خودکار طور پر تیار کردہ متن ہے، اس میں غلطیاں ہو سکتی ہیں۔ درست الفاظ کے لیے ریکارڈنگ سنیں۔
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Inna alhamda lillahi na'hmaduhu wa nasta'eenuhu wa nasta'qfiruhu wa na'udhubillahi min shururi anfusina wa min sayyayati amalina man yahdihi allahu fa la mudilla lah wa man yudlil fa la hadiyalah wa ashhadu an la ilaha illallah wahdahu la sharika lah wa ashhadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu amma abad assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu 0:28 adablari darsiga jemlenib oturibimiz Allah subhanahu wa ta'ala dan bu darsligini davami bolusligini ve evvala ozumga qala versi berchimizga manfaatli bolusligini soribimiz. Evvelgi, fiqh darsligi kilalma gelinigimiz uchun, uzur sorib koyibimiz, kasallik bolub darsgi kilalmadik, kib biradarlar kilib qaytib getgen bolsalar, maziratandiydi, kechirib koyishadi inshallah. Gahidayim dushun dayan buktir arhigar. 0:59 Ziyarat adabi qe qegendik, evvelgida biradarlar, biradarlarini, biradarlakishlik adaplarini qepirdik keyin. Biradar bu yendin keyin tabi birbirini barib, ziyarat qilishlik baxlanadi. Keyin ziyarat yendin mihmandarchilik baxlanadi. Endi shu bir cikkadan toqtayaqmiz ki ziyarat adaplari, keyin mihmandarchilik adaplari. Inshallah, bugun shu darisleri toqtayamiz. 1:29 Ziyarat qilişi adablari, biradarini ziyarat qilişlik. Xax umbilan dindar, əki uke bolin, xax dünyawi nerselerde bosun, ziyarat qilişlik boladi. Ziyaratin birinci adablari deyli, istihizarun niyeti saliha. Toğri, yani insan durani ziyarat qiliyetgen vaqtda, yaxshi niyetini toğrla balishligi. Niyetini toğr qiliq, yaxshilab, Allah ucun, Allahin raziliqi ucun, 2:00 barib korib girey, ziyaratib girey digan maqsat bilan barishligi digdi. Bizdi azirgi vaqtimizda ziyaratilani turlari judaqib, brovni moncalgi apqoyas, pullar adamini moncalli apqoyasda, shundan indi pull amafchisis, tarzib amafchisis, indi sekil iki ay aldin ziyaratini baxlayis. Pullini avaganinizdin keyin, u adamini mutlak ziyarat qimaysin. 2:31 Ya ki bu masa, fulunu sohragan vahdinizda, üzur, biradar, bir almaymayan desa, har kuni kelib ziyarab qilatgan adamini korin, indi o adamini yillab kormayiz. Kerekli bosa, sizini esidinam çikarvarad. Bu, bir, bizin azirgi vahdda ziyarabnin maqsadlarina biri shu. Ikinci yana bir maqsadi, bir adamini mansat darbola digan bosa, e, birar bir cayda ishlay digan bosa, 3:00 Uniyan moncellab qoyas. Xu bir cayga ishqe hamallab kirivasan, xu arqali deyisizde, haligini keyin ziyaratkiliş başlanib. Hadiyyalar bilan, bu bu narsalar bilan barib ziyaratkilib, hamallab haliginin koyniga kirib, eshi bir ishqe cayla ishlik maksatlarida ziyaratkiliyad. Miradarchilik ziyaratlari isa, hiç narsa, buna arkasida hiç narsa turmasiliyikerek. Khalis Allah uchun barib bir korib geleychi, 3:31 digan bir maksad bilan dina barib, korib, qaytib gelaz. Haygandar sallallahu alaihi wa sallam ayitadilar, inna rojulam zara aqan lahu fiqariyatin uxra, bir kishi deydi, bir qishlaqdagi biradarini ziyaratiya bardi deydi. Ziyarat qilib, ziyaratiya bargan vaxtlarda Allah ta'ala unin yolda kit yapgan vaxtida, yolga bir parishtani, 4:01 mələkinə Allaht'a'la yuvardi dəydi, insan suratida. Insan suratida Allaht'a'la bir pəriştani yuvardi. Qinda həligin'ge kildi dəydi ki, qayirgi bar yafsan, dəydi. Hif sorayganlarda, min palan qışlaqda bradarimni ziyaratiga kit yapman, dəydi. Dəyganlarda, həligi pəriştani dəydi ki, li hacatin laka indahu, undan bir hacatin ba'amadi soray digan, dəydi. Palan qışlaqda bar yafsan, 4:31 Unnin bir hacatin varmı di soray digan digan di, yox, didi. Hic qanaqa hacatin yox, didi. Ya ki, didi, qarimdaşçilik ca'in varmı, didi. Barib ziyaratkilişti maksad bir qarimdaşçiligin varmı diganlar da yox, didi. Ya ki, didi, senge evvel bir yakşilik giyan, shu yakşilikke üçün ziyaratkimaq ci misan, didi. Yakşiligi üçün ziyaratkimaq ci misan diganlar da yox, didi. Demek, hic qanaqa bir nime yox. Keyn etki, uhibbuhu fillah, didi. 4:59 Men fakat Allah yoglu da yaxsh goremen, shuni uchun, shuni ziyaratiye ket yefmen dedila. Legenlerda halige farishtay etki, innallaha arsalani ilay, uxubiraka bi anna Allah yuhibbaka lihubbik iyyah, waqad aw jabalaka il jannah. Allah ta'ala meni senge yubardi, seni tek shirib görüşücündeyiz. Nimi uchun ket yefkeni, bir tek shirib görüşücün, Allah ta'ala yubardi. 5:27 sen unu yaxish gorgenin uchun Allah seni yaxish gordi ve seni cennetke kirishlikni vacib kildi, deyidi. Sen unu Allah uchun yaxish gordin, Allah seni yaxish gordi, deyidi. Ve senge cennetke kirishlikni vacib koydi, deyidi. Ziyarat deyen kette savab, ecirler var. Bu ziyarat özlen özü, lühüde vaqtini zaya kiliyish deyigen yetmez ziyarat. Ikincisi, ziyarat ge indi kegende, 5:54 ikinci adarlari, adamul ikfari mine ziyaradi derecetil ifrat. Ziyaratan deyishadi, cüda artıqca derecada köb ziyarat qovarishligam. Bu, melallan tırqbayar adam nədeydi. Cüda artıqca derecada köb ziyarat qovarishligam. Bazı adamlar var, azamda keb gizsi, keşke inam keb turad. Hadiysa, ziyarati geldim deydi. Azamda kelib, körp getkensi diziyo, keşke inam keli öğretti. Meneşnafa, artıqca derecada 6:24 malanlan tırvara digan dərəcəda qi məslih gerih ziyaratni. Xini-xini biyerdi fayqambar aleyhis-salam etgin, zurr, qabban tazdad hubban digan. Qabban digani, bir qayib qolub, bir qorunib, bir qayib qolub, bir ziyarat qolub, xindi aqsin, yaxish qorushligin, bir-birini arayindagi mahabbat, bir-birini boyan nima mihir, aqibat, ziyadala sha verab digan. Bir gün ziyarat qolub, iki gün dengin yana bir ziyarat qolub, xindi aqsin, bu afzal. 6:53 Her günü ziyarat kılagırsa qadr qamaydi. Her günü ziyarat kılagırsa qadr qamay qalaq. Üçüncüsü, tahril avqatil munasabali ziyara. Ziyarat kılıçtik üçün munasib vaqtlarini ixtiyar kılıçtik gerek. Bazlar var, xahlagyan vaqtımda deydi, eşiginti fikrimdendeydi. Bu yem, shariyatimizge, islam adaplariga dürusmez. Dürü, özümdü, sizni yakışka bulguladi, sizge bugan, aligi, nima deydi? 7:22 Sizi yaxish qoradi, qaxlagan vaqtinizda barsayniz eyshigini acadi. O eyshik atishligi bilan kifayagimaydi. Insan qalbiyan shunga tayyar bolish qorayda. Qalibdan yaman qoribdursa, e, bekar geldi hazir, shunaga vaqta, bir mal allanadyan vaqta disa, dursl omaydi. Shuni uchun, munasib vaqtni tanilash. Misal, bamdaktin aldingi vaqtni tanilamazlik. Chunki bamdaktin aldin, bra, onu eyshigini takillasayniz, hazir ehtiyatan bolish qoraydi. 7:52 köp adamlarını yürek ağrıq kesali var, dəvliyniya kesallari var, bandartın adın eyşi taqilatsayniz, bir qarındaş ölüp qaptimide korkubam gedadda, ölübem qalishi mümkün. Şinin üçün, o er demende vaqtni tanlamaslik. Iş qizigan vaqtda, bilasiz dikhanchilik qilishi mümkün, dikhanilar vasalan haziri kunda adam aqib ixilat kishi yapdi, manashinafa ix qildiri yapgan vaqtlarda, 8:21 işcilerini ishletish gereyik deladi. Siz kevab, onu ziyaratinge keldim deb, uyda azandin kechkeci usha botirish, durs bomaydi. Ya kevab, omsa uxulat, damaladiyan vaxtlarda ziyarat qilishan durs bomaydi. Xun için munasib vaxt, qaisi vaxt, en yakisi özdün sorashlik. Telefon qilib, hazirik günde, sizde bir ziyaratingizge qaisi güni, va qaisi vaxtta barishliginiz munasib deb sorayiz. Özayitadi, men bir yili okistin kegan vaxtimizda, 8:52 Bradarlar, Allah razib olsun, ziyarattiladiganlar kelishti, ziyarattilishti. Shinda, bir günü tün desi, saat ikkide, brov shunaka sininal shaliyabdi, korkuk etdik. Bir de hemme uyugandi. Shunbilan, dadamlar indi bir qarndash olpabdi de, korkuk etdi. En sekin barib, eysini axsam, bradarlardan biri ziyarattik etdi. Yedim, gecesi, dedim, saat ikkide ziyarattim asanlar, 9:22 indisi pisa bolar diyo, deydim, mæli indi kirin ver, deyd, piriki isunay gapirdimda, qatli-qatli gapirib qeyli uyu aqkirdim. Gen, shu bradarlar, basqa bradarlarga meni üstimden shikaya tutdi, mämürcan, deybdi, adam isi yaxmaydiyamot getgen, uyu ge ziyaratga varsayt, dizi kirgiz-giz kemadi, deybdi. Buna hamas, shariyatta qatla ki, fa ida qiy elak umirciyul tarjiyuh. 9:52 Sizlərge qaytip qetkin, men vaqtim yox desan, inname qaytip qetinlar degan mi? Ha, yaxshiyan biz onu qaytiyin, men hazir qulayatqan demadym mi? Anxinin çün eytadi ki, munasib vaqtini aldin biliş gerek. Hazir ikinda cüde köp bradarlar bizdin xafa. Ben eytamin ki, bizdin, abdurafilerdin, kin, ayali köp damlalarinin xafa bomasin. Ularinin vaqtları yox. Koyma kemadi. 10:22 qudayima qeymadi, aqiqama qeymadi, deb, iç xafab olusun ilaci ilmasi yox. Aldindan uzrimizda et qoyanmiz, kim toqsi inshallah edir qoyanmiz, lekin baranasi xafab olmasin. Üçüncüci, törtüncü adablari, adem italati ziyara, ziyarat kekegan adam, uzaq vaqt, aligi ziyarat kekegan inkin, uzaq vaqt oturmasi deyil. Azgina vaqtta, ziyaratlik ketish deyil. 10:53 Bəz adamlar ertəmen kesə, əbit kesi otirad. Bəz adamlar əbitdə kesə, keyç fəyit, keyçki avqatniyam kishirir, yiyib, icib, inigi gidir. Bu yam yaxşini əsrnəz. Xax u damlanı uyub olsun, xax başqa bradarını uyub olsun, unu icdin qaldirasiz. Damlanar bolsa, dərislərdin məşgul qilasiz, başqa bolad. Şinin üçün, həşi vaxtlarda, ziyarat qiyan vaxtda, öte uzaq vaxt üfləməsligi. 11:24 Beşinci adabi, lüzumu, adabil istezan. Ziyaratka barsayniz broni uyge, kirishlik adablariga raya qilishlik. Broni uyge kirishlik adablariga raya qilishlik. Biz bunu broni uyge, nima qilishlik, kirishlik, istezan, kirishlik, uksa surash adablarida zikir kur ötgerniz. Eishini takillatgan vaqtinizda, eishinin bir cikkasida turub, iskariga nazar salmasta. 11:52 bashinizde chikmastan, eshin acib ishiga bakirmastan, bir cikkida turub taqillat ishligi. Mashi yoxshigin narsalarini ra ayaqilib otishligi girek. Altinchi adabi isa, an yajlisa layf haythu ye'dan lahu sahibin bayi. Uyuni egesi qayirgi korshassa, qayirgi oturdi isa, shujayda oturishligi. Kirgandinkin uyuni egesi, mayirgi oturdi isa, yo bizgi mashiyaran bala uratdib, oturuvalmas girek. 12:22 Korsatgen cagi oturish gerey Dimim uchun? Xunki uyni egesi, eeshkin roh borosige oturishinizdi yaxtirmaydi. Xunki eeshkiden ayallari otishi mumkun, xizlari otishi mumkun, chay ap gelishi mumkun. Xu vaqdda sizni nazaliniz, xunga chushi mumkun. Xuniqun, sizni, yuzinizni, arqaynizdi eeshkike yuzinizdi dastir hangi karat otkiz maksib olishi mumkun. Xunu ozi biladi uyni egesi. Ana xuniqun, sizgi ma yergi otirdiyese xu yergi, buyak otirdiyese buyakga, 12:51 oturuslik kirengi boladi. Yettinci azabi enla yutliq basarabu fima hawlahu min athafu naxvihi. Uygi kirgen min keyin oturgen cayda ilacib ose shwe peske közini qaradib oturusligi yaxshi boladi. Uydegi koyningin narsalarga qarab, uyagqabir qarab, bunu nishbulga yans, bunus nishbul, bunus kanakadib surishtirib gitmesig. 13:23 Xini qun, uyga kirgan vakti, kuzni dima qaliçlik yer yaqarat otur uxligi kirek boladdeydi. An yaclisa zayfu haytu yadan lahu sahibul bayt, alla yatruk awladahu ya'bathuna fi buyutin nas. Sekkizin uxsi, agar bala çatayniz bilan bravni uyga ziyarat gabarsayniz, ballariniz diyan bilashtirib yeteklab bargan bosayniz, ballarinizni yaninizden cildirmasdan alib otur uxlig. Uyda bola diyan bosa, 13:54 ballarindiz hər nasasiga tegib, guzub, sindirib, koymasigigi uchun, ballar neyam, nimaqilish garyag? Qaraq turish garyag. Baz adamlar bar, ballariblan keladda, bravni uyuygan, bir pesta cikib getganin keyin, telefon singan, singan bana uzylgan, hami yok, rasuab ogan bollarib. Shunu uchun, ballariblan ziyalatgay kegiyan vahlarda, uni nimaqilishligi, qaraq turishligi ballarigadaydi. Alla ya'umma ahlal bayt fi baytihim. 14:24 Onunci adabi ziyarat kekegenda, mabada üyde namaz okula digam losa, mabada üyde namaz okul qala digam losa, öshenda digdi, üynin hanadan igalarini maqilishligi imamatcilikki otishligi. Hanadan igasi imamatcilikki otadi. Peygamar el-Salam etdi, man zara qawman fi baytikim, falaya ummahum walya ummahum rojunum minhum. Sizlar bir qawmunu ziyarat kekegenda, 14:52 ularini kegan vakitda silar imamatcilikdi otmaynlar, shu qavm ya ki shu qavminin bittasi imamatcilikdi otu versin degan. Sunun ucun, agar ular özlar roxsat berib, özlar roxsat berib, siz otun desa, sunda gina ot shiliklari muntun. Bir, yegidilar sorashgan, uylarida namaz okusa, camaatini, savadini aladi mi, yok mu deganda, nana 4 kisi, 5 kisi cemlandi ya, bir 10 kisi cemlandi, uydan bir maclisiz doldi, 15:23 bir aqiqa qildi, başqa boldi da, daki iftarlik qilixti, shu jayda sham namazi, biraq namaziyat togrik eqqaldi. Mahcidka chiki gelisdik, hammasi uchun nakulay boldi, shu vakitda, shu 5-6 adam, shu jayda oturub namaz oxsa, mahciddi sawabini aladi mi, cemaat sawabini aladi mi, yox mu digan, sawal berisdi. Huddi shunbi oxsak, ishhanalarda, 4-5 kishi, 15:51 namazxana, namazxana qilish qoygan, xu namazxanada, 4-5 kishi namaz oxisa, sawab, cemaat sawabini aladi mi, yok mu digan, sawal qoygan. Mungi alinlar aytishadi ki, agar shunday boladigan bosa digidi, mene hazir isxana bosa, isxanada namazxana qip qoysayniz, 4-5 qolub, cemlanib oxisayniz, nima qilin auradi, cemaatinin sawabini alinlatigigan digan. Uyidaham, 16:20 Aliginaka xalatlarda uqseniz, jama'at sawab alinadi, lekin, mahciddaqdaqa afizal bomaydi digan iken. Mahciddagi baribar afizal digan. Dima uqin diganda, mahciddaqa yurub bariyabkanda, bir qadam koygan qadamlarga maqami, jannatdagi maqami koterilaviradi dhalajasi, wa bir koygan qadamiga yunahlari maqfirat bolaviradi, wa bir malak parishta unga dua qilib turad digan. 16:50 Allah onun gunahlarini kechirigindib, bir perisde dua kuturad digi. Amma halegi cemaat bilan oksa, uydib olsun, yaqib olmasa nimadi, ishhanalarda olsun, shu fazilat bomaydi. Shu fazilat bomaydi, lekin ashi, cemaat bilan okuldi digan sawabgi egi olorat digi. 11-ci adabi ziyalatik egin ahlarda, an la yansalife illa bada idni sahibil bayi, unin egesi ruhsat bergenden keyin ornidin turu, 17:19 ketishligi, xayt maqchib olsa indi uyuni egasitin ruqsaq sorashligi kerekdolarki. Nu uchun indi uyuni egasitin ruqsaq sorahi dediyisa, uyuni egasi, awal, indi biz turaylik degan maqtida, hashqaridagi ayallarini, qizlarini, nima qilishligi korunmasligi uchun, ularini tayyallab, yolini, cikadigan yolini, khazirlab, tayyallagandin, keyin keli, nimalargi, mihmanlargi, indi. 17:48 çıxsaynlar, bol adi deb ruhsat verganin kin çıxsiliy kerekdeyli. Aligi bizde Allahu akbar deyitdi, uniyyigas arqadi mihmanlar birinci buk yugur çuq getaydi qocegi. Yugur çuq getaydi, ashini asaylar durs bulmaysaydi. Bu, ziyaratka taalliqliy bogan bazi nimalar adaqlar. Ziyaratka taalliqliy bogan adaqlar. Mihmandarçilikka taalliqliy boganlari, mihman ikxil boladi. Biri, mihmannin adabi, 18:17 Sizin uyunizi kiqan, mihmannin adabi. Ikincisi, mizban. Oşa, mihmannin kutiyatkan, xanadannin adabi. Oşa, ik galesi ki toqtalarimiz, inşallah. Birinci adabi, mihmannin adabi, nima qilişligi deydi? Yaxshi, bu həm hər emelde niyat. Niyatni qoğur qilişligi. Mihmandir, onu uyuqi ki qamadda, sawab, acir niyatida kilişligi. Sawab, acir niyatida kilişligi. 18:47 Albatta, mihmannin, kütücliknin tawabları cidahan kök. Peygamber aleyhi salam etdi ki, mən kene yu'minu billahi vel yu'min ahir, al-bukrim dayfahu deygen. Kim Allahke wa akhirat günüge iman kirtirgen bolsa, mihmanni hürmet qisimdeydi. Mihmanni hürmet qisimdeygen. Biz əvvəldi dərs dəyeme etkəmiz, Bukhari və Müslimdə kirgən hədistə, 19:16 Peygamber Aleyhissalatu wassalamdın, Abiy Hurayra radiyallahu anhın rivayet qiladi, bir günü, şu macliste, Peygamber Aleyhissalatu wassalam, maccitte oturganlarda, bir natanish kishi kirp geldi maccitte. Kirp gelib, shinda, Peygamber Aleyhissalam digi etki, inni machud digi, min qinal genmendiyiz, musafir, madine ahli dinmez, min qinal genmendiganlarda, Peygamber Aleyhissalatu wassalam digi etki, bir günlik, yataq bilen, 19:44 ta'am bersenizi degendad. Bir günlük yataq bilan ta'am bersenizi degendad. Degendadda Peygamber aleyhissalatu wassalam, bez bir ayallarinin uyuyga adam cönetti degendad. Ta'am barma bu gündir? Sorak cönetgenlerde ayallara etki, Allah yaqasani ki, bu gün uyumuzda yeyerli nesi yok degendad. Fakat su, hurmadin, baska nesi yogud. Baska bir ayallarinin ikiye cönetse, unin hanadan diyen nisi yok. Peygamber aleyhissalatu wassalaminin uyuyda 20:12 bir günlük mihmanını mihman qiladiyan ta'am yox. Shundan qeyin, oturgiyanlari yaqara qayambara izlam etdi ki, kim buni mihman qiladi, Allah oşa adamini özinin rahmati qe alsin, deydi. Kim buni mihman qisa, unu Allah subh'ana ta'ala özinin rahmati qe alsin, deyib dua qoldiladi. Shundan Abu Talha radiyallahu anhu, Abu Talha radiyallahu anhu, Ya Rasulullah, min mihman qilamam, deyib. Qeyin yulari qalib getdi. 20:45 ularga qigandan keyin ayalaqan soradi ki, ulda yeyla digan, mihmanga qoyla digan gram nasi barma, diganlarida ayalaq etdi ki, fakat ballarimizga yetarlik taamnin baska nasi yokdi. Ballarimizga dira digan avqatat var, kecik avqatdi. Abu Talha itdilar ki, ballarini, dibi, nimaqilib, awotib, uxilatib qoyim, digi. Keyin taamni mihmanin aldiga alib giringdi. Taamni mihman, 21:15 yeyatgan vaqtda, menam, mehmanam ta'amga kolumuzu uzatgan vaqtda, qiraqna, deyidi, togullayat doyngab okushab, barib onu gochirib koyim, deyib. Men, deyidi, kolumna alib barib, ta'amni yeyemestan, bos alib qayta vurayban aqzimga, mehman, menbilan koshilib yeyab didib, koshilib nimaqladi ta'amni yeyib, deyib. Bu, dushinday qilisht. Mehmanin toydir ishtar, o yedib. O, mese, koshilib yesa, o ta'am, ozi, ballarinen avqati, uch kishidi kifaya kumasi minkiribdi. 21:47 Abū Ṭalhā r.a. qollarini albbaranda boş alb gelib ağzıyla qoyabib. Qollarini albbarib, boş qaytarabib. Mihman bunu yeyabdi, qoşilib yeyabdi, dehib Mihman toybiqi yeyib. Irtasiye qayğambar sallallahu alaihi wa sallam'in huzurlari yeyib qeygandarida qayğambar alaihi salatu was salam qyumdibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibibib 22:13 Allah Ta'ala sizleni bugun kecesi mihmaninlarga qigan ishlarinlargan kuldi, dedi. Baz rivayetlarida acablandi, dedi. Allah Ta'ala kuldi, dedila. Yani, mihmanini shu daracada nimakildi? Hurmet, ihtiran kildi? Ikinci kusnul istiqbali abdayif. Mihmanini, qigan mihmanini nimakilishligi? Qiraylik, kutub alishlik. Qiraylik, kutub alishlik. Mihmanini? 22:43 kirayliyi kutub alisligi. Kirayliyi kutub alisliginda, acik cehri bilan, adam kavaqini tugu valmastin, mihmanam haligi kirgan vakti, bez bir olani ugiye mihman bub barsaniz, kiradi da, togri televizorin yakib koyadda, sizgi gapirmaydi yan. Kirtkinin ischeyi televizoriga tikilib otir orad. Bez bir olani ugiye barsaniz, kolige gazetani aladida, kirtkinin ischeyin hali gazeta okulus gub gidad. Bez bir olani ugiye barsaniz, 23:14 balasini, ya ki, niy veresini oyna batıra urad. Bu, yakshi naysamaz. Mihman giygan vaqtda, kün günlü mihmange böyülüç gerek. Başqa vaqtda, unu qisayniz qola uradi, lekin, nima, mihman giygan vaqtda, kün günlü mihmange böyülüb, mihman bilan süfletlashdi. Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, ayta dilar, tabassum nuka fi wajhi akhi kath laki sadaqa. Bradarini yüzige tabassum bilan qaraşligini, özü sadaqadir digenlar. 23:44 külib cilmeyib, baxishinizdi, özü sadaqadir, deyib. Ümmühani, radiyallahu anha, etadilir, min, Peygamber ilayhissalamini aldilir, yeki genlarimda, marhaban ya Ümmühani, dedilir. Kuş gelipsiz, kuş gelipsiz, ey Ümmühani, deyib, kütub aldilir, deyib, Peygamber ilayhissalam. Ibn-i Ishaq, Peygamber ilayhissalaminin siratlarini, xayatlarini, nimaqiyan, cemlayan kishillaninin biri, rivayat giyen, manabuh ha dinimada, etadik, Peygamber ilayhissalam, 24:18 Məkkədin Mədinəgə köçüb geldiləb, hicrət tulub geldiləb. Xündə, Əbi Əyyub Əl-Ansari deygan kişinin yuləriyə çüşdi. Əbi Əyyub Əl-Ansari deygan kişinin. Bu kişi, Peygamber sallallahu alayhi wa sallamga, qarimdaşlik caibar. Şu kişinin yuləriyə çüşgenlərdə, Əbi Əyyub Əl-Ansari etədi ki, Peygamber alayhi salatu wassalam, üyümüz iki tabaqadan ibarat eddi. Iki tabaqa gogani, pəski və tepegi nima. 24:50 Shunda, hayganbar a.s. paski tabakasiga caylasdilar, biz isan tepedagi tabakada, tepedagi nimasta boldik, deyib. Hayganbar a.s. ge kelib, ektim ki, ya Rasulullah, siz pasta bolib, biz sizni tepengizde yurishimiz ve tepengizde utlashligimiz bizga nakulay boliyab, deyib. Siz tepega chikin, biz pasta bolaylik, deyib, ektim, deyib. Mehmanmi, hurmat qilishligi, bolibam hayganbar a.s. 25:22 Biz tepege, siz tepege çiqin, biz paske çikaylik deygenlerde Peygamber a.s. etdi ki, agar oxsak deyirsengler, men paski tabakada bolsan, çünki meni ziyalat kulunçlar köp geladi, şular tepege çiqib, şular nakulay boladi, pasda bolsan togur kirib, togur qaytisha uğradi, sizlergi xalaqit berib oturmaydi. Xu ayetdiyan sözleri üçün Peygamber a.s. nimelerini kabulladim deydi. Kecesizde indi, yatayda yerken vaqtimizde, evvelgi nimeler indi, 25:52 biləslə, turpaq boygan, başqa boygan, qamış nümələrdən təşləngən, shu su tura digan idish deydi, aqdarilib su tukulib gitti deydi. Shumda Peygamber alayhi salatu was salamın üstülərigə, ya ki hücrələrigə, su nümələri ötüşləgidin qorqub, ayyalım və min, özü bittə ginə deydi, üstümüzgə ürtə digan lihah deydi, hazrıkında adiyal deyisayin zembol ovradi, shumda bittə ürtik, 26:20 yaqin ghiçimiz barad, shunu alib hali genge suni paskik etmesin, shun bilan suni sqib aldik, gerdan. Erteman gecayin, cochib bir cikkada uqladik, payqamber su quxtim ikin. Erteman kelib payqamber yey salamga aittiki, ya rasullaha, man shumday buldi, deganladim, keyin payqamber yey salam mayli, sizlarga mashakka qoytman, unu demin tepegi tabakasiga ciki bala qalaydir, keyin tepegi. 26:50 tabakasiga kushtilar, ana ondan ki indaydi bizini qalbimizda raxat kildi diganlar. Mihmanni, kusuncalik daracada hurumet, ihtiram bilan, ozlariga aqzal korgan cayini birishligi. Bo, ham mihmangi bogan yaxshi kutub alishlikilari yikiradi. Ukuncisi, taklimi wacibit liyafah wa ikramit dayif. Mihmangi, dimaqilishligi, taamlarini, in yaxshilarini, 27:19 mihmangi taqdim qiliqliq. Taamni in yahshilarini taqdim qiliqliq. Bolubam, insan ozi uyu da tayarlagan taamlarini taqdim qiliqliqi afizal deyishgan iken aliblar. Ibrahim aleyh salatu was salamni qissasini Allah subhanahu wa ta'ala bayam qigan vaqtida Ibrahim aleyh salamni uyu lariga malaklar kildi, parishtalar kildi. Parishtalar kigan vaqtida Ibrahim aleyh salamga manashu qissani kiltiriyabdiki hal ataka hadithu doyfi Ibrahim al-mukuramin 27:49 Ibrahim alayhi salatu was salamnin in mukarram bugan, in uluq bugan mihmanlarınin hadisi, şularinin vaqiyasi sizlergi kilmedi mi, deyidi Allah ta'ala. Şu vaqiyani bizgi isileti deyidi Allah ta'ala. Şunaka hürumetlik mihman Ibrahim alayhi salamniki kildi. 28:19 Shunda Ibrahim alaihissalamgi kirishgan vahlarda mihmallar qolu salama, assalamu alaykum deyisdi. Ibrahim alaihissalamim, wa alaykum assalam dedilar, qomun munkarun, deykin Ibrahim alaihissalam u qomunu tanimest. Tanimay digan bir qom kirib gedib. Shunda Ibrahim alaihissalam faraqa ila ahlihi, sekin mihmanlarga sezdirmesten kanadani ge cikdi, yanlarga qolusi ge cikdilar. 28:49 çıqıb, qafakı nümə qıldılar, bir semiz buzağını soyub, qişirib, mihmanlarına aldıya alıb geldi. Alıb gelib, mihmanlarına aldıya qoytda, qoygan vaxtda, ular yemeyatkanligini qorganlarda, alatakulun, sizlar yemey sizlar mi, dedi. Ular parishtelar idi. Ular taam yemezdi. Ibrahim aleyhissalatu wassalam, ularini mihman ekendi, nümə qıldı, en bir semiz buzağını soyub, alıb gelib, aldılarga taqdim qıldı. 29:20 çünçün ulamalar etedi ki mihmanlarini tani gani boseyem, tani ma gani boseyem, nima qiliçlik, u yungizdegi bar nesani in afizadini mihmanina aldiga taqdim qiliçlik. Veya da yana bir nesani yaxsida qiçimish qerek, mene keyngi nukdada, yani keyngi adabida keledi ki, adamu tekallu fushadi didaif, juda artıqca dərəcada adam özünü uruntur qoymasidigi kerek, mihman kütamendib deydi. Fazirgi vaxtimizda çündey, mihman kütamendib, 29:49 qariz alibdolsayan mehman kütxaydi. Mehman kütamandib, kanca qinalib qalad. Mehman kütamandib, qarizga nakaglad. Bu nansalad, dursmaz sharyatimizda. Lakin Ibrahim aleyhissalam, nimi uchun, u buqani, ya ki bir nimani soydi, buzaxni soydi, biz bir koy soyamaymiz midib durub, qilishligiyam dursmaz. Ulamalar ikkisin camlashad. Nimi uchun, u kishi en afzalini qildi. Nimi uchun, biyada, artiqce, mashagkatke, özini sak koymaz kerekdiyabdiyese, 30:19 Ibrahim a.s. üyü də bar nəsənin əfzəlini taqdim qıldıdi. Sizəm, üyünüzdə bar nəsəni, nəməsəni, əfzəl taamlardən, əfzəl nəsələrdən mihmanını aldıya qoysəniz, şunu özü kifaya qıla diyikin. Eta'u dhaif haqqahu, mihmanının haqqını adayit qoyishlikdi. Mihmanının haqqını adayit qoyishlik. Beşinci adabları, mihmanının haqqını adayit qoyishlik. Mihmanının haqqını mədir? 30:48 Peygamber aleyh salatu was salam eyti ki, men kani yu'minu billahi wal yawm al-akhir fal yukrim daifahu. Kim Allahga wa ahirat günüge iman keltirgan bolsa, mihmanni hürmet qısın dediler. Keyin eytiler ki, caizetuhu yawmun walayla. Unin caizesi, yani mihmanni mükafatı dedi, hürmet ihtiram kılnadigan günü, bir gün ve bir keçe gündüz dedi. Bir keçe gündüz. Waddiyafa thalatatu ayyan. 31:18 mihmandarçilik isə üç gün geçey boladi, deyidi. Üç gün geçey mihman boladi, üç gün geçey deyidi. Femaa ba'dadarik fahuwa sadaqa. Üç gündan kiyingisi isə sadaqa, xsabige ötükgeti veridi. Sadaqa dik, xsablanib. Wala yahillu lahu an yathviye indahu hatta yuhrica. Mihman həm, brawnin uyige üç gündin artıq yatıvalib, nima qımasdik kerek? Unu deyidi, mashagkatki tatqoymasdik kerek, deyidi. 31:45 murauni uyga barib, uch gundin artiq yatovalib, onu mashaqqati qesab qoymasin, deyib. Endi bu yerda, hazir bir hadiste bir qummawchilik var. Birinci, kegendizda Peygamber a.s. etdi ki, mihmannin caizasi, muqafati kutadigan nimasi bir kun deyib, bir kece gundiz, deyib. Mihmandar cinik uch kece deyabdi. Iksini qanday cemlaymiz deyiganda alimlar etkinikan ki, bu yada Khattabi deyigan kishi etdi ki, bir kece gundiz, mihmanga en yakshi nasilanida takdim qilis deyigan iki. 32:16 qalgan iki kuni oziniz yey digan narsalardan taqdim qilish digan ikan. Xindiniz bir kece kunduz mihmangi en hali taqgan narsalarinizde en yaksisin taqdim qilish digi. Iki kece qalgan iki kece kunduzi nima qilish digi oziniz qanadaniniz bilan yey digan ta'amdan, avqatdan taqdim qilish digi. Xindar mihmanin nimesi üç kece kunduz goluyabdi. Un nun uyaqiga o yaksin nima qiseniz sadaqa bu kusatlana oradi. 32:47 Lekin, sizge bir mashagqatlik bol yapgan bolsa, mihmanni uyaqiga kütishlik, bu, nima maz, u kishiga peyamber eysalam etdiki, bura onu mashagqatka salib, onu u yida yatuvamayn giz, dedilar. Altıncisi, al-ihsanu ilad-dayf muddat iqamatihi. Al-ihsanu ilad-dayf muddat iqamatihi, sizin uyunizda turgan vaxtida, unga nima qilishlik, qolunizin ki gancha, takarrum qilib. 33:15 xolungizdinki genche yaxshiliklenlik qiliqlik. Bulardan en birincisi deyidi, nisal uchun, munasib uxulaqligi uchun, dem aliqligi uchun, munasib caylarini tayyariliqlik. Nihmange, munasib caylarini tayyariliqlik. Ikincisi, ballarinin ishavkunidin uzahrak hanalarga cayxibirishlik. Uchuncisi, taharat hanaga kulay bogen caylarini cayxibirishlik. Turtuncisi, taharat hanalarini, çiraglarini, laki bomaysa çiragi bomay digan bosi keçelerde, 33:45 qaqib o masa, kashafdiydi, panar, bilan boseyam, aldiga koyub mene bunu yakib barib gelasiz, dip korsatishligi, yol yoruklarini dami korsatishlig. Keyn, shuyada munasib cay tayyarlag koyishlik diganda, hazir bir nasi isakib gitti. Mihmanin uqla shukun munasib cay degidi da, mihman geyen özinin shuna digan lehcesi bilanam yapirisaym, öz bur adabıda nika, mihman geyen. Bizda mihman kese, 34:14 Alik, Tashkendin kelevigan bolsa endi deyidi, biz menk etdikmiz. Aligi, vadi kelemi alik deyimiz gu. Özümüzünü yalpaq til bilan getiremiz. Özümüzge başqa chatu bilad. Deyikin, hər qaunnin özün lehcesi bilan getiregen yaxshi bolar iken. Qayqambar a.s. xüncin, o qishlaqdın, sakraqdın kegen badawiyilar, yana qishlaqlar deyidi, xular kese xularnitirida getirad. Xeherliklar kese xeherliklantirida. Yamanliklar kese yamanliklarni. 34:43 misirlihlar kesen, misirlihlamin lahcasi da tiledi gapirgan. Bu yada mena itekkenim nimi uchun, bizda, mana tashkinlarday, aqib olmasa, mana sayramlar da olsun, ya bashkacayda da olsun, shifanli mesele ayvan deydi. Ayvan deydi. Bir kuni bizdi mena shu qishlaqdiyat, bir taniqli, bir kishinin uyuqe mihman kibdi, Uzbekistanin. Kecasi bilan gapilashib oturibdi, suqdatlashibdi. O kecasi tunnin yarimi bogan vaqtida, 35:16 ballarinin bittasiga qarab, ballarinin bittasinda qiganaykan qarabqida etdi ki, ho ana hayvanga jaysawar depti. Bizda hayvan deydi. Uzbekistanlarda ayvan deydi. Shumilan ho ana hayvanga jaysab diganaykan, haligim ihman shunaka indi bir kafa bopti, shunaka kafa bopti, vay namert depti, miena hayvan deydi depti da. Shumilan, ertesi ge, erteman, ruhsat derseniz, binketemendi kitqot, kitqalib shumilan, 35:48 dırr neçen nməndin keyin həligi xafab ugenini bir olaq arqali ayttiribdi. Men palancanikke mehmange barganidi, men hayvandi baytidi. Keyin həligi kishi oylani nməqsi, həligi balasiga hayvange cay saldiygan esey gebtidi. Shundan keyin üzr sorabdi, bradar, bizde ayvanni hayvandi baydadidi. Shun-shun, shunaqa kalimelarga ya mihqat bolishgerek? Yettincisi, xurucu sahibin bayti ma'adayfihi ilalbab, mehman ketamen diygan vaxtlarda, nməqilishligi, 36:19 mihman ketəmən degən vaxtda, mihman bilən birgəlikdə, küzətib eş geçəyin, taşqarı geçəyin, billə çıqışlik. Mihman yüge ketə digən vaxtda, mihman bilən billə, küzətib taşqarı geçəy, çıqış. Bəz adamlar bar, məli, yetiqalın, yaxşı yetiqalın deydi, öyde oturur ad. Bu həm mihmandarçilikke dürüst kemey. Çünün üçün, ornudun turur, birgəlikdə, eşinin taşqarısı geçəy, çıqır. 36:47 küzət qoyshligi mihmaninin in qimasi hürmət qigan adaplardin biri. Əbu Ubeyd, Əbu Ubeyd digan kishi, imam Əhməd rahmətullahi əleyhini ziyaratlarga qigan. Ziyarat qib qigan. Qiganlarda, falamma arattul qiyami qovma ma'in, indi ornumdun turub kitmahcibul yevsem degidi, min bilan birgə ornudun turdu degidi da, və birgələşib köçə-keçəy çifti degidi. Min aytim ki, ey imam Əhməd, Aba Abdallah degidilər, 37:15 bunday qimayn dedilar. Deganlar da u kishay etdiki, min shabi rahmatullah alayhtan eshtigan man, min tamami ziyaratiz zair, an tamshi ma'ahu ila babi ddar, wa ta'khul birika bihi. Bradarin seni ziyaratib kese, unu en yakshi hurmat qilishliginin bir turi, umbilan birgerekte, eshqinin tashqarikse gecey birge barib, khattaki nimasige, merkabige minse dedi, merkabilarinin vaxti tüyeler bosun, ya ki baska bosun, 37:44 öshənin niməsini, tizginini üşlək durub, tüyəsi gecəyin, kötərib, min bizib koyub, unnankiyin qayt işligin degən dedilər. Azr uykundar, məshinələr, buni yeb ola diyan bolsa, məshinəsini eşgini aldi gecək gelib, yaxshiyyitu qalin mihmandib, qüzat işliginin özü kättə hürumət, ihtiram bolarkən. Adamu dduxur wa iqlaqil bab illa ba'da insirafihi, eşginizni mihman ketməsden turub, yapub, isyariye kirib ketməsdik. Mihman, sizni üyunizdin çıqib taşqarida, 38:14 kitkin chayin, kütat turish qereykin. Eishqini u kitmesini aldin, yakub girib getishiyem, mihmanin yuziga, eishq, yakushlik qopqalarkin. Qoqquzun qisiyasa, amma iza du'iya ila baytihi, baytihi ad-dayuf, yacib an yad uliyatiyafatil atqiyab. Uyga, mihman chakirgan bosayniz, agar mihman uzi kemey, siz chakirgan bosayniz, mihmanini, nimani chakirishlik, uyga, mihmallarinin taqva darlarini. 38:41 Allahun qorqa digan namazxanlarini mihmandarchilikke chakirishlik yaksh. Fasqlarini, namaz okumay diganlarini, maryushin deylarini mihmandarchilikke chakiriganday koray. Indi ulam niyam chakirsayniz bolaydi, fakat nime babida davat qilishlik, dini chintirishlik, babida chakirsayniz yaksh. Amma ta'amin gizni yeyishlik uchun, nimalarini, taqwa adarlarini chakirishlik gerektiydi. Peygamber a.s. etkin ki, la tu sahib illa mu'min. 39:11 yolda yursaniz, shirik bolsaniz, fakat mömünge shirik bolgin degendar. Sefer qisanizan, yolda yursanizan, ticarak qisanizan, aldi-berdi qisanizan, niman asa qisaniz, mömün bilan bil laqil degendar. Munafq kishilar, yalganchilar, dindin, uzaq bolgan adamlar, xiyanat qilashi tez bolad. Tez gunda aldab getad. Tez gunda haqqin izdiyib boyad. Çünçün mömün kishi bilan birge bolgaydi. Keyin ayitadiki, 39:41 Ya'kul ta'ameke illa taqil. Ta'amin nizni faqat taqwadarlar yesin degani. Taqwadar kishilar yesin degani. Nima, Allahqin qorka deganlar, Allahqi qibadat qidayilgan kishilar, ta'amin niznin luqmasini yesa, onu aciri sizgib olarka. Adabu ddaif. Mihmannin adablari yana, icabatu dda'wah iza du'iyah. Mihman, mihmandarcilikke chaqrilsa, unga, nima berishlik, icabat qilishlik. Biz onu, 40:11 O, əvvəlgi dəristə etib kitgenmiz. Mihmannin, musulmannin, musulmannin tepəsizdegi haqlari degan vaqda, əgər mihmandarçilikke caqirisa, unge icabat qilişlik tip turub etib kitgenlik. Fakat gina, dedik, şu caida etgenmiz, öxe dəristikta, fakat gina, sizni caqirilgen caida münkar. Shariyatke xilaf gogan amallarini, bolusini bilseniz gina, unge ruqsa icabat qilmaseniz bolu orad. 40:43 Unge barmasayniz bol oraydi. Misaal chun arah qoyliyat kandigini bilsayniz. Mihmangiya chakiridi öshaycayda arah bari kandigini bilsayniz. Öshaycayda karyatdi xilaf amal boliyat kandigini bilsayniz. Yaqibomasi öshaycayda ghibat bolishini bilsayniz. Yaqiboshaycayda erkeklar bilan ayallar cem birge otiradigan maclis e kandigini bilsayniz. Mena ulfatlar. Ulfatlar oturish qilishsa 41:12 ayallara bilan koshilib bara digan ulfatlar bar, hali hanzuz gechi shunday ulfatlar bar. Shujayga, siz niyam taklif qiladigan bosa, siz shu yerda ulfatingizni ayallayam kelishini bilseniz, barmaseniz bula uradi. Demi uchun, vronin ayalli bilan bir majliste oturishlik, namahram bilan caizmaz shariyatta. Shariyatta caizmaz. Shunin uchun, o shanday calarga icabat qimaseniz bula uradi. Shujaylada barmaseniz bula uradi. Ikincisi, enla yata akhar min ajli sawmihi bel yahdur. 41:43 Gahida bir mihmandarchilikke chakirgan da, sizdi bravo mihmandarchilike chakirsa, siz shukuni rozalar boq qalishiniz muqin. Roza tutub agan bolishiniz. Mena pay shembe kuni, du shembe kunlari roza tutgan bosayniz, bravo sizdi mihmange chakirb qoygan bosa, nima qalarsiz? Roza man baraymi barmaymi degan nima gechuk qalarsiz? Shubha gechayz. Shuvakta echerdi ki, agar shu mihmandarchilike barib, shu mihmandarchilikte, 42:12 eger shuyetde yeseniz, isseniz, mihman güdeyam artıqca dərəcəda xursan boladiyam bolsa, barib, rozengizini açib, shuyerde yib, icib, qoşilib, yib, icab orasizdeydi, oysa açuvargan rozengiz üçün qaytib rozu vermeyiz. Bu, nefil rozalar boladiyam bolsa. Nefil rozalar. Heriz rozalarmez, nefil rozalar. Yana adam çunib qamasin, ramazanlayan, bira ucaqrisa toqrib, barib turib, rozan acib, yesi, isise bolaurarikan dib yurmaynlar. Bu, düşenme günleri, 42:42 peyşembe künləri, ayyamıl beyt künləri, aynin nümələri, 13, 14, 15-ləri, ərəb ayı boyca, bizə n'aymaz. Ərəb hicri ay boyca, 13, 14, 15-ləri də roza tüküdikləri Peygamberi Elisalami sünnətləri. Bu, sünnət deygəndə, broğlanın yurə giyəm yarılık getiyab, sünnət din gepirseniz. Sünnət deyese, sünnət sünnət deyib gepirse, bizdə qorka da adamlar. Haliq, bazı adamlar var, 43:13 bu mazhaqtin tashqariy iken da bu nukul mazhaq demeyi sunnattir gapirat deyitdi. Aslida mazhaq sunnattiga binaan chiqitgan nasi da o? Sunnatta diganimizdin bilawarin ki, qanday amal bola digan bolsa, unin arkasida biz bilmagan shunaqa bir faydalar yatgan bola. Biz bilmagan faydalar. Qayqambar alayhi salam Abul Hurayraga itdi ki, Awsani Khalili bi Salak dit. Abul Hurayra iti itdilar ki, 43:40 Peygamber alayhissalam menga degidi, xalili edibdir, Peygamber alayhissalam, en yakin dostum degani, xalil. Menga degidi, xalil degani, xuncalik manadaygan, sadiq degani var, xalil degani var. Sadiq degani yan dost, xalil degani, dost degani, bu, tunday dost, xuncalik daracadaki, xan, kange, goyush, goyushlargi, xuncalik, aralashik getgan daracada degan manada. Xuncalik daracada dost degani. Xu dostum menga degidi, vasiyat kildirar, üç tane asan. 44:10 Birincisi dedilar, bitir namazini okumastan, okulamastik dedilar, və hər günü zuha namazini okub yoruslik. İkincisi dedilar, zuha namazı, kün çıxqanda caşkax namazı deyimiz. Üçüncisi, ayinin 13-14-15-i ayağmin bit günleri roza tutuşunu vasiyyat qıldı, dedil. Abihurari radiyallahu anhu, şu rozalarini mutlaq tashlamaganikan, umur mabaynada tashlamaganikan, şu rozalarini. 44:39 Bur ozani faydasi deyishadi. Ay, deyidi, tolgan vaxti bolar iken. 13-i, 14-i, 15-i da ay tolgan vaxti bolar iken. Ay tolgan vaxti deyidi, tola bogan vaxti deyidi, yer bilan aynin arasida kandaydir tartu ona kadar bolar iken. Vaxt deyidi Arapta qısım. Bizde devlenye deyidi. Ay bilan yerinin arasida devlenye fayda bolar iken. Ay tolgan vaxti bolar. Mene bu tol, devlenye, 45:08 xassatan nafas alishlik, yuragi agir nachar ishlaydiyan kishilarini shu vaxta qinal qalarikan. Nafas alishligi agirlasib, yurakilari ishlasi agirlasib, manashu davleniya qisim arasida, adam aligi qisiminin arasida bogandinkiye hava yetmestan nimag olarikan, davleniyalar tez cikib getishim boloyarkan, ya bomasa yurakilari ishlasi nacharilashib, osha vaxta wafat etib getishim omkunakan. Shunin chun payramberi edesanak shu vaxta roza tutuvasi, 45:38 insan roza tutkandinkin karni aci raqb oladi, kan aylanishlari tez raqb oladi, ve yengil özini yengil kushtek kis qilib yorarikin. Bu ulamalar tarakhidan isbatlangan tibbi nimadardir. Amma ondun baska aci salablariyan juda kodur. Roza tutub agan bolsa demek braunin uyiga bargan vaqtinizda rozani açsaniz, agar shu kishi kursan boladigan bolsa açib, nimaklasiz, koshilib, yeb, ichib, geti oras. Keyin unir rozani nimak vermayisiz, tutub vermayisiz. 46:07 Amma rozanı açmasayniz, imkanı bola digan bolsa, yakınlarınız bolsa, ya ki adam azçilik bola digan bolsa, rozanı açke nimes khacet yok. Misalan külün bilan roza tuttinizda, keçke taman asirden keyin bir cayga chakirib qaldi. Rozanı indi azginan bir saat, iki saat qaktiribdi. Şimda siz ecişiniz mümkün ekenki Peygamber Aleyhisselama ehti, iza du'iya ahadikum fal yujib, fa in kana sa'iman fal yusalli, wa in kana muftiran fal yut'yat'andi. 46:38 agar silani birinlani mihmange chatirisa, rozadar bolsaynlar barib, mihmandarcilike barib durub, ayitinylar, min rozadar idim, maziratan, uzur dey silar, yemay silar, ishmay silar, fakat u adamnin haqqiga duaqib otirasilar diganiki. Fakat fal yusalli, fal yad'u, yu duaq qoyarsaykin. Amma digdi, imkana muftiran, yog agar agiz acchi qoray diganib olsa, qoshirib yey veray diganiki. Demek ki, rozani acmastan, 47:09 yun eygəsidən ruqsa soğurab, yaki mi'hman mezbandan ruqsa soğurab, axs masayan bolovrad, axs çiliq bolovrad. Lekin köpçiliknin arasi ekirgan vaxtda bazda adam min rozadar mandib bir öz oturishiyan naqloy bolovrad, shumday xalaflarida rozasini axslar bolovrad. Üçüncüsü, ad-ta'addu bi'adab il-istiridan wa ziyara, mi'hman haliqi yukarda etkinimizdeg izin soğurashligi, mi'hman bravni uyge kegan vaxtda izin soğurashligi, va ziyarat hazi tepede otdi. 47:39 ziyarak adaplariga amal qalishligi kerakdaydi. Törtüncisi, mihman, mizbannikey kegan vahlarida, ya ki mizbannikiden qaytiyakganlarida, an yashkura zayfu sahiba dhiyafa, mizbange, uy egalariga, rahmatdir, shukur ayitishligi kerakdayganakyanlar. Çünki Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, Sa'ad ibn Ubbadan'i Ubbada'ga etdilar ki, 48:04 uylarda yeb ichgenlardin keyin, Sa'ad ibn Ubbadan'i uylarda yeb ichgenlardin keyin, Peygamberi Esam'i ket yebgenlardin, Allah aftara indakumus sa'imun wa akala ta'amakumul abraru wa sallat alaykumul mula'ika deygan du'anu uxudin. Şunun için mihman bolu broni uydun ket yekken vaktinizde, mene şu dualarını örgenlinize yakşı buladın. Yana, Abdullah ibn... 48:29 Busur'nin uylarga keganlarda yeb ishganlardin, keyn paygamber a.s. Allahumma barik lahum fima razaktahum, waqfir lahum wa rahamhum. Allahum, ularga rizq bergan nasalarinda barakatlar bergin, wa gunahlarini maghfirat qilgin, wa ularini ozinin rahmatin ge algin, digan dualarini paygamber a.s. a.s. aytilar. Abdullah ibn Busur'ga shu dualarini okudin. Demek mihman mezbaninin hanadanidi. 48:58 dua okub, rahmet edib getishliki kerek. Bexinkisi ese, en la yufqil ala sahibi diyafa hatta yuhrica, bironin uyga mihman bolib bara diyan bu seniz. Bu indi fakat, mihman degende bironin bu yayda, tanishinizdiki ya, unu, bunu uyga, barib iki saat oturib getishlik mihman deyelim meydi, u ziyarat deyiladi, kichkine ziyarat. Mihmandib mazane Uzbekistange, ya u zahrafta karindashinizdike barib, bir gün, iki gün, üç gün yatib qala diyan xalatlar boladi. 49:27 mənə şuni yapirliyabdi ki, pıraq. Varisayniz, deyidi, unge aqirliginizini kushirib qoyadigan dərəcəde kub qamasliniz qerek. Aqirliginizini kushirib qoyadigan dərəcəde kub qomasliniz qerek. Alla yuhiric, deyidi, unu bir xicalatge salib qoyadigan, unge bir manallik geldirib qoyadigan dərəcəde kub qomasliniz qerek. Qaray, siz, sharaytiga, xanchalik nima gecayin, sizni mihman qilabiliyishdiyiga, an shun esadariga qarabdurub, mihman bolinad digan iken. 49:59 Hayğamberi Aleyhissalatu Vassalam, 50:30 mihmange kepti. Mihmange kelipti da, shu adamin uyu da bir nexe kun mihman bub yatipti. Bir kun yatipti, iki kun yatipti, üç kun yatipti, inda mesta mihman bub yatipti. Eni mihmange qaçan ketasi deyisham özü anata mesta, kege mihmange qaçan ketasi deyib ayitisham. Uyam inda mabdi. Tört kun yatipti, beş kun yatipti. Shundan kegen mihman ayitipti ki, enda biz bir 51:03 Yolga chixxsagen bol ardi debdi. Yolga chixxsagen bol ardi degene ken, hali geyen kursan mokki etibdi yun egez. Kursan mokki etibdi da, mehli taksir debdi, yolga chixxadigan bol sengiz debdi. Dabro, atlarini yeteqla bak gelib, hali geni kuzatib, kavishlarin togurlab, tez da kidirib, yeteqla bak chixqiddi. Shunbilan, hemelda bu ati gey min gizib, endi insha Allah bu, anix indi mene kitadigan bol bi deb, ati gey min gendin kene etibdi ki, 51:35 mihman cidab, biz sizgi örgan iqqagani deyik, ketishiyizdin cidabir ali ge koynimiz deyibdi, naqish botduribdi, yanabiri kukun mihman boyganizda bolayrdi deyibdi. Eni dara shumda ayitlan deyibdi, dayin diketi yevkanda. Hali ge, malan langanini bildirmestan deyigan maqsadda shumday deyibdi. Deyiganaykan, hali ge, mihmanam ayitibdi ki, toguraytas deyibdi, minan deyibdi, sizlargi örgan iqqagani deyibdi, man qaranyay deyibdi, yanabiri kukun yatay deyibdi, dashaq atni qishib, atni qayarga baylay deyibdi. 52:05 Diganakan, mezbana etikdi, tilim ge baylan, tilim ge detikdi. Tilim ge baylan, tilim ge detikdi di. Men shini okshaq, brawni uyge mehman ge barib, tilim ge bayla bu masligi karyaykan. Yani, unga agadna kishirib, koymasligi karyay. Wallahu, alam, bigun qisqacaq, hibsiz yarab bilan, mehmandarcilig, adabiga toqtallig. Allah nasibisaq, eyni denesimda da, bashkasi geyene toqtala veramiz. 52:36 Subhanaka Allahumma wa bihamdik. Astaghfirullah wa atawabu ilayk.