Nevevi Kırk Hadis Şerhi
By: İbn-i Receb el-Hanbeli, Guraba Yayınevi Source: IslamHouse.com · İbn-i Receb el-Hanbeli, Guraba Yayınevi
Kitaptan
Metnin ilk sayfaları. Tamamını okumak için yukarıdaki kitabı açın.
İBNİ RECEB (736-795 H)
ASRI VE İLMİ ESERLERİ
Şahsiyeti
O İmam hafız, fakih, Abdurrahman bin Receb es Selami, el-Bağdadi, sonra Dimeşk’li, Ebul Ferec, Zeynüddin, İbni Recebi
Hanbeli diye meşhurdur. H. 736, M. 1335’te Bağdat’ta doğdu. Dimeşk’te yetişti ve oradanda H. 795, M. 1393’te vefat etti.
Babus sağir kabristanlığından şeyh Ebul Ferec Abdul vahid bin Muhammed Şirazi’nin yakınına defnedildi.
İlimde Yetişmesi, Asrı ve Özellikleri
İbni Receb köklü, ilmi, fıkhi hadisçi bir aile ortamında yetişti. Akidede, fıkıh, usul, hadis, edeb, tarih ve zühdde büyük
alimlerin elinde yetişti ve bu dallarda sivrildi, şeyhlerinin üstüne çıktı, ilmi şahsiyeti eşsiz eserleriyle ayrılmıştır, yenilikçi,
tenkidçi ve tahkikçiydi. Babasıyla ilim için çok seyahatlar yaptı, şeyhlerle karşılaştı ve bu şeyhler kendisine icazet verdiler,
derslerini Dimeşk’taki (Şam) büyük Emevi camisinde verdi.
Hicri sekizinci yüzyılda yaşadı. Haçlı, Tatar ve Moğo harblerinden hemen sonra davetçi, ıslahçı, güvenilir öğütçü örneğiydi.
Allaha davette, ümmetin ıslahında hikmet ve güzel öğütlerle selefin edebini üstlenmişti.
İrşada, öğretmeye, geri kalmışlığı sünnetten uzaklaşmayı ve cehaleti kovma hususunda, seçkin, islami, ilmi şeylere tabsi olan
öğrenciler yetiştirme hususunda çok hırslıydı.
O ahlakıyla, takvasıyla ihlas, dil iffeti , ilmi güvenirliği, tam bir edeble düzeltmede dikkatıyla, tevazusuyla, kin etmemesiyle
apayrıydı. İlmi, ameli ve iyilikte bulunmayı severdi.
Akidesi selefi idi, diğerlerine kuvvetli tesir ederdi. Bu kendi ve talebelerinin kitablarından anlaşılıyor. Mesela öğrencisinin
“Zeynüddin ve bakiyyetüsselef ve nasihul müslimin” isimli, kitabı, ve hadis şerhleri ve ihlas suresinin tefsiri gibi. Zehebi
O’ndan dolayı şöyle dedi: “Şeyhimiz dünyada makamları terkeden, zahid, salih alimlerden biriydi, çünkü acıda olsa hakkı
söylüyordu”
Şeyhleri ve Öğrencileri
İbni Recep başarılı bir ilim halkasıyla farklıydı, şeyhlerinden (hocalarından) etkilendi ve öğrencilerini etkiledi, asrının
alimlerinden öğrendi ve öğrendiğini öğrencilerine öğretti, o sadece alıcı ve nakledici değildi, o yenileyici ve ilme yeni bilgiler
katan biriydi. O ilmi rivayet ve dirayetle meşhur güvenilir hocalardan almaya çok hırslıydı. İbni Hacer (ed-Dürer’ül-Kamine)
adlı eserinden onun tercümesi hakkında şöyle dedi:
“Şeyhleri çok oldu, ve kendi nefsi için faydalı olan şeyhler çıkardı.”
En Meşhur Şeyhlerinden
- Ebu’l-Fadl Abdülmü’min bin AbdulHakk el-Katii el-Bağdadi (739 H).
- Muhammed bin Ahmet bin temam es-Salihi (741 H).
- Şerefüddin Ebu Muhammmed Abdurrahim bin Abdulah el-Bağdadi el-Hanbeli (741 H).
- Aluddin Ebu’l-Hasan Ali bin Züynül Minca (750 H).
- Alauddin Ahmet bin Abdülmü’min eş-Şafii en-Nevei (749 H).
- Alauddin Ahmet bin Abdulmü’min eş-Şafii en-Nevei (749 H),
- Şemsuddin İbni Kayyim el-Cevziyye Muhammed bin Ebi Bekir bin Eyuyyup ez-Zer (751)
- Davut bin İbrahim el-Attar (752 H) Muhammed bin İsmail el-Habbaz 756 H)
Şemsuddin ibni Natib Muhammed bin Ebi Bekir bin İbrahim ed-Dimeşki (745 )
- Osman bin Yusuf bin Ebi Bekir en-Nüveyri el-Maliki (757 H).
- Muhamed bin Muhammed el-Kalansi (765 H)
En Meşhur Öğrencilerinden
- İbnil Munsifi Şemsuddin Ebu Ubeydillah Muhammed bin Halil ed-Dimeşki (803 H)
- İbnil Liham el-Hanbeli Alauddin Ebul Hasan Ali bin Muhammed ed-Dimeşki Vaktinde Hanbelilerin şeyhidir (803H).
- Muhammed es-Sadi Şemsuddin Ebu Abdullah Muhammed bin Muhammedes Sadi el-Ensari (820 H).
- İzzüddin el-Makdisi Muhammed bin Behaeddin Ali bin İzzüddin Süleyman elMakdisi Salihiye ‘deki Muzafferi camisinin
hatibi (820 H)
- Ali bin Muhammed el-Hatbi Şemsuddin elHanbeli, Muhaddis, Kahirede vefat etti (825 H)
- Şemsuddin İbni Zehre Muhammed bin halid bin Musa el-Hımsi, el-Hanbeli (830 H).
- İbni Nasrullah Muhibbuddin Ahmet bin Nasr el-Bağdadi, kadılar kadısı ve Mısır müftüsü (844 H).
- Ebu, Şa’r Zeynuddin Abdurrahman bin Süleyman el-Hafız (844 H).
- İbnir Ressam Şihabüddin Ebul Abbas Ahmet bin Ebi Baekir, Haleb ve Hama’da kadılar kadısı (baş kadı) (844 H).
- Ez-Zerkeşi Ebu Zer Abdurrahman bin Muhammed el-Mısri el-Hanbeli (846 H).
- İbnir Ressam Şihabüddin Ebul Abbas Ahmet bin Ebi Bekir, Haleb ve Hama’da kadılar kadısı (Baş kadı) (844H).
- Ez-Zerkeşi Ebu Zer Abdurrahman bin Muhammed el-Mısri el-Hanbeli (846 H).
- Şemsuddin el-Makdisi Muhammed bin Ahmet Mekke’de Hanbelilerin kadılar kadısı (855 H).
-Alaaddin Ali bin Mahmud Hama’da (771H) doğdu, Hanbeli kadısı, hafız Hama ve Dimeşk’in kadılığını yaptı, Kahire’de
sekizinci yüzyılın ortalarında vefat etti. Şihabüddin Ahmed bin Ali İbn Muhammed el-Ensari el-Hanbeli ed-Dimeşki es-
Salihi (864 H).
İlmi Eserleri
İbni Recep çeşitli islami ilimlerde çok sayıda eserler bıraktı, tefsir akide hadis, fıkıh, tarih, ahlak ve fezail dalında eserleri
vardır.
Tefsirde: O’nun bazı sürelerde tefsiri vardır. Nasr ve İhlas, ve fatiha suresilerini tefsiri var, besmele ve fatihanın irabı var.
Birde el-istiğna bil kuran eseri var fakat kayıptır.
Akide: O’nun el yazma ‘et Tevhid) isimli bir kitabı var, birde “Muhtasaru Şuabil İman” kitabı var, bu kayıptır.
Hadiste: Fethu’l Bari Şerhi sahib’il Buhari’si var el yazması fakat tamamlamamıştır, şerhu Cami’it Tirmizi’si var, ilelis
sağırla alakalı el-Mektebetüz Zahiriyyede, kitabın geri kalanı kayıptır, Şerhu ilelit Tirmizi Irak ve Dimeşk’te basıldı.
Bu kitabı “Camiul ulum vel-Hikem” Mısır ve Lübnan’da basıldı.
Nuril iktibas min mişkati vasiyyetin Nebi (s.a.v)’li İbni Abbas Mısır’da basıldı.
“İslam garib olarak başladı” hadisini şerheden bir risale, el yazması. O’nun bir çok hadis şerhlerinde risalelere var.
Bazıları: “el-Hikemül Cedire bil izaati min kavlin nebi (s.a.v):
“Kıyamete yakın kılıçla gönderildim” Enes (r.a)’in ihlas hadisinin şerhi, (eksik tercüme)
Fıkıhta: O’nun bir çok kitabı var. Bazıları “el-Kavaidül fıkhiyye” (160) kaide içeriyor. Fıkıhta çok önemli bir kitapdır. Bu
kitap basılmıştır. piyasadadır.
(eksik)
“Buğyetül insan fi vezaifi ramazan” risaledir. Orucun ve ramazanın son ongününü faziletlerinden bahseder, matbudur.
“El İstihrac fi ahkamil haraç” matbudir, “Ahkamul havatim ve ma yetealleku biha” buda matbudur, İbni Ebi Ya’la’nın
“Tabakatül Hanabile”sine zeyl yapmış, buda matbudir, iki cüzdür.
O’nun sekiz fıkhi risalesi var fakat matbu değildir. Cuma günü namaza çağrıldığı zaman, namaz, sinirlinin boşaması, bir
kelimede üç boşama, dört mezhebten başkasına tabi olmak, gaib olan ümmü veledlerin evlendirilmesi, nezir ve yeminlerin
hakikatı, boşamayı doğuma bağlama, şarkıları dinleme meselesi konularıdır. (bahsedilen sekiz risale)
Fezailde: O’nun yirmiden fazla eseri vardır, onlardan bazılı olanlar:
“Letaifil mearif fil Mevasimil am minel-vezaif”, Fadlu ilmiş slef ala ilmil halef”, et-Tahvif minennar ve’t-tarif bi hali daril
bevar Kabrin şiddetleri “el fark beynen nasihati vet ta’yiir, İstinbaşaku neslimil ünmin nefehati riyadul kuds” “Zemmül harm
ve şaribinha” zemmül mal vel-cah “Abdülmelik bin Ömer bin Abdül Aziz’in siyreti” Matbu olmayan” Kıyamet gününü
afetleri” Şamın faziletleri” el-ilmam fi fadli beytillahil haram, el-istiytan fika ya’tesimbihil abd mineş şeytan “ ihtiyaru ebrar”
el-Başaretül uzma fi enne hazzal mü’minminen humma”, Kalp katılığının kınanması” risale fi halii zil hicce” tesliyetü
nüfusun nisa ve ricalinde fakdıl etfal,” “Risale fi manal ilm” “sadakatüssirri ve beyanu fadliha”
Hulasa: İbni Recep Hanbeli altı ilimde tasnif yaptı: Tevhid, hadis, tefsir, fıkıh, vaz’z ve irşad ve tercümeler hakkında.
Allah İbni Receb’e kabrine serinlik verecek şekilde rahmet etin, ilmiyle ümmeti faydalandırsın. O gerçekten ilmiyle amel
eden, takvalı, yüksek ahlak sahibi seçkin alimlerdendir. (1)
Doktor Vehbe Zühayli
BİRİNCİ HADİS
AMELLER NİYETLERDİR
Mü’minlerin emiri Ebu Hafs Ömer bin Hattab (r.a)’dan, dedi ki:
“Rasulullah’ı (s.a.v) işittim buyurduki:
“Ameller niyetlere göredir, herkese niyet ettiği vardır, kimin hicreti Allah ve rasulü neyse, hicreti Allah ve
rasulünedir, kiminde hicreti kazanmak istediği bir dünyalık veya nikahlanmak istediği bir kadın içinse hicretide
hicret ettiği şeyedir” Buhari ve Müslim rivayet etti.1
Bu hadisi Yahya bin Said el-Ensari, Muhammed bin İbrahim et-Temimi den, O’da Alkame bin Ebi Vakkas el-Leysi’den
O’da Ömer bin Hattab (r.a)’dan rivayet etmiştir. Bu yoldan başka sahih bir yolla rivayet yoktur, Ali İbnil Medini ve
başkasıda öyle dedi.
Hattabi2 dedi ki: “Hadis ehli arasında bu hususta ihtilaf olduğunu bilmiyorum” Bununla birlikte Ebu Said ve başkası
tarafından da rivayet edildi. Ve çok yolllarla rivayet edildiği söylendi, Fakat (S: 24) bunlardan biri hafızlar yanında sahih
değildir. Sonra Ensari’den çok sayıda insan rivayet etti, ondan ikiyüzden fazla ravinin rivayet ettiği söylenir. Denildi ki:
O’ndan yediyüz ravi rivayet etti.4 Onların ileri gelenlerinden: İmam Malik, Sevri, Evzai, İbnil Mübarek, Leys bin Sa’d,
Hamad bin Zeyd, Şube ve İbni Uyeyne ve başkaları.
Alimler sahihliğinde ittifak ettiler ve kabul ile karşıladılar. Buhari Sahih’i ne bununla başladı ve bunu hitab ve giriş
makamında kıldı ve bununla Allah’ın rızası istenilmeyen her amelin batıl olduğuna işaret etti, ne dünyada nede ahirette
faydası olmadığına işaret etti, bunun için Abdurrahman bin Mehdi dedi ki:
“Eğer bir kitap yazmış olsam ve o kitabın babları olsa, her babta Ömer bin Hattab’ın “Ameller niyetlere göredir” hadisini
koyardım. Yine ondan rivayet edildi dedi ki: Kim kitap tasnif etmek isterse “Ameller niyetlere göredir” hadisiyle başlasın.”
Bu hadis dinin üzerinde döndüğü hadislerden biridir. Şafii’den şöyle dediği rivayet ediyor:
“Bu hadis ilmin üçte biridir. Fıkıhtan yetmiş baba giriyor.”5 İmam Ahmet (r.a)’den şöyle dediği rivayet ediliyor:
“İslamın temeli üç hadis üzerinedir: Ömer (r.a) hadisi:
“Ameller niyetlere göredir” Ayşe (r.a) hadisi:
“Bu işimizde ondan olmayan bir şeyi kim ortaya çıkarırsa o reddolunur” Ve Numan bin Beşir hadisi:
“Helal açıktır, haram açıktır.”1
Hakim dedi ki: “Bize Abdullah bin Ahmed, o da babasından rivayetten anlattılar. İmam Ahmed:
“Ameller niyetlere göredir.”
“Sizden birinizin yaratılışı anasının karnında kırk gün toplanır.”
“Kim dinimizden olmayan bir şey icad ederse o reddolunur”
Bu hadisler hakkında dedi ki: “Her tasnifte bu hadislerle başlamak gerekir, çünkü bunlar hadislerin asıllarıdır.”
İshak bin Raheveyh’ten rivayet edildi dedi ki:
“Dört hadis dinin temellerindendir: Ömer (r.a) hadisi:(S:25)
“Ameller niyetlere göredir.”,
“Helal açıktır, haram açıktır.”,
“Sizden birinin yaratılışı anasını karnında kırk gün toplanır.”,
“Bizim bu işimizde dinimizde ondan olmayan bir şeyi yaparsa o reddolur.”
Osman bin Said, Ebu Said’den rivayet etti, dedi ki:
“Peygamber (s.a.v) bütün ahiret işlerini bir cümlede topladı:
“Bizim bu işimizde ondan olmayan bir şeyi kim ortaya çıkarırsa o reddolunur”, dünya işlerinde bir cümlede topladı:
“Ameller niyetlere göredir” Bu iki hadis her baba girer.
(1) Hadis sahihtir, meşhurdur, altı imam (Kütübi Sitte sahibleri (Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tirmizi, Nesai, İbni Mace) Darekutni, Malik,
Ahmet, İbni Hibban ve Beyhaki el-Marifet’te 17 sahaden rivayet ettiler. (Nasburraye, Zeylai 1/301) hakikatla bu hadis mütevatirdir 30
sahabeden rivayet edilmiştir. (Nazmul Metenasirfil hadisi mütevatir, Cafer el-Kattani S: 17)
(2) Tergib ve Terhib: 1/57
(3) Darekutni, Hattabi İbni Asakir, Malik’ten Abdul Aziz bin Ebi Ravadda yoluyla tahric etti, doğrusu İbni Ebi Hatim’in el-lilel’inde 1/131
zikrettiği gibidir. Bunun rivayetçisi Malik O’da Yahya bin Said’den o’da Muhammed bin İbrahim et-Teymi’den O’da Alkame bin
Vakka’tan o’da Ömer’den O’da Rasulullah (s.a.v)’dandır. (Telhisul habir 1/55) (4) Ebu İsmail el-Herevi Abdullah bin Muhammed el-
Ensari dedik:
Bu hadisi Yahya bin Said’in ashabından yediyüz kişiden yazdım.
(5) Geçen iki kaynak.
(6) Fehu’l-Bari 1/11
Müslimin şerhine bak: 13/53
İbn Dahak el-Iyd’in Nevevi’nin kırk hadis şerhi
Ebu Davud’dan rivayet edildi, dedi ki: “Müsned hadise baktım ve onun dört bin hadis olduğunu gördüm, sonra da dörtbin
hadisin etrafında döndüğü şeye baktım, dört hadis üzerinde döndüğünü gördüm: Nu’man bin Beşir hadisi:
“Helal açıktır, haram açıktır” Ömer (r.a.) hadisi:
“Ameller niyetleri göredir” Ebu Hureyre (r.a) hadisi:
“Allah güzeldir, ancak güzeli kabul eder. Allah peygamberlere emrettiğini mü’minlerede emretmiştir” ve
“Kendini ilgilendirmeyen şeyleri terketmesi, kişinin islamının güzelliğindendir.” Dedi ki:
Yorumlar
Henüz yorum yok. Faydalı bir düşünceyi ilk paylaşan siz olun.
İlgili
Nevevi Kırk Hadis
islamicmedia.tv
5 views · 5 months ago
Dyzet hadithet e Neveviut dhe shtojca e Ibn Rexhebit
islamicmedia.tv
8 views · 5 months ago
40 hadithet e Imam Neveviut Nga
islamicmedia.tv
6 views · 5 months ago
Cenaze ile İlgili Hükümler
islamicmedia.tv
6 views · 5 months ago
Dinde Dinde Üç Temel Esas ve Delilleri
islamicmedia.tv
8 views · 5 months ago
El-İhkam Fi Usulil-Ahkam
islamicmedia.tv
5 views · 5 months ago
Namazı Terketmenin Hükmü
islamicmedia.tv
5 views · 5 months ago
Tahaviye Akidesi Şerhi
islamicmedia.tv
6 views · 5 months ago
Niçin Yaratıldın?
islamicmedia.tv
5 views · 5 months ago
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-’in Hayatından Îmânî Dersler
islamicmedia.tv
6 views · 5 months ago