Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:03 ومن أحسن قولا ممن دعا إلى الله وعمل صالحا وقال إنني من المسلمين 0:32 wa nashhadu an la ilaha illa allahu wahdahu la sharika lah wa nashhadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu sallallahu alaihi wa ala alihi wa sahabatihi wa man ihtadabihalihi ila yawmiddin wa sallimillahumma tasliman kathira amma ba'du biz bugungi sohbatimizde hamma insallarda uchredigan bir kesallik wa bir kamchilik wa bir dert haqda yaparamiz bu kesallik olimlarda 1:03 juda ham kub uchraydi, amirlarda ham uchraydi, maamurlarda yam uchraydi bu, oddii xalkda ham, hatta gedaylarda yam uchraydigan bir kesallik. Va bu shundaya kesallik ki, Osman'da birinci buladigan masiyyat, Allah subhanahu wa ta'ala ge bugan masiyyat shu sebabli buldi, va yirdagi birinci masiyyat bana shu sebabli buldi. Bu shundaya bir dert ki, xuddiki hasanatlarini, utini, ola uqanda yisa hasanatlarda shundaya yi digan, 1:33 Wa bu dard kimde bolay digan? Bosay bu adam uzin uzi halakilishlik derejasi geche boray digan. Wa har qana qangi gunahlar manashunlan kelib chikhay digan bir gunahlarini bazir bir tabir bilan etsik. Agar gunahlarini anasi bolib, gunahlarda tuğu bir uchi boligan bir kasallik haqidi gebraymiz. Bu kasallik hasad kasalligi. Yani hasad bu cuda kub adamlarda bar illa Allah subhanahu wa ta'ala astarigan adamlar bundan mustasnam. 2:02 bu kesalligi uzu nima bu, vabuni tarifi nima, bu kesalligdan qanday qutulsa boladi, buni zararilari nima, vabuni qanday qutulsa boladi, bungi sohbatimiz inshallah mani shu haqdi, Allah qadir qiginci gapiramiz. Hasad bu shundi günaha kenki, shundi bir dert, kesallig ekenki, bireynchi Osman'daki maasiyat, yani shaitanini, Allah Rabbul Alemin ge maasiyati, shu hasad sababli boldi. Allah ta'ala adamni yaratib, adamge, 2:32 farishtalarga etdiki sajdaqiyilar odamga digindi, farishtalar hamalari sajdaqildi, illa iblis sajdaqimadi. Sajdaqimasligini sababi bu hasad idi. Odamga farishtalarini sajdaqildirginligini korolmadi shaytan. Mani bu, unu butun Allahini dargahidan iblis bolib, mal'um bolib, haydalib kitishligige sabab bolib. Mani shu sabablik, unu hasadidan kibir gelib cikdi. 3:02 U shun chalik hasad utu da yandi ki, hatta ki Rabbul Alamin ge sacda qimey mendi yishke che bardi. Wa bunu bu hasadi undan na tohru ilim fayda bulishtigige, na tohru qiyasni qilishtik ki alib geldi. Nige sacda qimey deyindib Allah Ta'ala etse? U etdi ki, chunki min undan kore yakhsiroq mendi. U qayirdan biladi ki, shaytan adamdan yakhshi ikalligini, unu unsuru, shaytanin unsuru, adamin unsurudan yakhshi. 3:30 çünki şeytan alovdan yaratilingan, insan busa lovdan yaratilingan, şeytanga kim etdi ki, bu alov tupraqdan yaxsidib. Aslida agar solistarib qaraganda, unun qiyasi hata qiyasidi. Çünki alov bilen tupraqda agar solistarib qarilisa, tupraq kupdamandan alovdan ustun buladi. Olov kuydurib uzdan hisnirsa qaldirmaydi, kul qaldiradi. Tupraq buletkin busa, qancha qancha samara biradi. 3:58 Tupraqda basiqlik bar, olovda kutarlish bar, hingillik bar. Tupraq jude kub manfaatlar kirtiradi. Olovda manfaati ancha kem. Wa tupraq olovnu uchir qiladi. Agar ikalasi salishtirilgan taqdarda, hem tupraq olovga kushlilik qiladi. Wa haqyaza, yani shaytanin bu qiyasi batil qiyasi idi. Mana bu, onu batil qiyasinin asli sababi, onu hasadadan kilib chikgan idi. Wa yirdagi birin, qi masiyat, 4:27 adamlar urtasdaki maasiyyat hamshu hasaddan buldi. Adam aleyhissalamni farzandlari har qarindan ikide-ikide bala togulardi. Bir oğul, bir qiz. Bir oğul, bir qiz. Birinci qarindan togulgan qizini ikinci qarindan togulgan oğuliga, onu oğulini bunu qiziga nikahlab qoyardilar. Yani u shariyatta, adam aleyhissalam shariyatta da Allah Rabbil Alamin manashunney shariyatni adam aleyhissalamga buyurgan. Nikah manashunney bugan. 4:56 yani bu qarindan tughulgan qiz ikilch qarindan tughulgan uqulgan ikahla ngan yani birga tughulgana aqa singil sabla ngan qabil bilan qabil ikilasi qabilnin singilisi aqchilaritja churayli bugan diiladi qabilniki busa xunig raq bugan yani xunig dimemiz u unchalik churayli bumaga kin qabilgan asqigan ayalga u hasad qigan chunki u ulanaydisa u ulanaylmaydi hasad qiganligidan kin 5:26 ukasin uldirishik giyotdi. Qurbanlik qilin genpaytda, yana bazibir sabablardan biri, qurbanlik qilindi, ikelas qurbanlik qigenpaytda, qabil, dekgancilik bilan shugullan aridi. Dekgancilikdi yaxshimas bugan miyvalardan alip gelib qurbanlik qigen, qabil buletgen bulsa, carva bilan shugullan aridi. Uzini carvalardan semizini alip gelib Allah ki qurbanlik qildi. Allah ta'ala qabul qildi, qabildan qabul qildi, qabildan qabul qimadi. 5:55 Mənə bu Qur'an'da ki'gen illati, yəni Qur'an'da qut düşündə edib ki'gen, ki'en habil qabil gi'edti ki, min sin uldıraman di'gen. Qala la aqtu lannik, qala innama yataqabbalullahu minal muttaqim. Habil gi'edti ki, Allah Ta'ala taqwadar kislerden qabul qiladi. Sini sababin, uzi sababcisa bunya, sin taqwa qima di'in. Demek taqwa qiliş di'gani, insan quliden ki'gen narsani bacariş di'gani. Yəni quliden in ki'gen narsani qiliş di'gani. Kub qiliş di'gani maz bu. 6:25 Yaw ki, basqa bir narsalar bilan ulchanan maydi. Bu, insan qoludan kiigan narsalan. Allahuchun qalis qilashligi. Manashunda qabildan qabulquldi, qabuldan qabulqumadi. U etki sin uldira maydi. Va uldirdi. Birinci ulim, yirdagi qanto qilashligi hasad sababli boldi. Shuchunam Allah subhanahu wa ta'ala ayatadi ki, min ajli zalik katabna ala bani israila annahu man qatala nafsan bi ghayri nafsin aw fasadin fil ard. 6:54 Faka innama qatalan nasa jami'a Wa man ahyaaha Faka innama ahyaan nasa jami'a Kim agar bitta adamni uldirsa, haqsiz khuddiki hamma adamni uldirgandi bolad. Wa kimki agar bir adamni trik qalishliyi ge sababchibusa, goya ki u hamma adamni trik qalishliyi ge sababchibugan bolad. Yadi unu farqiyo, bitta adam uldirdi, butun duniyano uldirdi farqiyo. No haqqan tokiyabdi digani. Uzu adam uldirishliyi qancha ham yoman ki nox. 7:23 Allah Rabbul Alamin qidigan buyrughini qilmaslik qandik ham yoman ginaq. Rabbul Alaminin aldida turib, Allahnin huzurida turib, bana bu isni qigin, disa qimi imanmin diishlik, qanchalik yoman ginaq. Likim, bana shu yoman ginaqni sebabcisi hasad buganidi. Yahudlar, ular Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamni kilisliklarini kutgan xalq. Yani ular Rasulullahni peygamber bu kilisligini kutardi. 7:52 Hatta ki shu kütishligiden ular Madinani yakin caylariga barib u shirden cay alib u shirde yeshigan. Chuki ularini kitaplarida yazilgan ki bir peygamber chikadi u Khurmazar buladigan cayga hijirat qilib kiladi dilgan. Khurmazar cay Madina. Bani shu Madinagi kilisligini ular takmin qilib tohru topgan. Aynan Rasulullah s.a.v. Madinagi hijirat qilidilar. Ularini kitaplarida yazilgan shu cayga hijirat qiladidib. Agar hijirat qilib kiligan baytda biz topmay qom elik. 8:22 shubilan birge boleylik, deyib turib, madina atraflariga joyleshken, kutub yashagan hamalari. Lekin ular kunlardan, hech bir kun uylemagandilar ki, paygamber Ismail avlatidan chikhadidi. Qarasalar, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, kutgan, bilgan adamlari chikdi, lekin ular uylegandi bu madi, ki indima qildi, ular hasad qildi. Khuddi ki, ake ukelar birbirgi hasad qigandi, bir shaharda yashab turgan higitlar birbirgi hasad qigandi, 8:51 Alimlar birbirgi hasad qigani qabi, umaralar, patishahlar birbirgi hasad qigani qabi, haligi patishahni, dushmani patishah bolimish, gedani dushmani geda bolimish digani dey. Mene shun dey, gunahlarini sababi hasad bolib, yahudilerini, shu ishlarini sababcisi hasad bolib. Hasad ularini nima derezigeci alib geldi? Hasad ularini nima derezigeci alib geldi? Rasulullahke kafir bolishlikke alib geldi, 9:21 bilgen idi, xuddiki rasulullahni uzlarini uglini tanigendi taniridi. falamma ja'ahumma arafu kafarubi fala'natullahi ala'l kafirin ularga bilgen narsalari ki yampaytta kafir buldilar, kafirlarga Allahnin la'nati busin, yani ularga Allah ta'ala tama'na la'nat buldi. lu'ina alladhina kafaru min ahli kitab, Allah ta'ala itadiki ahli kitabdan bugan tayifalar la'natlandi, yahudlarina Allah ta'ala la'natladi. 9:52 nasaralarini allat ola lanatlad, rabbul alamin arhamur rahiminini lanatlasligi bu in yaman narsa sababini ma boldi suni yahudlari lanatlanisligi mal'un bolisligini sababi hasad boldi hasad ularini qalbidi urneshkendan kiin tuğri fikirlasligi qoymadi uzlari bilib turgan haqqa irgasligi qoymadi mana bu hasadini natijasiydi ushochunam yahudilerden islamga kilgenlarini sanagi 10:21 Unbeshtegi yitmeydi. Un atrafide kisi, unteden ashib-ashmeydi gyan, nafar adamlar iman kirtir gyan. Sababin ma hasad. Mana bu dard, hazir biz, agar qaraydi gyan bosayk, kupçilikimizde var bugan dard. Kupçilik adamlarda var. Hasad, adam uldirishlikke sabab boldi. Mana adam aleyhissalamda ballara birbirini uldirishke alib geldi. Hasad, ghibatke sabab boladi. Hasad, qarindashlar ortalara birbirini uzilib-ketishlikke alib geladi. 10:52 Hasad, qibat, cakimchili qilişlikke olib geladi. Bana bu cakimchili qilişlik, odam öldirişlik, şahadatu zur, yoman guvahlikke otiçlik, yalgan guvahlikke otiçlik, bu narsalar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam etkirlarika bu mubikatlardan, yani odamni halakkal etgen narsalardan. Halakkal etgen narsalarini sebabcisi, bularini tuğdurup çikar etgen narsa, hasad otu buladi. 11:21 Manabunnan kin odam ic icidan yonib bilib turgan narsasiga ham, masalan shaytom bilmes midi Allah Tawla'ni buyrughini bacarish kirek ikanligini, Allahni quwati qanchalik ikanligini, va agar shu buyrukta buysum masa, u duzakhi bulib turib, abadul abidin mal'umbub kitishligi, bunarsan shaytom bilib turib Allahni huzurudan haydalindi. Sababi icidaki hasad idi. Demek hasad odamda kuzini kor qiladi. 11:49 fkirlasligini yuqat adi. Hatta bilib durgan narsasini ham ushe narsage amal qilisligden odamni zuqtati qayrayka. Iyazu billah. Bundan asregan, asrengan adamlar Allah muhafqigan adamlar bolaydi. Bu judayam kub, aksar adamda uchiraydi gen kesal. Khasatan ulamalarda birbirige bolaydi gen hasad. Mazhablar urtastaki bolaydi gen tarciyolar. Mazhab bahana, yani mazhablar urtasta uz tarciyolar bolishdigi munkum mas uzi. Likin bu narsaya ham bahana bolida adamlarga. 12:20 Sim falan mazhabda san, bu pustan mazhabda ndib. Asli sababini kor seyiz, urtada basqa narsaydi. U mazhabda tur ganligi, ya bu mazhabda tur maganligi maz, asli sabab hasad. Koran maganligi dan manishu narsalar chqadi. Agar da u etkendi mazhabda bose, yam janjal chqadi baribir. Basqa bir narsadan bahana chqadi. Basqa narsadan bahana chqadi. Bu narsalarini biz tarix davamida korib-korib-korib, manishu xulasa ge kelamiz ki, demek janjalini xulasa se, 12:48 dan janjanin asli sababi bu mazhabta turus ya tur maslik imas ekin. Unu asasi sababi hasad ekin. Hasad. Mana bundan qutulgan adamlarini Allah subhanahu wa ta'ala maqtadi. Hatta ki bularini in yaxshi misalida ansarlar bolib korundi. Ansarlar uzlarige kilge muhajirlarini quchaqona achib qutuvaldi. Allah ta'ala ularini etdi ki, wala yajiduna fi sudurihim hajatam mim ma'utu. 13:18 Ular qalblarida, ularga Allah Ta'ala biyirgan narsalarda uzlari uchun hichbir hacatni topmada ular. Yani ular tamami hamma narsasini uchundi bradarlariga achibirdi. Hasad digan narsa umma urgu bomadi. Ular etmadi ki, qayirdan kib qoygan kiligindilar bizi yurtimizda kilib durub, bu adamlarida hamastan, yaksiz olog adamlarida namchik etkin gebuladi. Kecegene kil oydu, baska bir yerdan, bugun qarasey, moshim mini yurtdimi, bugun qarasey hammamizdan balant uyqorubdi. 13:48 bugun qara sayin u kutu, bulaqa qiyin qiyib yurtu, falan qil yabdi, pistan qil yabdi digan geblarini shaytan, hasadchilarini kattazi shaytan ushe hasad qil etkin uzini askarlariga alib gili urad qilaqige. Mana bu narsadan Allah subhanahu wa ta'ala ansar wa muhajirlarini bu narsadan kutqardi. Hatta shu daraji geche buldi ki, min malimdi ikige bolema xoqlagan tarafiyini sayin tanlayacan digan. Xoqlagan narsayini agin, xoqlagan narsayini tashlagin digan. 14:17 Ansarlar Rasulla salimgi etkinlarki, Rasulla, siz malimizden xoqlagan narsayizni alin, xoqlagan narsayizni tarqilin, vallahi sizni algan narsayiz biz uchun, tarqigan narsayizni yaxshi boladi biz uchun digin. Yani nimani alsayiz agar bizge shu oganiz yaxshi tashib gitganizden digin. Yani bu narsayinin asli sebabi, ixlas, xalplarida hasad digin narsayinin kesallikini yugli giydi. Bani bu narsayden Allah ta'ala uzu qutqarsin bizni, bu uyleb qari digin busik, 14:47 nuhayat derecedi katta bur gunoh bu uganligi uchun ham, buni birbirimizgi istatishligimiz kirigi iken bu kasaligdan. Hasan ul-Basri dan soralgana ki, mumin kisiyam hasad qiladi madib soralgana da, atkanakan ki, ayna anta min ikhwati Yusuf, Yusufna akelarini bilminsan maqadan qaligindi geldi. Yusuf aleyhis salamni akelari salih adamlar bugan, hatta bazir vayatlarida kin chalik Allahularini, taubalarini qabul qilib, payganbarlar pikan hamdib edilna. 15:19 Lekin u shen dey saliq kisilar, Yaqub aleyhis salamdo farzantlari, hatta ki shun chalik ularga adamlar havas qiladigan farzantlari idi. Ham adabda, ham akhlaqda, ham korunishta çirayliyi gitlari bugan. Yaqub aleyhis salam ularini kin chalik Misirga Yusuf aleyhis salamdan aldiga cunat ispatitlari da, atkin geplari bar ki, Wa qali ya baniya la tadkhulu min babin wahid, wa dkhulu min abwabin mutafarriqa. Bitte ishigden kirmaylari. 15:50 Un bitte akasi, bitte ishigden kirishligi, ye hammasi akivkiyke, ye bular hammasi zuhur odamlarakende bulardib, odamlar gapirsik husdib qalishligi mumkun, shujun wadkhulu min abwabi mutafarriqa. Harxil ishiglerden kiriyilerdi beddilar. Yani, Allah ta'ala uza asra uchizat. Min Allahka tavakkal qilaman. Lekin, sabablarini ushliyiman dibeddilar bu goblarini. Yani, ushan da yigitlar qovmini in yakhsisi buliyan peygambar aulotlari, 16:19 uzlarini in yaxshi ukelarini uldirish kechi borgi. Uqtulu Yusuf. Ulari addiki Yusufdi uldiriyilir didi. Avitrahuhu ardan yakhlu lakum wajhu abikum. Yaqibu masi, silar unu bir yirgi abartashi ilar. Uxanda otalarini yuzi silargi xalis bub, hamalarini birxil buladi. Inna abana lafi dalali mubin. Bizdi otamiz ociqdan ociq zalalat diyur, tibbi zalalatdan qutqarishimiz kirek. Qutqarishiqu Yusufdi uldirish kirek. 16:48 xasad ularini manishe ilimgi alib kiriyabdi. Ote zalalat deyken, ote zalalatda busa, sin hidayatta busayn, ote nye bar turb, ote siz xazir zalalattasiz, hidayat qimiyabsiz, siz adalat qimiyabsiz farizatlar urtasda diysh kireymasmi, hidayattaki adam. Indi onu hidayatki salishlik uchun, yichim shunday boladimi, barib kichik ukasini hich ayib qimaygan adamdi. Bir hayvan busayam, uzu nahak uldirish bu tuğru kimasti uzu. 17:16 qolibam u biganay ammas, dushman ammas, biganay adam ammas uzlarini tuxushkan uke lari shu u kasini alibar turib uldirishka chabargan. Kin aqir bir aqillaraqa etkan ki uldirmaylaru wa alquhu fi qayabatil jub yaltaqit gu ba'adu sayyara. Una u alibar baziba su qurb qoygan qudoglarga tashab qoyilar, branta yulawchilar qib qasaq alib kitadi shu minan yuqib kitadi digan. Vabusha etkin narsalarini qalishti. 17:45 Ali Bartur quduq qa tashilashgan, kin quduqdan utadigan yola uchilardan bazilara su alamandib qarasa bir yashbala turbti. Ularam Ali Bartur Mesirga barib bazarda, kul bazarda sato vargan bu qishin. Mano shu bilan, hamamiz biliyan wakiyalar bu pitgan. Yani u shakishini shu halatka kilishligi, akalarini shu dereje gechi nimi alib geldi? Hasad nimi itismetir udu ularida bu mese? Otelari ularidin kucaga haydab koygan yok? Yusuf a.s. yaxsh korib ularidin kucaga haydab koygan yok? 18:15 Lekin, kupraq yaxshi kor gani legini, ular sez gani lankiyin, qotamiz adashi yurtdibin toqillab o ishkira idi, bani shu ishki qolurdi. Demek, bu hasadni yamaliklar ayindi qazi. Bazibir misallar, mesalan, iblisti misalda kordik. Odam aleyhis salamdi farzantlar, birinci buledigin yirdaki masiyyat hasaddan buldi. Yusuf aleyhis salamdi nimalar, en salix kisilerden buledigin ishlar bular. Hasadni tarifi de ulamalar echkini ganki, bu hasad, 18:45 sin brodarindaki nimatni kitishligini hawaz qilishligin digin. Hasad digani temanni zawali nima. Ala abdim min ibadillah. Allahni bandalardan, bir bandadan nimatni kitishligini orzu qilishligin digin. Demek, hasadci odamini qilitkin ishin qarayin, Allahni nimatini yuqalishligini qoqlaydi. Mali, etelik, masalan, hasad qilinyan odamdan nimat kit, demesan, bir odam yangi maqshan oludi. 19:15 hasad qildi ki, shumashini bulan awariya bub kitsin, yukhub kitsin dhidi. Ad kani dhi buldi, awariya buldi yamdi dhidi. Hasad qi xursan buladi. Nima fayda buladi? U awariya buldi nima yu, awariya bumadi nima. Bunga uzi asli dha, u brodari dha nimat bubtursa fayda masmi? Bir piyada kitishi dha, unu bir jagi mindir kitishi mumkin. Hech bu masab bundan kipturu, bundar sas huramaydi u bi hajat busa. Camiyatta qan chalik? Allah nimati kupaysa? 19:41 shun chalik u nimatdi natijasi bizgi itibkili urad, qesi bir tomandan boziyem. Hic bu masa, bir adam agar boyib, bir yaxchibib gitsi, u bu camiyattan bir narsa soramaydi. Camiyatki fayda kiltirse kiltiradi ki, bir narsa soramaydi. Hasadchini maqiladi, hasadchi shunu, yuqalishligini xoqlaydi. Mana bu narsa, judeyam katta bir carime bu. Allahni nimatini yuqalishligi xoqlaydigan adam, bu adam uldirgandan kore yomorroq aslin o gandi. 20:11 adam öldirisden ki ora yoman raq bu. Yo ki bu mese Ibn Taymiyyar Rahimahullah hasad tarifide, shunday digana kallar, hasad digani bu, sin bro darindagi Allahni nimetini yoman korisligi indigin. Bu kitisini xaxlasmez. Yoman korislig. Mana bun arsadan indi kemden kem adam salamat qala. Bro falanchi falan nimetke irishibdi, degilse, uylayab qalad adam qaydan aldi ki muncenir san digil. Unga bir yerdan bir pulgiri yapdi, yo bir yerdan bir nesib olayabdi bunga. 20:43 qilishlik qilishlik qilishlik qilishlik qilishlik qilishlik 21:13 yuman-guman qilişlikdenki qibat qilişlik bi malol, qud diki halol dey iman işlirsik yapirlinat. Xasad qil uci adam qud diki uzina halat tili bilan Osmani qarab, ey Allah, sen bir etkin taksimatini de tuğru qimeb sani ditkin adam bilan. Çünki bir uci kim? Bir uci Allah mi? Allah hakim mi? Kim genime bir işlikdi biladi ma Allah ta'ala? Allah ta'ala Qur'an da etadi ki, am yahsuduna nase ala ma atayhumu Allahum min fadlih, 21:44 فَقَدْ آتَيْنَا آلَا إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةِ 22:11 xuddu shun arsani, shiyalar tili bilan, xazir gece aciqa etkiliyabdi ki, risalat asli Ali ge kilishkira gidi, Allah ta'la Ali ge cunad kani di, Cibril bunu adasib turib, xata qolib, Muhammad sasrimi qab kiboyi. Ya Cibril di xatasi, ya Rabbil Alamin yaxsi tehlib etmega unye, obor etkin joyi ge. Mana bun arsa, mana shundayi bir munkar qabdi, qabrishligi nimanan gelib cikti? Qalbidagi hasattan, asli bu shiyalarini, 22:42 shiyalarini acib chiggan txumini qoyigan txumini qoyigan kisi, Abdullah ibn sab'ul yahudi digan yahudi bolad. Bu, Usman raziyallahu anhunu qatliga sabab bugan adib. Misir ahlini, biyadan kufa, biyadan basqa yirlarida musulmalarini tizlab, cahil avam adamlarini, harxil buhtanlar bilan, txumatlar bilan tizlab alib gili Madinada katta fitne cikarib durib, hatta Usman raziyallahu anhunu uldirish gece alib arib, 23:10 undan kiyn Ali r.a.hunu yonige kirvalib durib, qolgen askarlari Muawiyy r.a.hunu yonige kirib, musulmalar urtasiteke tubaleng fitnalarini chikarigan adamlar chular, ikelasi kilishish arafaste turgen peytte, ye Ali wuzi kafir didib durib, yarimi kafir dib khawar rijib chiki gitgen, yarimi Ali ilah bu dib durib, Ali nini yonida qogen. Ushe Ali ge sin ilah san digan adam, Abdullahu nisaba uli yahudi bolan. Unu tutvalib durib, Ali r.a.hunu yok vargen, 23:40 xilaf bar bazilar etgen, yox vargen digan, bazilar vayatlar da yox qachbitgen digan, qachbitgen ushtlen meqogen. xarqalay shu adam, aliige sin haqiqi ilaxsan digan adam, hazirki nusayriyilar, manay shunu tukhumadan chikgan adamlar bolayab. yahu, yani bunlarna aslisi yahudi bugan. yahudilarna asli gunohi, asli yahudi bolish digi, guunumadan boldi, hasattan boldi. 24:12 Bu mesele Allah subhanahu wa ta'ala yahudlarini alemlerden abzal qildig digan. Wa faddalna hum alal alamin. Ularini butun alemler uzra ularini biz abzal qildig digan. Ulariga Allah ta'ala cudakatta nimetler birgan. Musa a.s. bilan, Isa a.s. urtasda Qurtubi rahimahullah tafsirlerde kiltirganlar vayatdi. Turt min te peygambarkigan hamasi Bani Israelden bugan. Turt min peygambar ularidan nubuwatdi sulardan aldi Allah ta'ala. Ishaq. 24:42 alaihissalamni farzantlaridan taa ki Isi alaihissalam gece. Hamalari bitte Isi alaihissalamni farzantlaridan bolli. Bitte Rasullas Allah alaihissalam Ismail alaihissalamni farzantlaridan bolli. Shunya hasad qilisdi ular. Hasad qilgen peytte uyleb qormadi ki Rabbul alaminni peygambari busa bu. Bizdi kitaplarimizde yazilgen sifatlarga tulik yüzde yüz doğru kiri yapdi. Allah taala uzi bilsekire kimge peygambarlik biradi kimge. 25:13 Boşka nersani biraydi. Bunu yaxsi bilaydi Allah subhanahu wa ta'ala. Manashu nersadan ular qafilatta qalib, kin hamme günahlar, hamme yamalliklar bundan kilib cikdi. Akri nima buldi, lanetlandi. Kitaplarini qullari bilan uzgertirdi. Tuhmatlar qilixti, buhtanlar qilixti. Bilib turib turib Rasulullah, manashu Rasulul midise, yuq bu mes bizi kitabimizde yazilgen baru, likin bu mes u hal indi cikadi digisti. Wa halanki ular ic-iciden bilib turganidi, bir-birige ham gepir shardi. 25:43 Bu shu mu dusa, shu. Nima qilamiz indi diganda, indi qani ergeshamiz u boshqadan çixti ki, u ilginche dushmanchil qilamiz deyishti. Buna sababa hasad boldi. Demek, hasadchi adam, uz-uzdan, uzina halat dili bilan Rabbil Alamin ge etiyabdi ki, ey Rab, sen bandalarin ge beretgan taksimati indi tohru qim yapsan, sen na tohru ber yapsan, berishtigin kerekmas bugan adamga berib qoy yapsan, digani bu meydi mi? Aynan hasadchi Rabbil Alaminin rububiyyatiga aralishkin bolad. 26:14 Biz shunar san yaxshi bilishimiz kirek ki, Allah Rabbul Alamin arhamur rahimin bugan zat. Allah bizge uzlarimizni ota anamizden kure rahimli raq. Butun xalqten kure, hatta uzimizden kure Allah Ta'ala bizge rahimli raq. Usho chunam uzimizden am rahimli raq buganlik uchun, uzlarine uzlarin zulum qilmelerin, uzlarine uzlarin zulum qilmeylerdi de Allah Ta'ala. Inna Allah la yadlimun nas, la yadlimun nasa shey'an, walakinna nasa anfosa hum yadlimun. 26:45 Allah ta'ala adamlarga zulum qimaydi, likin adamlar uzlarga uzlarga zulum qilan. Adam uziga uzu zulum qilan. Aragi chadi, haram narsalardi qidi, buzuq narsalardi qiladi, uxani ziyan ikanligini bilib turib, masalan sigar chikishligini, ziyanligini bilib turib, ustiga miyazib qoyibdi uldiradidi. Hatta shunu ustiga miyazib qoyibdi, kafirlar chikirgin boziya miyazib qoyibdi ustiga. Insaf qolib. Shu uldiradisi nidib, likin kancha adam sigar chikaydi. Demek insan uziga uzu rahim qimasakin. 27:17 Allah Subhanehu wa Ta'ala mutlak rahimlik zat. Arhamur rahimin. Demek bilin ki, Allah Ta'ala sizga nima nimatli birgen bose, o Allah rahmat qigen buladi. Nima birmegen bose, rahmat qigen buladi. Allah rahmat qilib bizge, kafrlarga birgen katta katta milyardlardir birmedi bizge. Bu Allah'nin rahmati bu. Agar ushanarsalar sizda bugan deydi, belki bu mazlislerde bu yulda yurmagen bulardiz. 27:46 adamni pul cide kup yoman narsilarga alip kitadi adamlar bunu cahil bugan adamlar qarunni korib turib bay bay bay bu qarunya allah taala birgan sun calig yaksin arsa buldi bu deyib qarunya havas qigan peytlari da allah taala sunda uyum ilan malum ilan yirgi utkiz vardi kin genem ushi adamlar allah taala bizga haqqatin yaksilig qigan iken alhamdulillah qarunya uxsib qamagan ikenmizdi bu qindi eki halat hazir bunda edib turigan adamlar 28:15 ki, yana, alhamdulillah, bizgi ahsilqigan ekin. Bu, xuttu, xazirki, bizdi halatimiz, mani shuniga yoxseydi. Bazi bir potshahlardi korasiz, bay, bay, bunun bu yaxsiligini, bunge Allahni birgin nimatini, nima desa, bar, hamman arsa, jahida, ki, yana, unu xalqi, kuchada quala birginligini korup qasayiz, alhamdulillah, shunida ebuq qomadim, min shunida ebuq qomadim, niptir, vallah ki, hamd etamiz. Bir peyti havas qivotirgin arsamiz, bir peyti ikiyanimizdi. 28:42 uz-uzdan uze nirsani rahmati kalligin chunamis. Demek biz bunu aldindan chunishimiz kirek. Khuddu shu qaidani hamma nirsige salishimiz kirek. Allah Rabbul Alamin bizge nimani birgin busa, shu bizge rahmat, mani shun nirsi yaksi. Bizi brodarimizge nimani birgin busa, bizgiyem shu yaksi, ungiyem mani shu yaksi. Bu nirsi hatta musibatlardayim shun korunad. Agar hasad qiletkin adam shu fikrini oylasa, minimche hasaddan uz-uzdan tiyil qosa kirek. Hasadchini, 29:13 qalbi doyim qaynab duradi. U qalbda, xutdiki bu Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam Abu Dawud ruwayat qiga hadisda, hadis agar sanadida zaifligi busayim, liki manasi sahih bugan. Hadis Abu Dawudda qigan, hasatdan saglan ilar, hasat xutdiki olov utinlardi yiganda yivorad diganlar. Yani utinlardi agar bir tandirga txing txing, tandirda utinge tuldirin, takida chuk busay. 29:41 Azraq vaqtdanki kiseyiz ushe tanderda dima qoygan boladi? Hix nirsa qomaydi. Qalbda agar hasad busa, ustuge qushadigan hasanotlar, quttu tanderga qushadigan otinlarday boladi. Tanderga otinlar qushganda, hix nirsa qomaydi, yonib qiti uradi, qiladigan hasanotlarizda, hamasini hasad oti qudurib yondir varuradi. Chunki bunarsa ham yaxsiliklarini yukataydi qarin yamalligini. Ham yamalliklarini tugub cikaribiradi. 30:09 Hasad sabablik kufur hasil buldi. Uzi inkat denerse kufur, shaytanini kafirligi hasaddan payda buldi. Hasad sababli oda moldiris buldi. Hasad sabablik Rasulullah ki kafir bulish, yalganci digish, Allahini bendalarini uksige iman kertirishlikden tusish, hamme yamanlik ahni buzush digisizmi yahudlarda bar bugan yamanliklerinin butkul hamasi manishe hasaddan gelib shikdi. Ularga bergen Allahini nimetini, 30:37 yaxsilik uchun birgen nimetdi, ular yamalikke islatdiki. Huddiki, Allah birgen ilimni, qorun tuyqasisi uchun islat etgen domlelar, yoki ohrat, emali bilen duniyo tapisi uchun islat edigen o domlergi uxsab qaldi, yahudlar, Allah birgen kitabni, ular uzlarini manfatida islatislikgi uddi. Sababini mi buldi, man ishner sani sababi? Ularini qalbedagi marazi kasalligi idi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ettilerki, hasad qimeyler, 31:08 bir-birilarindan yuzu gurmaylar, bir-birilarindan alaqalarini uzmaylar, Allahni bir-birilga brodar bolay digan bandaylari bolaylar diganlar. Agar hasad qalbda yaksilip urdashib qosa, hasadchi odam chakimchi bolay digan. Yani chakimchilik bana shu hasattan kelib chikaydi. Hasadchi odam alaqani uzay digan bolaydi. Akyokalar ortasini uzulib getisligini korsayiz, ikide maktabda birgi okigam, ikide yakin dostlar, 31:39 kiyin birini ishirwazlanib kitib, yaksibib kitkendan kiyin ikincisi, bunga hasadi kilib qilgan yomanliklari unu ustdan yazib, har xil yomanliklardi qilib kiyin bilsa, uzini en yakindi usti qilib yurgan buladi. Sababi nimada unu? Unu sababi su, Allah ta'ala unga nimatini birganligi uchun bugan. Agar da bir novay adam, agar tandirda nani barib upturgan peytta, vaqtida barib turib ushe, nandi uzu amasadi mu buladi? 32:10 Kechkise, nan kiwi pitadimi, hasad ham waqtida kitkizilmese, waqtida unga biz itibar birmese ki, xutdiki tandirdaki nanni ud kudur varganday, iqchimizdaki yaxshilikilardi kudur vargbayad. Agar adamni qalbida hasad busa, qalbdi nur uchqolad. Qalbdi nur uchkanday kin adam tawfiqdan bahramand bumay qolad. Tawfiq alda da turadalikin kormaydi. Xutdibunu misali, yani yahudlardin misalida bulad. 32:39 shaytani misalida boli shumkin, shaytani aldi daydi ham man arsa, Allah ta'ala ge iman kiltirishlik uchun qayb masidi, shahadatidi, farishtelerdi chi di yurgan mahlukudu, lekin shu dereze gechi alip geldiki unu, ham man arsadan kishti, abadil abidin buga nimetlerden, shu dey katta nimetden, shu dey katta imanlikot bitti, yani hasad odamni mani shu dereze gechi alip gelisdiki mugun ekin. 33:09 xasaddi zararlari, xasadchi xich qachan baxli bomaydi, yana bir zararlari, xasad uzini uzi xalak qilada odamni, hatta ki bazibir xalifalarini, bani umayyanin xalifalardan bazilardan nakil qilnaydi, xizmatchilardan birini uta uzigi yaqin kororaykin, yaqinlashdirib unga, 33:39 qeplarini ishanib qeperi viyaxsili qili urganigi wazirlardan biri hasad qigin. Hasad qilib turib patshagi kilib etkini kenki, shu adamni siz uzizgi kub yakin qilasiz, u sizda alizdan chqib birdi istidi yamalib yuradi. Nima digi didisi? Shu patshahini aqzini satsiqligi mingi yoxmaydi didi betad digi. Sizda aqzini satsiqdi betad. Iye, hali shuna qadigidimi meni? Hali unga kursatimim meni digindan, kin vazir shuni chqindan kin hali geyi khizmatchini chakarib turib, görmeyis inge bir uzim haq veri ziyafat veri mandib, uyge bar 34:09 tuyib chisina giydirtirga ungi. Avqat qilib irturib, avqatgi sar misox salib irgin. Kin hidlan qogindan ki, yimey mandisayim yigin, yigin indi hurmatilab, ubu qilib, shubaytda kin potisya chakir qogin buni, khizmatcini. Potisya an aldiga kirgin, potisya bayaq kidigin, geplisya mandisi aldiga bargani da, aqziga latdani quyib bargani bu. Potisya yaqilashmini edisi, yaqilashgani da, aqziga latda quysa, potisya hiz shakshib qoqimagan, ha bu dimik, bu tu ugru gepli yabdi wazir. 34:38 Men singe ishim bar, bitda ishim bar dip, bitda qaqazga yazar ekin. Qaqazga yazib, men ishi qaqazni kutarib bargan adamni, onu uzini xazinebani ki yazigan ekin. An ishi qaraqni kutarib bargan adamni, kellasini kesib, tersini shilvagan, dipdurib yazib, qoliga verib, bitda tuyun cheke, tuyub qoliga verike, men ishinu abar verigindib. Patishanin adati shubugan ekin, ki kimga bir sawga birmaksib usi, shun yaka yazib verarekin. 35:05 Yani potecha onu qatdiq cazolamakchi buganda, u soqadib uylaganda, boshqan arsa chqib qalishlig uchun. U tuyunchayga tuyu berildi mi, potecha qulu bilan yazi vergan arsalar, shunay barib qocitsa, qasir palon cayda ki qasir dis unga berilinsin, falon cariyalar unga berilinsin, uqilsin, buqilsin, katta katta nimatlar yazilaraka, adamla bilaraka bunu. Gali qi wazir kutub utirgan, qani bu nomo bulay gandib, chqsa qulu da bayi tuyunchay minan chqan. Nomo potecha mene shun tuyunchayni me aul barberi bergan, mene bir aksilig qigandib, quymay 35:35 haliqi wazirdi uzi qolidan alib turib wab gitgan, sin qilur mi, uzi mabar birama. Bargan shunday, bargandan ki haliqi achib uqqarisa, hanyima yazilgan, dinar mekan, dirham mekan digan, osmanya qaragan korasan digan, osmanya qaragan peyti qal lazim subta shigan ekin. Shunday kin, pocho haliqi wazirdi chakirgan, kisi mbiyaqa dib chakirsa, yuq u, unu onniga bayagi khizmach skirib. Ye sin, kildi mbiyaq khani, bayi sin yubargan shimga yubarodum ki sin, dimaq yurusan berda desa? 36:04 Ya min chikhudim, baya ki wazir qoy madish, min wabara man, wabara mandib qoy me qab kitqaldi. Dib ki, yin xis tani atibirgin nakin, potshas chungan agin. Ha, dimi, uzini qazgan namazgi qudogiga, chakaga uzigi qilibdi. Yani, hasad manishni buli, al jazawi min jinsili amal. Bir adam agar, bu narsilarda misali judeyim kub, hayatta har bir adam uzida korgan bolishtigi mumkun, hasad bilan bir kishiga yomali qilamandib, qanchi adamlar bar, uzib ilmi yaxshili qibogin ungin. 36:33 kiyin uzu, ushe yomanlikke uzu chup agin. Hasadchini yomanliklerden biri, hasanatlar kitib qalishligi. Chunki qalbde agar, Allah Rabbul Alamin ge yoman-guman qalishlig buganlan kiyin, masalan Yahudilerde yaksiliklari bugan ki, Yahudiler ushe xalqdi yaksodimlari bugan, kiyin Rasulullahke hasad qilib kafir buganlardan kiyin, ulardan qigan yaksiliklari hishtir sakuman. Demek, hasad uzdan ki, aliki khuddi tandirde non turgan busse non yaksilik. 37:03 Liki ushe olovni tizroq ob tashlamaseyiz. Agar nonno uzuasayiz, yaxsiliglar da ob qoygan bolas. Yaxsiliglar tursundisayiz, dima qalish kerek, olovdi suqr qalish kerek. Hasattan qitulmasayk, u hasanatlar da qaldirmaydi. Yana bir hasatda zararlardan biri, bu hasat qili uchini hasadi basqa odamlargi yam tasarqib kitadi. Bu narsani kusti ishte korishimiz muki. 37:35 Koz deyishlik aynan shu hasaddan kelib chikadi. Koz deyishligi, atta bu hasaddan kelib chikadi dememiz ku, shunu bir turu biyam. Bu narsani nimaligini Allah biladi, koz deyishligini, lekin tahsir ekin biyam. Allah ta'ala shunday yaratka, xuddiki haligi, elektir takini ushli seyis to kuradi ku, nimaligi ushli zaryadlar adamini uradi, hatta uldir ishke calib ora, kudur ora adi kirey buse. Xuddu shunday hasad, ya ki koz, qaragan payitda broga tahsir qilar ekin. 38:06 Odam iciden ushe nimetdi bir makta varsa, ux bu zor narsay iken bud varsa, kust hatta adam uziga uzu kusti qal shimukun, uzini farzandiga kusti shimukun. Dushbancili qimesiyem kusti shimukun adamni. Mene bu narsalar, ushe bunu yomanliklerden, shu uchun Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, sin buna qangi nimetlardi kurgan payetinde, Allah baraka birsin, disen bu meydi mi, dib turbet kender. Amr ibn Rabi'a ge, uksu, 38:35 yunamandib turib yichingen peytilarda, badani ap bag badan bugan, oq bunaka badani hich kormaganida, hich bir qiyashtigimagan bir chirayli badaniga digishi minan shuni yiqilgan ukshi, yiqilgan, bash agrib istmastik qitib, yuzda qattig bitab bubgan. Rasulullahin aleyhi kutarib aali barishgin, Rasulullah itbilarki niman, 39:05 dima buldi diba ulesli, bran ta adamnan shubhalarini barmi bro digandan, shu kushi faqad Amir ibn Rabi'i ay kurganda shugabtaytu digandlar da chagri ilabi qadirlar. Alib kigandan ki, u kushi qaytgan ki, dima qur sin brodarilarini da uldirasilasilar digand? Muna qangi yaxsi xalatdi kurgandlarinda, hal-la barraqt, yani Allah baraka birsin dibi etsin, bu maydi mi didilar? Kin bu brodarini yuuni birgin didilar? Yuuni. 39:32 qullarini, yuzlarini, toharat azalarini, tizalari, qiminin içki tariflarini yugub edishke biririken, shunu qalib turib, hali quz tegin adamini ilgi astan quyu varsa, birden undan turib gitge. Mana bu hasad tegi uchige ham, quz tegin adam geyem, quz tegilingen adam geyem, quzlingen adam geyem, bole digen halatdi Rasulullah s.a.v. etib oydilar, hamasi. 40:01 Demek bizge odab shuyken ki, bir yaxsin arsani kursak agar, Allahume barik, ey Allahum uzin baraka birgen, bu hamasa Allah ta'ala bilan buli abdi. Wa law la iddaqalita jannataka, qulta masha'allahu la quwata illa billah. Allah ta'ala uzu urgetken bizge. Agar sin baginne kirgen peytiinde, masha'allahu la quwata illa billah. Yani bu Allah'nin etkani bilan buldi bunarsalar. Quchquwat Allah bilan deseyin, bu meydi midigen? 40:28 Hatta adam uze ne nimatini korgan peytiyam, shunche narsa minge bogana, digan narsa, kip qasa agar uze qoz tip qal shumkunakan. Hatta bazibir xalifalardan, yosh peytida xalifa, aynaga qarab turub, mingte cariyasi barakan, mingte. Uzeyam nahayatda churayli kilishkan kisi bogan. Mindi adam yog bu se keregan duniyada, shunche cariyan bar, shunche hamma narsa minge berilgan. 40:57 dib turgan payetde can berib ulgen agen. Yani odam uziga-uzigoz tiysiyem mubgin. Buna davasi demek Allah davalagi nimatni Allahki qetarishlik. Halla barraqta digani Allah baraka bersin. La quwata illa billah. Bu narsa Allah bilan buldi nimat Allahniki. Kin bu numani hasad. 41:25 bu kuz bilan bugan narsana, hazir, kuz torsta, hazir atibud kitamiz, shu numadan, kuz bu haq bugan narsa, kuz haq bu, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam addilar, kuz tijlik haq digan, agar kuz tibqala digan bosa ham, kuz tibqala digan bosa, bunu davasi, kim damanadan kuz tijgan diga bilinsa, davasi manis yuunu biris diga, agar yuunu bilinsa, agar Rasulullah addiganlar ki, agar da, 41:52 bir bradarga qarab turub seni kuzin tek kenge ux shayda, shunga yuunu bergen, kuli ndi taqrat azalarini yu vergen delinsa, u bashtartmasin diganlar. Bashtartmasin, u yuunsin digan. Demek bu, yani bu yomanlikden kelib shqetgenlarsa mas bu. Masalan Amir ibn Rabi'a yoman kishi mas idi. U kishi Badri. Badrigi qatna shken sahabi. Qancha yaxsiriklari bar bugan sahabi. Yomanni etten qiganlari yox, faqad kurganda bir hawas qilib. 42:21 shunde buganligini kurganligiden kuzdiyib qogan. Bu, kupchilik adamda bolishligi mubgin. Agar kim ki uzda man shunarsa barligini bilip qosa, tazriba bilan bilinadi bu. Agar bilip qosa, bu adam daim bir nimati kurgan payitda Allahuma barik dib echkirik. Allahuma barik. Bir odu farzantini kuradi mi? Bir yakshiroq binarsani kuradi mi? Va, bundan chitlanishligini yolu, agar kimni kuzdiyib qoganligini bilinsa, tohrat azalarini yub, 42:50 uşa edisini alib gelib durub, hilke tamandan, ustudan, fizlik bilan, bir merta quyu varilad. Quyu varilinsa, uşa fetli bu, Allahini izni bilan, kishanlan icilgan adamdeyi turbi taraygin. Agar da kimi dikuz dikganligini bilinmim mese, mesele, nimi buganligini bilmaydi, kiminan tohumat qalishdiyini bilmaydi, uxan da boleydigan buse, bunda shar'i ruqiya bilan, ruqiya qilinadi. Yani bun harxil dogadarikigan, sunnatda sabit bugan, 43:18 ruqiyani bunu odaplari bar, uzilin maqsus qitaplari bar, ruqiya shar'iyani, uqilinadigan dualari bar. Ushe dualarini uqib, uquchi qolini, kuz digan adamni basiga qolini qoyib durib, uqise, Allah ta'alanin izni bilan, shu ruqiyadan kiin, shifa tapib, yaxshub bitardi insha'Allah. Kiin bu numelari, harkil alamatlari buladi, kup isnaq qalishligi adamni, 43:45 uxilashlik dikupetirib qalishligi, den kesebib qalishligi, his nersi yoxmay qalishligi, yoki bir sebabsiz arqilab kitishligi adamni, uz-uzdan arqilab kitishligi, yoki daimi qaytqib qalishligi, hatta uzino uzu uldirish darajayasi qeche barib qalishiyye mumkin. Uzino uzu uldirmaxchi bulaman, yoki asabi bir kesallik qe uchirib qalishligi mumkin, yuxsuzlik kesallik qe uchirib qalishligi mumkin, yigilab qalay digan oda txikarish mumkin. Yoki bu mese, 44:13 Kupinche, boş ağrıgı, yoki izxal, yani içki tishligi, kesalligi, bu alamatlar, bu alamatlar, shunumadan kiladiki kustiiganligin alamati bulan. Bunu biladigan ilmi bar kisilar, bunu kustiigan, yoki kustiiganligini, ya hasat bu kustiigdan buganma, va kustiigan busa, insan tomanadan kustigganma, yoki cinlar tomanadan kustigganma. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, 44:43 adamlarini kusti islikden panaftil isliklerden aldin, cinlardi kusti islikden panaftile gelderdi. Hatta cinlarni kusti isligi mukin. Cinlar bizni biz kurmagan cayden kuradi. Innahu yarakum huwa wa qabiluhu min haythu la tarawnahum. Allah Ta'ala ayatadi ki, u shaytan va u shaytanini askarilari, cinlar, sizlari kurmagan cayden, ulari sizdi kurad digan. Shuu ayat bilan, Araf surastaki mani shuu ayat bilan, 45:13 Imam Shafi'i r.a. cinlarini, shaytanlarini kuru bumaydi diganlar. Kim agar kuru bulaydi desa, mani shu ayatdi yalganchi digan bulaydi digan. Mani shu ayatdi yalganchi digan bulaydi, kuru bumaydi diganlar. Lakin cumhur ayinmalar kursa bulaydi digan. Bu ayat kurummaydi ular diganmaz. Sizlar kurumaygan coydan, sizlardin kurtduran digan. Bu digani cinlar kuzga kurummaydi diganmaz bu. Zatan ularini, shaytanlarini, cinlarini kuru lingan digi bir qancha dalillarda digan. Rasulullah s.a.v. hatta kulbina uslu oganlar ham. Abu Hurayr r.a. anhu uslu ogan. 45:42 shaytani ushlib, ushe shaytani jin bugan yani, u jini kilib turib sadaqadan ugirlash baytida ushlib ogan, rasullahini aldiga alibar amal saydi diganda, u yalingin abarmagin mini, iltimas mini abarmagin, min kamaqalman, balacaqim kub, dib sabablarina etkendan ki, ki qoy bargan unan. Uchmatda takro langa manish, uchunchisda ki etkend, agar sen elimge qizixsay, min singe birnarsa eteman, agar tu shagini yotgan baytiginda ayatil kursin uxsayn, singe tangatkin che shaytani yakillash elmaydi. 46:10 Ligandani ki, qoyubi vargin. Abu Hurayra bar, Rasulullah ki, ayetkinlardir, Rasulullah ayetdilar ki, ha, tuğra ayetibdi, u, kezzab, likin, tuğra gebribdi, dedilir. Uzi kezzab, likin, tuğra gebribdi. Bilasam bi, sey, üç gün naberi kim bilan gebleseyibsen? Yoq diganda, u, shaytan, dedilir. Demek, mana şu dalilam, acik dalil, sahih hadistekigin, shaytan bilan gebleseyim bolarikin, uşluvasayim bolarikin. Va, yana, şu dalil ki, shaytandan insan quvvatli ikanligi ge dalil çıxar. Abu Hurayra uşluval, dedilir, o, Rasulullahin 46:40 Shaytanlar da kuchkatta, qayzi bir cihattan kuchkatta, tizlik cihattan alsayiz, o da tiz. Bir lahzayda qayrlarga barikiliyishligi mumkik. Allah shunay birey, olar divarlar, basqa narsilar, olarga parki yokshi, ot piti oray, shunay qay xalq o. Lekin, oz nabati da insani aldi da, bu laydan qalingan insani aldi da, aciz qalaregi. Insani ozi sikin-sikin yurgan bilan, divarlar onu tosib qagen bilan, leki shaytani qagen da kuchiyitaregi insani. 47:12 agar alishi kereyib qasi, shaytan minan insan alishi bunu yingib qoyadi shaytan insan minan uzu alishi almaydi insange Allah ta'ala uzu ge khas bir quwat bergen insandagi quwat, shaytandagi quwattan kuchlik lekin insan qalbi waswas bolib turib qalbida istirab bogandan kin, shaytan usha tarafidan kilib turib unu yaman tomanlariga qarib bosh qalad uzu ni qolib ilan, uzu ni uzu astrib qoyadi waswas qilib, waswas qilib, uzu ni qolib ilan, uzu ni astrib qoyadi demak agar bunu 47:41 biladigan bosa, shaytaninan, agar kuz tiyishlikini bilsa, kimden tikgenligini bilsa, onu ishi asan. Onu ishi asan, alib kilib, taharat qildiratda, ushi suyun usluge qiyadi, ish bitti. Agar bilmese, bu, mu'awazatihillardi, uqidi, ruqiyakiladi. Ummu Salim anamizda hadistakigan, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, Ummu Salim anamizda uylarda bir cariyani kordilar, cariyani yuzuda bir qara daqlari baridi. U daqlar, shaytanini kuzi tikgenlikini bilganlar, etdilar ki, bunga ruqiyakiliylar. 48:11 bu cinden budi dilar, yani budi gani cini kuzi teki gani gani, cini kuzi teki gani gidan ruqya qiliqlikke buyur gani dilar, ruqya qiliqchi agar kimge ruqya qiliqchi kerek bose, en kuchlik ruqya qiliqchi bar, yani en kuchlik ruqya qiliqchi kishini agar kimge telifon rakami kerek bose, etibirishimizden mumkin, bu harbir adamin uzi, hama uzin rakamini uzi yaxsi blar, uzi qozi telifon qiptirib sorasi blar, yani chunki bu kasal bile mubtala bugan kisi, 48:42 Sitiq dildan uqiydi, Allah Ta'ala ge dua qiladi. Ruqiyyadi gani, uzu Allah dan surajdi gani. Allah Ta'ala etkani ki, amma yujibul muttarra idha da'ahu, wa yakshifu su, mazbur bubqagan adamni duasini kim icabat qiladi? Yamanligdi kim ocaadi? Allah ocaadi. Demek, Allah Rabbul Alamin, Arhamur Rahimin, bizga urgatkan, bu aliga uzimizda etkandi, bunu bir dua iqunuti yogdi idi ki, qiyin narsamaz bu, bunu dua iqunuti bar. 49:10 Dua qundutun urgan vasayiz. Qulawzu bi rabbil falak, qulawzu bi rabbil nas. Abu Sa'idin hadisideki iladiki Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam jinlarini kusti ishligiden panoxtilardilar, insallarini kusti ishligiden aldin. Kin mu'awazaten chukenlen kin, kin unu etmay qoydilardigan. Uzi mu'awazaten dim, alladhi yuwasvisu fi sudurin nas, minal jinnati wan nas. Insallar va jinlerden bugan vaswasachilar, bu qalbke kiletgen narsalar. 49:39 Wa min sharri hasidin idha hasad. Man shu ayatda basda. Wa min sharri hasidin idha hasad. Yani hasad qiloochina hasadadan panoqtulayman digalda. Demayk hasad qiloochina hasadadan panoqtulayman. Waswas qiloochilar, bular waswas qiloochilar insan wa jinnlardan bulgan. Bulu chiga kus tiyisham kirada. Bulu chiga sihir lanishligam kirada. Sihir, kus tiyish, shaytan tiyishligam, bular ham asa. Man shu muawazatayin chiga kirada. Muawazatayin bular ham asdan panoqtulash bulad. 50:09 qul a'udhu bi rabbil falak qul a'udhu bi rabbil nas qul a'udhu bi rabbil falak min sharri ma khalaq qul a'udhu bi rabbil falak min sharri ma khalaq 50:39 Malaikalar fakat mizgi yaksilik kiltiradigan xalqi ular. Hakkimizgi dua qiladi, ular bizni Allahni izni bilan asrab yuradi, nimetlar qalib kiladi, baraka qalib kiladi, faristalar daim biz bilan dost. Ular bizdi haqqimizgi dua qilib yuradi, Allahni izni bilan. Amma yamallikini uyasi bu shaytanlar. Hatto shaytanlar yaksilik niyam qabul qim edigan xalq. Odamlardan buladigi yamalliklarigi yaksilik qiseyiz, yaksib qalishi munkin. 51:06 Lekin shaytan buletken busa yaxsiliq qigan sariz yoman lash urad. Shaytan hiç qita yaxsiliq di bulmaydi u shaytun. Unu birdanbir yoli muhawazatayn doqsh kirik. Qula uzu birab bil falak, qula uzu birab binas. Qisqasi bu, niman yollari kup, ruqiya qilishtikni, dualari bar. Har bir kishi uzini manashu qurgan bilan, qurgan lawalish kirik. Qula uzu birab bil falak, qula uzu birab binas. Yatishti u qiladigan, dualari bar. Manashu narsa bu magalli qidan, shaytan kiladi. 51:33 shunarsa bu magalini gidam qalibke shayton kiladi wa haligi hasad, biza etkin hasadni mani shundan olib kiladi shayton shayton olib kiladi, hatto shu derezi gece buladi ki agar bir shayton uchakishib odamga bir yun ochilib qosa odamda ulus derezi gece qob kiladi volay yazbillah demek kuzdan, bu hasaddan saklanishlikdi yolu birincisi mani shu dualar bilan odam uziga uqibirushlik kereyken keyin yahsiliklarini 52:04 kub ashkar qilish qerekmez agen. Usman radiyallahu anhu etkenler, bir ahline, bir ballerden bittasini, utte chroyli bir balacani korib, etken agenlar ki, bunu, iyagida bir chukurcasi bugan agen. Yani yosh balada, iyagida chukurca busi, yani hem chroyli buladi. Xunga qara sur tupoyi ilar diganlar. Qara sur tupoyi ilar, yani budi gani, unu yaxsi bur, adamlar korib, bir havas qivara digan, alatini uzgartir qoyilar digan. Xungi bir adam koradi, 52:33 barakallah diidi kimdir kuradi unga bozhqa chakuz bilan qaraydi shunu artadan ki yamaliglar qib chikh qalishligi munkun ki yin ruqya shar'i ruqya qilishlig agar bu musibatke uchirab qosa Allah asirasin ruqya shar'i ruqya qilishlig bani bu narsiyam odamni uzini saklanishligdi olgila Allah taula buyurgan bir narsa biyan ki yin bu narsadan saklanishligdi yolu saklanishligdi yolu birincisi odam 53:04 bu kesallikni xatarini uylashkirek. Kesallikni xatarini uylashkirek. Yani bu hasad kesalligini, xatarini mi bulayabdi, hamma yaxsiliklarini kyudulib, hamma yomanlikni olib kilayabdi. Bunda azraq oturib, tafakkur qil etgen bolsayk, hasad, shuncalik yomanlarsa bugan nankiyin, unna kore, bundan qutulishlik, sizdo uzuz uchi yaxsiro bolaydi. Ikincisi, 53:31 Bilish gerak ki, bu hasad Allah Ta'ala'nin qaza qadariga tez kari chixib oladib. Shunu uzu, uzu itaydi uzu aslidi, yamalik ki. Allah Ta'ala'nin qaza qadariga tez kari chixiliyik. Chunki hasad qigan adam, hasad qigan adam nima qiliyabdi bu? Qalat tili bilan, Rabbil alamin geyti yabdi ki, ey Rabb, sen adamlarin ge toğru taqsim qim ebsen. Falanchige falan nimatli bermasligin geragidin, berib qoydin. Unum ungamaz, menga berishin geragidi, digan yabdi bu. 53:59 Manabu narsa, unu xasaddi yamanliklar dan. Yana, bilas ki, bilin ki, xasad, xasad qiloochigga kupraq zarar birada, xasad qilinyan adam nay koray. Agar unday buletke mubasa, aqilli adam uz-uzdan shundan tihilad. Xasad qiloocho adam, hech qachan baxli bumayda, xudda ammani gapda bar, ki, al-hasud u lay-hasud. Xasad qiloocho adam, hech qachan baxli bumayda. Hech qachan adamlarga bir sayyid bubturib, adamlar unu peshwa qilib chikarimayda, xasad qiloocho adamda. 54:29 Adamlar peishva qalib uzlariga bas qival etkan adam karim adam bulan. Hasud adam, hasadgoy adam, hich qachan adamlariga bas bu meydi. Va Allah ta'ala dan mene bu hasadni kitkizlikini sorash girey. Belkin bunu brinj da etsik ahsura bularidi. Allah ta'ala dan sorayimiz ki mene şu derti kitkizsin. Bu derti kupçilikde bar bugan narsa. Hatta ulamalarda, ulamalarda ham barda meyimiz, ulamalarda inkattasi bar buni. 54:57 bir-birgi hasad qilişligi ulamalarini, bir-birgini kemçiligin ayetçiligi, bir-coyda bir alim çıqtikyan, adamlargi yaxshi talim beriyabtikyan, dip ishtilingan paytta, haligi alim içkiyub kitatdankin, kin inamay turadi ozrak, u alimni xatalari çiqinci. Xataga uxshagan birini, xatayan bomasligi munkun, xataga uxshagan birini tapilgan paytta, usha coydan ki uradini. Bu, uzu asli bunday bugan, u asli bunday edib turib, usha qibat, 55:26 yomanliklar, mene shu hasadlar shundan kirib shuqad. Unik qigan yaxsiliklari, hasanatlari qirgi kitadiki. Bukhari rahimahullahni Nisaburdan çiqib kitisligini sababi, shu hasad idi. Muhammad ibn Yahya zuhli digan guzini shayhi bugan Bukharini. Hatta Bukhari Nisaburga, Nisabur azir Iran. Nisaburga kilyab didib ishtikan peytlari de, butun Nisabur qalqi çiqgan, çiqmagan adam qamagan digan kitu ogani. Hatta Muhammad ibn Yahya zuhli bu, 55:55 buxarini shekhi muslimdi shekhi boladi. Hatta shekhti uza etkin ekin darsita, Muhammadi Ismail buxarini keliyabdiyken, min kutobaqani chiqeyib man, kim chiqsa chiqsin, min bilan birga digan. Yani, adamlar diyan targib qigan, chiqgan birga. Oyoqlariga butun payondazlar yazib, judakatta ihtiram bilan xalq kutobaqan uqishini. Ki gayan uqishi macitgi otirib, dars biristi boshiligan. 56:21 Muhammad ibn Yahya zuhliyni darsida sizilarli daracada xalqa kemeyib qoygan. Odam kemeyib qoygan, chunki qoygan, amma Bukhariyni darsiga kitan. Bu narsan sheikhka tahsil qoygan. Allah kechir seni inda odamizadda buletgan bir kamchilikladan biyam, kin u kushi icidaki dardi turgan nankin, Bukhariy rahimahullahdan Quranini makhlukmi, makhlukmasmi edib sura lingan paytda, u kushi jawab birganlar, jawabidan bitta ilmaqli gebtildir ogan kushi. 56:51 Haa, Bukhari bida'atchi bubdiygan, Bukhari bida'atchi kim Bukharini darsiga baritgan borsa, min darsimdan chikib gitsin kimasin digan. Kim agar Bukhariga barsa, min aldimga kimasin diganda, butun majlisti icida bitda muslim turib chikib gitgan agan. Min Bukharini aldiga baramandib turib, ushe Muhammad ibn Yahya zuhliyini darsidan turib, uyuya barib turib, Muhammad ibn Yahya dan ruwayatqigan marviyatlarini hamasini tiyaga yuklab, shayiqti uyuya jonato varigan agan. Min sidan ruwayatqimi iman digan. 57:21 Men Bukhari den ruayat qelemen diyim. Yani bu kishi uzu muslim diyim, sheykh-i Bukhari diyim sheykh-i. Lekin muslim qalbida nuru barligi uchun gab nima diganligini bilgen, va insafi bilen Bukhari tarafta turgen. Lekin Bukhari rahimahullah halatki qarasa halat chatak, adamlar bunda Bukhari uchun bun chalik derecege baritganligini bilib, Allah bilada men nima diganligimdi, men etkin gabim shuydi, bundan baska gabi gabirganim yogodim, dip nisa burdan chikib kitib Bukhara ge bargin. 57:49 Bukhara qe bargan baytlari dayki Bukhara xalki, xuddi nisabur xalki dey kutuagan Bukharin, amirdi uzi cikgan. Bukharada cikmagan adam qomagan, ayaqlariga payandazlar yazib, ustulariga dirhamlar saci kutuagan egin. Shun caliq katta ihtiran bilan kutu alingan Bukharini, ozraq vaqtankin ujirde katta sheykh i kalanlari Bukhari unday bubti, Bukhari munday bubti dubturib, Bukharini ham Bukharadan haydashlikgi alib geldi. Bu mese Bukhari haydalina digan zat midi? 58:19 Hazir hamamiz Bukharini namin satib naiyimiz. Bukhari avlatlarimiz, Bukharilerimiz, Bukharilerimiz. Ushe Bukhariler, bir peytler Bukhari rahimahullahdi sigdirmagan, sababini mi bugan? Ushe katta katta shaykhlarini hasadi bugan. Ular amirgi bartirib, bu ketishta sizni mulkizdi aqdaradi bu. Bu ketishta, bu unday qivaradi, bunday qivaradi, amirdi qurqitgan. Kin, amir, unu qiziktirganlarize uzini taxti. 58:48 Boşqan arsa qiziqtirmeydi, unu mazhabam qiziqtirmeydi. Odamlar nima mazhabda buza buzun, unu ato atqisin muhumi shunde. Amirde qiziqtirgenlarsa, unu mani shu tomandan qor qitkenden kin, kin Bukhari ge etken ki chikkit digen. Bukharadan chikkitgen digen, shu bilan uksu chikkitgen. Hatta Samarkanya qitsiste, Samarkanya xati ozu vargen ki, kirkiz meyler Bukharin. Bu yam shaykhlardi barakatlari bilan bugan. U shirdaki shaykhlardi hasadi bilan bugan. Mani shu hasad shu derece gechi olib geldi. 59:18 shunday kishilarini yurtudan chigar uvarib, nariyaqi qirgizmay digan, bunun masi hasad idi. Demek hasad, shunu bilalikki, hasad qili uchini uziga qob zaradiraydi, hasad qilinyan adam gemaz. Bun arsa Bukhariygi aksilik buldi. Qiyamat kuni gaca Bukhariyini maqtab gapir etgen buldik, mani shunday qilidilar, ular bunday qilidilar, dip turib Bukhariyini. Yana maqtibimiz, usheb etdaki hasad qigan hasadchilardi. Agar insilese, gomaldik bilan isteyimiz, bu masi hic kimi isigiyem omeydi, doaim qimaydi ic kimi larda haqigi. 59:46 Haliqin Bukhari rahimahullahdi qancharik izlar qaldi. Bilsin ki hasadchi adam uzige kub zarar biradi hasad qilingenden kura. Kin, yena bir sabablardan biri, davatistan biri bunu, Allahni nimetlarga qarashkiri adam uzige birgi nimetlarga. Allah subhanahu wa ta'ala har bir adamga nimet birgin. Hamma adamga nimet birgin. Uzizdaki nimetli kura bilişligi sizi bir ilmiz bu. 60:16 Wa aqil bilan adam uylab qaraysa, minge Allah nima birdi dib uylab qorayin? Sizga birmagan narsa nimat bugan, shunu bil qoyin. Nimaniki Allah sizga birmadi mi, shu nimat. Allah birdi mi, yena nimat. Chunki Allah hakim zat, Allah arhamur rahimin zat. Allah subhanahu wa ta'ala kimga birsa yam yaxshil qigan boladi, birmasa yam yaxshil qigan boladi. Yena, bundan qutulishligdi sababi, 60:46 yollardan beri, adam duniyawi nimetlarda uzdan pas kislarga qarash girek. Wa ahirat amallarda busa uzdan yukariga qarash girek. Biz buna aksini qiganligimiz uchun, hich qachan yomalligdan qutul almayamiz. Agar da bu, agar shu ayitilingen narsiga amalkisa, duniyada bizdan kan bugan adamlar, hazir mana Suriyada, ushe Madaya xalkini qaraseyiz, qanchi adamlar ochidan uleyabdi bu, hammamizga suratlari itikilyabdi. 61:16 bu Allahni hüccati qaym buliyabdi ahmamizgi adamlar acidan buliyabdi yoshballar ayollar har kuna acidan buliyabdi bunu bir peytlar biz Afrika daulatlarida bir kafirlarini daulatlarida kurardig kaafirlig uchun suni buliyabdi diridig musulmallarini yani da turguyan mene suni musulmallar ishidaki daulatlarida mene suni ishidaki buliyabdi hazir mene suni arsilarida bir kurib kuzmiz acili shkirekki Allah ta'ala bizgi xanchalig nimatdi virgin yi digan nanimiz busa suvimiz busa hamma nimat busa 61:47 yana u shandankiyin ham birbirimizde chukalayab, birbirimizde ghibat qilib, birbirimizde hasad qilib, hatta ki in abzal ishtiqilaman digan, in islam amalini chukqisi bugan mujahidlar icida hasad bilan birbirini korolmestan, jamaatlar birbirige hasad qilishligi, bungin imad isin. Buni yam sababi, asli sababi hasad. Bir jamaatli adamlari, ikinci jamaatli adamlarini, aslisi u shib başligi birbirini korolmaydi, 62:17 Bir nimadir buladi, bitta aybi barun. Masala uze asli ushindi buladi. Kin unga kushimche bahanalar, yitarli bahanalar chukuradi. Unday diganakan bu, bunday diganakan gapdaki gaplarini Fawailullil musallin qabilida qalib gelinadi kin. Fawailullil musallin qabilida. Aligi namaz uquchilarga wail busindidi Allah ta'ala. Namaz uquchilarga wail busindidi tukhtab qalishkirey mesta, davamini uqin ayatdi. Alladina hum an salati him sahun. 62:46 O namazı qoçilar, qanaqa namazı qoçilar, olar namazlarını yingiltayligi bilan, itibarsizligi bilan o qidigan adamlar. An uçlarini etkin Allah ta'ala. Ayb tapilganda ham xut dushini ayblar tapilgandi. Kece men YouTube'dan bir lavha korup qaldim. Adashim, mesam suriyalik bir shaykh bulsak geregi. Min barda turub, qoliga bir kitabda alib turub, kitabda acib gapir yapdi. 63:11 Ibn Taymiyyah kitabini kitabini kursa ta men, shu kitabda yazilgan mani, falon kitabini, falon betida, falon safhasi mani diyabdi. O qibir diyabdi usha kitabda, Allah ta'ala arsini ustuda oturib, kursiga ayoglarini quyib oturdi digan diyabdi. Kursiga ayoglarini quyib oturdi, dibi bu qana qangi kufur bu. Ibn Taymiyyah kitabida kufur qablar digabrigan. Diyabdi, meni qiziktirdi bu qabbi, haqqattan Ibn Taymiyyah shule digan ikan men. 63:39 Qitabini aqib qarasiyez xud du ushe jahidi etkin ki, ibn-i taymiyyah manu shunli didi adamlar dib ushe larki raddiya birgin jahi barakin. Ushe raddiya birgin jahini ibn-i taymiyyahni qitabini dib kiltriyabdi. Bu nima dam bu? U chumaydi mu adam? Ushe arap adam. Chudayim yaxsi bilaydi uzi. Mana bu narsa qalbtaki hasad, basqa narsa masbu. Hasaddan basqa narsa masbu. Qiyadi. Allah ta'ala adamlarga birgin nimatini koralmaydi. 64:07 Am yaxsuduna nasa ala ma atahum allahu min fadli. Ular, Allah ta'ala bazı bir kishilarga uzunif hazlidan berganliki ki qiyadi. Mani shundan boladi bu narsi. Va yana bu hasattan qitulishliydi yolu, agar kimdik halbida bir adamga bir hasat payda bulsa, shaytanin burnini yirga isqas uchun usha adamni yaxsiligini tarqa cikirik. Shaytan qiyub yukub gitsin. Ani bunda ham ushanda adam, mani shundan hasattan saklan qoygan boladi. Kin ahiratli islashlik. 64:39 ahiratdi islese odam agar ahiratdi islese bu bizdi birbirimizgi qiladigi ayiblarimiz hich nese korunmak ola biz qayrdi yu asil haqiqat qayrdi bur kini Aysha radiyallahu anha itadilar ki chasi uganib kittim Rasulullah meni uyumda bugan naubat kini idi Rasulullahni paypasilib qarasam cayda yuq meni xayalimgi kildi ki Rasulullah baska bir ayalini ki kitkendidim didi raskim kib kittide ornumdan turib 65:08 başqa ayollarini, uylarini poylab geldim digan. Shu derezi gece bugan da, poylab geldim ki, qayadayken Rasulullah yuglari uygi kirsem, Rasulullah sacdade, Allah ki tasbih etib, yiglab turptiglari digan digan. Paypas lesem, Rasulullahni yiglagan ogozlari istildi, qullarim, oyoglarini uslad digan, oyoglari sacdade turptiggan digan. Shundi ettim ki, Rasulullah, min qaysi vadide yurib ben, siz qaysi vadide yurib siz. Mani shu ayollarini rashqil isliginim, agar aslida uylab qaraninsa, 65:37 Arzimegan bir narsage hich narsani uzgartirmay digan, hich narsa bir uzgarmay digan, bir kupayimay diganam, ozayimay diganam, narsage rashqilib, uzur-uzu yondirib, uzur-uzu kyudirib, arralab gitgani qaysisi, kasal buqgani qaysisi, basharu buqgani qaysisi, hama narsa istan chqibitgan, hamilasi busan hamilasi chqibqagan, vaha qaza kasalliklar, uzur-uzu yidi, asli sababi hasad. Asli da uylab qarasi, agar ahiratda uylasi, bu narsa hich narsamaz, hudda oyshanamiz etkallarinday. 66:06 Ey Rasulla, min qeysi vadide yurib, men siz qeysi vadide yurib, siz digin. Min qeysi vadide yurib, men siz qeysi vadide yurib, siz digin. Rasulla, oysanamiz uxliyabdilar, turib qorangude, Allahga sajda qilib durib, yigilib durigan halibdilari bugin. Hakiki, in kamil insan Rasulla satsanim bugin, larda? Bror ta adamgi hasad qiganliklari, brodo nimatiga, kuz olaytirib qaraganliklari, brodo qibat qilib, yomanlab gapirganliklari, hic istigamis Rasullahi? 66:35 Biz üçün Rasulullah Sallallahu alaihi wa sallamda cidakatta namunalar bar. Kiyin, yana bittayana asasi sebablardan biri, qaza qadarga razi bulishlik, qaza qadarga razi bulishlik, manashu hasaddi yuqatishlik gyalib kila. Qaza qadarga razi bulib durib, Allah Ta'ala hakim zat, Allah Ta'ala alim, Allah Ta'ala rahim, manashuna bilgan adam hasad qimaydi. Kiyin, yana bilin ki, hasad qilishlikden kura, 67:04 yaksilikini sura gandimiz yaksiroq. Bir brodarimizge kigen nimetge hasad qigenden kore, ey Allahum, shu brodarimge şunu biribse, mingiyen birgin desek, nimemiz kem eb qolad? Unay kore faydadiroq narsadi sura gand bolasiz, vataat qigand bolasiz. Rasulullah addilar ki, ikiden narsada hasad qisa boladi, la hasada illa fitnatayn, raculun atahullahu malan, fasallatahu ala halakatihi filkhayr. Bir kishige Allah ta'ala mal birgin, va unu yaksilikke sarfashlikke tawfiq birgin. 67:35 yaxsilikke sarfleydiygan qilib qoygan ushe kishini, mani shu adamgi hawas qilin, ani shu adamgi hasad qilin digani, ushen dey bolishlikke harekat qilin digani. Va ikintisi, raculun atayhullahu ilmen, bir kishige Allah ta'ala ilim ve hikmet bergan, u adamlarga mani shu hikmetini, ilimini adamlarga urgatar. Shu adamdey bolishlikke, ushen yulidey yurishlikke adam hawas qisa bolar. Demek hasad qilivci adam, 68:02 Bura unuge hasad qilib, qiyib yongenden gore Allahni fazliden surash girik. Allah ta'alanin fazliden surimiz ki, Allah ta'ala uze in'am qigan payganbarlar, shahidlar, salihinlar, wa shahidlarni gullarini birsin Allah ta'ala. Allah ta'ala hamamizgi faydali gilin birsin. Allah ta'ala hasad dardidan hamamizi qutqarsin. Bu dard suni dard agenki bundan ulamalaram, umaralaram, hukamalar, hakimlar, hichkim qutulmagan agen bundan. Illa Allah qutqargan adam bundan qutulgan. 68:31 Allah Ta'ala uzu bu kesallikdan qutqarsan hamamızda. Subhanaka Allahumma bihamdik. Nashhadu an la ilaha ila ant. Nastaghfiru wa natubu ilayk. Sallillahumma barika ala abdika wa nabiyika Muhammadin alayhi salatu wassalam.