Building Madinah · Hikâye 49 / 70
Şehrin Sözleşmesi
Peygamber ﷺ, Müslümanları, Yahudileri ve kabileleri tek bir yurttaş topluluğu yapan bir anayasa yazdı; türünün ilki.
4 dk okuma
Medine yalnızca müminlerden ibaret değildi. Yeni Müslüman olmuş Evs ve Hazrec'i, Mekke'den gelen muhacirleri, hâlâ eski yolları üzere olan Arapları ve kendi imanı, malı ve kaleleri olan üç büyük Yahudi kabilesini, Benî Kaynukâ, Benî Nadîr ve Benî Kurayza'yı barındırıyordu. İç savaştan yeni çıkmış, bu denli karışık bir şehir, iyi niyetten fazlasına ihtiyaç duyuyordu. Bu yüzden Peygamber ﷺ, tarihçilerin koruduğu ve âlimlerin çoğu zaman Medine Anayasası dediği yazılı bir belge kaleme aldı.
Şartları her çağ için dikkat çekiciydi. Müminleri ve onlara uyup onlarla mücadele edenleri tek bir ümmet, ümmetün vâhide, ilan etti; diğer herkesten ayrı. Sonra Yahudi kabilelerini Müslümanlarla tek bir siyasi gövdeye bağladı: filan filan Yahudileri, müminlerin yanında bir topluluktur; Yahudilere kendi dinleri, Müslümanlara kendi dinleri. Onlara imanlarını, mallarını ve canlarını güvence altına aldı, onları şehri herhangi bir saldırgana karşı savunmada ortak kıldı ve anlaşmazlıkların şehrin nihai hakemi olarak Peygamber'e ﷺ götürülmesini şart koştu.
Şehirdeki eski kabile kan davalarını yasakladı, bir müminin bir kâfir için öldürülmeyeceğini, mazlumun yardım göreceğini, savaşta bir tarafın diğerleri savaşırken ayrı bir barış yapmayacağını ve Medine'nin kendisinin, imzalayan herkes için bir tapınak, kutsal bir toprak olduğunu belirledi.
İşte sözleşmeyle düzenlenmiş çoğulcu bir toplum: farklı dinler, şehrin işlerinde eşit yurttaşlık, inanç özgürlüğü, ortak savunma ve en güçlü kabilenin hükmü yerine üzerinde uzlaşılan hukukun hükmü. Müslümanların, başkalarıyla adilce nasıl bir arada yaşamayı tasarladığı sorulduğunda işaret ettiği bir belgedir; bir teori olarak değil, bizzat Peygamber'in ﷺ kendi şehrinin yürürlükteki tüzüğü olarak yazılmış.
Bu hikâyenin taşıdığı
Peygamber'in ﷺ Medine'si bölünmeye tahakkümle değil sözleşmeyle cevap verdi: korunan iman, paylaşılan yurttaşlık, ortak savunma ve herkes için tek bir hukuk. Bir topluluk, farklı insanlar adalette uzlaştığında kurulur; bir taraf diğerini sildiğinde değil.
Kaynaklar
- · Ibn Hisham, As-Sirah an-Nabawiyyah (the text of the Sahifah, the Constitution of Madinah)
- · Ibn Kathir, al-Bidayah wan-Nihayah