Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 Alhamdulillahi Rabbil Alameen, wa salamatullahi wa salamuhu ala khayri khalqihi Sayyidina Muhammad wa ala alihi wa ashabihi ajma'in. Amma ba'd, aziz musulmanlar, hurmatli otakonlar, oka oka opa singiller, assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. 0:31 Mawaizamizga, Allah Ta'ala Kur'an-ı Kerimda bizlariga nazil etken, pandu nasihatlaridan yana suralarini, tafsirini davam ettirishka qararkildik. Siz bilan bizini bugungi hayatimiz uchun, kilacakimiz uchun ham, en zaruri bulgan darsa, insan aman Allah Ta'ala da, siz bilan bizga tayyarlak koygan, cennetun naim digan, 1:06 acaib bir mihmal khalasiga, haqiqi vatanimizga, sagi salamat, iman, etxad bulan yetib alishimiz uchun kerek buladigan azukalarini bugungi dunyada tezrak tezrak khasil qilib alish, har bir musulman uchun zarur inarsa, janab rasul akram sallallahu aleyhi wa sallam, uzlarina 23 yillik faaliyatlari davamida, 1:37 Paygambarlik davrini yarmidan artalimi insallarga iman-u etqad yolini korsatsika bagishlagallar, ularini qallarda iman-u etqad aqidat havviyasini jaqiliska harakat qigallar. Shinin uchun ham biz ala shu yolini tutib, sizlarini huzurlarizda, itibarlarizga havali qilniyatikan, suralarini makki suralardan tanlagam biz. 2:04 kubciliklarizga malumu mashhur bolgan, kubciliklarizni qalbarizdan abadiyyatka inshaAllah cay algan, hammamizga malumu mashhur suralardan bara surayi yasindi tafsirini inshaAllah baxshliniz. Allah Ta'ala bu surana ham Makkada nazil etgan, bu surana asasi mavzusu, akideh, iman mavzusu. Insallarini qalbida 2:32 aqidasi, imani mukammal, musaffa, gulmaz ikan, ulardan yaxshilik, kutish, amru, mahal ikani hamamizga malum. Bu surada Allah Ta'ala ozini vahdaniyatini takidlidi. Dunyada yagana ilah ikanligini takrir itadi, wa uligandin kin triliş, qiyamat, hesab, kitab, cennetu, dozak, mana bu mavzular yana surada ozini aksini tapadi. 3:02 A'udhu Billahi Minash Shaitanir Rajeem Bismillahir Rahmanir Raheem Yasin Walqur'anil Hakeem Immaka Laminal Mursaleena Ala Siratim Taqeem Tanracheem 3:42 Bu surayi karima hurufu muqaddaatlar bilan başlanib, ya wasin hariflar bilan ibtida qilmadi. Araf alif basidagi ikta harif. Bu hariflar bir necde suralarini muqaddimasida kiltirilgan. Lekin nima uchun kiltirilganligi, binin manasi nimadan ibarat? 4:27 iqan xususi da ulamalarimiz ortalarda turli fikirler davam itibgiladi. Shularini in arjaha quvatlisi haqikatka yakınraqdir tapkanimiz. Shundan ibarat ki, Allah ta'ala islat maqsib oladi mana yasin ikta araf harfi. Quran-ı Kerim mana shungi uxşagan addi harflardan tüzirgan bir muqaddas kitab. Shuh harflarini sizlar 4:56 har kuni necce maratini isletesilar. Tililerde su harflar aynanib yuradi. Bashkaci harfdan tuturganmaz bu Quran. Huddi, addi silargi tarish bolgan harflar. Lekin, bu harflerden kiltirilgan, bu harflerden ibarat bolgan Allah Ta'alanin kalabi isa, bu, insalini aklini hayratta kaldirazigan derecede bolib kaldi. Mani su, Allahnin macizasini bu yirde isletmahsi bolinsa kerek. 5:25 Addi ham mana ixtiyardagi bar asiyalar dedik, sizga mana bir maqsina qish, mana yagac, mana asbab, mana uskuna, mana yaxshi, randa, tesha, balta, basqa arra degandik, xanil shulani ixtiyarizga derib qoydik. Mana shungi xoshigan bir qira ilik imaratni kim barpaqilali idi. Unin ustasi xurib ketgan, lekin hazırgi kunda ulardan ham korab kopraq, quvatga, texnika ga, ilimga. 5:55 iqe bolgan adamlar ushe bar narsalardan ulargi oxshagan bir yaxshi narsana yaratish bollardan kelbi yasibsi. Bu indi bir saddagini oxshatish bolsada, lekin shunga oxshaq, Allah ta'ala ham manashu tushirib koygan Qur'an-ı Kerimi addi harflardan ibarat ku. Bu narsa insallarini aqlini islatishka tanbi. Allah ta'ala suranin avvalini Qur'an-ı Kerimga 6:23 qasamiyyat qilis bilan basliyidi. Wal-Qur'an il-Hakim. Hakim sfatlik, Qur'an bilan qasamiyyat iti basliyibandiydi. Qur'an-i Karimga, Hakim digan bir sfatni, Allahin ozi bir qoybti. Hakim digana, dana digana, tadbirkar digana. Bu Qur'an, goya ki, quddi bir rohlik, jili hamma islarini tadbir bilan, hikmat bilan qiladigan, bir, 6:52 Zatka oxshatilgan ki, Qur'an-ı Kerim bu insallarini, butun hayatini qamrab algan, içi hikmatlar bilan, duru cevahirler bilan tulgan bir kitab. Mala shu kitabini Allah Ta'ala başida uzi qasamiyat etis bilan başlab, innaka laminal mursalin, dib peygambar alayhis salamga qasam etib aytinmakhchib olgan haqiqat, shu iken ki, siz haqiqattan ham mursallardan siz. 7:21 Allah Ta'ala yubarib qoygan, insallarga yubarib qoygan, elchisi sizdib, kuna ozu tasdiklab, ozu gu vahdik bir yasibdi. Peygamberlerden siz, digan soz bilan, aldin peygambarlarini haq ikerligini takitlab ultirmadi. Peygamberlarini dunyaga kilib kitishilari, bu azali qadimi hakikat, hammaga malum bolganlarsa, dunya yaraligandan biyogda, 7:50 Yerbilan Osman ortasida dambadam alaqab olib turiyan. Paygambarlar kilib durgallar. Paygambarlarin i avvali, yeryuzdagi birinci insan, hadrat, adamda oizlari bugallar. Siz, paygambarlardan, mursallardan sizdir. Allah, Rasulullah sallallahu alaihi wasallamini, paygambar, haq paygambar ikalliklarini adamlarga shu arkalik isli itiyatibdir. 8:18 ala siratin mustaqin. 8:51 bu yuqalmi digan daiba haq yol ikanligi isbat bolub, har kuna har lahza isbat bolub turadigan, shunday bir yolnin ustida bolgan haq peygambarsiz. Ala siratin mustaqim, tanzilan azizin rahim, bu istiqamat, torilik, shunday ki insalni hayatiga jidahan muhafuk geladigan yol bu. Fakat insallarinin gina tabiatiga imaz, 9:21 alamni tabiatiga ham, kainatni tabiatiga ham, tohri keledigan ushabilan yanmayan yuradigan yol bo. Sizga shundi yol berilgan. Bashqa yollar isa insani tabiatiga xilaf, alamni tabiatiga xilaf, kainatki xilaf ekerligidan, mala bugungi kunda, adam zat imaz, balkim dunya ham, cansiz narsalar ham, yerini bardagi cuvalchayilar ham, asmanlar ham, anashu, 9:49 Allah'nin yurdan bashqa yol bolgan, na toru yol bolgan, tizkari kelib, ortada toqna shuga sabab boladigan, yol bolgallig uchun, mana shunda akubatlarini biz korib turibmiz. Khuda ayet yabdi ki, bu, haqiti toru yol, ta qiyamat kashi davam istadigan, ham maga kerak, insanga ham kerak, hayvanga ham kerak, nabasatga ham kerak, dunyaga, alamga, kainatga, asmanga kerak, mana shuqya, shu yuldizara, ham masinin yolu, 10:19 Bitte yol, manashu biz qorsetkar yol, shundan yurish gerek. Tanzilal azizir rahim. Aziz varahim sifatlik Allah ta'aladan nazil qilingan. U tamandan yubarilgan bu. Uzadan uza kimlardir oylak tokgan. Kimlardir bu nasana tokup çikargan imas. Aziz, qudratli zat. Unin ayitganin boladigan zat. Amri hukumu qalib boladigan zat. Rahim. 10:50 Allah Ta'ala uzini rahimdilligden yuvargan bu dinni. U uzinin maghfiratini, rahmatini, kengiligden insallarga iman, itxad yolini kursatib koygan. Va anashu rahimligit faili ayatinin davamida marhamat itadi ki, Allah Ta'ala uzinin rahmatit faili. 11:19 sizga bu yolun birdi aldin ata babalari korqitilmagan qavmlarini Allahdan korqitish uchun yubarilgan. Atalariga, babalariga, kulaklariga yetimagan bolsa, ularinin davrida etilmagan bolsa, haq dinini ulari kormagan bolsalar, manabundan kin endi ularinin balalari farzallariga, usha qavmlariga yetkazib, ularini akibattan korqitimaq uchun yubarilgan yol bu. Hakikatan ham, 11:51 adamzat tarixi davamda, kob kulfatlik davrlar otkan, uzaq qabarmasek, mala ozimizda ham shimdey, endi bugun sekin astalik bilan, ashkaralik digan soz bilan, endi bur azatligini nishanasi korrib geletkan davrda, siz bilan biz yeshiyatimiz. Lekum bizim babalarimiz, atalarimizni baslarda kob kulfatlar otti, ana u sheler, koblari iman ethadini, 12:21 tashviqini, targibatini, davatini, qulaqlari eshtimasdan, dini islamini, bi manal qollarda ushlab ibadat qilalmasdan dunyadan ketib qaldilar. Qaynche adamlar, ushe sınavlarda, ushe qiyin imtihanli kullarda imad etxaddan vazkechi bi vargallar yam, anche munche bogan. Hazirin kundi uziyam korinib turib duyu, azgina kenilik verib, azgina koyvarib, qinsal qattara tatib qoysa, bir pasta adamlar. 12:51 Guv guv toklib ketuad kallar bar. Kece cida xursan bolib, ha yaxshi boldi dekdur kallar. Bugun agar sal bir tazciq korunib qasa, darhal bashka qe tuske otuvalib, rangini ozgardirib, darhal eski ozun haqiti afdu bacharasi qiyafasini açib qoyed kallar ham bar. Allah ta'la oz asrasin. Siz uşa ataları, babaları qorqitilmagan. 13:15 ularga yetmdey qagan davatni insallarga yetkazisiz uchun, mana shu Quranini, mana shu yorini sizga birdik, didi. Ular qoplari qafil bolib qalgan idilar. Ha, Allah Ta'alanin sozini eshtib turulmasa, davat bolmasa, insalini qaflat basib qalarkan. O qaflat baskan adamlarinin qoplari qaytadan uygan midiyan bolib, oza azali qaflatlayan barlarxan bar. Bekin, ular qaysini siyo, 13:43 davat qiganda uyuqana digani qaysilisi, bunu biz bilmimiz, vazifemiz, faqat gina davat qilish, insallarga bu sozni yetkazish, qahda vosa qafillarini islerden ham, kozlari acilib, uyuqudan uyuqanib, haqiqatini tani digallari, manachur davat qifayli qalishi bu anib, shunin uchun ham Allah ta'ala bu islam chakriklarini adamlargi yetkazishga buyurgan. 14:10 لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلَىٰ أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ 14:39 tabi'atini qanda ikanini bilgani dan aldin ayti qoyi asti. Bazbir insanga har qanchi qil sayizam asla ozgarmi idi, ana u narsani, usha aqillik, tadbirlik, adamzat, ozu yaxshi biladi. Buna ham Allah Ta'ala itibarga alishimizni eslati asti. Hazrat Ali Shirnavayi aytikarlardik, kim kuchuk birlan xotubka qanchi qil sayin tarbiyat, it bolur, esyat bolur, bol maslag asla adami, 15:09 diganlari dik, kucuk balasini, ya ki, xotuk balasini tarbiatsiz, katta bosa, o, eshek boladi, katta kan, qapaqan, it bolishi munkin. Xunga oxshash, asrida agar togrlanmi digan bosa, bunu xuda aldindan boladi. Xunu xun, mabada togrlanmasa, silar xafa bolmeylar, arsica istirafka tushmeylar, aldindan xundi adamlar bardigini Allah ta'la eslatip koya tutu. Yurgan yulilerde fakat ehtiyat buliylar. 15:38 Anashunday tughalatlar bar. Anashunday xafaganlar boloshi mumkin. Yaqis tishliy digan tifadigallar boloshi mumkin. Silar ulardan xafa bolmastan, ularin barligina etovarga alib, astalik bilan, yuli lan davam itirb kitur ilar. Digandik. Bu hammasi sınav, imtihan. Imtihan ushunam, ushanday nasilarin boloshi, bu zaruri, tabi'i. 16:07 Allah tala buyurda, haqiqatka yurum li yiga'u adarlarna musa'lina. 16:44 xuddiy xunga oxshetadiki butun azayi badanini, zancirlar bilan, kishanlar bilan, urap boğup koyulgan ta, tamağı gece, ağzı gece, kishan salup koyulgan adam, ayak kollarini cüflaf durub, kollarini tumçulga alub barub bayilab koyulgan adamni, xalatini eski saladi. U adam yergi ingi shabi izgan. 17:11 ayaqini tigi qara midigan, faqat asmanga gina qaridigan buq qalada. Insallarini iclardani qooblarini biz ara shimdigi qilib qoyganmiz, ular aldilarini kor midilar, ayaqlarini tigini kor midilar. Ularini daima baslari asmanda buladi, burunlari tibbaga kutaralyan buladi. Ularini yanlardagi adam, kichki narag adam busa, sal martabasi pasraq, yaqi avrusi pasraq adam buladigan busa. 17:41 ularini kormidilar, chunki ham matamallara bogob qoyrigan bosa, kanday qalib ular igilsin. Wasawaun alaihim, aanzartahum, amlan tunziruhum, la yu'minun. Ularini xaxsiz qorxting, xax qorxtiman, ular asla imanga kilmidilar. Bu, barabar, siz ularindiga davat qilseiz ham, davat qilmeseiz ham, barabar, ular imanga kilmidilar. Shundi, adamlar ham bar, 18:10 Didi, innama tundiru man ittaba'ad zikra wa khashiyar rahmana bil ghaib, fabashiruhu bi maghsiratin wa ajrin karim. Sin faqad gina Quran-u Karimga irgaşkan adamlarna rahmandan, Allahdan, yani kurmastan turub qurqan adamlarna gina qurqtasan ularna haq yulga başli alasan. 18:37 ularga fayda yetkizisan. Anan shun deyik shilarga, Allah Ta'alanin maghfiratı dan başarat bergin, va ularga uluqbur mukafatlar, ajirlar, sabablar, tayyarlar koyingana haqda sevinç habarlarini bergin deyidi. Bu davat faqat gina tashqardagi adamlarga imas, dili dağız gina imanı bar, yaxshi niyati bar adamlar uchunu ham cüda zaruri ikanligini birdan anleyimiz. 19:07 Kob adamlarini dilida azmaz imani etxadi var, lekin ularga osha imanini harakatka saladigan, ularini osha etxadini, yaksilik urugunu unduradigan, uyerdan yaksibir meyvalarini chikarishka sabab boladigan bir tutki undov kerek boladi. Ham mani ham dilida Allah ta'ala ozi yaksiligini qoshib yarat qoygan azal abvaldan. 19:35 Lekin usha mu'min musulman adamlar, musulman mandigan adamlar koprak davatini istir turselar, Qur'andan, Allahnin ayatu, Peygamber hadislerden istirilip takirar takiran ularga agahlantirish birib turulsa, ushanda ular qolidan kiladigan, qilishi lazim bolgan islarini bi parva bulmastan tezrak tezrak, mala bu qisqa gina davrda, qisqa gina umrini ishida qilif alishlari uchun bu bir agahlantirish bola diyakin. 20:05 Shunin quchun ham dili da imanu bar, etqadu bar adamlarga davat qilish, ularini targib, tashviq qilishga Allah Ta'ala buyur yatibdi. Inna nahnu nuhiyil mawta, wa naktubu ma qaddamu asarahum, wa kulla shay'in ahsaynahu fi imamin mubin. Biz uliklarini albatta tirl-tiramiz. 20:35 Va ular uezlerden avar yubarib qoygan, takdim qilgan narsalarini ham, va uezlerden kim qaldirib kitganlarini ham yazib qoyamiz. Saf kitabgi alib qoyamiz. Wa kulla shayin ahsayinahu fi imamin mubin. Dunyada sadir bolganu boladigan ham ishilarini, ham narsalarini biz yazib qoygamiz. Saf kitabini aldindan cikarib qoygamiz. 21:03 lavuhil mahfuzda bitiklik hammasi. Uligandinkigin tirlish bu insani dili da, hech qanday shakko shubahasi bolmagan bar haqiqatka aylanish lazim. Boglan yala, inna lahni nuhiyil mawti adam isyndi manalar kilib chixib oladi ki, ulig qalblarini ham biz orzimiz tirlitramiz. Dili da, hech narsasi yog, izgulibi yog, dit bilingan odanlarini qalbini, 21:33 Allah uzu tirltiradi. Allah unga ham iman sugunu birif, yaxshilik uruqlarini undirisi munkin, buni chuslar harekat klişiler kirey buladi. Chuslarini harekatlariz tifayri, ularini ham ulik halulari harekatki kirse ajebmiz. Uliklarini tirltiramiz. Va ularini uzlardan aldin yubarip koygan qirgan ishlarini yazamiz uzlardan kiyn kaldirgallarini ham. 21:59 Insan u zidan ki farzan qaldiradi, u cuy bala chaqa, nam, nishan, manabular hammasi Allah'nin kitabidi yaziladi. Qanday qilub qaldirishke ba'laq. Hayganbar ayitallar kin, man sanna fil islami sunnatan hasanatan falahu ajruha wa ajru man amila biha min ghayri an yunqasa min ujurihim shay'a. 22:29 kāna ʿalayhi wīzruhā wa wīzru man ʿamilabihā min baʿdihi min ʿayran yunqasa min awzārihim shay'un. 22:58 amal qilgallarini ham sawabi u sha adamini arkasidan barib yetisturadi. Ta qiyamat qecha agar shu ishni davam ettirse arkasdaki kisilar qiyamat qecha, u adam ham yatgan cayda nasibi alib yotadi. Ulin aksi bolsa chi, kimki bu dunyada bir yalan ishni payda qilse, musulman chilikde yok ishni islam buyurmagan, Quran-i hadis kor satmagan ishlarini islamdan detdurib, bunga sawab boladi digan, 23:28 davalarla paydax qoygan busa, shu naturu yoldan kitiyatkan, adamlarinin hammasini, gunaxi usha bashlab qiligan adamga yaziladi. Hech kanday kama itirilmestan yaziladi. Bugunkunda biznin muslimallarimiz, kob azar chekiyatkan, qinaliyatkan, xalkni ham maddi, ham manadi dunyasi ge zarar bolib chekiyatkan, kob islarimiz bar ki, anasiniz dunyada bashlab birgan adamlar, 23:58 agar olib getken bosalar bana hazir qabrlarida barib, qinalib, azab-i ukubatlarida yotgan ikallar. Mana shu hadislarga taraganda shundi, yana bunun ustuga oliganin, ustuga tepkan degandik, atababamiz qigan bu ishni, uxiladan qagan bizga, degan sozlarini eytislariblan, atababalarini yotgan jaylardagi ahvali, battar agorlashib getadi. 24:22 xuda uzu asababamizdan qagan, demagallar diyan asababalarini cezalab yadkandir. Unu ustu garindib, unu qilibdurib, yana uje sozlarini qoçkandinankigin, ceza, bala, azab, uxubat ikki barabar artib kit falishiyan munkin. Mana san urgatkanakan san, seni yam dinin balakan da, adamlar bizni dinimizdan yurmastan, seni yulindan yuradimi digan, tanbihlar bilan, dashnamlar bilan, atalarimizga, babalarimizga, xuda korsatmasin. 24:52 ularini Allah Ta'ala yatkan caylarda rahmatiga alsin. U shalariga rahmimiz kilsin. Bizan su ibadatimizni Qudani Quraniga, Allahnin Qurani Peygamberi yollariga, suzlariga, Islam shari'atiga muvafi qilip qilishimiz lazim. Harbir basadigan qadamimiz, qilidigan ishimiz, ha utoy busun, ha maraka busun, bu Islamga tohri kiladi mi, kimi idi mi? Biz olib kitkan denkigin, adamlar suni qilip yoldan dashib kitka mi idi mi mabada? 25:20 Buna xadibiz oylat tafaqbimizu, bizdi dilimizgi yaqib qaldi, manishni qanqigim qib qaldi. Dib ozimizci qoyib bersa, harqim, harqil marasim oylat tafadi. Harqi yullarini oylat cikara dilikin, mandan kiigan shu ish, avijgi minib qetsa, odamlar organib qalsa, ibadat darajisi qotarlik qetsa, varganimda ahvalim nima boladi, digan sozlarida musulman odam oylashi kerey boladi bugun. Xazirgina biz, mana bu maqsirgi qirib qevatkan faytimizda, 25:48 Ukalarimizdan birlar kolimizga saval tutkazitlar, huddi manashu orinda esab otiska tohru keladir, mana yakinda 8-ci mart digan bayram keli yatitdi, yakib olmasam 23-ci fevral otib ketti, sinifimizda birga okey digan qizlar, olturish qilib, vechir qilib berdilar, ziyafat qilib berdilar, o shiyirde hamma oqilballarga savalar ulaşdilar, endi bizam qarzdar buk kaldik, bu qarzimizda 8-ci martda uzushimiz kereg boladir, bizam vechir qilib. 26:18 ularga savga salamlar abiyalishimiz kerek boladi, shu ish tohru mu diyatiftilar? Musulman sikatida biz agar ahirattan korkadigan bosak, xiladigan ishlarimiz Quran-u hadiska tohru kesin disek, mera Quran-u hadisina varaglag korishimiz kerek. Baranbur burchagida hadis demiyo ki, bir shari'at kitaplarini baranbur burchagida barinki mukawasinin arkasi digan bosa, sakizinci mart digan giyay bosa agar bunda ha boladi disek boladi. 26:46 Lekim bilmadim indi bunakangi kitabini hali hechkim tatmagan borisi kerek. Musulman chilik haidalarga tohru kelbeydigan ish, istirafligi uyagda tursun manavi, akhlaqin asaratlarini kob chiliklariz korib turibsiz. Anacim nakangi bahanada, bala bahana, didarga nimet degendik, bu sakizinci mart bahana, yawki bashkasi bahana uyarda, hechbir korakda turmeydigan ishlar. 27:14 adamna mutlaqa itxadiga, ahlaqiga, tohru kimi diga natoru yollar arashiyatdan baxlanadi. Kaatda yan ghanna ham baxlangan paytda bir kishkina uchxundan baxlanadi. Han nimaqtda 3-4 tasi yigilib oturib bir ziyafat qaza qibdi da, hab bir maza qilib uynib qasa qalibdi da, yakinda maktabini bitirib ketkendi ikin, uyaqa, bubuyaqa ketib qasa, hab bir-birini izdab, kurami, ketadi, shunbilan tabami qaladi. 27:41 shun-shun maktapli bugan peysida bir oynaxib, kilixib, asinda digan adamlar usha uchgunni yaqvatgan, tiflavatgan adamlar. Shakaatda yangin, butun dunyana tutki tali digan yangin yanin bashi, usha uchgundan baslanishini esimizdan cikarmasigimiz kirey buladi. Uzimizni Allah ta'ala berib koygan hayitlarimiz, bayramlarimiz, islamda uluqlak koyrigan bayramlarimiz, 28:08 ni matamga uxshatib qoyganimiz xalida bu faqatginda yaxilar ortasida imaz, balikim katta katta, katta yaxili apalarimiz, anaxallarimiz ortalardayim, mana xini xangi adatlar yox imaz, bir-birlarga xindi mruvvatlar qilna digan adatlar. Halbuki har bir qilni atgan, xini qayardan kelib chikgan, birin izdizi qayaqa baribda qaladi, xachandan baxlangan ded zuraq nazar sasek, hayallarimizni baxlardagi romallardan tartib. 28:37 eginlardagi, ayaqlardagi lazimlarga ca, tartib alib, ularini yarim yalangax halatka, kiltirib qoyuska sabab boladiyan ishilarini bashi ushatdan baslangan. Bize ushani indi taza, korsan bolib, mana indi bayram bolarkan, biziyan kocada bayram bol didib, huddi baska bayram yogdik, usha kullari taza, tantana qilinadi bir-birilarini tabrikliyidilar. Indi bilmadim uca, romalizdan ayriligan izbilan, lazimizdan ayriligan izbilan tabrikliyimiz. 29:05 digani bu nandi mi, ya ki, baska mi? Bu narsani bir uylab koris kerekki o xidi. Lekin yana biz, qayta-qaytara takararlab otisimiz kerek, haziri bugun hana erkin eken, bimalal eken, ashkaralik demokrati eken, xun-xun qilaman digarlar, bimalal qilivradlar, ularini biz, kol ayaklarini bağlab qoyvatganimiz yox, astanalarga barib, doq qolib turganimiz yox, fakat savalarga cevab beryadimiz, bu bizni shariatimizga, islamimizga muvafok ker meyirgan isheken, yox. 29:35 qelmese qelmez, bizi dilimizge toru keledi, qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qelmese qel 30:03 Man uchun arsalan, sizi ki desa, yogi, bu man iki maz, def hal adamlarini, koflarini, eslerden allagacan, çıxilan qalani qiliyan islari. Lekin xudani ezden çıxmidi. Allah hammasini yaşli qizdikigan sizmi, katli yaşli qizdikigan sizmi, laki xuda azgini mansab berib, martaba berib qoygan boyganda, basar qisariz bilmastan, uxifay tıxip qoygan sizmi, bunin havasi ertaga sizi eskizden çıxip qasayan. 30:27 yaratkan iqamni izzidan chikmidi aldindan barib turbti, va uizzladan kin qaldirgan iclarini ham yazib baramizdiydi. Bu ayatlarinin tafsirda bazibir mufassirlar, ulamalar, va asa rahimda uizzladan qaldirgan izzilara digan suzini shundi yenabir mana bilan ham tarifli idilar, kim adamizat mana bu masjidlargi qadam basib keliyatikandagi izzlarini ham basini biz sabga olib turibimiz, kim qanchi qadam basib 30:57 qanchi izbilan kildi Allahnin uyiga, bo nasilar, insaan sabla, mese yan, Allahnin malaikalari, farisalari sablab, un yazib turar kirlar. Sunin uchun ham, Hadrat Rasul-i Akram sallallahu alayhi wa sallam davrlarida, banun salama digan bir qabila, Rasullani sohbatlaridan kubraq, bahraman boleyli odib, zarada turadigan ikallar, hawllarini, uyigaylarini satib, Rasullahi Hazratlarini, masjidin nabaviga, masjidlariga, yakirrazcaydan, 31:26 xawli jay qilashini taraddu diga shub qalgana kallar. Suni eskallardan kin Rasullahi Banu Salama unday qimeylar, usha uzaq basayam, turgan mahalalar izdan qatni yuriylar. Chunki kimki qanche uzaqdan qadan basib kilsa, ushani sawabu suncha, qob buladda digana kallar. Bu masjidgi ham kiyavat kallar, qanche uzaqdan kishivatkan bosa, eyn qob sawab balkim ushlarida qitadi. Qanche yakinda turub chikmiyatkan bosa, eyn qatda gunah. 31:56 u shalarda qaladi, buni ham istan chikarmayrik, masjidni yanoda turub, masjidni qoshnisi gobturub, ibadatka chikmasa, Qudana etkani qilmasa, bandan aligin, mah marhamat qilgin, deyib, shun deyib, bir tutub turgan, nazun eymasedan, yuzunu ogorib ketib qogan, deyib, boladi, qadda bir padusha, deyilik, prezident, sizi chakirib, man ujini sizga bir tarti qilmasi qoldik, aling, deyib, bir sayo, emani kereymez bunarsayiz, deyib, ney tezkari burulib, ketib varsayiz, 32:24 Nima boladi? Khod di shungi uxshash, Allah ta'ala mana marhamat qiliylar, uqiylar, kiliylar, aliylar nazi nimatdan bahraman, boliylar, dipduribdi hazır. Fakad kinan bu nazi nimat, manavi nazi nimatda, maddi imaz, alma anarmaz, uzummaz, qavuntarmuzmaz, koygoşli aşmaz, palavmaz, shashlikmaz, mantımaz, shunin uchundur balkim. Dekin bu manavi, shashlik palav yev, yev, dekin yetamagan adamlarını, 32:54 inshaAllah, yetkezadigan, usha, umrib uymayishad qilib, tilla tuplab, baxli bolalmagan, baxd iqbal tapalmagan, adamlarga baxd uleshadigan, acaib bir dargahga, Allah hamamizni çakrib, qribdi, isqilib, kodunuz aciglik peytida kupraq, peishanalarini yerga tigazib qalilik, peishanamiz tikgan coylarini izi, khadamlarimiznin izi, hammasi Allahnin dargahda yazilar iken. Allah ta'ala surada, 33:25 Otmiş tagi babalarimizni, ajdadlarimiznin hayatlarizan hikaya qilib, iman etxadga davat qilingan da bugan bazibir halatlarini ham islatada. Paygambarga itadiki siz bir qislaq ahillarini ustda bugan bir majarani ularga hikaya qilib, misal qilib kiltirin. Ularinin qistasini adamlarga aitib berin. 33:48 أَسْتَعِذُ بِاللَّهِ وَضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحَابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرُسَلُونَ 34:20 Ularga biz ozimiznin elchilarimizni yubargan qisab ahillara haqda atrafizdagilarga hikaya qilib berin, ularga misal qilib kiltirin. Allah ta'alanin elchilari ularga kiligan vaqtda ularini ayitgan sudilari qiligan muamalalariga qilag salin. Biz ularga iki kisini elchi qilib yubarudik, imanga kililer, musulman buliler. 34:56 ibadat qibaliylar bu dunyada digan sozlarini ayitib ikkita elchi gibargan paytimizda, ular darxal hech bunga qilax salgilari ham kelmestan chashib pishib bini inkar kildira, hey, bikar gabbilar. Ixam meylar, bikar ayitibdi digan sozlargi oxiyan gabbilan inkar qilib tashladilar, takizib kildilar. Shundinkigin biz, uchunchi elchi bilan ularini ularini quvvatilantirdik. Ikkitasini aldin gibarib ulargi ishambagandinkigin, uchunchi... 35:26 ilchi ham bardi. Ulari ham malari, uchi ulari birlaxib durib biz, silariga ilchi bolib, Allah tamamdan keldik, digan suzdan ayitselar, u qishlaq ahlilari cevab birdilar ki, ma antum illa basharum misluna, silaran bizga ushigan adamda silardi, silarinin nima artigila bar bizdan, Allah silariga hech kandayi nastan azil qigan imas, wa ma anzalar rahmanu min shayin. 35:56 in antum illa takzibun, silar faqat yalaqan, silar xalas, yalaqan eytiyat silar. Hech qanday haqiqat yox, bu qablar izda, dedilar, ishammadilar. Allah Ta'ala bu waqiyana qaçan, xayirda bol galligini ayatta tarixini korsat karimaz. Wa halanki bazibir tarix, bazibir tafsirlarda bularini isimlara gece, shaharlara gece korsatilgan, Antakya digan bir shaharda bolu otkan waqiya deblikin. 36:26 Maqsad u tarix imaz, maqsad qayirda kin tamandan bolgani imaz bu, har zamanda, har kuna, har lahzada, hamayirda boladigan gabboqalligi chun, Allah ta'la unu maqanini zamanan anit qilmigan. Hazir ham xud dushun xa, birawga davat qiladigan bolsa, ilchilar boladigan bolsa, usha zamanda bolgan vaqiya, hazir kunda ham davam itiyasqdi. Hazir da ham xud dushundi boladi. 36:51 Ha bu nima tushurdu xuda sizlarga, sizlaram abdi bizga usucan insansilar ku digan suz bilan goya ki islamga davat qiladigan adamlardan bir gayri tabi'i sihirgarlini putadi baz adamlar. Qani bularini qollan qandi islar kiladi. Halbuki islam, halbuki payganbarlig bu sihirgarlig imas, bu falbillig imas, adamlarga xalqil ajeb tavur, gayri abdi islarini payda qiladigan narsilar imas, u adamlar qollardan nima ham kilardi mana duniyada. 37:21 falbullaran bar, azayimxallar bar, bashkalar bar, agar butun duniyani cilavnuk ushalar qolda ushabdurish mumkum boganda, ular qilgan bolardilar. Lekin Allah Ta'ala falbullarsiz, unday islarsiz, sihirgarliksiz, peygambarlar arkalik, hech kanday unday xayr tabiqi qalatin narsalarini qilmastan turubham, Allah manashu ayatlari blar insallarini imanga etxodga boshlidi. Ular imkar qilganlardan kigin, 37:50 Yana elchilar cevab verdilar kim? Rabbuna ya'lamuh, inna ilaykum la mursalon, wa ma alayna illal balagul mubin. Rabbimiz biladi, biz uning elchilarimiz, sizlarga elchi bolib kiga adamlarimiz, albatta divyana takiblan ettiler. Biz ne zinmamizde hech narsi yok, biz fakat kina sizlarga yetkazib koyishka mamurimiz khalas, Allah ta'ala men sözümü yetkaziler digan, biz elchimiz. 38:19 Deyistin, lekin azadda, daimi azad buşturkin, elçiga olum yok digan gaf bursa da, lekin hamma elçilara maz. Allah'nin elçilarini adamlar hamma vaqtan toğru qabul yetişigurgan maz. Hazram, uşa Allah sa'alanin elçilari bugan, peygambarlarini urun basarlari, meyraz horlari bugan davatçilar, ulemalarini suzlari eytirigan mahalda. 38:44 fayqambarga qan dayi aziyyatlar yetgazirgan bosa, hazran xoddiy shundayi boladi. Ularga qarşiliq qiladilar. Ularini goya ki izzatu nafslarga teyib kitadi. Ular bundayi surlarga sabr taqatlari chidamiydi. Ozlari harqancha, nitki on yillab, musulmalarini maqsar alab, xataqan qilishib, turliqil tuhmat bohtarlarini yaqdurgan bosalar, bolar cim otra uradilar ku, lekin islanga davat, adamlarini shakreylik dinge. 39:14 bilar namaz oxsillar, ibadat qilsillar, bu xalq uchun, vatan uchun, millat uchun, cidaham zaruri inarsa, gundan baska yol yox, bu yegana bitte tutqish, shu tutqisdan uslagan adamlar gina, bugungi kundari cehalat cahiliyatini, yigirmanchi asr cahiliyatiden, fakat gina manashi Allahin Qurani bilan, Allahin arhani bilan, gina asrı çıxit getishi mumkin, digan sozni gafirladigan bolsa, yox gabimaz, bar gab. 39:42 payqambar ayitgan qab, Allah Qura'nda kusurgan qab, shu sozun ayitgan boseyiz, ala kimlarini izzatu nafsiga tigib getsa. Bu qanday qab, Allah Ta'ala, mayli bandalarim islar xafa bomiylar, bu oz azaldan qadimdan shunday bolib gelgan, Qudani sozun ayitgarlar, xaliz turub davat qigarlarga bu sunnat, payqambarlari aziyatlar bogan, haqni ayitsan urarlar, xushamatini suyarlar, digan qabni ham, beciz ayitmagan xalq, shunun uchun ham, 40:10 Allah tala bu hikayalarini kirtir yazibsi. Uşa qislat ahillari ayitbilar kim, inna tatan yarini bikum. Bu silarini kirishlarizden kigin, biz ahvalimiz yamanlashib gitti. Silardan bir sumligini hisi hidikib diribdi. La illam tantehu, lala rucumannakum. Agar bu gaflarini koymasalarin, bu islerden tohtamasalarin, hammeyni hodu tashqoran qolib, urib oldiramiz. 40:38 وَلَيَمَسَّنَّكُمْ مِنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ 41:08 Bo, Allah Ta'alani xazayi qadari boladigan bosa, yaxshilik, yamallik, insani ozini qiligan kasibu karini sababdan bolad. Bir adam tifayliy emas, o sizin imanga, islamga davat qalib gigan bosa, usha tifayliy, bizga bir shumlik kevati digan sudlar bo, bi imani gaflar, ozlar izdan bo vati, ozilar yaxshi boseylar, iman itxadli boladigan boseylar, sizlarga hech bala yukmidu ku akhir digan manada. 41:37 xiziq bu biz silarga allani eslatkanimiz uchun bizi oldiramiz diyat silarmi? silarga yamanlik rabaa korbatkanimiz yox ku? xudaona itkanini qiliylar, ibadatki kiliylar, didigan bosa qishunga indi oldiramiz, qishunga tasboran qiramiz diyat silarmi? oğurli qigan bomasa, muttahamli qigan bomasa, basga is qigan bomasa, un dey cinayatlarini qivatkarlarga burnasa diyalmastan, ularga kuchi yetmastan? 42:05 Amalini Allahini yoliga kirigilar, ibadat qiligilar, din tarqalsin, islam rovajlansin, dunyada tenclik bosin, hamma burburiga mihru akubatliyibosin, itqad hakim bosin, digan sozni ayta diganlardan alamiden olasilar mi? Shuu imanga kirigilar, diganimiz mi sabab, bizin aybimiz, bizin gunahimiz, shuni shun shuni qali qilasilar mi? Bal antum khawmum musrifun, undibusasizlar. 42:34 Cidaham haddan ashqetgan, israf qigan, umrni israf qilgan, Allahni birgan bu nazi nimetlarini, talantlarini, Quda'a birgan ilimlarini, martabalarini israf qigan adamlar, israfçilar ikansilarsilar. Unda haddan ashkan adamlar ikansilar. Toğur qaf yok masa, haq qafni qafirgani icun, agar sizlar yoman korub qogan bu isiyilar, unda cidaham hambr haddadan ashkan adamlar ikansilar, digan jawabini birdirar. Mano shundan kigin, 43:03 Bu ortada macara, manashunday, ayisu, gafsu, saval-cevab bolib turgan bir paytida, bularini ortalardagi hivarini, saval-cevabini, ortada boletkan macarani eshtib qalib, shaharini bir chetidan, shaharini chet kasidi yashirigan bir adam shashib kilib qaladi. Chunkibular haligi kafir qavimlar elchilarini uslab alib, bularini oldurmaqci bolib turgan paytilarida, bir adam hallaslab kilib qaladi. 43:33 Va'u kelibqandi sud etgana, unnankigi nima vaqiya bolgana insha'Allah kelibgisi namodlarimizda davam etada. Subhane rabbika rabbil izzati anna yasifun, asalamuna ala l-mursalin, walhamdulillahi rabbil alamin. Allahumma ya muqallibal qulubi, sabbit qulubana ala dinik. Allahumma nsurna ala man azana, Allahumma nsurman nasraddin, waqzulman khadladdin.