♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersSesЛайлатул қадр – саодат кечаси!admin·3 views·5 months ago1- Лайлатулқадр қандай кеча? 2- Лайлатулқадр деб номланишининг сабаби нима? 3- Қадр сурасининг тафсири; 4- Лайлатулқадрнинг фазилатлари саналганда; 5- Лайлатулқадр аввалги умматларга ҳам берилганми ёки фақат мусулмонларгами? 6- Лайлатулқадр қайси кечада бўлади? 7- Лайлатулқадрнинг аломатлари борми? 8- Бу кечанинг баракоти ҳамма учунми ёки хос одамлар учунми? By: Шайх Обидхон Қори Source: IslamHouse.com · Шайх Обидхон Қори#Audio#IslamHouse#Шайх Обидхон ҚориMetinbeta▸Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.0:01Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillah, wassalatu wassalamu ala rasulillah, amma wa'ad. Muhtaram bradarlar, hurmatli apasingillar, assalamu alaikum, wa rahmatullahi wa barakatuh. Bugun mubarak Ramazanin yirmay uchunchi kichasa. Ushbu kichada otkaza dyan sohbatimiz Laylatul qadr saadat kichasadib namlanada. Wa bu sohbatimiz0:29sekiz nukta atrafda davam etadi. Birintisi, Laylatul Qadr qanday kecha. Ikintisi, Laylatul Qadr deb namlanishinin sababi. Üçintisi, Qadr surasinin tafsiri. Törtintisi, Laylatul Qadrnin fazilatları. Beşintisi, Laylatul Qadr awalgi ummatlarga hamberilgan mi, ya ki faqad musulmanlarga mi? Laylatul Qadr qachan boladi. Bu altintisi.0:58Yedintisi, Laylatul Qadrnin alamatlari barma. Sekidintisi, Laylatul Qadr hamma uchumma, yakin khas adamlar uchumma. Demak, birinci nukta Laylatul Qadr qanda ikeca. Allah ta'ala bu musulman ummatini basqa ummatlardan afzal qiligan, ularga ata qiligan fazilatlarga dalalat qiligan.1:25xislatlardan, alamatlardan biri Manashu Laylatul Qadr keçesidir ki, Allah Ta'ala bu keçeni başqa keçelerden uluq kıldı və Manashu keçeni Muhammad sallallahu alaihi wa sallam ummatlarga nasib eyladi. Allah Ta'ala bu keçede uzinin mubarak kitabı Quran-ı Kerimini nazil etken, biznin dunya və ahirat saadatimiz yolunu korset edigen,1:54Barcha mamur musulmalarinin qalblardan cay algan, Rabbil Alaminin kitabı manashu Laylatul Qadr kecasta nazil bolgan. Bu ushunday kecaki Allah unu uzu uluqla, uning tarifida bu kecana ming aydan kora afzal raqdib tarifilagan. Ming ay isa 83 ilu yana 4 aydan ibarat.2:24Demek, mənə şunca muddat davamıda qilnadigan ibadatlarini insan bir keçidi. Allah nasib etse hasil qilishi mumkin. Bu, anay shundi uluq kechi. 83 yil muddat bu, uzaq umur korigan adamnin xayati desek, buladi. Ulamalar bu orinda 83 yil insan beraqat yaşiq yetkenden ki, ingi muddat, agar shundi xisablay digan borsak, demek, unda,2:54taqriban 100 yil umur korgan adamnin hayati davamida qiladigan ibadatlara man u shunchiga taur kiladi. Yani u balagatka yashiga yetishi, agar 17 yashidib aladigan borsak, baz ulamalarin qaurlari shundi, demak undan qalgani 83 yil boladi. Demak 100 yil yashigan adam 83 yil bimalar ibadat qilishi mumkin. Deki shundi ham toqtamayi gechesi yukunduzi ibadat qilmidi albatta.3:24Lekin demek insanin umri 83 yillik umri ibadat bilan otken boladi. Demek bu kece 100 yil yashab otken insan agar hayatida qolga kritishi mumkim bolsa, shundi ibadatlarini, acuru sabablarini, undar ham kopragani qolga kritishi mumkim bolgan shundi bir ulu kecedir. Allah ta'ala bu kecenin sharafatini Quran-ı Kerimda ikisi surada xabar birgan,3:54Bara qadr surasi, yana bara duxan surasi. Bo suralarda Allah Ta'ala u shubu kecana, mubarak kecana, oza bayan qalyan. Paygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam hadislarda ibn-i macih rivayat qalyan sahih hadista aytadlar, inna hadash shahra qad hadarakum, wa fihi laylatun khayrum min alfi shahr.4:19Manabu ay sizlargin huzuriniz sizlarga tashrif buyurdi. Unda min aydan kura afzal raq bolgan bir kecha bar. Man hurimaha faqad hurimal khayra kulla. Kimki agar usha kechadan mahrum bolsa, barsi yashliklardan mahrum bolgan boladi. Wala yuhramu khayra ila mahrum. Faqad shundi nasibasiz bi bahra instangina.4:48bu keçənin yaxşilikdən mahrum bölüş mümkəndirlər. Allah aslasın. Bu keçənin yaxşilikdən Allah barchəmizgə ozu muyasir nasibə atakılsın. Şu keçəni tapışımıznı, anə şu keçəni ibadat bilan otkatışımıznı Allah ta'la nasib etsin, də soru imiz. Demək, laylatul qadr, anə shunday uluq keçə. Endi ikinci nukta laylatul qadr, namlanishnin sababı haqqada tohtaramız.5:17Ulamalar, jumladan Shaykh bin Usaymin rahimahullah, bo ki chanin Laylatul Qadr dib namlanishi da, qoyudagi sabablarini korsetadilar. Qadr digana bo, qadru qimmat digana. Biznin gozimiz Uzbek dildi ham manishundi narsa, shi ibarakol lana di qadr, insanin qadri, yaki nimatnin qadri, dib ayitamiz, yaki qadri baland narsa, yaki insan digimiz.5:47Arabcada ham khuddushi manada islatiladi. Demek qadr bir narsalin sharafini uluqligini bildiradi. Demek laylatul qadr, qadr-i balant, uluq kece digani boladi. Sunucun u laylatul qadr deb namlangan. Laylatul qadr, qadr-i yüksek bolgan tun, qadr-i balant, hurmati nihayatda uluq bolgan bir kece digani manada.6:15İkinci manası, qadr, olçov, bilgilash, olchas, taqdir qilash digan mananı bildiradi. Laylatul qadr digana Allah ta'ala, manan shu kechada, shu yili, manan shu kechadan son boladigan yilda, sadir boladigan hadisa, vaqiyalarini taqdir qiladi, yazadi. Yani, lawxul mahfuzda, awaldan mawjud bolgan,6:45ma'lumatini, ilimini Allah ta'ala dunyaga kiltiradi, faristalarinin kitablargi yaziladi, va anishu kece, demak Allah ta'ala taqdir qilgan islar, yana bur qayta takirarlanadi, anig tiniq qilnadi, faristalargi ma'lum itladi. Demak qadir kecesi, taqdir qilnadigan, vaqiyalar, hadisalar, yakshilik ham, yamanlik ham, taqdir qilnadigan, yaziladigan, hukum qilnadigan kece.7:15digani boladi. Uchunchun manasi, ibadatnin qadri yuksak boladi. Bu kecada qilingan ibadat, demak, insallarinin gunahlari kecadilishgir sabab boladi. Manasun manada, qadr laylatul qadr kecasi, u kecada qilingan ibadatlarinin qadri, nahayatta balant boladi digan kece. Manasun din manalarini birganlar. Allah ta'ala bu kecana ozu, mubarak kecadib uluqlayan.7:45إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ بِذْ أُنْهَا مُبَارَكَّةٍ فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ8:15Bu dunyaga, faristalarga yetgazilada, ular manashu kecada, boladigan islarini qaytadan, takararlaydilar, koradilar, va kelecek islari demak takdir qilnada. Allah ta'la bu kecana mubarak kecada namlaganinin sababi, bu kecanin barakatlari kopligidandir. Fazlo barakatlari, xislatlari, yaxshi xsusiyatlari nahayatta kopbolgani.8:42Quraani Karim nazil bolgani, Quraandik barakatli kitab su kicada nazil bolgani, vayana bu kicada Allah da'alanim kub falishtilari nazil bolishi, barakatli kicab olishga sabab boladi. Indi manashu orinda qadr surasinin tafsiri bilan qisqaci tanishib otaniz. A'undu billahi minash shaytanir rajim, Bismillahirrahmanirrahim.9:13إِنَّا نَزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرَّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ كُلِّ أَمْرٍ9:46Salamun hiya hadda matna'in fajir. Biz Qur'an-na Laylatul Qadr kecəsdə nazil qıldik. Laylatul Qadr qanday kecə beləsizmə? Laylatul Qadr min aydan kura afzal raqdır. Bu kecədə malaikələr və ruh rabbalarinin izni bilən hamma işlər yudasdan nazil boladlar.10:20Bu kiçə ta tangi qadar tinçlik, salamatlik kiçəsidir. Allah Ta'ala vana bu surada Qur'an-ı Kerimni bu dunya asmani gəlayla tulqadr kiçəsdə nazil itkanını bayan qılgan. Vana şu kiçə demak Allah Ta'alanin hukumu namayan boladigan.10:47xukumu qeyliqosi yilinin, manashu kecadan son keladigan yilinin taqdiri bitladigan kecadir. Xulun için ulan Aylatul Qadr deyib namlandi. Ibn Kasir, rahimahullah, ayitadilar ki, Abdullah ibn Abbas vabaşqalardan rivayat xilingan, Allah ta'ala lavuhul mahfuzdan Qur'an-ı Kerimna manashu kecada Baytul Izzatka nazil qilgan. Yani, dunya asmanıda,11:17manashu dunyaga yakim asmaninin ustuda bolgan, baytul izzad digan bil sharafli makanga, Allah ta'ala Quran-ı Keriminin hammasini, laylatul qadr ki chasta nazil qil qoydi, undan kin Rasulullah sallallahu alaihi wasallamga, 23 il davamda, ayat-ayat qilib, yaki soralar tarzida bolib-bolib nazil qilgan.11:43Allah da'ala bu keçenin uluqligini, mana bu ibarı bilan, bu lafiz bilan bayan qiladi. Wa maa adraaka maa laylatul qadr, bilasizmi laylatul qadr qanday keça. Yani Allah istifam, saval tarzda koyishi cümlani, demak bu, mana şu keçenin qadrga, qadr balan ikaniga dalalat qiladi. Adatda ham insan, bir narsaga itibarini qaratmakchi bosa, bilasizmi digan ibarini isilatadi. Ya ki qarayin.12:12Biləsizim mənə şun arsana, digən sözünü işlatiladi. Demək, ərab dılda ham şun arsa var. Bu, uşa narsaga qaysidir bir mavzu. Usta da gaf ketiyatkan bolsa, shu mavzu uga etibarını kütliyiraq, calib qilish uçun işlatiladi. Demək, laylatul qadr keçesi, shun da etibarlarını vizgi tartadigan, alaha da diqqayt qaratiladigan keçe, ikani mənə shu ayatdan ham malum boladi.12:41Laylatul qadrnin ibadat, laylatul qadr ki cesta qilingan ibadat, min ayinin barabara, min ayini qilingan ibadatke barabar kiler iken, shunday uluq qici iken, shunin quchun ham, peygambarimiz sallallahu alihi wa sallam, man qama laylatul qadri imanan wa ihtisaban, wa gufira lahu ma taqaddama mindan bih didilar. Kim ki laylatul qadr ki cesta iman bilan,13:12Wa Allahdan sawab, umidida qaim bolub namazuqsa, unin barche utkiyan gunahlari kechiriladi dillab. Demek bu kechinin uluqidandir manashu fazilad ham. Yana Allah itadi, Tanazzalul malaikatul ruhu fiha bi izni rabbihim min kulli amr.13:33Manashu kichada malaikalarinin bu alamga yeryuziga nazil bolishlari, tushilari nahayatda kobayadda. Chungi bu kichadin barakatli bolishi ham malaikalarinin nazil bolishlariga baliq. Bu kichada farisdalar, barchi farisdalar, nahayatda kob farisdalar.14:02Hadratı Cevrahil aleyhisselam bilan bölge ular nazil buladılar. Ular demak nazil buluşları Allahdan berekat ve rahmat nazil buluşunu anlatadı. Allah taala bu yerde melaikelerini ve ruhunu nazil buluşlarını xabarını verdi. Mufassirlar aytadılar ki, bundan şun arsa korunadı ki, demak bu keşede kılınadiyan işler nihayatta muhim işler. Ulkan işler amalga aşırıladı.14:33Butun alamnin taqdiri hal itladi. Butun alam cehannin taqdiriga taallukli bolgan bitkilar yaziladi. Shunun uchun ham Allahnin san-sanaksiz farishtelari wa Cebrail alaihi salam nazil boladilar. Bu farishtelarin nazil boluslara demak, nihayatda muhin va ulkan bir ish amaliga ashiratkanidan dalalat biradi. Ana shundi uluq kecedir bu.15:06Bu keqa haqda Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamdan wa uqşinin sahabalardan qilingan rivayatlarda keqanin fazilatlari cikub cihatlardan tasvirlangan, tariflangan. InshaAllah biz sohbatimiz asnasıda qolimizdan kilgana qisqas qisqa borsada toktaşka harekat qilibatamiz. Said ibn-i Mansurdan rivayat qilingan.15:33ukshe mujahiddan rivayat qiladlar, salamun hiya, digan kalima nying tafsirida itadlar ki, hiya salimatun, salamun, yani tinchlik, salam, salamat digan maalada, bukecha nying tarifa, salamun hiya, bukecha demak tinchlik kichasa, salamatlik kichasadar, shun nying tafsirida, salimatun la yastati'u shaytan,16:02ay ya'malafiha su'an o ya'malafiha adan, digan ikallar. Yani bu kecha, shaytan yaman yaramaz ishlar na amalga aciz qala digan kecha. Bu kecha, shaytanning jinayatlar dan, masiyat yaramaz iflas ishlar dan, yabuzduklar dan salamat boligan kecha dar digan, mana berishgan. Salamun hiya hatta maqla'il fajr.16:30Ta tanga qadar dimak bu qecha salamat farishtalar rin qurxawda, farishtalar rin ishtiraklar da buladiyan nishundi bir salam salamat pakiza qecha. Yana bir manada, Taslimul malayikati laylatal qadri ala ahli masajid hatta yatla'al facir. Said ibn Mansur dan rivayat bulgan,16:57Busus, yani malaikalar ta tangi qadar, basi masjidlar ning ahillarga salam berib turadilar, salam wa dualar yubarib turadilar. Demek farishtalar ning salamlar yaqliyatkan, dualar yaqliyatkan kiqa salamat kiqa, amanlik kiqa si. Shun deyibir, amanlik xatir jamlik, gunah wa masiyatlar dan wa balay afatlar dan salamat bolnadigan kiqa.17:29Yana vay haqi rivayat qiladlar, ozladin Fadail Awqad kitablarida Ali radiyallahan hudan asar rivayat qilganlar. Malaikalarinin nazil boluslari, vay ularinin namazgahlaridan otislari, salam bir botislari, ularinin manishundi barakatlarga sabab boluslaridir. Barakatlar kirishiga sabab boluslaridir. Manashu kichada namazxanlarga17:57barakatlar yaqli shki sabab burad. Wa ular malaykelar yana mominlar wa mominalar ling haqlariga dualar qilib duradlar. Wa ana ushalar ling dualar sababdan kechada barakat kupayad. Yana salamun hiya bu kecha salamatlik kechasi dira digandim. Yana bar manasi bu kecha musulmanlar uchun, mominlar uchun, xawf u xatar, daf bolgan kecha.18:27Yani, Allah Ta'ala cehennem azabdan cide koplab musulmanlarini azad qila digan kecha. Demak, haqiqi khawf, cehennem khawfdan azad bolna digan kecha. Salamatlik kechasi, tinjlik kecha. Tortinci nokta, Laylatul Qadrnin fazilatlari haqda. Allah da fikirler. Demak, bu Laylatul Qadr yukarda otigan suzlar ham shu kechanin fazilatlari haqda.18:58bu orinda bazı ulemalar tomanladan bu kicinin fazilatlari sanalgana haqda etibotmaksimiz. Yani kicinin fazilatlari, uluqliklarini alaqda kol unnimizi kiltirib, ya ki zihnimizga asanrak cay qilib alishi uchun, rakamla bir itki qilib sanab olsimiz, asan bolad, bizgi yardan bolad, insha Allah. Ulemalarinin sozlaridan bu kicin haqda tarifini kiltirigan,19:27xabarlardan xulasa qilib bu kichanin bar necha fazilatlara, yetita fazilatlarina anilashimiz munkan. Bar insi, Allah ta'la bu kichana mubarak kechi deb namlagana. Yani bu kichanin mubarak digan namı bar. Allah koyyan, inna anzalna hu fi laylatin mubarakatin digan. Itkinci fazilat, Allah ta'la bu kichada Quran-ı Kerimden nazil qigan.19:55Insallarin dunya wa ahiratlari baxtu saadatini tabinli diyan, sunin yolini korsata diyan kitab, Qur'an-ı Kerim, shu kecada nazil bogan. Bu ikinci fazilat. Üçünci fazilat, Allah ta'la bu kecenin şerefiye, shu kecenin tarifiye, bitte sura bagisligan. Kamil bir sura, yani qadr surası, nazil bogan. Dördünci fazilat, Allah ta'la bu kecana, xayrun min alfi shahrdib, ozu namlogan.20:24Ozu xabar bergen. Yani, min aydan luğ keçedib etgen. Beşinci fazilat, bu keçede malaikalar cide koplab nazil boladilar. Yaxçilik, barakat alib geladilar. Allahin barakatlar olan nazil boladilar. Hadislarda, bu keçede nazil boladigan malaikalarin insanları, kumlarinin adedinden hamkora koprak degilgen.20:53Alwani sahih dib tasnif qilgan hadista manashi ibarak qilgan. Innal malaikata tilka laylata fil ardi aksaru min adadil hasa. Altinchi fazilat bu kecha yamanliklardan, aziyatlardan, xawfu qatarlardan azat xalib olgan kecha. Wa bu kecha demak yakhshiliklar kupayadigan, salig amallar nahayat takub boladigan.21:22Shaytan nihayatda zayiflashib qaladigan kichad. Odu shaytan Ramazanning ham masna ham zayiflashad. Ayniqsa khasatan bo kichad, shaytanlar nihayatda xar bogan, zayif bolgan, kuchizangan, yahshiklar nihayatda kopaygan, saliq amallar kopaygan, dar haqizat duniyabu ishamomun musumallar diman kishukichana qadarib izlab, ibadatlarini kopaychirishgan, tilawatlar, quranlar, zikiru, tasmihlar.21:52Bilal, birar bolishkan shunday kecha, demak yaxshiliklar kechasi, yamanliklar ken bolgan kecha. Bu altinchi fazilat idi. Yetinchi fazilat, insaninin barchi otgan günahlari kechirilishi. Demak, shu kechada, kim ki shu kechaga muvafaq bolsa, unin barchi günahlari kechirilari. Bu haqda, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamnin sahih hadislari otgan, bunu hamamiz iftik, bildik, alhamdulillah.22:20Bonin vaadalarga ham Allah bahisamiz nasib etsin. Demak bu tortinci nokta Laylatul Qadr kisasinin fazilatlari sanalgan orni edim. Bechinci nokta Laylatul Qadr awalgi ummatlarga ham berilganma ya ki fakat musulmanlarga ham edigan mavzu. Bu barata ulamalarinin sikirlarilan tanishamiz. Ulamalardan bazilar itadilar, masalan Ibn Osaymin,22:47Laylatul Qadr kichasi manashu Ramazanda boladi, Allah Ta'ala bu kichana uluq qilgan, va bu Ramazan awalda ham bolgan, va bu kiche demak awalda ham bolgan, awalgi ummatlarga ham, Allah Ta'ala manashu kichana ularda ham otgazgan, shu kiche ularda ham mamujud bolgan, lekin, unin fazilatlara,23:12Uning zikri kubrakh bu ummatka nasib bolda. Ta qiyamatki qadar indi bu davam itada. Dedilar. Vabunga imam Ahmad rivayat qilgan hadisni. Khujjat qad kilt radilar. Abuzar radiyallahu anhu. Paygamdar sallallahu alayhi wa sallamga. Ya rasulallah. Akhbirni an laylatil qadr. Ahiya fi ramadan am fi ghayri. Dedilar. Ya rasulallah.23:38Minga laylatul qadr haqda xabar birim, u Ramazan ichi dama ya ki basqa ay dama dedilar. Paygamvarimiz, bal hiya fi Ramazan, yok bu Ramazan ayda dedib, jawab birdilar. Kin yana Abu Zar suradilar. Takunu ma'al anbiya'i ma kanu, fa'iza qubidu rufi'at amhiya ila yawmil qiyamah. Bu ki cha...24:02Paygambar lar blan brga mawjud bolib turadi, ular wafat itkan lardan kin, ular blan brga kotarlik kitadima, ya ki qiyamat qecha qaladima, didilar. Paygambar alayhi s-salam, bal hiya ila yawmil qiyamah, didilar. Yoq, bu qecha ta qiyamat kun qecha dawam ittadi, didilar. Demat bu qecha awaldan mawjud boligan, amma uing fazilatlara,24:28Manashu, musliman ummatiga nasib burgan dedilar, o sayimin, xuddi jum'a ham awaldan ma'olum edi, likin bu jum'alin fazilatiga nasaralar wa yahudilar muaffaq bol almadilar. Nasaralar shambana, yahudilar shambana tanladilar, nasaralar yak shambana tanladilar, mu'minlar, muslimanlar isa jum'ana tanlagallar. Wa jum'a hakikatdan uluq kun edi, haftanin in uluq kunu jum'a edi,24:56Allah bu kunni musulmanlarga nasib etdi. Xuddi xungi oxxab, laylatul qadr ham awaldan ma wujid edi, lekunin fazilatini Allah musulmanlarga nasib etdi, didilar. Ibn-i katsira etadilar ki, ulamalar bu barada ixtilaf qilishgan, awalgi qavumlargi ham bu bolgamda, nasib bolgamda laylatul qadr, ya ki bu ummatnin ozini khas khususiyatlardan ma bu barada dima iki xal qavul bardigini etadilar. Biz yukarada betta qavunna.25:26Bu ikinchi qawul faqat musulman ummatnin ozga khas bolgan digan qawul. Munga imam Malik rivayat qilgan hadisni kiltirladi. Rasulullah sallallahu alaihim wa sallam ummatlarınin umurlara kursatildi uksiga. Yani ozlardan avvalgi otkan adamlarınin ham umurlar kursatildi va ozlardan kingi kiladigan adamlar.25:56Umraham Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamgi korsetildi. Shunda Rasulullah uzlarinin ummetlarinin umurlari, bashka ummetlarinin umurdan kore qisqaraqikendi bildilar. Va qandi qilib indi bu qisqa umur bilan, awaldagi uzaq umur korgan adamlar tapken, sabablarini tapib boladi. Qandi qilib ulari erishkan darajalargi, man ummetim erisharkin, dek oylaq qaldilar. Shunda Allah ta'ala,26:26O zatka, manashu, Laylatul Qadr kechasini. Laylatul Qadr min aydan kora afzal raq bolgan bir kechana ataqildi ki, bu blan, musulman ummat ozlaridan awalda otkan, zaq ozaq yiller yasha botkan, xaglar erishkan, yudxularini, muafqiyatlarini, ajru sabablarini, manashu, bir kechada qolga kritishlara.26:54Mümkim boldi, diyshada. Demak, bu, manashu, musulman ummati uchun khas qalib berirgan, kiçaydi, va, ulardan aldin ummatlarga nasib bolmagan edi, diydilar. Demak, manashu, iki xil qaul buhar, na bolgandiham, demak, barinci qauldiham, bu, kiçanin fazilati, awaldiham maucud ediku, lekin, khasatan musulmanlarga nasib boldi, diylada.27:23Enda altıncı nokta laylatul qadr qaçan bolada. Mənə şunca fazilatlarga ege bolgan keçanın qaçan bolishi albatda həm mənə qızıqdırada. Həm mə mumur musulmanlar bunge intiladilar, şu keçanın ajitlaridan, sabablaridan, barakatlaridan, bahraman bolisini arzu qiladilar. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam, ummetlarınin bu arzularini hız qiladilar, və bunge Peygamber aleyhis salaminin korsatmaları bolgan.27:53Muttafaqun alaih hadista Rasulullahi dedilar, Taharrawu laylatul qadri fila'ashril awakhid min Ramazan. Laylatul qadrini Ramazaninin aqrgi on kulligden qadaringiz, dedilar. Ummatlari uchun Rasulullahi yaxshilik isteydilar. Ummatlari istegan, haqlagan, arzu qilgan nasilarini, hasil borishini haqlaydilar.28:21ozlari bilganlari qa ummatka bo haqta xabar bilganlari. Lekin, aniq qat'i tayin qilingan imas. Bir hadista mana hadir ayitilgani deyik, ahirgi onkulligidan, uchimchi onkulligidan qadiriniz diganlari. Yana bir hadista, taharrawu laylatul qadri fil livitri min al-ashri al-awakhir min ramadan diganlari. Laylatul qadrini ramazaninin ahirgi onkulliginin28:50taq kumlaridan, taq kichalardan qilirin qiz diganlar, rawahil buxari. Yana hadislarida bashqa kumlarin ham ayitganlar. Lekin, demak, en torisi yaqanraga, haqiqatka judan ham yaqin kiladgani, demak, ramazaninin, demak, yirmayettinchi kichasida dip ayitgani.29:19Peygamber sallallahu alaihi wa sallamnin sahabaları bu kece haqda tuş kurganları mutafakun alaih hadisda rivayet qilnadi. O shanda sahabalarinin tuşlarıda ahirgi yettilik kece, yani yirmayettinci kece ikanliki malum bulgan. Shunda Peygamber sallallahu alaihi wa sallam ara ru'iyakum qad tawata'at. Fis sab'il awakhir. Faman kana mutaharriha.29:49Falyataharra hafiz sab'in awakhir, dedilar. Man nazarımda sizlerin tushlaringiz ahirgi yettilikka muafiq geldi. Himki laylatul qadr ne qadr muaxqib olsa, ahirdagi yettilikdan qadrsan, dedilar. Yana muslim ribayet qilgan hadisna ham, iltamisuha fil-ashril awakhir.30:15Fain da'ufa ahadukum aw ajaza fala yuglaban na'alas sab'il bawaqi, dedilar. Laylatul qadrna aqrgi onkunlik tan qadringiz. Agar qaysib ringiz zaiflaşib qalsa, ya ki aciz bolib qalsangiz, onda aqrdagi yettilik tan maqlub bolib qalmayin. Aqrdagi yettilik tan siz mahrum bolib qalmayin, dedilar. Yani aqrdagi yettilik yirmayettinci kechasi.30:46Danz hic bolmasa, ghaful bol qomayn, u shanarsana, qoldan boy bir maslikka, harekat qliyin, didilar. Ubayy ibn Ka'ab'nin hadislarda, muslim ribayet qliyan hadista, u kishaytadilar, Wallahi la'alamu ayyulaylatin, hiya laylatul lati amarana Rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam bi qiyamiha, hiya laylatu sab'in wa ishrin, diganikallar Ubayy ibn Ka'ab.31:13Allah ki qasam kimin bu kichanin qachan qais kichayganini bilaman, bu Allahnin rasulu bizni shu kichada qayin bolishka buyurgan kicha, bu yigirma yittinchi kichadir, digan ikarlar. Usaymin rahimahullah aytarlar, laylatul qadir bu Ramazan kichalarinin barar kichasida, ya ki, yenlin hamma yenlerde ma'lum bir kichaga ba'lanib qalmayda, bal ki,31:41Yildan yilga bu kece kocib yuradi. Bir yili 27-ci kecesi bolsa laylatul qadar, baska yilda 25-ci kece bolusu, munkin Allahnin hikmati va iradasi xaxshiga binavan bu kece aylanib turadi, diganlar, digilar. Bunga kayambarimizin manabu solulari dalalat qiradi. Il-tamisuha fi tasiatin tabiqa, fi sabiatin tabiqa,32:09Fi xamisatin tabiqa, diganlar, Rahul Bukhari, Laylatul Qadr kechasina, ahirdan qalgan, toqqizinci kechada qadringiz. Ahirdan qalgan, yettinci kechada qadringiz. Ahirdan qalgan, besinci kechada qadringiz, diganlar. Fathul Bari sahiblar ham, erdihul aqval, annaha fi vitrin minal aqshiril aqhir, wa annaha tantakil.32:38Qawullarinin kuchlisi mene shundi ki, Laylatun qadr kichasi Ramazaninin aqirgi onkolliginin icide va taq kichalarda boladi va kochib yuradi. Allah ta'ala animami chun bu kichani maqfi qildi ummatlaridan, bu kicha ummatlarga rahmat bolsini kub, raqularga fayda bolsini dib.33:06Ularinin sawablari wa amallari, salix amallari kopayisindib, Allah bu kecani bekit kandiyidilar ulamalar. Yani insanlar su kecani, anik qachan ikanini, anik bilalmasilar, onu qidrib, koprak ibadat qiladilar, koprak kecelerde bedar buladilar, namazlarini, zikirlerini, dualarini, koprak qiladilar, vaqibatda ozlariga fayda buladib, ozlari Allah ka, yanaham yakirrak buladilar, sawablari kopayib kitadi.33:36Inshallah, Allah Ta'ala, demak, bizni harakatka salish uchun, yalqovlarimizni orindan turgazish uchun, langasalarini ham astaydi raq bolishka, imani zayiflarini ham imani kuchayishiga, chaqirish uchun, manu shunday qilgani, deydilar, mulemalar, kimki agar, demak, harakat qilsa, albatda bu kichini tapishka muvafaq boladi, deydilar.34:04Manashu keçenin tahdidi, yani anıqlaşı, bu arasıda ulemalardan Ibn-i Hacer rahimahullah 46 xil fikrini, yani ulemalarinin 46 xil qawullarini keltirgenler. Yani xar xil noktalar, xar xil keçelerini, turlu xil cihatlarini gapirib demek ulemalar manashunca sozlarini ayitgenler. Bularinin xulasasıda ayitish mumkin ki, demek Ramazan keçelerini,34:32taqqicilardan qidrish lazim boladi, laylatul qadrini, asasan 21-ci, 23-ci, 25-ci, 27-ci, 29-ci kullardan qidrishi, qidrishi avzal boladi, lazim boladi. Lekin bu yerde yana bir malahaza bar ki, ulamalar etadilar, Ramazanin qirishi, turli xil mamlakatlardir, turli xil bobqalishi munkin, bu ham qadrindan davam etib geliyatikan hadisa.35:01Unda bir mamlakatta taq kecada xusabla nganlarsa, demak, basqa mamlakatta cuft keca bolub qolad. Bunin manasini, bundan qanday xulasa çigadi? Bundan çigadi qan xulasa çulki. Iqtiyat boladigan adam, demak, astay dilkirasa digan adam, demak, Ramazanin axirgi onkordiginin hammasini, bidar od kaziska, harakat kazisi, yaxshi bolad. Allah ta'ala, demak, xuddi jum'a kuni,35:30ibadat qilib jum'a kuni do'a qilinsa bir do'a qabul boladiyan saat bar, shu saatni Allah ta'la jum'a kuniga yashirgan digiladi hadista. Limak bundan hikmat biz jum'a kuninin hammasini do'a bilan, koprak Allah qeba'lan gan halda ot katishimiz irada itiladi. Shunga biz harekat qilisek ozimizga fayda, jum'anin agar hammasini do'a bilan majgul bolsek,35:56shukunimizda bola digan sawabimiz na hayatta kob bolan. Khudushun goxshab ulamalar aytishadi ki, Allah ismu azamna ham ozinin isimlar arasigi yashirgan. Allahin ismu azama Allah digan kalima diganla bolganlar. Ar-Rahman bu ismul azam diganla bolishgan. Al-hayyul qayyum isma azam diganla bolganlar. Ham badar hujjatlar bolan. Lirikin qat'i, demak qat'i bir ismini tenleske, demak insan,36:26Toktab qoladi. Bunin hikmati ham chulki, Allahnin hamme isimlari bulan, dua qilgan adam, albatta, ismul a'lamin uluq ismini zikir qigan buladi, va, ismul Allahnin asma'i husna, gozal isimlari va sifatlarinin hammasini zikir qigan adam, demak, Allahka yanaham yaqin buladi, sababu kubbuladi, oo, albatta, ismul a'lamini tapadi, khudu manashim yoxshab, Ramazan kichilarinin,36:55Qaysibar kecasta ikana aniq bolmasa, isharalar qilinyan bolsada, demak qat'i tayin qilinmagan ikan, demak insanlar harakat qilib, bu kecalarin ilaji barashi kopraqda ibadat qilishka, uzlarini bagishlasalar yaxshi bolada. Bukhari nubayat qiligan hadista Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bir tunda çixtilar,37:19dedilar, yana, Ubadat ibn-Samit, bizga Laylatul Qadr haqda khabar biris uchun chiktilar, dekin, shunda ikta oda muslimollardan cancallaxib qaldi. Shunda Rasulullah, qarajtu li yukhbirakum bi Laylatul Qadr, fatalahaa fulan wa fulan farufiat, wa asa ayyakuna khayran lakum, dedilar. Min sizlarga Laylatul Qadrni qachan ikanini khabarini biris uchun chiktan idim,37:49Lekin falanchi bilan falanchi talashib, janjallashib qaldiyo, shunlan ki bu nasa kotarildi. Yani, Laylatul Qadrnin qachan ikani qalbimdan kotarildi, isinlan chukti, dedilar. Mayla, ihtimal ki bu hamsizlargi yaksilikdir, dedilar. Shunday qalib, demay, ikta adamnin janjallashgani, adab dairasdan chukgani, xusumatlashgani, bu, demay, manashuk kichanin,38:17maqfi qalishga sabab bolda. Bu, bir cihattan, bir cihattan axsuslanarli halat bolda. Bondan hami ibrat alish kirik, muminlar. Muslimallar, bir-birlar bulan nizalashish, jandarlashish, adawatlashish, xusumatlashish, ozlarga zarar. Nafagat ozlarga, atrafudagilarga ham zarar. Kobchirikka zarar. Hamma Muslimallarga zarar bolshu munkin.38:45Demak ki, anay shun iki tagina adamnin janjallashkarin sabab bolib, botun ummat, qiyamat ki qadar keladigan ummat uchun illa illatul qadar makhfi qalda. Yanda Rasulullah, yansay shundan ham yakhshilik umit qildilar, harqan dayi bogan narsadan, musibatdan, onin aqrligidan tashqara, onin basqi cikhatiyan bar, ajri ham bolad, hech bomagandadib, insan momin, insan shundan ham yakhshilik umit qilish gereg.39:13Demak, yaxshilik bar bunda ham, buni ham hikmati bar bunda imaqfi qalishinin ham, hikmatilardan bura shulki biz gop raq haraket qilamiz. Allah nasib aylasin. Yeddinchi nukta, laylatul qadrin alamatlari bar mi? Baz ulamalar, laylatul qadrin alamatlari bar, deyishgan iken, lekin bu ham qati yemaz, amma etibarga alinsa boladiyan. Bazilar, shu kecada tiniq boladik, shu kecada nahayata tiniq,39:41bir goya ki nurli ki chadik bolib turadi didilar. Buna se kopiroq sahra jaylarida sedilisi mumkin, shahar jaylarida hamayox, manabo, chiraq yorotikchilar ulan cihazlangan, tamilangan jayda unjan bilim masligi mumkin, balkim sahralarda, yani elektir, basqa yorotadigan asboblari bolmagan jaylarida, buna se maalim bolishi mumkin diguchilar ham bar. Yana,40:10Insaniin qalbi ushe keceda aram oladi, tinj boladi, qalbidan yaman nasalar daf boladi, yaxshi niyatlar, yaxshi ixlas, itqad, Allahke bolgan intilish, ibadatke bolgan intilish payda boladi, dixadi. Va ushe keceda insan ibadatini lazdat bolan, rahat bolan qiladi. Yana birci hati, u keceda qattik, shamal, boran, xunga ushe nasa bolmaydi, tinjlik, asayishchadik.40:39sukunat buladi, yingil shabada buladi, qatdiq shokun suranlar bulmaydi digan fikirlarini ham edishgan. Yana, uqshak kecani yun tangida, su wa layi aralash buladi. Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, shur laylatul qadr tangida, su wa layi sajda qiliyatgan ikanman diganlar, haqiqattan uqshatangda, demak yamur yaqgan.41:06və pəyğəmbərdin peyçanələrdə, burunlərdə Yambur və layinin əsəri alamat kuringən diydilər. Yenə bir rıvayatda, demək, bu keçenin tangi atkenda qiyash nursız bolib çıxadi, başqı künlərdə giyindan kora faqli bolib nursız, dekin, uzu musafva tınıq, amma nurı kəm bolib çıxadi, dekin, fikirlərna içkin, dekin, bu nəsələrdin qat'i,41:36ikanini takillanmaydi, amma etibarga alnishi, etibarli cihadi bolishi mumkini, etibarga alnishi orinli dib ecikani. Ya ki bazba insanlar, laylatul qadr haqda tushilarda, birar malumatki ige bolishilarda, Allah ulaqa tushilarda, ishara qilishi ya ki basharat birishi ham, bu ham iqtimaldan xaliyemaz, chunki sahabalar, radiyallahu anhum, ge Allah bu nasani,42:04korsat kani ular dan shundi rivayatlar bol yana ma'lum. Ligin bulani balsasini yukhul atsasi, demek qatiqli bolmaydi. Qaysidir bura yilda, barkim ma'lum bolishi mumkindir. Kimlarga, Allah ahlagani insallarga, demek ma'lum bolishi mumkin. Bu ham ihtimaldan hali emes. Sekizinci nokta, laylatul qadr, hamma uchum mi, ya ki khas adamlar uchum mi? Bu barada ulemalar aytadilar ki, bu barada iki xil qaul bar. Yani,42:34Baz bir ulemalar bu xas bolishi ham mumkin, xas bolad edib etganlar. Yani baz insallar uchun bu alaqda malum bolad bilinad. Uje insallar bu kechedi, chundi xatirjamlik bilan, ibadat qiladlar, sabablarini aladlar, bashqalargi isa bu umuman malum bolmastan, bilinmastan, o tibkitada bashqalar bunda bahra alalmastan qaladlar, digan ulemalar ham boganlar.43:05Amma, yana bir qaul, balki yusun sukshiri raq, etshadi ki, bu kecha demak adam unu bilmastan otkas saham, yani anik sukecha, laylatul qadar kechasa ikaniga unda birar bir ishara alamat sizilgan bolmasa ham, lekin ushe kechana u ibadat bilan otkasgan bolsa.43:28bidarlik bilan ot kazgan bolsa, tilawatlar ulan, namazlar ulan, chirali ot kazgan olgan bolsa, yu. Moshe kecani Laylatul Qadr ikanini bilalmay qalgan bolsa zarari yuk. Cunki bo adamgi ham, demak, moshe ikhlasi gi yarashar, Allah albatta ajir biradi. Buna albatta bilish shard qilinmagan Islamda. Moshe kecani tapib, man aman Laylatul Qadr taptim, digan narsani gapirib yurish shard qilinmagan, ya ki xinin uchun.43:57Bu kece cari qilingan imaz, bal kim insan agar taqwa bilan, ixilas bilan ibadat qiladigan bolsa, o ushe kecedan bahraman bolgan bolishi mumkin. Demak, yaxshi niyat qilib, yaxshi umid bilan bolish gerek insan. Gani ulamalar ayishgadi ki, agar keceni bazibir olamda uchun anig boladi, ushe-largi nasib boladi, basqalargi bilmaganlargi nasib bolmaydi digan qaul bolsa, bunun natoru tamani xulki,44:23adamlar, mənə, şimdəy, nəsələm, üçləm, oladlar, və, bazı, bir, nəsələm, odlar, qi, gafir, yoradlar, palanciga, alamat, sezilibdi, pistanci, bilibdi, bir, nur, koribdi, ya ki, tüşida, malim, bolibdi, demak, uşa adam, uşun, laylatul qadr, bobdi, laylatul qadr, namışa, adam, tapibdi, digan, gafir, yorishi, ya ki, kimdir, odi, qi, mən, laylatul qadr, tapibdi, digan, gafir, yorishi, demak, bu, riyag, ham, otadi, va,44:52adamlardini tohru yuldan chalgitib yibaradi, yani shu narsaga irishmiga anamlar, umitsidlika tushib, ha indi bizga masakandi, digan xayaliga baruslari, bu demek na tohru narsa. Demek, laylatul qadr, insan uchun sezilmestan otishi, amma usha adam, ushi kechida katta loq sabablargi, ega bolgan bolishi munkin ekin.45:16Allah Ta'ala Ba'al Shemizga Manashu Ayinin Hurmatlarini Chirayli Bacaqilishini Nasib Eylasin. Laylatul Qadrni Sharafatlarini Bahraman Bolishimizini Allahna Surimiz. Allah Bizge Ozu Myassar Eylasin. Subhanaka Allahumma Wa Bihamdik. Ashhadu an la ilahi illa anta astaghfiruk wa atubu ilayk. Wassalamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh.Tüm metni gösterYorumlarHenüz yorum yok. Faydalı bir düşünceyi ilk paylaşan siz olun.