati bar didi.40:01Həmə ümid bilən hacı başı yiqaradi. Həcnin qabul bolgan alamatlari köb, üşələrinin in kəttesi və muhimi, insan həc amalini qılıçdan, əvvəlgi həyatıdan, ki, ingi həyati yaxşilikke özgərişidir. Əvvəl yaxşi amallarda bardavan bolalmayabkan bolsa, həc amalidan, ki, ingi yaxşi amallarda bardavan bolishi,40:29bix vaqt namazini awvel bazen macitte, bazen uyde oqidigan bolsa, indi hamasini macitte oqishligi, zakatini tolog adaqil olmayabgan bolsa, tologu bilan adaqilishligi, vaha qiza, yaxshi ishlari, sawabli, xayrli ishlari, awwalidan kingisi, kingi hayatidi kub roh bolishidir, dedi. Mena bu hem, kub hajlarimiznin,40:57Hacdan qaytib qirgandan kin, hayatlari qaysira uxta daam itishligga baqliq ikanligini biz uxe yerdda aynab aldik. Chunki hajga barib gigan hama insanin haji amaliga qarab turib, qabul bolgan, qabul bolmaganligi malum bolarikan. Arafadan kin muzdalifa, muzdalifadan kin hesa mina kechalari otardi.41:28hərbir dakiqa, hərbir saniya, hərbir emelda insanlar özge erese tesuratlar alerdi. Muzdalifade ikece insanlarni goproq, sabir kanahatini urgetedigin kiche idi. Minada ise insanlar khursan bolishib, emelini Allah kabul kilişigini sorab, takbirlar eytedigin bolise, özgeleri khursan bolishib bu emelini ada qilgenli yidige.42:00Allahke shukurlar eytisherdi. Haci basimiz eyti ki, bu günlerde köpraq, tekbirlar, ve istighfar eytislik, mustahab ekenligini eyti. Çünki istighfar eytislik, emellerdeyi münce münce xata ve kemcilikini bekitib yemab keçilikke sebeb bolar iken. Mina günleride, insanlar khursan,42:29bir-birlariga tanisa ham, tanimasa ham salam berganlar kub. Haci basimiza itiki, tayganbarim s.s. tanigan wa tanimagan insange ham salam berishlikni buyurganlar. Wa ekganlar ki, qiyamatka yakin, adamlar fakat gina tanigan insaniye gina salam beradigan zaman kiladidib ekganlar diganda, icimizdagi bazilari.43:00yenə pichin gəb ərələştirib, bizdə hazır təniyengəyə məz, isi çiçkən adəmgə yenə salam beriç xaldi, salam beriç məs'aləsi kütərlib kedi, dip qoydi. Mina künləri də, adəmlər, shaytangə, taş atiç bilən köpuraq avara bulərdi. Shaytangə barib taş atiçlik, bu, ibadət, bu yerdə shaytan bar,43:31tash bilan shaytanini uriyabman digan itiqat damaz, belki, shu yergi tash atishlikni, paygamberim s.a.v. korsetgani uchun ham, u yergi tash atilardi. Biz shu yerdan algan taasoratimiz shub oldu ki, demek, qolimiz bilan, ushi yergi tash ati alarikamiz, amallarimiz bilan,43:56telimiz bilen, nafsimiz bilen, shaytange qarşı kureşsik boladi. Hə? Həmimiz həm, shaytani yollardinin tiskarisini qiladigan, shaytaninin amalinin tiskarisini qiladigan bolsayk, u, shaytange qarşı kureşkyan bolmaydi mi? Hacinin tawafini qilişik uçun kəbe geçişdik. Cemaatimiz içidegi köpçilik, kəbeni bir öpey digan arzu,44:25həvəsləri bar ikənliyini bildirdi. Şündə Hacıbaşımız eyti ki, kəbəni nima üçün öpəsizlər, dedi. Cemaatimizdegilər, bu uluq taş bolgənliyi üçün, muqaddas taş bolgənliyi üçün öpəmiz, dedi. Şündə Hacıbaşımız eyti ki, Umar ibn Khattab radiyallahu anhu, taşını öpüb türüb eytkən ki, min biləmən, sen zərər həm fayda həm bermeydiygan,44:55bir tashsan. Lekin, Peygamberim s.a.v. seni öpganini kormaganimda, min ham seni öpmastim digin. Demek, tashni öpishlik. Agar imkaniz boladigin bolsa, öpin, shunda ham bilin ki, tash tabarrukmaz. Tash faqat gini, Peygamberim s.a.v. öpganligi uchun ham, sunnat bolganligi uchun gini öpimiz. Amma u yerde bran bir kishini.45:25azarlantirib, azar yetkazib durib, tashni öpishligimiz özü qaytarilgendir. Çünki bu diyarlarda, bram bir kişige, bram bir canzatge, hayvanlargi hem, hatta özümliklergi hem, azar birishligimiz haramdir. Siz haram işini xalib durib, elbette, tashni barib öpmeyiziz, dedi. Cemaatimiz degilaydi ki, agar kaba,45:55qara tash fayda ham zarar ham biralmay digan bolsa, unda pubcilik insanlar itiqat qilib yurgan bu tashlar, tabarruk, mukaddesli yurgan tashlar, qandi qilib ham indi, fayda yayin ki zarar bersin digisdi. Biz haj amallarini yekulnab, yana özimiznin yatakhanamiz getishib, qolden ki gencha,46:25kəbədə ibadət xılıb turiyan vaqtlarimizda, biz bilan birgə bariyan hacı braderlarimizi bittəsaydiki, min aliyan təsuratlarınin bittəsi, şünçəlik, çölu biyaban, tağları isə, ıstıqdan küyib getkən, həmə tamanı taş, əsimliknin özüye koyu versəyiz, əsa alməydiygan cayda, Allah ta'ala şünçəlik,46:54barakat yaqdirib koygani, minicun inkatta taasorat diishti. Buda insallar brinketin gapini ulashib ketishti. Shunda, haji basimiz etdi ki, ane indi, hammamiz yeham, achiq varavshan buldi ki, barakat insannin kup sayu harakat qilib yugurishli gidamaz. Barakat malnin utishli gidamaz. Barakat47:25Adamlanin kub bolishli gidamaz. Barakat avalan bar. Allah bergan rizqda, Allah bergan umirda, Allah bergan haman arsada barakat bar. Lekin bu, faqat kena taqwa bilan hasil boladi. Allahdan kubra qurqishlik, wa unga ta'at ibadat qilishlik, Allahnin barakasi.47:50bizlər üstimizdən yaqdirishlikke sebep boladi. Amma unin aksi, günahlar və günah amallarini qilishlik, berekinin koterishligge və insanlar ortasidagi, adavatnin köpeyshige sebep boladidir. Hakikatdan ham, u diyarlardagi, biz hali namlarini bilmaydigan və közümüz bilan körmaygan ham,48:19Lekin, qayirdan kiliyatkanini ham bilmay digan miyvelar nahayat dikup ikan. Yana bir haci bradarimiz, min algan tasurat nahayatda uzgecadir, didi. U kishi muallim bolib balalarga talim bira digan uxtu ciyadi. Etki, biz qish feslida bu diyarga kildik. Bu diyarini isiq halatda taptik. Agar bu diyarda ham sauk,48:48qish fesli boyanda, biz lubaslarimizni yechib, ihramgi kira almayan bolardik. Kirganimizda ham, hamimiz ham kesal boyan bolardik. Demek, Allah ta'ala, paygamberimiz aleyhis salamini haq din bilan cunatgan, paygamberimiz aleyhis salamini ham, paygamber ikenliyi haqdir, chunki manashi orindagina, ihramgi kirishlik bizgi buyurilingan. Agar haq kirishlik,49:18Samarkand, Bukhara, ya Turkistan, ya shunge oxshagen diyarga borulgani deyidi. U diyarlarda insanlar bunday haqqla qalmagan bolardi. Bu yirde qiyamat gece insanlar manay shunday. Libaslarini yechib, ihramge kirib, bimalar haqq amallarini qila vrshadi. Chinki Allah ta'alad bu diyarlarini shunday qilib yaratgan.49:48insanlarni manashu orinlardegine hajqilishlikke buyurgen dedi. Hakikatdan ham bu kishi itibar bergen tasurat, nazik va dakiq bolgen tasuratlarinin bittesiyedi. Elbette tasuratlar nahayet tukub, rekin suhbatimiz yekunlab falgenligi chun manashu orinda eytken bolerdiki hajge barignar. Qadr bolseyinar, hajge shashiliyinar.50:18və u yerdə iman-i izni ziyada qiladigən əməllərini qilib, ta həyat-i iznin ahiriki qadar təsuratlar bilən, toladigən təsuratlarını u yerdən qalib kilin. Allah ta'alanın gözəl isimləri və ali isfətləri bilən, biz təsirlengin təsuratlar bilən, üzgələr həm təsirlenib, biz hajga barib hatalarimizni əgər50:46toğurlagan bolsak, siz istibdurub, manashi orinda hatalar izni toğurlashlikke, Allah tawfiq berishligini soraymiz. Subhanakallahumma bihamdik, ashadu alla ilaha illa ant, astagfirika wa atubilik.مکمل متن دیکھیںتبصرےابھی کوئی تبصرہ نہیں۔ سب سے پہلے کوئی مفید بات شیئر کریں۔