Otomatik metin. Hatalar içerebilir; kelimelerin doğrusu için kayda başvurun.
0:02 ومن أحسن قولا ممن دعا إلى الله وعمل صالحا وقال إنني من المسلمين 0:46 إِنَّهُ مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلِّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ فِي الْعَالَمِينَ إِنَّكَ حَمِدٌ مَج 1:16 Amma baad, Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la ge hamdlar buzun ki, mənə şun dey ilim majlislərini Allah Ta-A'la uzu tawfiq berib, uzu nasib qi gandigi. Biz bu dersimizde Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la isim sifatlari bilen tanişlik derside. Asasi biz bilişkirey bugen dersimiz, Allah Ta-A'la tanişlik. Biz aldingi derslerimizden eytibut yapmiz ki, Allah Ta-A'la har bir isim sifatlari bir manalarige dalarat qiladi. 1:46 Allah'nin isimlarida ma'naga dalalat qimey digan isimi yuk. Albatta har bir isimlari bir guzel ma'nalariga dalalat qiladi. Masalan Samad ismida 5-ta ma'na bar didik, Jabbar ismida 3-ta ma'naga dalalat qiladi. Man ushunday isimlar dalalati bar. Kin, insandagi khulq, asasan insani khulqi Allah Ta'ala'nin isim sifatlarini bilişligide madad oladi. 2:17 Bir kishi, Bani İsrail, Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallam, ashablardan bir kishi, yalangach halatda yun etkenligini Rasulullah kurdilar. Veya Rasulullah, nige yalangach yun etsen, demadilar da unge, etdilar ki, inna allaha hayiyyun sittirun yuhibbus satir, yuhibbus satira wal haya, fa idaqtasala ahadukum fal yastatir. Allah Ta'ala hayalik zat, wa sittir, yani, 2:46 günahlarini satir qilişlikli yexşik uradigin zatim. Demek Allahni hayalik zat ikenligini bilgenden kiyin, ushenden kiyin adamda bir xuluq payda bolaydi, haya xulqi. Kiyin Rasulla ettiler ki, agar bittilerin yuunse, satir qib yuunsin dediler. Awali yuunse satir qib yuunsin diyişlikden aldin, Allahni taniştirdi Rasulla s.s. Demek, kisi qencalik Allahni tanişse, xulqi payda bolaydi. 3:14 hayaa məsələn, ya ki insandaki sakhavat xulqi. Tugribi, Allah yaratkan bir xulq, bunu iki tamani bar. Bir tamandan, Allah uzu hayali qib yaratkan, ya ki Allah ta'ala onu casur qilib yaratkan, Allah ta'ala onu sakhi qilib yaratkan, ya ki shashma digan, yani basiq insan qilib yaratkan adamlar bar. Lekin, ikkinci tamani, bundan insan suralim meydi. Yani, Allah shunda yaratkan onu. Lekin, insanga tigishli cayi, onu kasp qilib ugana digan tamani bar. 3:44 Məsələn, insan səxiyliyini urgəniş girək, insan hayyani urgəniş girək, və hə qənsə, mənə bu xolqlarını biz, əgər urgənməsək, mumin kişi bolanməyimiz. Buna in urgət edigən yuli, Allah Ta'ala'nı taniş, Allah'nı isim sifatları orqali, uşəlirden biz uzmizgi fayda alışligimiz. Bu, inşallah, bugungi dersimizde, bugungi anca balıq çöyləri var. Biz kin, aldınki derslerimizden etikir yapmiz ki, 4:10 Allah Ta'ala'nin isim sifatlarini biz urgengende birinci bubdurib isim sifatli manasini urgengenemiz. Allah'nin gozel isimlari bar. Wa manashu isimlarini gozalligini urgengenemiz birinci. Wa unu asarlarini, asarlari digani unu kainatdaki, vucuddaki, vaqidaki Allah'nin isimlerden gelib chikgan narsilarini, masalan Allah Ta'ala'nin rahmet isimiden, yoki rahmet sifatini qandi kura bilemiz biz. 4:37 Ani shunday wakigi qaraganimizda Allahta rahmatini kuralishimiz kirik. Shunday wakigi qaragan peytimizda Allahta alana hikmatini kuralishimiz kirik. Allahnu lutfini, Allahta alana qahrini, qalib ikenligini kuralishimiz kirik. Allahta ala butun qiladigan ishlarda qalib zat. Wallahu qalibun ala amrihi, walakinna ektharan nasi lay alamun. Lakin muamma shuki Allahta ala qalib zat, muamma shuki Allahna qalibligini kup adamlar bilmeydi. 5:06 min qalib bandi boylay diyo ki Allah dan basqa bir qalaba qili uchi kuchilar bardi boylaydi. Ani bu mamma. Agar adam hakikaten Allah nu tanihse, Allah nu tanihse hakiki Allah ta'ala ge ibadat qilme ilaci yuk adam. Biz bugun urgen maqchubugen Allah ta'alan ismi, Allah nu Rab ismi bilen tanihsimiz. Rab ismi. Allah subhanahu wa ta'alan isimlerden, gozel isimlerden bir Rab, Ibn Qayyim rahimahullah etkenler ki, 5:35 Allahni isim sifetlerden, gozel isimlerden, asosan ushtasi, ushtasi islip qalamiz bunu, Allahni in asosi isimleri soblenen, hamma isim sifetler ushenge kilib cemlenen. Shulerden biri Allah, birincisi Allah, ikincisi Rab, uchincisi Rahman ismi. Bu, Fathasurasda khuttu shubilen baslengin. Alhamdulillahi Rabbil Alamin Ar-Rahmanir Rahim. 6:07 Akin ki Maliki Yevmiddin u Rabni ixigikirad u. Çünki Allah Subhanahu wa Ta'ala'nin Rab ikanliki hazir biz. Rabni manalaribinan tanişamiz inşallah. Rab digani patcaq digani. Rab digani igasi digani. Xocaynisi digani. Unu yugdan barkili uchi, yarat uchisi. Rabni manaları bar. Demek Maliki Yevmiddin bu Rabni, Rabbul Alemini ixigikirgitar. Mene şu xte isim Fatiha surasinin basida basilengan. 6:37 Allah Ta'ala'nin Allah ismi, Allah'nin manasi ma'bud manadi. Yani ma'luhdi, yani ma'bud. Yani inson xokhlasin qalamasin Allah ki ibadat qiladi. Ibadat qimeymendi sem ibadat qiladi baribir, macburit omanla. Allah yaradgan qanonda yurme ilaci yok. Fakat kina bazibir narsalarda Allah Ta'ala ixtiyar birgan caydi, yurmeymendiydi. U shay yurma ganligi bilan, yena Allah'nin qanoni qed shaydi baribir. Allah'nin qanoni yurma gan adamda dozakikir kizisliy. 7:07 Dozak ki, kirmayi mandir kursin, chi qayrgi boladi oda. Bu cihaddan Allah ta'alagi abd. Yani Allah ta'alagi abd bubturib kiladi hamma. Yani hamma adam Allah ta'alagi abd kul buladi. Mani bu cihaddan Allah. Kin Rabbul Alamin ismi, sifati. Allah ta'alani Rabden Rububiyyat sifati cikadi. Yani budu gani, budun alemlarini Rabbisi digani. 7:35 Alam digani Allahtan boshka ham menersi alam. Demek, Allah Rabbul Alamin buddun alamlarini igasi Rabbisi digani. Mene shu Rabbisi iganligi de Allah Ta'ala gi hamd busin. Allah Ta'alani Rabbligi de birar bir kemcilik topol meydi, hichkim. Mene shu jayini mide qimab digi gani, mene bu jayini qataq digi gani, ya kemciligi bar, bunda iqsa bulari dedib, hichkim etolom meydi. 8:04 Allah yaraddi, wa adamlarga itdi ki, mana meni yaradkanim. Hada khalku Allah, fa aruni mada khalaqa alladhina mindonihi. Mana Allah yaradkan narsadar? Allahdan uzgalar, qani nima yaradkan kursatihlarchi? Hic kimi narsadar yaradolmagan, bitte pashani yaradihlarchi? Yuh yaradolmaydi. Inna alladhina tadu'una mindonillahi, lan yakhluqu zubaban wala vijtama'ulah. Ular, Allahdan uzga ibadat qiladkan butlarin, agar hamad, 8:34 hamalari camlansayam, bittab pashshaniyam yarat olmaydi. Demek, Allah ta'ala yaratib turib, odamlarini chakirdi ki, quttu musabaqiga chakirgendi, qani yaratiyilar chi? Allah yaratkendi, yarat olsin chi? Yarat olmaydi, yaratmakchi bulgen kishilarga qalamlik azab nifadak koygan. Ular musawirilar, surat chizivchi odamlar, hali ular yaratkin yox, yaratishlikde rizakil etkin yox shaydi, chizgin peytti. 9:01 Ushe uxshashligi, barligi uchun, Allah Ta'ala ularini cudak alamligi azab bilan azablashligini xaber verdi. Demek, Allah Ta'alani asasi isimleri ushte. Allah, Rabbul Alamin ve Rahman ismi. Rahim, Rahman bilan bir manada uzi. Yani, unu bazibir dalaletlerden farki mese, Allah Ta'alani rahmet sifati igesi, rahmet igesi bulgen zat. Yani, Allah Ta'ala butun Rabbul Alaminligi de rahmet igesi. 9:31 xalayqni rahmati bilan yaraddi. Rahmati bilan ushleb turibdi. Rahmati bilan dozakni wa rahmati bilan jannatini Allah Ta'ala wujidi giyirtirdi. Butun har bir narsa Allah Ta'ala'nin rahmati bilan bolidi. Shuru uchiram Ar-Rahman Ar-Rahim liyigin. Allah Ta'ala'nin Rab ismini manasi Ibn-i Faris rahimahullah ayitadilar ki, Rabni Arab talidi asirlari Kub. Kub asirlergi daralad qiladi. 10:00 shunlan ushte manasi, asasi manasi ushte. Rabna asasi manasi ushte. Birincisi, islah qiluchi manada arab dili de, yani bu luqatan, luqat dili, arab dili de, rab muslih, islah qiluchi manada islatinladi. Masadan, rabbul hadika, bagni rabbisi digani, ushe bagni islah qiluchisi digani. Islah qiluchi nima qilishi mumkun? Masadan, urftan bu hammamizgi malum. Bagni rabbisi digan kisi, 10:30 u bagna nima qiladi u? Unu quri idi, islaq qiladi, su qiyadi, bigana udlardan tozali idi, nimalarini, shoklarini, kerekbensilarini kisti de shaydi, vaha qaza. Ya ki, basqa bir nimalarda hayvanlar kiptir, unu yibgidishligi dan qorbtiradi. Mana bu muslih digani. Arab tili de rabdi, mana shunga isliyat digani. Mesla, rabbul ibil digidi, tuyani igasi digani. Bundan ham igasi manasi cikadi. 10:58 ham unu islah qiluchi manasi chiga, chunki islah qilisligi uchi unu igasi bolish girek. Va ikinciden, ikinci manasi, bir narsani lazim tutuqi narsani arap talida rabdib etaydi. Masalin bir narsani, bir joyda masalin, arabati sahab digani, numalar, bulutlar turp qaldi shahardi istuda digani. Bir joyda turp qagan narsani etaydi, masalin ashshatu rubba digiladi, uge qama qoylingan qoyni araplarda rubba digidi. 11:28 chunki saqish uchun qamab qoyadi ta saqibugan nakin kin qoyi qoradi mani suni ushe rub badib atilinadi demek rab kalimasi lazim tutuchi manasi islatilinadi ikinchi manasi bu uchunchi manasi rab kalimasi bir narsani bir narsage kushu uchi digani arab tili de lugatda suni islatilingen bir narsani bir narsage kushu uchi kishi rab digilgen indi bunu rab bulu alaminge islatilingen peytte 11:58 Hazi biz luqatdaki manasi, ushta manasini biz kuzaldigimizgi kiltirtirilik. Birinci manasi nimekin, islah qiluchi. Ikkinci manasi, unun lazim tutuchi. Uchunchi manasi, birinarsani ikkincinarsiki kushuchi digani. Allah ta'ala da manasiyu Rab digan ismide ushta mana kamil derecede korunadi. Birinci, islah qiluchilik manasini, Allahni islah qiluchi. 12:26 manasini biz kura olamiz mi yog mu vucudda? Masalan islah qili uchili gidan, masalan kul sinse u biti yapdi, sinig bu qob kitmi yapdi. Agar sinse sinib qob kitse bulardiki, masalan mani bu su uchadi gani burnay sila masalan shishe sinadis, tamam buldi, unu yamasayiz burnib duradi baribir. Likin, Allah Ta'ala islah qiladi, masalan badanlarimizda bircay yimirlib kitse, yanay islah bulib biti kiti yapdi. Kasal busayik, islah bulib turib biti kiti yapdi. 12:55 kim shu narsalarda wujudka kilitirib, kim bitqizi yabdi buni? Allah Rabbul Alamin bitqizi yabdi buni. Yo ki wujud, qaynattaki islardini korin, Allahin islahqili itganligini, qancha yirlarini islahqili yabdi, qancha joylarini islahqili yabdi, islahqili islik, Allah Subhanahu wa Ta'ala da qamil koramiz buni. Ham qaynatta, ham uzimizde korilik, ham qaynatka qaridigin busik, ham ma narsada Allah Rabbul Alaminni muslih, yani, shu narsana ham iyasi, 13:24 ham islakil uchisi digani bu narsay ahsasi Allah Rabbil Alaminni mulki ham manarsay Allahniki digani xud dushunarsay inna lillahi wa inna ilayhi raji'un digani Allahni ayatini biz musibet peytide isliyimiz digi biz ushe asildi uzmizgi islihtemizki bu asili uz Allahniki digani Allahun i gaysi digani butun mulk hamarsay Allahniki su jumladan bizam shum mulkti icidemiz 13:52 Bizde uzmize muhamme nersi, kulimizdeki nersilere muhamme nersi, Allah Rabbil ala minniki. Ikinci manasi, lazim titucilik manasi, Allah Ta'ala da şunu kuremiz ki, Allah Ta'ala bir nersani islah qilib ki, teşebbitken imez. Doğru mu? Allah Ta'ala bir nersani islah qilib turib, insani insan qilib, yaratib, unu berkemal qilib, teşleb qoydimi, ya unu ahri gece alib gittimi kulden üslib. Sabihisme Rabbikel ala. Mani sabih. 14:22 poklen rab bizni, manab rab giliyabdi. U ali rab, u shunday zatki, alladhi khalaqa fasawwa, u zat yaraddi da barkamal qildi. Yani, manab bu muslih manasi. Khalaqa yaraddi, fasawwa, wa unu barkamal yaraddi. Walladhi qaddara, wa u shunday zatki takdir qildi, qaddara fahada, hidayatladi, manab bu lazim tuttidi gani. Allah hidayatlab, itayu kic bizni hidayatliyabdi. 14:52 nafas alishlikke hidayatliyabdi, nafasini chikarishlikke hidayatliyabdi. Bizde hidayat toqristi Allah Ta'alanin hadii ismini qepirganimizde, Allah Ta'alanin hidayati iki xil buladi. Allahni kevni hidayati bar, biz hidayati tur xil buladi bedkaniyik. Iki xil buladi disegem, agar hidayati kevni bu, macburi hidayat, masalen insan uzdan uzu uxe hidayat bilen yurishke macbur. Masalen nandi chaynegen peytimizde, til bilen tagney, 15:21 və sulək işləb çıxarishlik, unu yutishlik, xun dəyə odamda birgə işləydi xun narsə. Buna unsan uylipə mutirməydi, ki, bro, minan geplashturiyib, simiçka çoqib, ya uqatiyib geplashtururas, un narsə xizdə qanca ishlar kituradi, bani bu Allahni hidayati bu. Allah bizdə azalarımızda hidayatlip qoygan, bir narsə xun dəyə uchqigan petli kuzmizdi yumamiz, kuzdi yumishlik Allahni hidayati buladi bu. Allah Ta'ala hidayat qymese, bu bu meydi, masaran odamda uzi də, xuna qangi bir, 15:51 kasallikki, kurashu uchi bir imunititi bar ki, ushe narsani, Allah Ta'ala shunni birib turadi, unu biz bilmayimiz. Mani bu Allahni hidayati ve Allahni birib turusligi, bu narsa daimi insan bilan cemberces, Allah Ta'ala daimi birgi yurganligi bu. Insan bilan birgi, mani bu lazim tutu uchi manasi. Insani yaratib tashlib quygin imaz. Insani yaratib turib, butun rizqini, masiran kafirlarini yem, rizqini kim biriyabdi? 16:20 Allah, agar kafirlar kafir bol dedib, shunday tashab qoygandaydi, ujab eti uladi olur. Tashab qoysa, Allah ta'ala ujab eti uladi olur. Allah ta'ala daim harbir nersani, insani muhtaj bol etki nersasini biribar yapdi. Manabu cahatten biz, Allah ta'alanin rabligini, asaratini, unu neticesini wakidi kura bilamis ki, Allah Rabbul Alamin daim adamlarini islak qilib, ular bilan, islak qilib, tashab qoymastan, daim uslar bilan birgir. 16:50 Masalan, insanini qiyasilab qarazayq, walillahil masalil a'la, Allah ta'la qiyasil a'la bilan qiyas qilib qarazayq, insan masalan, bir narsani igasi deyin, bogdi igasi masalan. Ya ki, bir hukiz bog etkin adam, hukizdi igasi. Hukizdi islah qiladi, qaraydi, qasilaydi, su biradi, oqad biraddi, kin daim mulazamat qilalmi, bircay qitkin peyt qab kitad. Bazan su sus qab kitad u. Ijdan chik kitib qiladi unu. 17:17 Insan uziche ushane daim alige diqqanchilik kisayin bashi da bo, carwani qashi da bodib, bikar getmidi. Ushe bilan daim mulazamat qemeseyiz, unu daim aldi da bulmeseyiz, unarsi uzin hasilini bermiydi. Demek, ushe mulazamat qilisligam insanliki uziche daim aldi da bulib, mandi boylaydi, liki insan nima qibiraydi ushe bilan mulazamat qilib? Masalan diqqani adam neytin? Dikqani adam hasilini ikdi. Uruqdo alaydi, uruq qeydin ki, yan Allah yarad kan uruq. 17:45 Allah yaradgan urughnu, Allah yaradgan tupragni chigit qadir. Allah yaradgan suna apkiptur qiyadi. Allah istiqlikni yaradi birgan, ungan insani hic qindi dahli yok. Hic nirsa qilol meydi istiqlik bu mese. Bida shamal, istiqlik, yarglik, bu nirsan Allah biradi. Insani uzun quvatini yam, unu aqlini, hidayatini Allah biryabdi uzi. Agar birmese ic nirsa bu meydi. Alibaritur urughnu, tupragni chigit qiyabdi de. 18:12 biyagini suni qoyib turib qarab otirbti unu kim ustiradi ushe uroqni? Inna allaha faliqul habbi wanna wa Allah ta'ala uroqni yar uchizat digan. Aynan sunarsiga bizdi qaratibet yapdi ki, uroqni Allah ta'ala yara yapdi, Allah kukartir yapdi. Ya ki, mana bunu kukartirgan nakin, alda da otirgan insan indi, suni men igasi mandir, dava qalisti baslaydi. Bu, meni ikinim bu, men iktim, men kukartirdim, men su qoydim. 18:38 dey digan adam ozu nimaqigan digan uylab qaraziz, adam uyalish kerek, men qildi, men deyishlikke, uyal etgin narsay ozu aslidi. Allah onu kokartiradi, ki onu kattartiradi onu. Aynan kattarishligi digan narsayga, hazir uchunchi manasiga toqtalamiz, bu bir narsayni kattarishligi juda bir acib narsay. Ham mamiz shunu kuramiz, dey ki munga itibar vermayamiz. Xucayralar usib usib usib kattarip kechligi, masalan insan bir tamchi sudan, ya ki bir tamchi suvanmaz, 19:08 uruqda nima da yaratilingan inson? Insan niki qarin, aligi, irkek ayolna uruqda qusilgan petta, uu kancan arsa buladim kattaligi? Hic qancan arsa bumaydi? Unu Allah Rabbul Alamin, unu ustir yapdimi? Ustirib, ustirib, ustirib, ustirib, butun kamil inson qib yaratdi onan qanlida, va uu tughul didin. Tughul gandaykin, kicini gina bole, hamamiz kuru, tırnaqlarim kicine, kuzlarim kicine, qilaqlarim kicine bolib durib, 19:37 u shani ustir yabdi qulaqini. Va barkam ol qalib ustir yabdi. Qulaqi usib kitib, basqa jayi usib qomi, usmi qomi yabdi. Turnaqi basqa jaydan kura kattar kitib qomi yabdi. Kira gitja, koshlari yam, qulaqlari yam, hamma jayi Allah Rabbil Alaminin rayyasi bilan kattar yabdi, usi yabdi. Hic kim bu narsigi aralish olmaydi. Butun dunya yigil siyam, unu shaklini mani bunda yigiliyik digan narsigi aralish olmaydi. 20:03 Manabu rabni uchunchi manasi bir narsani ikinchi narsiga kuxis digani, Allah taala insani butun kainatdi uzi yukdan bar qilip turib, unu ziyada qilip turib, ziyada qilip qilib, malum bir kamil derejiga chikinchi ziyada qilivchi digani. Bunu biz insani deyim koramiz, mahlukatlarda hamma narsida koramiz bunu. Usimliklarda korin, bitta uruq, bitta uruq katta khurma bub itxadi. 20:32 Tumsakhti balachasini qarasez, tumsakhti tukhum tukhub, tukhumdo icidan, manashundanam kichig, manashund chabalacha chikada. Tumsakhti uzini kattaligini qorses, nuhayatda kattabir bahaybat hayvan wakshi, balachasini kichini turtda bishda, tukhumdan chikan balachasini, aqziga salib salib, aqziga alib turb, unu suga abartur, suga tashaydi. Manashu suga barigam paytda, u indi kattarishdi boshlaydi. Fildi balachasini qorsesim, boshqasini qorsesim, kichini gini bolad? Kin u kattarib kattarib, shunchali kattabir bahaybat hay 21:02 Qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush qush 21:30 qushi uchi, birin arsani, birin arsani qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, qushi, q 22:01 Bu azirki 13 qavatlik imaratdi boladi, iniyen, boyiyen. Odam a.s. kattalli ki suncay bugay. Kin adamlar kicilip, kicilayip, kicilayip, kiti urdi, haz bizar hammamiz mazi 13 qavatli uydu, bir chitidi caygub itiramiz ishidi. Odam a.s. ki qiyasini seyiz, qayri kiti urdib qolamiz. Yani etmaksimay ki, adam a.s.ni yaratkanda, suni de yaratdi. Odamlar dem, suni yaratbuysa bulay ki Allah da ola. Doğru mu? Suni de yaratilingen, bette birxili yaratilinsa da, yasab yasab, yukib kiti ursa giyin. 22:31 Allah bunu xoqlamadi, Allah Ta'ala kuzimizdi aldi da unu ustirdi. Kuzimizdi aldi da unu bir tamci sudan unu paydaqilib, ustirib, kattarib, kattarib, kicin egeni chakalabub tughuldi da, kin u kattaristi boshla. Bir kurme, kurme, bir qarises, kattabub bagin boladi, yana bir qarises, kattabub, kattarib, kattarib, bir qarises, simir bitkin boladi. Masalan, u shan, narsan, qanday kattar yabdi adamda? Nima kupetir yabdi unu? Allah Ta'ala hucayralarini kupetir yabdi unu. 23:01 Unu xucayralar, yana xucayralar uzi bilan birgi, u genlarini kucirib otisligi judiyam qizig. Usha xucayralar da, cu kucili miqdarda insan xucayrasini shunday moddadan tashkili topkani kan ki, agar ushaninan hazırki kundagi, mani bu fleshkelar bor, yaza digan. Agar shularini ushaninan qilinsa, bir kicina gini zarra chasigi, nitce milyard gigabayt narsak itarigan chigi. Insan shunchalik bir murakkeb narsada yaratilingan. 23:30 Yani ane shular kattarib kattarib insani, masalen kuzini oseyiz, kuz, kicin egini kuz, kut di shu shakili de kattarib. Allah Ta'ala unu kattaribdir yabdi unu. Bashi yam kattaribdi, qullari yam kattaribdi. Allah Ta'ala unu, ane shular bir nesani, bir nesani, kuzhi uchi digani, kattaribdir uchisi digani. Demek, bu uchili manani hem agar asarlarini biz kainatda kure digin busik, ane shunda Allah Ta'alanin Rab ikenligini bilimiz. Demek, Allah Ta'ala Rab, 24:00 bulish digi uchun, demek ilimlik, alim bulish girik. Alim bu, mese rabbu, mese ki hazi, ushte manani biz bilginimizden kiyn. Ushte manani. Islakil uchi, igasi, ve unu daim lazim tutun, bilibdir uchi digani. Daim lazim tutun, bilibdir uchi digani, u shahid, rakib, isimleri shun manani biradi. Allah ta'ala rakib, Allah ta'ala shahid, wa ma takunu fi sha'nin, wa ma tatlu minhu min quran. 24:29 wala ta'maluna min amalin illa kunna alaykum shuhudan il tufiduna fihi wama ya'zubu an rabbika min mithqali dharratin fil ardi wala fil samaa wala asghara min dhalika wala akbara illa fi kitabin mubin 24:58 illa kunna alaykum shuhuda biz sila bilan shu ishlarda qiganlarinda guvah bubturgani digin. Allah ta'alanin guvahligi bu bizdi guvahligimiz digmez. Basalam bizdi aldimizda haz min yapritkin geplarimga qiledigan hareketlarimga hammalariz guvah bubturbsilar. Likin icimdan u tetkinlarsiga hickim guvah bugay yuk. U icimdaki nimani niyet qilipmen, nimani u ilipmen bunarsani Allah ta'ala guvah bubturbti. U shu uchinam 25:27 shaklida bir narsay bu kuringan narsaylar, Allahun huzurda bashqaca narsay bulishligi munkun. Asasi narsay, nisan icdaki narsay uzi. Buna ixlas vaniyyat haqida gapirganimizde, cunarli bugan bu. Yani Allah ta'ala, har bir iske shahid, har bir iske raqib, kuzatuci, hafiz, unur rayiq turucu zat. Mani bu hafiz, shahid, raqib isimleri, 25:55 manay shu Allah lazum tutuchi digan manayni chigin qirib gidiyabdi. Wa Allah Tawla'ni wakil ismi, Allah Tawla'ni wakil ismi haqqida etkani digi islarzida busi, Allah'ni wakalati digani nima digani? Allah'ni wakalati digani, uzi wakal digan manay, arap dili da zaiflik manasini viradi. Yani, insan zaif buganligi uchun, uzi ishini boshkagi topshirdi digani. Yani, boshkagi topshiradi digani uchun, 26:25 zahif buganligi uchun, har bir narsagi Allah Ta'ala wakil digani, har bir narsani bacarislik Allahga topshiriligani, uzu qimese, hichkim unu qilalmidi digani. Yani, wa kani Allahu ala kulli shay'in wakili, Allah Ta'ala har bir narsani wakili, wakil diganligi, har bir narsa unga topshiriligani, u bacarmese, boshka hichkim qilalmidi unu digani. Bu narsani yana bir dakiq chunsek eger nazikirak, 26:55 Masalan, Allah Rabbul Alamin harbir narsani sabablar bilan yaraddi. Uzu sunu qogladdi, sabab bilan. Sabab, masalan, bir shishalik narsani, bir temir bilan urshayiz sinadi. Plasmas bugan narsani urshayiz sinmaydi. Nimucun bu sinayabdi, bunu sinmayabdi? Allah sunu da yaraddi onu. Bani su urshlikni, onu sinishligige sabab cikilib qoydi Allah da ola. Sabab digan narsani shu, masalan, tipadan bir edisdi, tasa orsayiz bir shishani, 27:26 hə? Sementli sütüge, bitoncayge çüçsə, nimi buladi? Sınadi. Mani bu çüçligi sabab buldu unu sinicligi. Yani har bir narsil sabab, məsələn, insan qolini kisi varsayiz, qan çıxadi. Qoşi qan çıxisligi nimi sababçisi buldu? Kisi varisligi. O ha qaza, mani şu sabablar. Lekin, sabab bilen, musabab, naticani urtasi da Allahni vakolati bor. Allahni vakolati. Buna yakshi çünşimiz kerey biz. Allahni vakolati. Məsələn, alo u yondiradi. Ologa bir narsil barib çüçsə, 27:57 Olaw unu qyudurish qireg, unu ximiyawi ilmastan, Allah shun dey qilib yaraddi ki, u ilimit, ushe qyuduradi, yonduradi, gennarsaw. Qulizdi olawga tixiz, qyuduradi olaw. Likin, ushe tixligimiz, olawnu qyudurishligine sabab boli abdi, olaw. Likin, manay shu urtada, Allahni vakalati bar, Allah qyudur disa, qyuduradi, Allah qyudurishligini xoqlamasa qyudurmaydi. Buna isbatini, Ibrahim aleyh salamni, olawga tixligin betti qusad qoylindi. 28:28 Allah Ta'ala bazibir istisnalarini, adatdan tashqari halatlarini kursat qoyadi ki, bilib qoyilar bu Allah dizini bidan buli abdi bo digani uchun. Masalan Zakariya a.s.gi Allah Ta'ala farzant berdi. Qar qoyan peyti farzant berdi. Uxshet ki, uzlar dua qoygan, deyir, Rabbim mingi farzant bergin, mingi bita miras kor bergin, uzimdan kin ahlimni yaksilikke cakirtura digan, mingi urnimge qole digan bir varis busin. 28:54 dib dua qiganlarida, Allah Ta'ala itdi ki, Zakariya, biz singe Yahyaani verdik, duayin icabat boldi. Shunda uzlariyam, hayran qaldi ki, ey Rabbim, min qarib qoygan busam, bu birinciden. Ikinciden, min khotinim, tughmey digan ayol, va qarib qoygan uyam. Tughish sababi yuk. Qani bolaydi diganda, Allah Ta'ala itdi ki, Allah, mani shundayib, binna sani yarat ishtiqaqlasa, bu deyidi, bu bolaydi. Shunu bir alamatini kuyulum khotirijan bolishlik uchun, minge bir alamat kursatkin, ey Rabbim diganda, 29:23 Allah Ta'ala eddi ki, unu alamati sin hazir soqlam boleturib gapiratmay qalish digin digin. Gapirish sabablari bor, lekin gap chikhmaydi. Agar tasbih etse gap chikhaydi, oddi adamlargi gapirse gap chikhmaydi. Qala ayatu ka allatu ka liman nasa thalathata ayyamin illa ramza. Ya ki, thalathal ayalin sawiyya basqa ayatda. Sawiyya digani soqlam boleturib, ala digan boleturib gapiralmaysan digan. Til bar, hawa bar, hammalarsa bar. 29:54 gapirib turgan adam gapir olmay qaldi. Bu munkin hicbir sabab yox. Gapir olmay qaldi. Agar bu gapir olmay abdi, nimadir birdi muamma bar disayiz, tasbih ayit yabdi. Tasbih ayitishlik uchun, takbir ayit, Allahdi tasbihin ayitishlik uchun, bunga avaz chiquyabdi, gap chiquyabdi da, liki adamlarga gapirisa, gap chiquymaya da ishara bilan gapiran. Mana bu narsa uqshiga yanayam qalbiga xotir camlik berdi ki, Allah Rabbil Alamin bir narsani xoqlasa, unga sabab keregi masakin. 30:25 Bu narsani Musa aleyhissalamga shunday dengizdi yarib birgen zat. Salih aleyhissalamga taxti urgan peytlardi, taxti orasitan tuya cqip turib kattabir tuya, hamiladar tuya ushe adamlardi kuzini aldi da hamilad balasin tugu berdi. Vaha qaza buna qangi narsanlar cuda qubboldi Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamda birgunu sahabalar bilan seferda kechik peytlardi, susab qaldilar suyuq. 30:52 Su yuk bugandanki, hamma qinal qaldi adamda taradsiz, bazi adamlar canabat halatda, canqigan halatda, shunda Rasulullah ki, gelib turubi Rasulullah, dua qilin, Allah tali su bersin diganda, azrak sunu alib gedilerdi, kullarini qoyib, ustiga nimadir kalimalarini okub, Rasulullah azlariga sunu alib, yana qaytarib tashadilar. Va kullarini qoyib turub, dua qiganlarida, kullini arasitan su atilib chikdi. Fantam bolib atilib chikdi su. Shunda Rasulullah eddilar ki, tahur suga kiliyler, 31:23 Hayyo ala tahurin mubarak al barakatun min Allah. Baraka Allahdan bu min ishimmas bu. Allah biriyam. Demek bu su mubarak su boldi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam mucizadari usha hamma adam korib durudi. Bir yarim min adam ushanda. Undanam ziyad adamlargi hitadigan su tuyalarini suqardi, tarat qildi, cumildi, ghusul qildi, sularin edishlari tuldir voldi hamma ushandan. Demek bu mubarak su. Man ishundan ulamalar ushardan istidlal alishadi ki zamzam sugu ge. 31:53 zamzam sugu qusul qisa buladi mi yoxmi? zamzam sugu, Allah Ta'ala chikargan mubarak su, hamma uloqlay digan su, unga qusul qisa, yoxki istinja qisa, masalan akramakumullah, istinja qisa buladi mi yoxmi zamzam sugu qa diganda? zamzam sugu istinja qisayin buladi, qusul qisayin buladi, dalili, manisya hazir etgan, biza etgan hadis, qana qasiga dalil buladi, chunki Rasulullahun qullarini icidan chikgan azginan bu mubarak su, baraka su da bu, bu baraka berlingan su, 32:21 zemzem suudan ziyad busa ziyad kemamaz bunun uluqligi. Zemzem suudan ziyad busa ziyad kemamaz sahabalar unga ghusul qildilar, istinca qildilar, istilar, yuundilar, hama ish boldi. Demek zemzem suuga man suni bu mavzudan tashqari boldi. Qisqasi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga mana suni dey mucizalarini kursati bu ishligi Allah ta'alani, peygambarlar di hammasiga mucizalar bugan. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam eddilar ki Allah ta'ala qaisi bir peygambarini yubargan busa, 32:50 Odamlar unga iman kiltira digan daracada unga muciza birgan diganlar. Lekin mucizani in kattasi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamiga birilingan u Quran. Mani shu bizi kulimizdaki Quran, yir kurrasi bunaga mucizani kormagan Quran bizde. Agar unu yodlagan odam, agar bunu manalariga chunib, fahamlab, agar u Quranin icidaki hukumlarini agar chunib ololsak, biz... 33:16 iddeyuk hich bana shunge umrimizi sarflesek bole digen narsay bozi asledi. Lekin, absuski, yana absuski, bu narsadan biz ancay uzaqlash qitib qolayab biz Qur'anlan. Tilawatadanam, unu fahmadanam, unu hukmadanam, u bilan shifat alab qilish dayam, shifat alab qilish ahirgi ishlaradan unan. En birincisi, unu Qur'anini fahimlash qerek, fahimlash uchun, tilawat qilish qerek, tishunush qerek, mana bu narsalardan biz uzaqda bu kitib biz, mana bu Allahda olan kitabin mucizasi bu. 33:45 Mene shu mucizalarini Allah rabbul alamin kursati koydi ki, nimi uchun, bilib koyiyilar ki, ish Allahni amri bilan buli yapti digani. Allahni amri bilan buli yapti. Allah ta'ala adam aleyhis salamini, meni shundi olmis gez bugan halatida, shundi yaratti. Adamini kurs aldimizda, bitti tamci sudan yaratti yapti. Isa aleyhis salamini, otasiz onadan yaratti. Boska adamlarini, mama havanini, onamizini, 34:13 Odam aleyhissalamdan, irkekden aldi. Odam aleyhissalamdan, irkek va ayalsiz suni uzini yaratti. Va Maryam onamizdan, ayal kishidan irkekni chkardi. Irkekden ayalini chkardi. Va irkek ayalini urugdan, odamlarini yaratip, unu yuk caydan barkilip, kuzimizgi kursat qoyti hamamizgi. Bani kuriylar Allahini, yaratganligini. Kuriylar, likin biz kurip, unu kuzimizdi suni parda qoflap qaldiki. 34:40 bu tabi'i narsay, uzu bulish kirek bugan narsay digan narsay, odumlarga urganish buq baldibi. Likim biz agar ozraq ibrat qib qalay digan bosay, qalay digan bosay, bu narsaylarini hammasini yaratu uchisi, bitti Rabbul Alamin uzi. Gunu yordamchisi em yuk, maslahatchisi em yuk, Allah Rabbul Alamin qirayabdi. Heme isdi. Mane şu ushte halatdi biz kurebilishimiz kirek. Ushte halat, Allah Ta'ala'ni islah kili uchi ikanligi, va ikincisi, 35:09 Unu daim lazim tutib qarabdir uchiligi, və üçüncüsünü mi buldi? Unu bir narsani qushib qushib qushib kupaytir uchi ikalligi. Rabbul alamin diganda biz Allah ta'alanin hamme sifatlarini shu Rabbul alamin de korushimiz munkin. Masalan Rabbul uchiligi uchini alim bomay bomaydi, basir koribdir uchi, qadir bomase bomaydi, hakim bomase bomaydi yaratkan narsalarini, hikmat bilan yaratkan. 35:35 həm mənərsələr, həmə sifətlərini mənəşlərsədi kurəmiz. Və Allah Ta'ala lazım tutucu bugandankin, shahid, raqib sifəti, vakil sifətlərini etdik. Və Allah Ta'ala bir narsani ku peytirucu ikənligi de kurəmiz xalq sifətini. Şunu uçunam, Allah Rabbul Alamin uzini birinci tanitken peytte, u yaratucu Rabbidib tanistirdi. Iqra, Bismi Rabbike alladhi khalaq. Alladhi khalaq, yani yaratken Rabbindib Rabb. 36:06 bilan taniştirdi. Rasulullah ka birinci etkin peytta Allah ta'la uzini Rab dib taniştirdi. Arablarda şu Rab digandi manasun çünardi. O dib bir Arabin abgib qoyib durub Allah Rabbul Alamin dise bozhqa qi çünardi unu. Igelse digandi narsani çünardi. Igelse digandi narsani. Hazi mesele bizde adamlarga mesele milyardir dise mesele. Kimaken uysadib qalatda? Kimaken u milyardir agendi? Man shi adamlar digidib da milyardir utirib dedise kimaken uysadib bir kurey? 36:38 çünki milyarderdir manasın çünədi də bu adam. Yini bittə Arabiyini aqib qoyib tur, bulardisi də milyarderdir bardisi, xadib qoyadi. Unta milyarderdir bardisi, xayaxshi kendib qoyadi, yanimalar bardi idi. Unga farghi yok masani. Hammasi milyarderdir manasi otirgallarda disi, yan farghi yok unga. Çünki milyarderdir manasın çünməsligi mumkün. Demek u qabd çünüşde. Rabbul alamin diganda onu his qilib tur, onu manasi itibarish girik. Ani şu manasi itibarsa, kin biz bilamiz ibadatlarimizda, 37:09 qalimasi qancalik shu islatilin gali gini. Qur'an da Rab ismi Allah tulani tukku yuzdan ziyat giygana gini. Tukku yuzdan ziyat cayda Rab giygan. Likin kub coylar da izafub giygan. Rabbana, Rabbi, Rabbi qada ataytani minal mulk. Mesal, Rabbin izafa bilan giygan. Izafasiz coyda kam giygan. Mesal, Sabah suraste, baldatun tayyibatun wa Rabbun ghafur. Rabbun usha cayda mufrat giygan. Mani, bir uzi giygan. 37:38 Yaki Yasin suraste salamun qawlan min Rabbin Rahim. Rabbin Rahim. Allah Ta'ala ham Rab, ham Rahim. Qudd-i Rabbil Alamin Ar-Rahmanir Rahim diganigi oxir. Demek Allah Ta'ala'ni, mene şu ismini agar biz qalbimiz bilan, shunu hisqilib kiyn kursek, ibadatlarda shunu nimucun etilin gandigini bilamiz. Meslen Ruku'da Rabdi isletemiz. Subhane Rabbiyal Azim. 38:05 Meni rabbim, rabbi diganda, rabbi daki ya arabtili da meni ki diganda. Shun chalik Allah ta'alani uzige yakin qilib etilinada, hazir bunu biz rabni, shute manasi barligini kin inshallah itamiz, nimi uchun rabbi digili yapchirdi. Meni rabbim diganda da, odam uzini Allah ta'alini yaqin lastirib. His qiladi ki odam, meni geratikan, meni korib turibdi, menge yordan berib turibdi, hemme is shunu quli da, meni mene shu zatli pokileymen diganda. 38:34 U zat azim, büyük zat. Allah subhanahu wa ta'ala'nin azim sıfatını etken dedi ki, azim diken, büyük. Allah'tan göre büyük zat yok. Subhane rabbiyel azim. Subhane, yani, min şu zatını bütün nüqsanlardan pakleymen. Hämme nüqsanlardan pakleymen. Sajdagi başkuyganimizde demediğimiz, subhane rabbiyel a'la. Rabbi diken, mini rabbim, ali rabbimni pakleymen. Demek, ruku diyem, rabbi diyimiz, 39:03 sajda deyem rabbi deyemiz uşa rabbimni pokleymen u rabbim büyük uşa rabbimni pokleymen u rabbim aliy digeni sajda deyetemiz ikde sajdani urtasite allaha kibardib turgenlen kin demediyemiz rabbi qfirli warhamni rabbi qfirli rabbi qfirli rabbi deyetemiz qiriyemiz mi? rabbi kalimasi bizde tilimizden chumaydi likin buni hisqimey namazdi subani rabbi lazib subani rabbi lazib subani rabbi lazib digendi 39:31 Odamda xayol edan, nima deyab ban digan narsa utbaydi. Ummatda Subhani Rabbi lazim digandan gora, bir marta Subhani Rabbi al-Azim wa bihamdihi disa, odam cunub etse, anishi u samarasini biradi giyim. Bizga ilim manishi buladi. Ilim u zini samarasini birimese, u ilim ilimimesi. Kitabda tiz uqib, unu tarjima qibir etkin odam, tiz uqtisa, zizit uqbisa, bir bitti. Yodla ogan. 39:59 u cipari qirani suni, bir kalli qi millet sez boli suni uqibda shaydi birdan. Lekin istaki nar san chumasa, usha nar sa his qimasa qalbdan utmasa, bu nar sa katta muamma boladi bu. Faydasi yuk onu, ilim fayda birishligi uchun, u insan nima ditkaligini bilib his qilish girek. Qachan rabbi dib, ey rabbim didimi, shu manalar bizdan utsin. U bizdi yaradkan, u bizdi islaq qiluchi, u bizdi daim qarabdiruchi. 40:27 vabizga berib tur uchi digani axirgi manasi. Yani, bir nesani bir nesani huji uchi digani berib tur uchi. Allahini berishligi iki xil buladi. Allah taala ham in'amci hatidan bizga beri uradi. Bu badanimiz kattaradi. Badanimiz xazir shu xalatda turish uchun xanchi ihtiyacimiz bar. Havaga muqtacimiz mi? Sulga muqtacimiz mi? Avqatka muqtacimiz mi? Bugun avqatda nazi nimatda turu bilan yin. 40:55 irtega his nasi kormagandayibib tururras, dad oqat imandib tururras. Hawana aldis, siqarvardis. Buldi hawagaldin ki indidi, hawashule toqtasi, bugul bulad oda moshi joydi. Demek bu, bizde ihtiyacimiz qarayib, shunchi katdi ihtiyacimiz. Badalimiz qandaya muqtaj, Allah ta'alanı bir etkin narsilarga nimatlariga muqtaj. Hamma narsaga muqtajimiz biz. Va ikkinci birisligi Allah ta'alanı qalbimizga biritur etkin narsasi. Bu, ma'rifat buladi. 41:25 ma'rifat bilan birib tur ushligi hem Allah ta'la'ni rab sifati bilan boladi ushi ushligi hem waqur rabbi zidini ilma Allah ta'la etki ey rabbim mini ilimde ziyada qigindib etkin didi rabbi kelimasini etkin ushin deyim mini ilimde ziyada qigindib turib rabbi bilan suriyemiz ey rabbim chunki rab sifati bilan qiladi bu ushligi Allah ta'la qalbimizgi hidayet birib turib Allah ta'la peygamberi yubarib qalbimizgi ma'rifat quran churdi ushani urgatti 41:55 Alhamdulillah, mene shun dey urganisilerde bizge nesbiliyabdi. Allah Ta'ala mene shun dey urganisligde Allahdi shuncalig biz yaxshi koramiz ki, Allah Rabbil Alamin bizni tashab qoygan imaza girib. Allah Ta'ala uzini tanitiyabdi. Iyn nimaddi, nimaddi mene shunersi. Bizge Allahni uzini tanistirgin, nen korakatdi nimad yok uzi. Bu iman boladi bu. Allah uzini tanistirdi digani, bu iman digani. Imanliyem aslisi Allahni tanis boladi. 42:25 Allah Ta'ala'ni tanişlik bi qalbimizgi Allah Ta'ala mene şu marifatdi berib türücligi Allah Ta'ala'ni Rab. Yani beri uci, uci Rabni manalardan biri şu. Badanimizgini beriginig oqşib, ruhimizgini Allah Ta'ala berib bariyabdi. Tiyin, azibiz etdik ki Allah Ta'ala'ni Rab ismi Quranda tukqu yuzdan ziyad ciyodakigin digin. Agar Quranda uqigin peytimizde itibar berib uqsak agar Quranda manasigin. 43:02 qayrda rabbi kalimasi qildi mi? uxenna qiyin ki sifatda uxenna qiyin ki qiyin narsani tadabbur qilib uxsik, Allah ta'alani kimligini tanishtiraydi Qur'an. Masalan, Baqara surasta Allah ta'alani ataydi ki, Ya ayyuhan nasu u'budu rabbakumu alladhihi qalaqakum, walladhina min qablikum la'allakum tattaqoon. Ey adamlar, 43:28 silarini yaratkan, wa silardan oldinki odamlarini yaratkan rabbingizga ibadat qilin digandi. Demek, rabbingiz, rabbakum diganda, silarini rabbilarin. U rab qana qizot digabdi, silarini yaratkan, wa silardan oldinkilardini yaratkan diganda. Odam, uzdan oldinkilariga suyani biyashaydi. Otobuamda biyashaydi odam. Otobualarimun digi bugan, manevi suyan ishi bu sayim suyana adi. Otobuasini kurmagan bu sayim ushalar bilan fahirlana adi odam. 43:56 Likin ushe otobolari, sizden oldinkilarni ge birgen nimetlarini, hamasini birgen Allah, sizgen birip turgen Allah. Oldinkilardi gapirmayin, Allah ki ebadat qilindi gani bu. Man ishirdiyem hazir, Allah ta'alanin Rabbakumdib kildimi, undan kiinki ishke qarasek, Allah ta'alanin yaratkanligi le kub, co ilerde Allah ta'alanin Rab ismiden kiin, yarat uciligi bilen isletgen Allah ta'ala. Chunki Allah ta'alanin in tanistir edigen narsa yarat uciligi. 44:26 Biz Allah'ni taniş üçün yaratilingen narsalarga şunu qarab Allah'ni qura'lamiz ki, qaraganda Allah Ta'ala'nin qudratini, Allah Ta'ala'nin qancalik ilmi barligini qura'lamiz. Masalan, Qul marrabbu s-sabawati s-sab'i wa rabbul arshi la'zim. Yani, bütün Osmanlar, yitte Osmanlar, wa büyük arsli Rabbisi kim? Müşriklerden surey şunu, nima diydi? Fasayaquluna Allah. Ulara yitadi ki, Allah diydi. Müşrikler Allah digan şunu. 44:56 Allahni inkar qigan adamlar cüde kambugan. Allahni rab ligini inkar qigan müşrikler kambugan. Yani cüde kubcilik insanlar Allah Ta'ala'nin rab ligini tanalgan. Likin bu yirde, muamma nime de, Allah Ta'ala rab, likin yaratuci Allah digan, yaratuci ligini hem tanalgan, rab islakil uci, qinal qasik şundan sorayimiz, likin hukumni biz qilamiz digan adamlar. Mene bu narsa, 45:24 bir-birgə tuğrı qeyməy digən tanaqiz bugən nərsə. Yəni, tezkərlçilik bu. Məsələm, alillahi il-məsalli ala, üy meni ki, həmm məsini uzun qurgan mən, içidaki cihazlari yam meni ki, sizdi mehman qilib apkirdim shirgi, qan nizdi uqladim, üstüzü butladim, qoçada bir xar, sar-sar, buguyurgan bir adamda apkildimdi, unga həmm mə nərsə verdim. Avqat verdim, uqladı, damaldı, kin turub damab kuzu açilgenden kin, turbal yapdiden kin, uydu, 45:53 bur nasan tarz ker vurup sindirdi bur nasan. Nima qilaybsan sen berdi desam, yo man shun sindir kim keldi, min sindir, qokla gen shimdi qilaman diyabdi. Ruqsat bireman mi shun, qokla gen shini qilishlikke? Abadan inzo aqilli odam hinch kim ruqsat birmaydi bunya. Bu kimdiki bunarsalar hama asil desam, sininki diyabdi, binyi diyabdi. Shun bilaybsan mi, aqlin isliyabdi mi, shun meni keli ki, ha bilaybban. Sen ya xazil mi, oqot berganimden bilaybsan mi, ha oqot berdin. Kiyimlarinden berdin, ha berdin, haman arsani berdin. 46:25 Likin, niga bu ushti qiliyab san dhese, yox, mimi man sunar san qilishim kireyidib qiliyabdi oda. Kafirlarini qiliytigan isi xut tushunm yox shaydi. Agar ularadan sora sez, kim yaradgan sinid sez? Allah yaradgan dhiydi. Osmanlar va yerini igasi kim? Allah. Kim usimligini cikarayabdi, kim yamur yaqdirayabdi? Allah qiliyabdan masini. An nima ge bu mese ushe Allah ki etat qimimiz? Niga ushe Allah ta'ala bilmaydi mo ushe nar salardi? Disa, yo u Allah du hukmi bizki tuğur kimi idi diyabdi. 46:55 Haliga meni uyumga kirvagan adam meni akil urgati vursa. Man bin arsani naturcayga qoygan san man shunu. Shunu abdasha shkira edibdurub, uyudaki cihazlarda abchikib tashkariyga atvar vursa. Oziku meni kochadan uxilab kib onu qanini butlab, ustini butlab, qanini toqlab, yordam qigan adamim, kib kuzi acilib oziga qigandan kin, uyudaki cihazlarda tashkariyga abchikib tashab, tashkariyga iplas narsalarda uygu sudurub giriyabdi. 47:22 Nima qalibsam derda desem? Yo, man shi narsila shirgi yaxshi diyabdi. Xuddi ki, Allahni hukmini yuqtashab, uzlari uzlarici odamlariga, mani bun qilamiz, mani bun qilerdi digan odamlar, shundan boshqa narsamiz bu? Agar sura seyiz, qizigcaiki uze ilmanilerden, uze liberallerden, Allahni hukmini tanami digan odamlerden, sura seyiz, kim qildi bu ishlerdi, nimat sahibi kimdi seyiz, Allahdi idi. 47:52 Allah yox, biz meminden peyde buganmiz, digan odamlar, u kem onaq odamlar. Aksar yirkur rastaki odamlar, Allah tolan tan oladi. Hatta ki, ushe, nimalaram, Hindistandaki butparaslaram, Allah tolaga shirk kirtirgan bilan, lekin, Rab bittadidi, Rasulullah s.a.v. bir kishini koriganda, nishte Allah kesigin asan, nishte Allah kesigin asan diganda, yititadigan. Altitasi yirda, bittasi osmanda diganda. Qiyinchilik peytin uchun qesini tayyarlab koygan san, 48:23 disa osmanda kisini digin. Demek, yirdakilari sunca ki, uzini bir hawaya xaxshi bu. Osmanda kisi, ularnin hammasini igasi ikanligin uyan bilgin. U muxrik. Yitda laqqa ibadat qilaman diyabdi, liqe ushe yitdani minkat dasi osmanda digin baribir. Allahni, Rabni tan agen kupchilik adam. Likin, Allah ta'alani tan agen bilen manasiga tuqriq chunib yitmaganligi uchun muammalar bugan. Ansiraqqa da muamma bari adamlirdi. 48:53 Anzira, mani shu, hali ki kuchadan ushlep gelinyan adamda bir tasaq qorin da, ushen da nimadir muamma hit shimeydi usheni, nime hit shimeydi usheni? Unu, mesele, o qatini birsem, ustunu tukilab, hamman arsan qibugan nankin, uydan bir, uydaki cihazlada sudarab chikbit etkin adam, qeqab kitib santsi, ya bu uyga natuqri kirib qoygan, uz asli kuchay qab chikta shishkireydi, kuchayga alib chikta shab tayar narsani. Unu urniga qeqdaki hali ki zibalada yotkin, ahlatda yotkin narsani sudarab gelitkin adamga nime hit shimeydi ushen 49:24 agar utirgiziyib, geplasiz, nime yitismasligini bilasiz ushenge. Ya u adam bilmidi ki, shunarsinin qadrini bilmidi, uzini qayrda utirganligini bilmiyabdi. Qayrda utirganligini bilmidi, man shunarsa tuqridib durib, shunge kurashadi ushenge. Ana bunday adamlarga talim berish girek. Urga chkirek. Bu talim berishlikdi, in yagana yuli, Allah Rabbul Alamin di tanistirish girek. Allahni tanigan kisi, buna qaygin omaqilchiglarga qulurmaydi. 49:53 Allah'ını tahnigan kishi Allah'tan boshqaydan, hiç qachan Allah'tan boshqaya qarib gitmaydi. Ayatlarda masalan, inna rabbakumu allahu alladhi khalaqas samawati wal ardu, ya ayyuha annasu u'budu rabbakum, yoke hazir biz uqigan ayatimizde, iqra suraste, iqra bismi rabbika alladhi khalaq, qala famar rabbukuma ya Musa, qala rabbuna alladhi a'ata kulla shayin khalqahu, summa hada, fir'awin ya Musa alayhi salam bilan, 50:23 Harun aleyhis salam ki gellari da, Allah ki chakirgan peytlari da, Firavun etkisi larini Rabbilarin kim, ey Musa? Diganda, Musa aleyhis salam un Rabbisini tanistirisida birinci etkin geplari, Qala Rabbuna alladhi a'ta kulla shay'in khalkahu, summa hada. Har bir darsani yaratilisligini dirib, yani yaratib, kin unu hidayetlagan zat digan. Mana bu, Allahini tanistirikini birinci ishigi buladi bu. 50:52 Allahni Rabbini tanisilikini birinci ishigi Allahni yarati ucidib turib tanisilik bilin bulan. Wa halanki Fir'aun bunu bilginidi. Allahni harbirin arsani yaratib, unu hidayatiligan ikanligini Fir'aun bilginidi. 51:21 ala lahul qalqu wal amr, tabarakallahu rabbil alamin. Ayat-i manasi ki qariseyiz, shuna qangi Allahni taniştiri yapti ki, inna takti bilankili yapti, silarini rabbilerin, yani rabbakum dubdurub, kum zamiri bilankili yapti ki, bu silarini rabbilerin, yani silarini yaratgan, silarini birgan, rabb diganda biz uşa manalarda birdan çun elik. Silarini rabbilerin, shun deyizat ki, osmanlar ve yirlarini yaratgan. 51:48 xalaqat samavati wal arda fi sittati ayyam, ol tukunda yaratti. summa stawa alal arj kihin, arjda ustuga kutarildi Allah Ta'ala. Yani Allah Ta'ala xalqdan acralgan, arjdan yukardaki zot. yuxil laylan nahar, kichasini kunduziga eylantiradi. yatlubuhu hatitha, kichasi kunduzini birbiriga qub yuradi. Yani kiche bilan kunduz eylani yapti banishundi. vashshamsa wal qamar, oy, qiyosh, va oy, va yulduzlarni, 52:19 Allah amri bilan boy sundirilgan qoydu. Kim sunu tanamaydi sunu? Bir arda kafir gib durub sunu, yox mu neymes disin ci? Akili barbuqan adam, hic kimi nayt olmaydi. Kuyashi wa ay, wa yulduzlarini Allah ta'ala boy sundirib qoydu. Sunu etkenden kin, Allah ta'ala ala, tanbih bilan eti yabdi ki, lahul xalqu wal amr, yaratishlik Allahni ki, buyurishlik Allahni ki digan. Mene shu ishlarini qilgen zat, yaratken zat, 52:49 Yaratisnik unga xos mi? Buna tanaldilari mi? Tanaldik. Demek, buyurushen unga xos boladi. Bu barada buyuruqda, hich kim, hich narsani aralastirislikke haqi yox. Agar aralastirse, kufurne ishigi manis narsa boladi. Aralastirse, shunarsegi, xoq unu aqlini ustun qoysin adam. Xoq bir haway nafsi, xoq bir shaks busin. Xoq baska narsa busin. Nime bulisdan qati nazar, Allahdan baska narsa buldimi? Tamam, unarsani. 53:19 Allah yaratti mi? Demek, buyuruq, Allah niki bulish girek. Utir digan cayda utirishimiz girek, tur digan cayda turishimiz girek, mana bu narsa ubudiyyat buladi. Kullik digani, ubudiyyat digani, fakat basiske girib durib, ibadat qilib, ibadat qilib bandi basini yirge koyib, nimadi yetkani gini uzi bilmestan, Subhani Rabbil Alam, Subhani Rabbil Alam, Subhani Rabbil Alam, Subhani Rabbil Alam, Subhani Rabbil Alam, Subhani Rabbil Alam, Subhani Rabbil Alam, Subhani Rabbil Alam, Subhani Rabbil Alam, Subhani Rabbil Alam, 53:47 Allah qoqlagan ibadat bu maz bu? Allah qoqlagan ibadat qalbni ibadati birinci urinda. Qalb Allah ta'ala qe taslim bulish kirik. Yani qiyamat günüde hiç kim nacat topbeydi illa kim yawma la yanfa'u maluhu wala banun illa man atallaha bi qalbin salim. Qiyamat günüde bu gün de mali dunya farzantlar fayda birmeydi illa Allah ta'ala qe salamat qalb renkigen adam gene... 54:16 qalbini salamatligi fayda veradi. Demek, salamat qalb digandima digani, qalbini salim digani, shirkden salamat bugan qalb digani. Shirkden, qalbini shirkden, shirkini qalbden qitish digini, yagana davasi man usunersi. Insan, ic-iciden Allah Rabbul Alaminin tanishligi bulad. Mana bu shirk, mana bu shirk, mana bu shirk digishligi bulan, insan qalbiden shirkini çikarmaydi. 54:42 Insan qachan Rabbul Alamin ge tam birse, uxanda ki, shirk qalptan cip qitadi. Odam shunde yaratilingen, doyim insan kuchilarge qarab durub, bir nimada kuchibuse, uxe kuchilige qarab intiladi. Boylikge qarab intiladi, kuchige qarab intiladi, ki, bilib qarasek, Rabbul Alamin deyken ham manarse. Allah Rabbul Alamin igasi ikanligini bilganimizden ki, ham manarse uzu urnige kiladi. Ki, Allah Rabbul Alaminin rabligi, 55:11 Allah'nin rabliligi uchqil buladi. Birincisi, Allah da'lani umumi rububiyyati. Yani, butun ham-men arsani hucasi, ham-men arsani igasi. Allah da'la ham-men arsani yaratti, ham-men arsani bosqari yapti, ham-men arsani rayakilip durub, uzu birt durbti. Mana bu, rabni manasi. Bunda kafirlarim kiradi buni uchige, bunda cinlarim, farjitalarim, boska ham-men arsi kiradi bunge. Hayvanlar hiç dimi qomaydi. 55:39 ikintisi khas rububiyyat, khas rububiyyat bu mumillarga buladi. Allah ta'ala mumillarga rabbakum, rabbi, mini rabbim, ee rabbimizdib, shunu chinam shu dualarda biz rabbana, la tuziq qulubana, rabbana hablana min azbacina, rabbana, rabbana srif anna, rabbana dib turib banshi isrif anna, rabbana qfirlana, hammashi rabbana digan kalimalarimiz, ee bizni rabbimiz digana, khas rabbimiz digana. 56:09 Uzi aslida Allah tali kafirlar diyim Rabbisi, likin kafirlar Ollahtan yuzu girganlig uchun, guya ki ular eyti ebtiki halat tili bilen, bizni Rabbimiz mas Ollahti ebti. Ular halat tili bilenem, ve uzlarini ahmaq tilleri bilenem eyti ebtiki bizni Rabbimiz falanchi, psibadanchi dim, Ollahtan basgan irsilarini eyti edi. Ya ki bu masa halat tili bilen eyti edi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallamini aldilariga Adi ibni Hatim kirgan peytidi, 56:34 Rasulullah ayat uqturudu, ittaqadu ahbarahum wa ruhbanahum arba'ba min dunillah. Ular uzlarini, ahbarlarini wa ruhbanlarini Allahdan uzga rab qilib uslawalisdi digan ayat. Shunda Adi ibn Hatim uksu Nasaralardan ahlilin bugan, yani Nasaralik dinini yaxsi bilgan. Etki Rasulullah min Nasaralikini yaxsi bilemen. 56:58 Ular uzlarini poplarini, uzlarini imamlarini rab qilib ushlamagan, oddi insan digidi ularini, yarati uchi dimaydi, diganda Rasulullah s.a.s. bilemen onu didilar. Likin ular Allahini halal qiganlar sasini haram digisti, Allahini haram digandani halaldi buzlarici qanun cikari biristi, ular manashunge irga shisdi, manashu irga shisligi, ularini rabdib tutganligi didi. Demek kafirler Allahini buyurguge, buysunmestan, Allahdan basgalarini buyurguge irga shibgitishligi, 57:28 ularini rab dib titishidi gibi boladi, mani shu bilan, goya ki, Allah ta'ala ularini rabbisi bastigin bana cikadi. Allah ta'ala mumillarini rabbisi. Allah bizini rabbimiz. Shulun chunam Allah ta'ala qayr deyitsa, rabbakum, silarini rabbilarin, subhani rabbiyal dib durub, mini rabbim dib etemiz, subhani rabbiyal azim, rukuda, subhani rabbiyal a'la digani, mini rabbim digani. 57:51 Min byuk rabbimni paklayman, byuk rabbimni uluqlayman digan bana buladi. Va uchunchisi bu in rububiyyati khosragu bu nubuwat nabilarini rabbisi ikanligi. Allah ta'ala bunda baz insallarini uzi khoslab tenlab aldi. Allah ta'ala Adem aleyhis salamni, Nuh aleyhis salamni, Ali imranni, Ademlergi Ibrahim ailesi, 58:21 alayhissalamda ailalarini alemlerden tenlab aldi. Nimi chundu? Shikim surashki hakki yokundan. Allah ta'ala uzi rab, uzi nimege, kimge nime verishlikdi, uzi yakhshi biladi. Odamlar yachdi ki, risalat nimege Muhammet gi kiladi, bir yahudi gi kemestandib. Sini nime shikibar? Allah ta'ala uzi rabbu bugandan ki, Allah rab digani biz bildik muslih igasiyken, nime ni qaqlagan cayge koyadi. Allahu a'lamu haythu yaca'lu risalatah. Allah ta'ala uzi risalatini qayirge koyishlikdi biladi. 58:51 Wa qalu law la nuzila hadha al-Qur'anu ala rajulim minal qarayyatayni azim. Ular kafirlar hachit ki Makka mushriklari bu paygamberlik bosqa bir Makkadaki bir kattu adam Walid ibn Mughayra, ya ki bu mese Taifdaki bir kattu adam Urwat ibn Mas'udus Saqafi, shularga chusab umaydi mi digan? Singa qaldi mi kimga risalatda tanla bir islik? Singa qaldi mi? Uzu kubur isler sana farkiga barmay digan adam bu sing? 59:20 Allah ki akil urgatmakchi buladi odamlar. Demekki Allah ta'ala uzi nimaqiliştigi uzi buladi. Mene bu cihatiden Allah ta'ala risalati ucun odamlarini tenlab aldi. Huddiki ashablarini Rasulullah ki ashab boliçtigi ucun tenlagani goqsib. Bizni hem mene shundi halatlargi Allah ta'ala tenladi. Milyan lagan odamlar adashvi yurgan peytte Allah ta'ala uzi tenlab alip durub ulargi iman verdi. Ulargi uzini yolini kursatdi. Ahli sunna wal jama'i yolini urgatdi. Uzini tenladi. Mene bu narsa bizni Rabbimiz ikendi giden. 59:49 Allah Ta'ala bizni Rabbimiz. Qaçan biz Rabbim dib dua qiqan baytimizde, mani shunarsa bizi aqlimizden, xayalimizden, zihnimizden utishliyi kirik. Kin, Allah Ta'alani Rabb dib tani alishlikden bir qanchi faydalar kiradi. Bungi atishlikke baz vaqtimiz qomadi. Shulardan min bir iki tasin ayeti utaman. Birinciden, Allahni Rabb dib tani agenden qalb Allahni muhabbati qetuladi. Qalb Allahni muhabbati qetuladi. Allahni Rabbligini siz uylay, tadabur qilay. 60:18 Allah Ta'ala nima qibirdi min edib uylayin? Har bir adam uzgi Allah ti nimatini uylasin, Allah ni yaxsh kurb qomi ilaji yuk, mana bu narsi muhabbet bulisligi, adam hic narsani Allah Ta'ala qalmesh meydi. Qul agayr Allahi abghi Rabbam wa huwar, Rabbu kulli shay, min Allah dan basqani Rabbidib olayin mi uzimgi? Bu suraq, fitratka bugan suraq buli abdi, hic aqli adami musni qiladi mi? Rabdi tashab, fatiris samawati wal ard, 60:48 Osmanlar vay yerini yarati uchisi bugan Rabdiye, shun dey Allahini tashilab qayrdaki his nirsi qibirmaydiygan, turgan bitgani zarar gunandi bugan odamlarini orqasitan yorub, ushalar minge fayda veradi, anu shular mingi asarab qoladi, shular soqmub tursin, nima busiyam, shular nima busiyam, azibiz giyordan berib turbti, deb ushalarini orqasitan kit edgan odamlar, sal uylab qaray digan busi, nima qal edgan digan, Rabdi kim gelmastir yabsidir? Allah Rabbil Alamin bizni hic qashan tashab qoymaydi. 61:18 Ajalimiz yitkin kini de ulamiz. Ajalimiz yitkin che bugan halatta bizni yaratken, bizni islah qilib turu che, bizge kirakli narsani birib turu che, bizden ajram edigen zat Rabbimiz Allah buladi. Ve, yana bir faydasi, iman halawati. Iman halawati agar kim ki, dhaqa ta'amal iman, man radiyabillahi Rabban. Imanni tamini tartadi kim? Allahni Rabb dibdanasi. Islamni din dibdanasi. 61:48 wa muhammad sallallahu alayhi wa sallam da rasul dib tan'a se bu faqad tilda etil etkin gapamaz bu qalb ushinar sani hisq se anushe adam iman lazatini tatadi Allah subhanahu wa ta'ala hammamizgiye faydali ilim birsin Allah ta'ala uzini tan'ishtirsin Allah ta'ala ge yuliqqan baytimizde haqiqi Allahini abdi bulub, Allahini qulu bulub, Allahki yuli qeylik Subhanaka Allahumma bihamdik nashhadu an la ilaha illa anta nastaqfirika wa natubu ilayk salillahu wa barika ala abdika wa nabiyika muhammadin alayhi salatu wassalam