LibraryBelgeler
Tahaviye Akidesi Şerhi
By: İbn-i Ebi’l-İzz, M.Beşir Eryarsoy, Guraba Yayınevi Source: IslamHouse.com · İbn-i Ebi’l-İzz, M.Beşir Eryarsoy, Guraba Yayınevi
Kitaptan
Metnin ilk sayfaları. Tamamını okumak için yukarıdaki kitabı açın.
İmam Kadı Ali b. Ali b. Muhammed b. Ebi'l-İzz ed-Dımeşkîel-Hanefî
el-Akîdetü't-Tahâviyye ve Şerhi
Hasbiyallahu ve Ni'me'l-Vekîl (Allah bana yeter, O ne güzel vekildir.)
Hamd Allah'a mahsustur, O'ndan yardım diler, O'ndan mağfiret isteriz. Nefislerimizin
şerlerinden, amellerimizin kötülüklerinden Allah'a sığınırız. Allah'ın hidayet verdiğini'kimse
saptıramaz. O'nun saptırdığını da kimse doğru yola iletemez.
Şehadet ederim ki Allah'tan başka hiçbir ilâh yoktur. O, bir ve tektir, O'nun hiçbir
ortağı yoktur. Yine şehadet ederim ki Efendimiz Muhammed O'nun kulu ve Rasûludur.
Allah'ın pek çok salât ve selâmı onun, aile halkının ve ashabının üzerine olsun.
Dinin Esasları (Akaid)ilimf İlimlerin En Şereflisidîr
Dinin esasları ilmi, ilimlerin en şereflisiclır. Çünkü herbir ilim dalının şerefi,
konusunun şerefinden gelir. Bu ise feri hükümlerin bilgisi demek olan fıkha nis-betle en
büyük fıkıh (fıkh-ı ekber)dir. Bundan dolayıdır ki imam Ebu Hanife -AI-Lah'ın rahmeti üzerine
olsun- dinin esasları ile ilgili ve bir kaç sahifede topladığı görüşlerini "el-Fıkhu'l-Ekber" diye
adlandırmıştır.
Kulların buna ihtiyaçları herşeyden çoktur. Hiçbir şeyle kıyas edilmeyecek kadar buna
zorunlu olarak muhtaçtırlar. Çünkü kalpler rab'lerini, ma'budla-rını ve kendilerini yoktan
yaratıcılarını isim, sıfat ve fiilleriyle tanımaksızın hayat bulamazlar. Bütün bunlarla birlikte
kalplerin herşeyden çok onu sevmeleri gerekir ve bütün gayretleri diğer yaratıklar bir tarafa,
sadece O'na kendilerini yakınlaştırmaya yönelik olmalıdır.
Akılların kendi başlarına bunları etraflı bir şekilde bilip, idrâk etmeleri imkânsız bir
şeydir. Bundan dolayı aziz ve rahim olan Allah, rahmetinin gereği olarak kendisini tanıtan,
yoluna çağıran, çağrılarını kabul edenleri müjdeleyen, kendilerine muhalefet edenleri
korkutup uyaran peygamberler göndermiş; onların davetinin anahtarını, risaletlerinin
özünü, şanı yüce ma'bûdu isim, sıfat ve fiilleriyle tanımak olarak tesbit etmiştir. Zira risaletin
başından sonuna kadar bütün gerekleri bu bilgi üzerine bina edilir.
Sonra bunun arkasından iki önemli esas gelir:
Birincisi kendisine ulaştıran yolun tanımıdır. Bu da emir ve yasaklarını ihtiva eden
şeriatidir
İkincisi kendisine ulaşmalarından sonra bu yolu izleyenlere verilecek olan ebedî
nimetleri bildirmektir.
Buna göre insanlar arasında Allah'ı en iyi tanıyanlar kendisine ulaştıran yola en çok
uyan ve huzuruna varacakları vakit O'nun yolunu izleyenlerin durumunun ne olacağını en
iyi bilen kimselerdir, işte bundan dolayı yüce Allah, Ra-sûlüne indirdiklerine "ruh" adını
vermiştir. Çünkü gerçek h-ayat buna bağlıdır. Diğer taraftan hidayet bulmak da O'na bağlı
olduğundan ötürü yine bu yolu "nur" diye adlandırmıştır, işte yüce Allah şöyle
buyurmaktadır:
"O kavuşma günü (kıyamet) i/e korkutmak için kendi emrinden ruhu kullarından dilediği
kimseye gönderendir." (el-Mu'min, 40/15); "Sana da böylece emrimizden bir ruh vahyettik. Kitabın
da, imanın da ne olduğunu burnazdın, faka! Biz onu kendisiyle kullarımızdan di/ediğimizi hidayete
ilettiğimiz bir nur kıldık ve muhakkak ki sen dosdoğru yola iletirsin. Göklerde ne var, yerde ne varsa
kendisinin olan Allah'ın yoluna: şunu bilin ki bütün iş/er Allah'a döner."(eş-Şûrâ, 42/52-53)
Buna göre rasûlün getirdikleri dışında hiçbir şeyde "ruh" yoktur. Onun ile
aydınlanmanın dışında da hiçbir yerde nur bulunmaz.
O yine Yüce Allah'ın buyurduğu gibi şuanın da ta kendisidir: "De ki: O. iman edenler
için bir hidayet ve bir şifâdır."(Fussilet, 41/44)
O halde o her ne kadar mutlak olarak bir hidayet ve bir şifâ ise de bundan
yararlananlar bizzat mü'minler oldukları için özellikle onlar söz konusu edilmişlerdir.
Yüce Allah, Rasûlünü hidayet ile ve hak din ile göndermiştir. Bundan dolayı onun
getirdikleri dışında hiçbir şeyde hidayet yoktur.
İcmalî (Toplu) İman Herkese Farzdır
Şüphe yok ki herkesin Allah Rasûlünün getirdiklerine genel ve İcmalî olarak iman
etmesi farzdır. Yine Allah Rasûlünün getirdiklerini tafsilatı ile bilmenin farz-ı ki-fâye
olduğunda da şüphe yoktur, Çünkü bu, Allah'ın Rasûlü ile gönderdiklerini tebliği
kapsamındadır. Kur'ân-ı Kerîm in üzerinde düşünmek, onu akledip kavrayıp anlamanın
çerçevesi içerisindedir. Kitabın ve hikmetin bilinmesi, zikrin korunması, hayra çağırıp iyiliği
emrederek kötülükten alıkonulması, Yüce Rabbin yoluna hikmet ile güzel öğüt ile davet
edilmesi, en güzel yol hangisi ise onunla mücadele edilmesi kapsamı içerisindedir. O
bakımdan o (tafsili iman) onlara kifâye yoluyla farzdır.
Muayyen olarak herbirerlerine farz olana gelince; bu onların güçlerinin, ihtiyaçlarının,
bilgilerinin, tek tek yerine getirmekle emrolundukları şeylerin çeşitliliği kadar çeşitlilik
arzeder. ilmin az bir bölümünü dahi dinlemekten âciz olan yahut ta onun inceliklerini
kavrayamayan kimselere, elbetteki bunlara gücü yeten kimselere farz olan şeyler farz
değildir.
Nassları duymuş ve bunları kavramış kimselere vacib olan şeyler, nasları duymamış
kimselere vacib değildir. Müftü, muhaddis ve hakim olmayan kimselere vacib (farz)
olmayan şeyler bu konumda olan kimselere vacibtir.
Genel Olarak İtikadî Konularda Sapmanın Sebebi
Şu husus bilinmeli ki. bu konuda genel olarak sapıtanlar yahut bu hususta hakkı
bilmekten acze düşenlerin bu hallerinin sebebi, Rasûlün getirdiklerine tabi olmakta kusurlu
hareket etmeleri ve bu yolu bilmeye ulaştıran dikkatli düşünmeyi ve istidlali terketmeleridir.
Böyleler! Allah'ın Kitabından yüz çevirdiklerinden sapılmışlardır. Nitekim o şöyle
buyurmaktadır: "Benden size bir hidayet geldiğinde kim Benim hidayetime uyarsa o hem sapıtmaz,
hem bedbaht olmaz. Kim de zikrimden yüz çevirirse gerçekten onun için dar bir geçim vardır ve onu
kıyamet gününde kör olarak hasrederiz.
"Der ki: Rabbim niçin beni kör hasrettin, halbuki ben görüyordum."
"Buyurur ki: Böyle. Çünkü sana âyetlerimiz geldiğinde onları unuttun; bu günde sen böylece
unutulursun."ırâhs. 20/123-126)
ibn Abbas -Hadıyaiiahu anh- dedi ki: Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'i okuyup, içindekiler
gereğince amel eden kimselere dünya hayatında sapıtmamayı, âhi-ret hayatında da bedbaht
olmamayı garantilemiştir. Daha sonra da bu âyet-i ke-rîme'yi okumuştur.
Nitekim Tirmizî ve başkaları tarafından kaydedilen Ali -Radtyallabu anh- yoluyla gelen
hadiste de böyledir. Buna göre Rasûlullah -saiiaiiahu aleyhi veseitem-şöyle buyurmuştur: "Pek
yakında bir takım fitneler baş gösterecektir." Ben: Bunlardan kurtuluş yolu nedir? Ey Allah'ın
Rasûlü, dedim. Şöyle buyurdu: "Allah'ın Kitabı. Onda sizden öncekilerin bilgisi, sonrakilerin
haberi, aranızdaki (anlaş-mazlık)ların hükmü vardır. O hakkı batıldan ayırandır, o bir şaka:
bir eğlence değildir. Herhangi bir zorba (zorbalıktan dolayı) onu terkedecek olursa Allah
belini kırar. Kim ondan başkasında hidayet ararsa, Allah o kimseyi saptırır. O, Allah'ın
kopması mümkün olmayan ipidir. O hikmet dolu zikir (öğüt)dir. O, dosdoğru yoldur. O,
nevaların saptırmadığı, dillerin kendisi ile karışmadığı, hayret verici şey-ierj bitip
tükenmeyen bir kitaptır. İlim adamları ondan doymaz. Ona dayanarak söz söyleyen doğru
söyler, gereğince amel eden mükafat kazanır. Ona göre hükmeden adalet yapar, ona davet
edip çağıran dosdoğru yola iletilmiş olur."(1 Tırmızî. 2908; Senedinde çoğu hadis olonlesince
oldukça zayıf bir ravı olan el-Hâris b. Abdullah el-A'vet vardır.)
Ve buna benzer manaları ifade eden daha bir çok âyet ve hadis-i şerif bu hususu dile
getirmektedir.
Yüce Allah öncekilerden de, sonrakilerden de rasûlleri vasıtası ile teşrî buyurmuş
olduğu dinine uygun olmayan, din diye kabul edip izledikleri hiçbir yolu kabul
etmeyecektir.
Yüce Allah şu buyrukları ile göndermiş olduğu peygamberler dışında, kulların
kendisini nitelendirdikleri her türlü nitelikten kendini tenzih etmiş bulunuyor:
"İzzet sahibi olan Rabbim onların niteleye geldiklerinden münezzehtir. Gönderilmiş
peygamberlere selâm olsun, âlemlerin Rabbi Allah'a da hamd olsun.' (es-Saftaı, 37/180-182) Yüce
Allah kâfirlerin kendisini nitelendirmelerinden, zatını tenzih ettikten sonra gönderdiği
peygamberlere de selâm olsun, diye buyurmuştur. Buna sebeb ise peygamberlerin kendisini
nitelendirirken ortaya koydukları nitelendirmelerinin her türlü eksiklik ve kusurdan uzak
olmasıdır. Arkasından da kemal derecesinde hamde layık olduğunu ortaya koyan sıfatlara
Yorumlar
Henüz yorum yok. Faydalı bir düşünceyi ilk paylaşan siz olun.
İlgili
Vasitıye Akidesi Şerhi
islamicmedia.tv
8 views · 5 months ago
Sorulu-Cevaplı İslam Akidesi
islamicmedia.tv
9 views · 5 months ago
Ehli Sünnet vel-Cemaat Akidesi
islamicmedia.tv
5 views · 5 months ago
Tedmuriye Akidesi
islamicmedia.tv
7 views · 5 months ago
Kitapları, Risâleleri ve Fetvâları Işığında Muhammed b. Abdulvahhab’ın Selef Akidesinin Beyanı
islamicmedia.tv
5 views · 5 months ago
Gençler İçin Ehl-i Sünnet Akidesi
islamicmedia.tv
4 views · 5 months ago
İslâm Akidesinin Temel İlkeleri
islamicmedia.tv
4 views · 5 months ago
Cenaze ile İlgili Hükümler
islamicmedia.tv
6 views · 5 months ago
Dinde Dinde Üç Temel Esas ve Delilleri
islamicmedia.tv
8 views · 5 months ago
Cinler ve Kötülüklerinden Korunma Yolları
islamicmedia.tv
7 views · 5 months ago