Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil Alamin. As-salatu wa salamu ala ashrafi al-anbiya wal-mursalin. Labiyina Muhammadu ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd, Allahumma la ilma lana illa ma'allamtuna innaka anta al-alimu al-hakim. 0:30 dərs ibrətlərinə sqarabalişlikke hərəkat qiləmiz. Məlum ki, Qur'an-ı Kerimdə nümən həsə zikir qilin gəm buse, elbəttə, Allah Ta'la bunu beciz etmirib. Gerçi, u qiçkinən həsə buse. Amman həsə, elbəttə, Qur'an-ı Kerimdə ikigən nəzrlar bizlər üçün əmər qilişlik gəmiz, ibrət alişlik gəmiz, undan özümüzdə ikerəli boyan xulaqsalarını qilişlik gəmiz üçün Allah Ta'la tamamdan nazil qilin gəndir. Undan təskara, 1:00 qimad digan nasa itxadi ki, bu mu'min adamna yuqabgan nasasidi. Qayit qitaqsa onu ola veradi. Qimda bu lixtan qat ijnazar? Qandibir, zayf adamna, yuqi zayf bir hayvanma, niman asada insan uzini faydali bugan nasas intafadi qanmusa, qimad intafadi qanmusa, mu'min adam u nasana ola veradi digda. Qidda, dimak, bir wakiy haqqda, bir qiffa haqqda qatribitamiz bu, Suzaiman a.s. qumali bilan bugan, 1:32 Qur'an-ı Kerimde, hatta inki, uşa cumalini baqiyasdigi yoki bumasa etkin geplaradigi bugan ibratli nasular uxun, ibratli halidlar uxun, laslar uxun, ehtimal bu surani namini ham namin surasi, yeni cumali surasidi namlandi. Hatta shu dereceda etbarli bugalligida. Elbette, bu ittikigan ayetlar kopmaz. 2:02 Allah Ta'ala Qur'an-ı Kerim'de hayvallarını həm köb misalkıb getirət. Hattanki, ciddiyem zayif bu gən, həs-şe, xünger-xüggen nasilarını həm misalkıb getirət. Xündən, adamlarını imtuhan həm qigan. Qaysibir adamlar bu nasilardan özünü yuqarsanak, 2:31 qandi ibu muqaddasi qisabqibunda ma'idib qiyudani hasalah zikir qalani sadib qalati. Fa amma alladhina amanu faya'alamuna annahu l-haqq. Mu'min azamlar biladhika albatta bu nasalar haqq Allah Ta'ala bihijiz zikir qimaydi bu nasalarna. Wa amma alladhina kafaru fayaquluni ma'ada a'radallahu bihada masala. Bu nasalarna isqibirani ma'ada nirada qaldini. Ma qab'unti bugan mahlukatlarini kiltiri badda. Bu dhilli bihi kathiran wa yahdi bihi kathiran. Allah Ta'ala manashindi misallarini kiltiri sababdi. 3:02 kimlərdidir, adeşdirədir, kimlərdidir, Allah Ta'ala hizayatıya yövməyib. Demek Allah Ta'ala insallarını imtihanxıq görüştigi hər nəsələr bilə. Bəzən insange faydali bu gən nəsələrlən, bəzən insange zaralli bu gən nəsələr bilə. Bəzən insan özü mənfaati dik görək gən nəsələrdə boliştigi ekibimisi, insan özü itibarsiz bu gən nəsələrdib görək gən nəsəsda, Allah Ta'ala demik insani imtihanxıq görüştigi imim. Hənə indi biz ışiq süsələrini, ışiq Allah Ta'ala Qur'an-ı 3:31 Allah Ta'ala, Qur'an-ı Kerim'de Namil surasda itadi ki, 3:57 wa hushiru wa li sulaymana junuduhu minal jinni wal insi wat tarifa hum yuza'oon hatta iza ataw ala wadi al-namni qanat namnatun ya ayyuha al-namni dkhulu masakinakum la yahhtimannakum sulaymanu wa junuduhu wahum la yash'uroon fatabassana dhahika min qawliha wa qaghi rabbi awzi'ani an ashkura ni'matika allati an'amta alayya wa ala waliday wa an'amla saliha al-dhahu wa aslihlihi fi dhurriyati inni atibtu ilayku wa inni minal muslimin wa adkhilini bi rahmatiki fi aibadika as-salihin 4:27 Qushun bilanki dikkan qaytida, 4:57 bu qoshin, bun deyibugan qoshin yulgan paytida yer lardhaga gili. Bulibxam, Qoshin Sulaiman A.S. davrda katta-katta, devlar bugan un qoshina qoshin meycidi. Undan tashkari qoshinda, albetda Qural Yaraqi bashkasi boladi. Undan qishiyakgan awaz, maydakida awazda istirmayib. Deyikin, Allah Ta'ala Sulaiman A.S. ge bir kumalin nidaasini istiri. Qoshin deyibugan qoshin meycidi. Gulibxam, albetda bu kumalin nidaqiliyakgan paytida, 5:28 Asker unuki kasti bu mi? Bir muddet, yani bir masafa, sal uzarada bir kancay, medir yoy ki bir kancay masafa uzarada bulad. Çün deyib olsada, Allah Ta'ala, Sulaiman Aleyhisselamga, yuusha qiçkina gina bugan, zaif bugan mahlukatna, nedaasina ijtira. Ay tadiki mana bu ayatta, Wa hushira li Sulaimana junuduhu minal jini wal ins, demek Sulaima Aleyhisselamga, askerleri cemlendi. Jinnlerden bugan, insallardan bugan, kuslerden bugan. Demek kakta koshun. 5:59 Fahum yuza'un cüdayan bir tartipli bugan suratda camlan. Yani askar, ne bir adamda khawasini keltir edigan, darajda cüdayan tartipli bugan xalatda qitar. Yani xaricayda bir taqqalgan, bir alifawzadib qoyada arablilda, bi tartipli gemaz. Belki hamasi cüdayan tartipli bugan xalatda camlan ganandiyda. Ano, shinde buq kelekgan paytada qalat namlatun. Yani bitta sumala atsir. Ya ayyuhan namlu dkhulu masakinakum. 6:28 Ey tümallar, üyləringizgə kirinlər, dədi. Üyləringizgə kirinlər. Silərinə Süleyman və onu ətkəri bilməgen xallara də silərinə basb qitməsin. Hayxanq qitməsin, istilərdi tapdab qitməsin, dədi. Şimdə Süleyman a.s. bu tümallarını etkən gəpidən qəbəsçim qız. Gəpi, əgər biz ərab dili qiramət qesib oysaya, ümiyyar oysaya, qaydalar oysaya qoyladigan oysaya, 6:57 Cüdeyem bir xar bitdi sözünü itibar bilen ayitgenligi gelif cikadib etdi. Albat kini bunu Qur'an Allah Ta'ala hikayaqili yapti. Lekin, ishindi bugen takdirde ham cumalini ayitgen sözleri Cüdeyem bir hamqa ham Cüdeyem bir urulli bugen geplarini keltirib aytadi. Xundan Sulaiman aleyhis salam tabassum qilad. Aytadi ki, parvardikara alam darru Allah Ta'ala ge hamdaydi. Nemega, Sulaiman aleyhis salamga Allah Ta'ala kök nimatli bergan. 7:26 hattanki, hich qayisi bir insange bermeydiyan nimatini beri. Hatta u kishi bunasan talab qiladiyan, minge hich qayisi bir kimsige bermeydiyan nimatini bergini. Allah ta'ala icabat qilib, bu kishige, ushandik, akhliqotlarini, xantillarini qiladigar. Diyo ki, bunasda cillara ham xizmat qiladigar. Hattanki, shamal ham bu kishini, yotdan birge qalib yuradigan tarzda boy sundirib qoygani. Branta bir peyambarga ham, na insange, na bashkalarga boy sundirilmagan. 7:56 makhloq qirtar buxshiye boyisindirilgalligi, ulargi birilmagan darajdagi nimet buxshiyye birilganidi. Sunin uchun, bu utimalini geblardan istib tahtirlanganinan kigan tabassum qilib Allah Ta'ala ge hamdi. Shukurayt, qararabdi yaralan mingi ham, otanamgi ham, birgani nimetini ciqivanin arbasindidi. Buxsin atilari ma'limki Dawud alayhissalam, Allah Ta'ala uxshiyye ham zirakatda bux nimetlani birgani taygambarladan qiganidi. Acid insan, 8:25 Agar Allah Ta'ala buzlarga ham, mana shumdik, bir başqa makhlukatlarina istislikka bir imkan belgamliyib. Insan ularini bu insallar uchon, insallar haqqada gebreyikkan geblari da, da bir lal bir xalatka chukkagam bilayib. Yudayan bir tajib xalatka chukkagam bilayib. Baygambir Sallallahu alaihi wa sallam, bir günü kutlaq durgan minbarini almastirmakchi boladilayib. Sahabalar başqa bir minbar qibirayib. Baygambir Sallallahu alaihi wa sallam, un minbardan başqa minbarini qilvalayib. 8:55 eski bugan minbarı ovas çıxarat, hatta yiqliyt. Eski bugan minbar, bu hırtta cemadat bugan, yani cansiz bugan narsayn. Ushan digi bugan narsadan, Allah Ta'ala, agar bizge ovasını istirgan digi, eytelik, masjidda bugan divallar busan, ekipasda istirgan qal busan, ekibitdi daraqlar busan, Allah Ta'ala, ogan insallar bun digi bugan divarlarda ibarul qilay kalligini, qirgalligini, Allah ki qandi hamdaytik kalligini istirginiz mümkini. 9:26 qandibular dimak ushe nafaqat qir aqilib, ushundibir bu butun fasad qit olgan camiyatda, sudi hicbi onasibdar Allah ta'ala nizgi qiladigan, Allah ta'ala gi ibadat qiladigan, kimselarini barligiden, silarini qorib silardan, sahid buligiden ligiden, Allah ta'ala gi ihtimal, hamd edibkani gini izdikan budar. An ushendik dimak Sulaiman aleyhis salamga, Allah ta'ala shundibir nimatki berigandib. An indi kumalini yapiya qaytan uze. 9:56 Chumalini yefiye qaytan iski, va qalit, namnatun, ya ayyuham namnudkhulu masakinakum. Yani bir cumala etdi. Bir dana cumala etdi. Qaysi bir cumali ki, ushe askariyaya qirraq bu iken cumala etdi. Ya ayyuham namnudkhulu masakinakum. Ey cumalilar jama'asi, bizlar uylarimizde kirin qayt etdi. Sulaima a.s. hamda uksin askarilar islarini bilmagan xallarida uslarimizde izit getmesin. 10:26 peki, gonsasilarini tipilarinizdan basib otik etmestir. Malumki, cumali kichkina gila makhloqat, adam ulgi uradikan bossa, itibar vermir. Hechkim unu, Aslamu alaihi salam, ham peygambar, hamdugun askerlari, kastan ularini oldirib otmirini meyiki, ularidi iskaniqangi insange, dushmalli turki zaradlidani nasib yorib. Bundan biz, bar nisi dertlarini baz olnlar cikar geneken, hani ushaniliyi boygan dertlarini bar ayti otiklikke harekat qilamiz. Birintisi, 10:56 bet ta, hit ta çaxsiz. Belki bir insan, belki bunsa bir mahluka. Bir ümmetini ayuhlan triyatzi. Bir ümmet üçün yeni hareket qiliyatzi. Bir özü. Bu, çiçkini çumali bol şey qaramazsam, a min nima qilal dardam? Belki minin hareketim qanca bol ardi, min qolimdan nima yam qilardib? Demek özünü alib qoçgani yok. Qatca bol ardi, çünki bu, birinç gilikken, qoşa qatargi yoluk yikken, 11:26 Belki, özünü xatariga qoyub busayam, bashkalarini agihalan pirislik, özün vazifasi dedib. Chinki, bir insan, agar bir cemaada boli digan busa, cemaani basgi tushadigan nasi, uniyam, özün miniyam basginiga tushgan nasi dib bilad. Agar cemaada birlik bomi digan busa, nima bugan che boli usin, özün kutulsan, boldi digid. Dekin, cumalini qaray digan busik, cumali özünü cemaasiga tabqiliyabdiki, demek cemaasida, nima barakan bolarda? 11:56 birlik baraka. Demek, bu birlik, harbitte shakhsini cemu'asi uchun yashiriyang qoydanaka. Gerch haqqancha qatar gelisdikidan qat inasar. Qattanki, birin bir shakhs busayam, ekibir, bitti mahlukatni sifatida qoriyabdini, demek, bir shakhs busayam, albette, uzini qiladigan hat harekatini arzimas tanimasdiyik gerek, chunki, katti-katti, kullaran, burskalaran, qomchizan qayda bulan. Suni chun, 12:25 Peygamberladiyam harekatlariga qaliyyidi qanmusik, Ibrahim a.s. yalqizizlari bugan. Ehtimal, er yuzidi yalqizizlari bugan. Saqat uzun yurtudama. Uqshi lekin, hic qayismasdan davasini qaldilar. Er gashgallari, qirqanchadan buldu. Lekin, aqir akibat bu kishiniki buldu. Aqir akibat bu kishiniki buldu. Bundan tashkari Peygamber s.s. ayitalilar hadislarida. Peyamat gunda, qirqanchi peygamberlar buladi ula bilan. 12:56 peygambarilarini hatba yalqisi uzlari turadi. Bazilar bilanbirgisi bir nece adam buladi. Bazilar bilanbirgi bir kitgine bir djamaqacit buladi. Yani, shu ergeshkallari, shundi, ularini qigan hat harekatlari yakaramasnadi. No, hala is-salam, ne mab korsayk, bu qishi qigan davurilardigi davat, san xalkan min nil qigan bosa, bir nece adam ergeshkani. 12 adamdam, 70-dami, 75-dami, sayistan atrofdigi adam goti san isadyin, tarixsina. Agar 12 adam dibi etibar qiladi yam borsayk, meyit qildi bitadan adam davat. 13:26 Lekin, bu neslal his qaysi burda, peygamberlar hareketini suhetirgen yok, chunki, Allah Ta'ala insani neticeden imes belki hareketden sorit. Sunin uchun, bette, tumalini hareketi biz koremizakenki, insani hareketini sarsil orish girek, lekin, neticeni imegen hali. Netice, Allah Ta'ala dan bulet. Bu tumaliyan, zirenki hareketini sarsilak. Nima bulerdi, la qad qemul giyerdi, 13:55 at-telik, bar-dur bil-ar, bil-lan pay-han qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit-qit- 14:24 Bu qimali sekin ciftaydi nasilab qalisdigi mumkunidi. Yani, u birinchi qatargi olqiyabdi. Bashkalar da hali, ı, dup, chaqqarad, bashqdi gumchayan vaxti tukitadi, askar keliyabdi. Bu qimali keliyikganligi dan, bietta ayatlarini agar siyagi qiraydi qanbusik, tipaligdan pastiki qarab keliyikganligini usunamiz. Tipaligdan pastiki qarab keliyikganligi tez gelad. Ano shundi bu qem paytida, toqta-toqta detkuruq, allam zunmastigi bu qem vazifana. 14:55 bacarishlikke harakat kildi, oldigib ogen kele digan imkyaniyatini iskisi aldi, qat shakirib usulani agahlan kildi. Ozu, din demeste, yuftagini rastlap qogen yob ki, balasakam ali da saqqitilib qaliyyili diptirib, bilzeyi panayikirib, bitirib ogen yob. Demek aldin, hammani agahlan tirib, ular blan bariyalikde harakatini qil isdi. Demek, biddi, qalajgan ibratimiz, insan uzini, manfaatini, 15:22 cemaat-manifestan muqaddam qumasid. Lekin, bu narsana insallarini arasda cidiyan vikubilab gorusdiyim imkid. Bu, insani islari beymalad urgan baytida, yahsibir bayba davlat, xatir cem urgan baytida sezilmatsligi imkid. Onda asna-asna bolib, bashkala dem rayagili urgan bolis munkin. Lekin, bu insandi basi geber qasvis cisse, qeyincilik cisse, cinde geber tarlig vob qaladiyan bosa, 15:50 maal duniyat o maal dan zarari kirib qaladigan busa, u nasilanini unutabim. Fakat u uzini manisaratini u ilab qaladisim. Hamdibusiyam, u sim manisaratimi titli olsam, u uzini qalatimi uno olsam ditdirib, u uzini manisaratini zem aqdi manisaratitan, eki, ummetli, boshka nasilani manisaratitan yu qarib qoyuski arikat bilib. Adam demek, sunida adib edib. Bu qalatini qoradigan busik, buladini bashige musibet kusiyekken, payiti de, cumali, demek, u uzini manisaratini mukaddam kumadi belki. 16:18 cemaati manfaatini ozil manfaatda muqaddam qad. Ani ushundi, demik, bu, islam ummati da bar bugen nasda. Lekin, islamgiye nisbetlikke adamlarini isi da yuqalib barayekken, qisadladdan barasi soblana. Allah da bugen, qayamda sondavada busun, kengi davirilarda busun, hazirda ham tapilaydi bu nasilas, yuplab tapilisi mukil, lekin, yuplab orunlar da bu nasla qayib bolib barayekken, yuki adamlar yu nasildan izi girib barayekken, qalatan bolishmada. 16:49 bet-ti 3-ti dəsne, bet-ti sənə 4-ti. Bələndisi, bir şəxs dəsəyəm hərəkətini arzumas tənə məsliydi. O, dəngkənci hərəkət qilisliygi, Allah Ta'ala ongi bərəkətini bəyisliygi. Uzun məsliygi bəyən vəzifanə adayisliygi. Hərbir insani Allah Ta'ala yeyikki suratda soraci avalki, sorgi tutadi, sora sorgi qiladi. Demek, un insan özünü hərəkətdən soralat. Ittindisi, insani mətidestan imas, bəlki, uşaqilibikken narsistan soralat. Nima narsa q 17:18 neticisi Allah Ta'alani qolda, Allah Ta'alani neticini ozu bere. Eger insan hareketi da ikhlasi bo genbosa, eger Allah Ta'ala xoklasa, su neticini berislik, insan uyligan diqqali berislik, insallarini manfaati boladi genbosa, Allah Ta'ala bere. Ek salda Allah Ta'ala unarsani kiyingi surat. Sunum sunayti botlik peygamberlar sun fiil davat qi genboli shiikaramastan, bazlari gebi ramtadan irgesme genbosa. Ular yoldini oturtit genbio, yoldi hammasini torususken. 17:47 Hech qana qangi bular davat sahasta kemçilik geyem yol qoyush megen. Meykin, natice, bular kütkendeyi bomayan. Naticeni bular kütkendeyi bomasdigi, bular gey zarar ham qomayan. Allah ta'lalan, bular muqafatlarani, dola surat ta'l. Ziyan qigallat, bundani yuza yuza geldardir. Demek, shumdaki insan, demek, o ziyaguz bugen halatiyam, harekatina qibar, naticeni, mehsli qerek, meykin, insan darbir aqil, 18:12 nəticəsi umman bu medyuan, nəticəsi medyuan narsiga az, bəlki nəticəsi boricligi ihtimali bogan, buyurilgan narsiga harakat qalişkira. Insanda uzu gerisa, aqli, zakawatu bolan. Ondan tashkaryana ayti gottik, gottigi darsigladan uxundisa, insand ozana shakhti bogan manisaratidan gore, cemaati manisaratina muqaddam tutushrigi. Bu narsi osi cemaatina, yoki ummatina zaray yashasdigi, peki bomasa, sohra bir davami boricligi, 18:43 həqis xalda bu, parakən dali boladi, hamla uzunumani farfini qizd olsa, bu talan taraji boladi bilisa. Qis qana qangi bil, iski, parakən, bu midi, bu uzuzdan qizbinde tarqali yogdur kitad. Diyana Peygamber s.a.v. bir hadisini misliq boladi qanmosiq, ayitadilar ki, agar qiyamat qayin boladi qanmosiq, bur abrilani qolilerde khurmani kucati boladi qanmosiq, bur adamni qolde kucat var, kucat etkisiye, etkisiye etkisiye. U shani ik qoya vursin, dedi. 19:13 u shengayam acralat. U kuchat qachan bole diyo, biyadabar qiyamat boleyab tindi. Bu, tamsil, misal keltir isliyib u nasda. Aynan indusho vaqiyani uzmaz, deykin, misal keltir isliyib. Bir tomonda bir qiyamat boleyikkin, bu say qiyamatta ma'lum ki, adamlar yashamiyyedundan ki, ham ma'lu ki tazib, deykin, insan yaxqiy qiliyabdi. Demek ki, yabdi, bir daraqik yabdi, yaxqiy niyati oda. Qala u sunu shengayam acralat, gerchi u usbtu, unu mirasini broyayam hasayan, niyati gerishi alorat. Demek, insan, qala digan, harak 19:43 Azir, mükafat malarkan, gola digan, natijagi xarab imar. Bundan tashkar yana, dortinchi bugan dars var ki, yudaya muhum bugan darsa. Hammamiz uchun muhum bugan darsa. Kopinchi bu narsani yok alip qalishtigi hammamizi guzatiladi. Bir, narsiga, ay tek ganda, unga, koldan ki gandisi yetin belisdik. Koldan ki gandisi yetin belisdik. Bu narsani, biz, ushe, simanli qistastan belisdikimiz unuzdik. Agar, qibarki seylar, 20:11 Cuma laytiki, ya ayyuhan namlu, u dhukhulu masakinakumdi. Ey cumalilar, qaç qaliyilar dhekken illevi qoymadi. Belki, yuyilarin qiziye qirinaydi. Yuyilarin qiziye qirinaydi dişligi bu, oşe qaytda munasib bugiyan, jüdayan tez bugiyan yechimdi bitasiydi. Asasi bugiyan yechimdi bitasiydi. Shubilani misal, oşe cumalilar qutul qalisligi, qibra buladigyan, yechimdi. Cunu yuxun, ayyitib durib, yechimni ham özgi yarisa dursa qitibdi. Ey munasib buladigyan, yengi deycim busiyan, oşe qaytda jüday 20:40 kerek bugen, test xalkilis kerey bugen narsani dara uzu ham belkodi, chunki musibet chushkendi belislar adamdi nemesli islemiyo qalar, neme qalesini bilmiyo qalar. Chundaber, aqiz bugen ishara insandi özge gelisdikke, demek, yaldan beladi, chunchun bular harcagi tun tarqayli qochmaydi, belki uylargi kilp etsiyar. Mene shun arsi demek bular chun cudayan munasib bugen yechimidi. Mene shun arsani demek usho chumali uylargi biyaddi. Bu narsidan demek özumizgi khulasi alamzaykan ki, 21:10 Qul qeblarini uzgisi yanib kumarsan, belki yechimlani deyishdiki harekatini siyidi. Bir gün, ibn-i Umar ibn-i Umar ibn-i Umar ibn-i Umar ibn-i Umar ibn-i Umar ibn-i Umar ibn-i Umar ibn-i Umar ibn-i Umar ibn-i Umar 21:38 Lekin isi davaldadan bir golaqana qiliyla qushk durub. Fakat dam saldiro meylar, barki, qatiran dili, isi naqa bir davaldayan qiliyla qushk durub dili. Dam saldiş bilan bir gelikdi, buktim, ayli, unasayan busun. Lekin yetimdi, u faqat kina duax qoyisligini ozi, oki dam salb qoyisligini ozi yetinmaz tendi. Yani insandan yana harakat talab gunay. Suncum brogi dam salda digan busa, dam salb turi ozi zi okin dili. Cinki, bliyam, ichindi bir tenasas tendi, ichindi bir turi endi. 22:05 Məsələn, itibar qanin ibadatlarimizgi, itibar qanin yoy başqa debtir, bir adamgi damsa qanin neymiş nasilani aytiladi. Quruq, damsa qoyub qetlamati. Suni için, demek insan ilacı bari çaqir nasilani aytadigan bulsa, azmı, köpme, ışı, yeçimlarni belisliyi. Yeçimlar bilasila, bir lamca, iki lamca, yoy ki, bulnisa, kez gogen yeçimlar, yoy ki, kinraq, kinraq suratli buladigin yeçimlar, xarkilari bar. Endi ilisan qoldan ki, genisi aqliyatkan isa, yeçimli, yeçimlar tapilişliyi, iraykan, kaşlanaykan, 22:32 Bu yan ushe kumalini qisasdan biz aldik. Yena, yuriyan bir muhum bu yan zamani bar, bu derslarni, besinci ders, kumali etki, Süleyman u Süleymanin askerleri, bilmegen xallari da, zilani, payaxan qitmesindi. Betta, qesi dastalistigimiz mundi? Yaxshi guman bilenli. Yaxshi guman bilenli. Etki, Süleyman a.s.ni bilenli. Qandi edir bu kumallarga? 23:00 ular xaqqda ma'lumat berirdi, Allah a'lam qandi bil gandigida. Ikin, ma'lumakin ki insallar nifli buli iken nasilat hayvallarat xabarlar iken digi. Hatto anki insallar gulag qaladigan busa, hatto al hayvallaran lanat eddi. Demegi, ular sababdik yuk nasilat mahrum bulisigi momkulligida. Diyo ki, insallar yahsi buladigan busa, hayvallaran hatto anki ulan xaqqiga dua qalad. Yani keledi ki, bir hadiste, bir aytibu tuğdik, adamlargi yahsilikne talim berivic kimsage, hatto anki, 23:29 daryadigi, dingizdigi bugan baliqlaran salawataytib. Hatta uxilaran salawataytib digin, demek adamlargi yaxslig imaqilayk. Uxan digi demek, hayvanlaran, insallarini ortasda bolaykgan nasilardan, qadardar bolaykgan. Uyette, demek, Sulaima a.s. kitikgan paytida, mazumki payganbar, ona askari bugan dangiyan, ular buzganchi bomayit. Unchun, gumanmi yaxsqigan xalatba, bilmayan xallari bislarini payhanq kitisligi mumkunlidi. Demek, insam, 23:58 qaqsh qalar bilan, yaxsh adamlar bilan, qaqsh qaqsh qal ishlik gira. Shaytan ap giladi, dar ru yaman narsan ap giladi, chunki, shaytan ma'alum ki, inni shaytani yanzaqo bayinahum, adamlarin urtas tashnaqa, dar ru obr sumatlari qel tashlik, qaqsh qal ishlik, qaqsh qal ishlik, qaqsh qal ishlik, qaqsh qal ishlik, qaqsh qal ishlik, qaqsh qal ishlik, qaqsh qal ishlik, qaqsh qal ishlik, qaqsh qal ishlik. 24:25 adam gebrekken, nemi yaxshi gebti gebersin, chunki u altani shaytan dan ru huziski hareket qiladi, ru hu gebti, sal maraxsi qadigyan busa, shaytan gebtir busin toydini mundi edidi, mundi edi moxsi edi, bu tur gebti oqit qiladi, chunki uslagi dushman dedidi. Demi adamlarini azdan chika digyan geblani, shaytan hareket qilarekenki, baxsikasi qilib bularga, guman qibir istibki. Bir hadisi qibimisi, nimalarini aytu batamiz giribda, shoy gumange taalliqli ibo genmasta. Quranda ma'alumki, 24:55 ayyuhalladhina amalajdani bu kathiram min az-dhan, inna ba'ab az-dhan, isimlik Allah Ta'ala itaydi, ayyiman kertirgan kibisayla qebleb gumallarindan qetlanilad. Ba'azi gumallar haqqatan gunax bulad. Ba'azi guman qilisik haqqatan gunaxki alib barad. Lakin qeb gumallar yaxsdikki alib barad. Qebin qeb gumallar qetlaniladdi. Namaga, qinki gumanda daim insanda bar. Ya o nafsi bar, ya qib olnasi insanda shaytan bar. Tu insanda gumalini ya man qilisikki harekat qalab. 25:26 illa insal ublan kure shadiqan basa bashqaya. Lakin kure shdiqka xamana xam kucayet nidi? Xungi shaytan bir inci olub geltiraydi qanlarsa, dara o maslan bir otoqsa bit istiqsin da, qabdi eshtiyin da dara o aksar ugan halatladda shaytan gumanlik qabdisi. Qamdan qam adam dilak ozun torlaqa li shiqin mulqimundari. Undan tashkari payqibmasi usulamayma etkin qabdari bar, iyyakum ad-dhan fainna dhanna aqnabu l-hadid. Yani islar gumandan istiyas boliylar, xungi guman 25:54 gebti yalgani boladi, eyn yalgani boladi. Aksar bugen halatladigimallar yalgani ketrib shkaradi. Umar ibn Khattab radiyallaha anhun aytingeplari bar, mu'mun bugen bradari inna azdan shkadiyan, qoranta gebtilan yamalleri guman qumadi. Mu'mun, bradariz, bir nasan ayitgan bolsa, darro kuniz, xayaliz yamalliki qarab ketib qamasin. Sus, ungi yexliyida yun atiradiyan, jayladini topkani halat izladi. Yani, yexliyike bursi imkanati boladiyan bolsa, yamalliki qarab qetmi. 26:24 ləmədəki ilədi, qattayn ki, 70-da əgər yunaltirazigan orun bolladigan bulsa, uxaylari qaqalab yunaltirizlik. Əgər uxayn liyam sapanmay digan bulsa, ihtimal miyim bulmay digan. Baxtan asan iradakigan durdi, aytishligi badidi. Mənə biddi Muhammadi ibn-i siyidin dillam kilarikan qab, izabalagakan aqiq shay'un, falta mislahu uzran, fayllam tajid lahu uzran, faqull la'azla lahu uzran la'arifuhu. 26:51 Yani, agar sizge biradariniz haqidi, biran nasi yitiq qala digan busa, yani yaxsi bu megan gap yitiq qala digan busa, un qidar uzur istin. Agar siz uzur topanmasiz, gapiga uzur, yani, sal, atiq raq, ana raq, gap qala digan busa, bazan insa uzurdi qabukusi qeyraq qala digan. Amin dedibdiyo, ayniq suratda itibdiyodiydi. U shindibigan halatlarda, aytingi ihtimamin bilmagan, uzuru bardir u adami. U megan, çünki biradariz, aks halatlarda, aksar halatlarda siz... 27:20 qaqiz yaman qebti, qebr meydi, shaytun aliyayti utkanimizdik dar insandi, yumanini buruslikke, qayal fikirini yamalilikke, qetishlikke, harakat qelab. Betta ina bir qaqi bolu qotadi, qaygamas islami davirlaridi, ma'lim ki, oy shonamizdi, sumat qilinladi, oy shonamiz haqlari. Ali, biz sahabi bilan bir gelikde, yani, sila qildi, boşa qildi digendik, tukman qetab. Bunda, munafqilar bilan bir gelikde, musulmanlara misra qitab qelab. Qigab, harqalad, bir ay isida, 27:51 Rastaya gebt Madinani icidi rasta awicigi cikabi. Bir oydanki yin qayamari islami gebi vahiyin azib boli. Bir oydanki. Un getalasa gebi qipayi. Qinda bir sahabi, Abu Ayyub al-Ansari radiyallahu anhu, ulaqlam shukshi, ugi kirgan payitlarida ayali qaytadi ki, eqti nizni didi, xindi gebi iribdi didi. Qayshanamiz haqlari da. Se u yalgan gebti. Qan didi? Qilanda, hey, un mayub didi. 28:20 Siz iziniz ye qayganda shundi istiqla qiyan bolar midir? Dedi ki, yuk. Bu, minni istiqli sildan at, yani, xayaqlaban boshkoyla qaysi qolubi iman diganda, qayse sildan qiri yaxsiroqdi. Qayse sildan qiri yaxsiroq dimak, bu, bunda iske, qoy urmastliki aniqdi. Sinim isin, bu qep, bu tarqali ikan qep, yalqan, bu qen qep, qip, qip, aytar. Asni de qalib, dimak, adamlar, minni triclikki harikat qiyani ikan, jamiyati gibi qen buna askilar, buna asanlar isa. 28:51 Demek insar shun deyib qalib qalib qoş qelib. Demek bu qishi uzur nisbaq. Yaxshi boygan adam haqqada gerb eshtikanda, dar u uzurda eshtik durub, u uzurda eshtik durub, ayağını haqqan, köynün haqqa zanqib qoydu. Demek u nasalarga ulaqsamaslig eshtimasligde unu ungetaylaq. Mala shundaki demek, zikirili boygan dasla bittse, Allah ta'lada ayatlarini arasda min cekibir qisli suratli kelkiri u eklitgan sarvaqidan aleyab. Demek eyti u etkanimizdik, Allah ta'la abbat nasana etkan buse, 29:22 un nasilini biziz geltirmeydi, un aslida cidiyen qeqqa qimadlar bolad, dastlar bolad, biziqun qeyliy boqen naskilar bolad. Eger Qur'an-dagi basqa wakiyalarini ham isqalib okib, cunasiladadan kulaqsiz qaladiyam bizi, quladan ham cidiyen qeqlar kulaqsiz qaladib. Bu, bil agen, yeki, baz alimlarini yapigi xarab turib, ularini cuncaligin xarab turib alingan dastlar yanib. Basqa alimlar bundan gore qe praq. Ulu basqalar yanib bundan gore qe praq, un nasilani ayisdiyim hukum donasilar. 29:50 Demek, Qur'anin acaibatlari cikiyamad qece, digami digam, gengilami, gengilami olamar, gene qoşqatda, gengiltan, qib dasbira digam ayatlar agam. Gene insan itibar qimasdi, yani zaif bugen nesladi itibar qima gandik, zaif bugen kimselar digami itibar qimasdiyi qib raqqadam lagdi. Lekin uzu asnab qira digam gusik hadisdeyank eladi ki, innama tur sunsarun, wa tur zakun, bi du'a ifaikum dedlag. Lergi nusrat gelis diga. 30:21 hamdislarga rizq gelisligiyyan, dan ishi zayif adamlar qilasdi qilasdi. Demek, nisrat gelisligi fakat kini kisli bujda adamlar sabati gemez, belki zayif bujda adamlarim sabati. Zayif adamlar demakla d'Allahu bi du'a qilasdi. Demeksin, bazı ornlar da geladi, kumandallar, masumlar var, falan, kimi iki dokuldi digidi, digidi yuz min eskaldan gore qadirli yoraxdi. Ishi adamda du'a qilisligi, demek, yuz min adamdan gore qadirli yoraxdi. Ishin-goshigan, demek, insan bazda 30:48 Haytadi shuyytum yaqalimami kullarim kitiyat boshqa didi ihtimansi. Ushe sabaplik Allaha rizqini bir ikkandir. Qibaytari bir ikkandir. Ihtimalu shundi bugan, adamlar kini rizqini bir ikkandir. Sigin sabapliq Allah Ta'ala rizqini bir ikkandir. Demek shundan insan, sinan asrli bolodiyan bizi itibas qaldirmasi, qalqin gulardan uzgiyarisa, ham itibak klusliyikana gireli bolodiyan, da'as ibratli bolodiyan nasiliyabisa, qalqisliyik ka harikat. Shumati usamdi izayin muhumam kirek bolorik. 31:18 Sibetbetta biz bedasini sanadat tibbetta, agar sakir-anlasdik sora pitaytibota digan busik, barinsisi, bir shaks busayan, harakat qaliyyikgan paytida uzini qaliyyikgan harakatini assana mastigi. Shki Allah ta'ala baraka bera digan busi, bitti shaks nuzgayan baraka vera ona. Indan tashkada xar bitti shaks uzini qaliyyikgan harakatidan zilmasti bugan fazifastan sorala. 31:44 Ik-kintisi neticadan imaz, belki insani hareketadan aza etu etkaniliyik sorolad. Insani neticisi Allah Ta'ala'ni qol edad. Undan tashkari yana biz etu etkaniliyik izini shakdi. Bu gen manfaatini cemaatdi, yoki camiyatdi, yoki etil ummatdi, manfaatdan uslun qoymahdi idi. Yana undan tashkari bedda etiboddik. Eklikkin masallargi inaqibu aqsi yechimli belisdik. Mayli qandi yechim busiyam. Yechimden beliriyom busiyam, otu qurulan adi. 32:13 oki bomisa onu mukammallastiriladi, oki bomisa, o yechimdiki, baska bir yechimdi ham variantina atilisligin olgi. Bu, bisimci darsimdir isti. Musan, gimandi yaxs qilisigi, khasatan ozunu, musulman momin bugan, bradarlari, oki bomisa cemiyatdigi, yaxsi bugan adamlari bulan, gimallarini yaxs qilisigin. Ma baada insandan kamsilik sadir buqqala digan busayim, ona yaxslikgi qarab yoyusligi. Bu nasida insan, awala, 32:41 günaqdan xali boladi, bar adam tosli, yuman, yuman qalibini, yuman nasilargi yapar qoyxdiyden. Iki insan qalbidayam, o adamgan nisbetan adawat fayda bomaydi. Mahabbatini saklaq qoyaxdi. Min bugandayam, insan kentliyli bar, günaqli bar, uzgarisi har insan, hama insan, demayk, ab bogayman, belkida hama insan uzgarisi kentliyli bar. Bi kentliyli isli pogaym payitdi, yax sudamna boladiyamos, olarga uzur isqar qoyxdik. Manashdini bugandayasa, camiyat digi, bugan, birlikni, tinclik, omaliniyini saklaq qoyaxdi. 33:11 Qibad, qasab, shungi shingi aftar qasila ula diyo musa bu camiyatdi. Qarbaq. Mala shu demek, bugungi lazlarimizin uxlu aslasiydi. Subhanaka Allahumma wa bihamdikum yashidu wa lillahi illa anta nasta afrikana tubilayka Allahumma nuslami bi ma'allamtana wa a'allimna maya muta'una wajidna ilma.