Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:02 بسم الله الرحمن الرحيم 0:33 Allah ta'ala qa hamdi sana fayganbar salawatullahi wa salamu qaqa Allah ni salamlari yu wa salawatlari bulsun. Allah subahana wa ta'ala musulmalarini qilliyatiyan amallariga uzu baraka birsin. Wa bu amallarini hidayat usuda bacar maklihlarini Allah ta'ala nasib bulsun. Sizlar bilan biz buyuk bir sohbet fayganbarlarinin tariki haqida sohbetlashiya qaniduk. 1:01 bu tarix peygamberlinin tarixlari, bu islam dinini yanayan chukurrak, yanayan mukammarrak urganishimizgi, yardan bir edugan darslardan biri bugarligi uchun, bu peygamberlini hayatlariga bel nabir tohtalibot yapmiz. Silar bilan biz, Ibrahim a.s.ni kistasi haqida sohbatlashi aqaniyduk, anashu kistalari keb tohtaganiyduk. 1:30 Ibrahim a.s. Allah'ın subh'ana wa ta'ala bu kişini özüge dost tukan kişiydi. Hayganberlerine atası digen lakabda ige bugan kişiydi. Bu kişi haqida Allah'ın subh'ana wa ta'ala Kur'an-ı Kerimde bizler üçün örnek bar, namuna bar deyib turib Allah ta'ala yad qan idi. Had kanat lakum usvatun hasanatun fi Ibrahim'e valladina ma'ahu. 2:00 iyy musulmallar, sizlar uchun diyatda. Bu Ibrahim hamda iman kiltirigan kishlar, yan Ibrahim aleyhis salam davridagi iman kiltirigan kishlar da sizlar uchun gozal bir namuna bar diganida. Ana su namunalarini uzmizgi alislik uchun, bu Ibrahim aleyhis salamı salabilanslarla tanishib cikishlikta davam itamiz. Ibrahim aleyhis salam bur kunu uylarida, 2:36 Allah'aq Subh'ana wa Ta'ala'ni birgən ni'metləri və Allah'aq Subh'ana wa Ta'ala'ni uksiyyibuqan in'amlari haqqda çukur bir oy fikirdə oylanib turgan idi. Ənəsünnə fə'iddə Allah'aq Subh'ana wa Ta'ala'ni üçdə nala'ikəsi Cebrail, Mikail, həm də İsrafil üçdə fərixtəsi adam suratıda 3:06 Ibrahim a.s. aldighi kib tushadi. Ularini vazifalari, birdan bir vazifasi, Ibrahim a.s. shupe etkete hali birinci ayalidan farzant görmegen, anasur farzantini xusxabarin birislik uchun, hamda ular basariyat tarixida buncalig bir iplas, yaman, cirkans isbilan shugurlanmagan lut kavmini 3:36 bularini tikisilab, tash yaqdirislik uchun yuvarlogan parishlalari ili. Bular Ibrahim alaihissalam basini kuyus kirib, fikirgib oturgan payitda kirib gerdi. Ibrahim alaihissalam tosatdan kozlarini yukaragan payitda, mana bu, uchdanan okuran yigit turardir o barasida. Bu yigitlarini labaslarini hayatta taza, 4:09 Begana mutlaka hali bunda bir kislani korumayan bir yigitlari ila. Ibrahim a.s. aldaki koftadi. Ibrahim a.s. bularini basin ayaq hali fikir chikib fikirlamaslin, ular Ibrahim a.s.ga salam verisdi. Halu salama Ibrahim a.s.ga salam verganidi, Ibrahim a.s.nin nimaqildi bularga cavab qaytardi. 4:40 Ibrahim alaihissalamni sifatini hamma biladi, u mihmandos idi. Bu yigitlarini gharibligini bildi. Ular albasti bir mihmangi keyirligini makildi, Ibrahim alaihissalam his kildi dagan, ularini uyga, yani ichgariga taklik kildi. Ichgariga taklik turib, ularini otkizib, ben olan khatircam otogarligini bilgandin keyin, hazir detdagi namakildi, cik getdi. Halaliga barib turib, uydan nama var digan idi? 5:10 qoynu yarima bardi. Shunda tani ismi kimdir bolar digan peyti bulan tanimayman, qu mukim qalqlar akanma disan, mukim mas tanimaman hammasin iman kildiren kishlarina. Mukim amas musafir digan bolsan ustulara, hat daza, keng, gubar yo, fashlari tozgan amas, kelishgan, bahuvat yigitlar, ikin tanimadim, barak bildim ki birin mihman akan bolar. 5:40 Eni mihmalani aldiga, bayaqi yarimta koyini beredigin buzu toyardi. Lekin bu Ibrahim a.s. bu sahiyilarni ustaziydi. Yudiyin sahizdatiydi, uylarida bar yogu bittagina, bir semizginin buzak kaqanaydi. Buzak deyip durub, tece tuğulgan buzakini etmiyat biz, balki göçtü en şirin, en berrib ogan bi'ilin. 6:08 samin deda Allah ta'la Qur'an-ı Kerimda, biz semiz gina bir buzaq. U buzaqni statinam etdi ki, özü kasal bot durub, su soyuclika yakin bogan faytda, adatda bizarida sunna boladi ki, mali sunu soy garaqa, bari bir keytay dep durubdi, digan gafni kımat dagin, belki bu baklib turgan, bir yitilib turgan, bir kiçkina gina nimaydi, buzaqcayda. Ana suni tezlik bilan soyub, 6:41 Belki unu ozunu bizani telimizde itken faytda kaynatma qribab qirimada. Belki bu qurxdun tayablanadiga ta'amlani in yaksik kaysidur. Sashlik deyisi. Kabab. Qavorluga nimadir qurx. Ibrahim a.s. ena shunu nimakldi bolub hem yangi buzal. O soyub nimakldi unu tashlarda kabab qigan halatda alib mihmallani aldiga. 7:13 qoydu, bu uslani tezlik bilan bacar. Tungi bu uslani bacar birginti, ozib hali, umridi qoy soymaqan, bizax soymaqan adamga, siz suni soyub apgini digigani bosaniz, irtasiga pishirib apgi biradi. Ibrahim a.s. pishirib irgindiki, suni da cikdi, soydu, tezlik bilan pishirib, mehmangani aldigini maqildi taqdim kildi. Sunbilan, adabda, mehman kegan payita, har daim ta'ami ozu basla birgin yaci. 7:46 qalibxan natanis mihimam qalabxan bosa, çünki bu taamda nimalar bar, nimalar qilinqan, xulardan, xulbahardan uzaq qilisliq uchun, kani, dette, Allahni ismi bilan kani, Bismillah, Barakatillah, dettegin, Ibrahim aleyhis salam özü hinaqidi ishteha bilan yekbi. Indi bu degen sözümüz, kitemi imam keyib qalabxan bosa, özü emez, salkat tarakbar, fazilatli qalabxan bosa, kani, indi siz başla birin, dijlik bu ezzallik. Lekin, halegi kislerdin Ibrahim aleyhis salam hakikati ezzalliydi. 8:17 Bolibhan, ular mihman idi, huyatiyan taamini nimaligini ularini kursasib bir iskira idi. Adatda bazi qalmlar bar ki, alliga bir yangi taam apgeladigini bulsaniz, bu taamini hal koy gelemiz. O qayridin kanda yeyishniyem bilmaydi. Yakim usi, bunu yeyimen deyib turib, ishtihani boqoyishaya mumkun. Suni chun Ibrahim , suni da özü nimaqildi, manashi hikmatlari gora, basla verdi. Baslab turib, cüneyim ishtihabileni yeyib turib, kuzini... 8:45 Ogu bixca qarasi bilan az gina qarab qolsa, hali yigitlar shuboycha yemesindir. Shum bilan itti ki, ala taqulun yemesindir nadi. Dagi shum bilan nimaqil da yana ulan shi jawablandirik ki, Ibrahim a.s. yana yebkid. Qarasa yigitlar hali yorinmadir, qol chozmada taamga. Ibrahim a.s. ki nimaqil da qalbiga korku geldi. Oyla di ki, hali shubayt gecay, 9:18 bu kishini zehirleri kimegen narsikim? Ben öz tosattin bir üyde oturgan bulsam, bu yuygidla tosattin peyda boldi, uzaxtin kigenini kormasam, bolub hem natanish, qiyimlerin hayata pakiza, henimemmi dizem, bizini qislahtin amas, bolub hem yasi yigitler, shu kishini Ibrahim A. davridi, bir adamlar üyge taam kesa, bu taami yemeydiygan bulsa, unu ena shu hanadan ahligi, 9:49 qiladqan yamalidi qimiladidi. Ibrahim a.s. anan shu fikirlardi nimakildi zihni dini utkiza basladdi. Fikirlardi ozi yalgiz, qarib qarib qagan, qampiri, vidayim qarib qagan, uga xizmatkarlari haqqida uyladdi bulani kuxi itmaydi. Bu uxta, nimadur, zabardas, zigitlar, manasundak, olga, is-isi bilan nimakillatdi, kureyashqan faidda, haligi, 10:21 har istalani mittaz itki, la taqaf dit, qorxma didi. Shundi Ibrahim a.s. haqiqati qorxya qalligini nimaqli itiraf qaldi. Nime giyini yasilar-yasilar? Yani qorxma digandinki, adatisa qorxma digan sozini istigandinki, qorxuna azginas kitad. Qorxma, biz bu taamga muqtaj masmiz dit. Bu alqatini ucum bizar kima bihidib? Nahnu mela'ikatullah. 10:56 Biz Allahnin farishtalarimiz. Degendin ki, hanani bir cagida hizmatka shay bukturgan sarra kulu varda. Yani Ibrahim a.s. baya xalatta kordi, yemadi, tali yigitlar, qurgu baskandin ki, nima qildi? Biz Allahnin farishtalarimiz, digendin ki, elbette bu hanadan ekatta verilmadir, kursancili qidi. Eyali, hanani bir cagida turtur kulu varda. 11:28 shun kulyandikin farishtalani bitas qarab turib, nima qildi unga, siz, dedi, ishaq isimli farizant bilan kursan bon, dedi. Allah ta'la sizga ishaq isimli farizant bere digan bon, dedi. Shunda, haligi ikan bir nima qildi, ha alidu, ana a'juz, fa sakkat wajihaha wa qalat a'juzun aqim, dedi. Yuzlarigi kollarini shafirlatib ordudagin, vayn olmasan, 11:59 Mən tukamanmı ded? Mən kəmpir boqa ded? Həzə ba'li shayqa, mənə erin özü çar boqaqan boqsa, şundun bana tukuladi mən? Mən özü tukmaydoqan, yəni biyupuş boqaqan boqan boqsam, yəni ellikdən aşkandinkiyin ayarlarını pərzən körüç qabilat tukdaydı, olardagı tabiat maqladi özgeradi ellik yaşdinkiyin tahriminə, undinkiyin tukmaydi adatda ayarlar. 12:28 Lekin bu ayalan nimaqgan idi, güdeyam kob bu haqida fikir qigan idi. Allah haqsu baha nima ta'alani bu ikisiga bermayaqgan farzadla haqida güdeyam kob nimadir. Oylada oylada ahirada Allahna taqdiri shuyakin tadidi. Bara umidini uzmadi. Lekin haligi yashqi itkani dinkiyin, ayal kishini tabiati uzgardi, u kishindagi ayalik boladikan tabiati yokaldi, yana tukush qabiliyati, undankiyin umidini nimaqildi. 12:58 uzuq qoygan idi. Tanasuna qa payitda, shu oylar bukturgan payitda, ishaq xabarini irtiyandin genim aqilda, man toqamanma, dedi. Man kambir boqan bosan, mandin tuquslik qabiliyati, yani aqin, dedi, biyopuslik xalatini etadi, shu xalatka payda boqan bosan, taza ba'liy shayqa, man amini uzu qalboladigan bosa, man shundin farzan qoramanma. Diyanda, faris talanima, dedi, wamin warai ishaqa yaqub, 13:32 Buna arkasidan Yaqub isimli nabireyn korasizdi. Karanlar, özü bir seksan yandin aşkın aşk etken bosa, hu farzan sabaran eskendin kin, hali bu farzantin siz Ishaq isimli nabireyn korasizdi. Iqgalan izar, kora bulasla su nabireyni digan sozun eskendin kin, arzu umidlari yetishgalligini bu kursanciligini madir, siqdiri bu mazaman darajida iqgalalarini makildi. Kursan buk geci. 14:03 Ibrahim alaihissalam itti ki, mange yashin bir cayaqa barib kaqan payitda, yani yashin bir katta yashka barib kaqan payitda mange, mana şu huxxabarlarini veresni, Abashartumuni ala ammas saniyal kibaru tabimetu bashirun, minge yashin, yani kekseli gitkan pekte basharat veresni, tabimetu bashirun, mange nina huxxabarini veresni, suna qa boladini? 14:32 Dib Ibrahim alaihissalam nima qildi, bu sawalini qayta bilirdi. Bu isham nasi, sawalini nasi idi? Belki adatda, bir adamda biran bir hushkabar kila digon bulsa, shu hushkabarini yana bir merti esitigilad, yana bit yetin ki degi. Yana bir, shu özünüzde, ahazınızda bir eshtayci degi. Bu Ibrahim alaihissalamdan etdi ki, endi dedin, mən qara bir yashqi etgen faytda digi. Hushkabar verilisilar, dina da hushkabar verilisilisilar özü. 15:03 Dib turib, Ibrahim a.s. minun qaqildi ta'aciblandi. Bu ikkinanish, subhananish mazidi. Ular itki, halu bashar naka bil haqqa. E, sizgi biz xabar veri qanimiz, bu ancin eytiqan sozlar maz. Diyan, qabildi manashi sozlar keb qadi ki, yani bu sizgi biz haqbilan mazharat veri. Biz ancin sizdi nimadir, bir gabbilan xusankil qoyusilik emaz. 15:32 Belki, haqiqi sibi xoş qabar beriyabimiz, falatakum minal qanitin. Siz na ümit bolaban kişlardan bolan. Ümidinizi üz qoymansiz siz. Deda, Ibrahim alaihissalam itti ki, imallari cosh urub, qala waman yaknutu min rahmati rabbih. Rabbisinin rahmati den, kimem ümidini uzerdi? Kim uzerdi? Illa dhalun. Taqad kime adaskan, 16:02 Gümrah bogan kişleri gele bunaka ümidini uzu koyala. Men ümidimi nima dur? Uzu yakgan, cayim yox deyib durib Ibrahim alaihissalam ali gey farislerlerge nima qıldı? Özünü itkilenmekkan, belki bu, xursanciliqi qalbiga sirmaya qalligini nima qolda cevabini birdi. Bu üstüge yana ayala nima qıldı? Yanayim xursan boganlikta, e alidu ve ana acuzun ve haza ba'li shaykha, men tuga mammi dedi yana? 16:33 mənə də qerim qalbosa, ya, deyib turib ikinci merti etdi. Inna hada la shay'un acib, bu cüdayim qızıx nartayib, deyib. Hesabıq qoruyat qızmı? Saçlarga nimazır ah çıqan bosa, ornuzun turib oturisi özü qiyin boylakkan bosa, nabidalar, nartıdın kevaralar qoradigan daradidagi bir halat dopturgan davrda, hazırgi bizani vahtimizde bir... 17:03 80-90 yaşar kemperini kozimizda aldad, keldir turunlar. 80-90 yaşar kemperini aldad, keldir turunlar. Bu qisani sunislikke tal yakirda singar. Itki, hada shayin acib, bu qizik narsayi o. Hazirgi payitda bunlaki kemperilar, diyarla icimizda yok. 70-80 dillam ötmiyat. Lekin bulani yashi bircayag barbaqan, 17:36 Turmux ortaqa özü undinam bir ketta xalat bogam qaytta, farishtalar nima didi, hali ata'yabina min amrillah, Allahni ishidin, Allah qillatqan ishlerin acaflanazlarimizdar. Rahmatullahi wa barakatuhu alaykum ahlalbayt. Allahni rahmatiyu, barakatlariyu, siz ahli baytlarga bulsun. Siz ahli baytlarga Allahni rahmatiyu wa barakatlari yağılsun. 18:07 innahu hamidun majidi, Allah haqq subhanahu wa ta'ala maqtalgan, qob maqtaladigan, hamda uluq zattir, har bir ishqe hadir bogan zattir. Bir adam, özü asida, hamma, yeryüzdagi adamlar, siz farizan kormaysiz, siz farizan koruslikdin madir, umidiniz üzulgan, dip ayit turgan bozayan, bu Allah haqq subhanahu wa ta'ala'nin qudrati ishqe çukadigan bosa, bu haqikatda, 18:36 Ajapli nartsa. Mana shu ajapli nartsa edin, ular nimaqqan idi, ajaplanishkan idi ki, ata ajabina min amrillah, Allahni ishiden ajaplanishlar mislar. Yani Allahni bandalari uzu azda, Allahni ishige ajaplanishmaydi bu xalatlarda. Belki, hamidun maciddi, Allah Subhanahu wa Ta'ala qa hamdi sanalar aytadi, wa uzat kini maqladi, maqtaular aytim, yani uluqlaydi Allah Subhanahu wa Ta'ala. Hala nidib turum. 19:06 mənəbə ayətlərini çürdə. Çünki bu farizantı qörüşü Ibrahim əleyhis-salamga cüdeyən bir xursancılığı idi. Özünü yagana bir tüygen farizantı İsmail özüden alistaydı. Bir kişinin özünü farizantı bozata, ləkin özü bilen birge turmasa, buyan bir dert, buyan bir ələm. Məsələn, bir adamın yalqız bir farizantı var, 19:39 Xu yaqiz farzandini başqa bir yurtta okuttiriyati ya ki ishlatiriyati. Adamlar nima deyidi bunga? Ozu bitti oğlun bosa, nima geregibar sange deyidi? Yaninda ishbimisi ishlamasi yamayli, yaninda yurgani yaxshimasi mi deyidi? Uyan cavabi tohiri deyidi. Lekin bu buyurub, Ismail a.s.ni Mekkeye koyub-koyub, ozları Iraqda yurisligi bu ozini haqshimasi deyibir ahim a.s. 20:08 Bu, Allah'ın Subh'ana wa Ta'ala'ni buyrugu idi. Lekin, u kishi insani idi. U kishinin tabiati denimadir, insallik tabiati bar idi. Farizantke buga muhabbati bar idi. Na cara? Allah'ın Subh'ana wa Ta'ala'ni buyrugu'nu ustun tutgan idi. Allah'ın buyrugu'nu bacarir, u farizantan qoyib digan idi. Ana shu, sabirleri iwazgi Allah'ın Subh'ana wa Ta'ala bularganima qildi farizant verdi. 20:35 Mənə bu ayatı itki, innahu hamidun majid, Allah ta'ala maxtargan zat diganda, ular, mənə şu ayatka amal qudurub, alhamdu lillahi l-ladhi wahabani, li wahabani al-qiba'u, Allah qa hamd qusun, qatta buqan payitda, mənge Ismail va Ishaqni farzan qılıb birgan, Allah qa hamdu sanalar qusun, dibturub, mə qılıb dua qılıxqan edar. 21:02 Mənə biz bilə ziygən du'a, rabbi ci'alni muqimassalati wa min dhurriyati rabbana wa taqabbal du'a digan du'an aldıdi mənə xüsusdən iltishgan idi. Bizni yaslarımız 40 yas qeytkən tayyidda, Allah'ın subh'ana atali bizge İsmail wa Isfahni kiba qılıb birgin Allah qe hamd bulsun. Ey Rabbim, mini namaz okuydu garlardan qilgin, wa dhurriyatlarim niyem namaz okuydu garlardan qilgin, dil turum du'a qan edib Rahim aleyhis salam. Indi bu, 21:36 xanadanga, baxshida qorku uchiturgan bosa, bu, xursanciliq afke yendinkin qorkunu, umuman, yuqat qoyishti. Xu, baxshida etyan idi, birinjigaf bar idi, birinjigafam esin cibityan idi. Yani, bizlar, lut u qalmini yuqqilislik uchin kevdik. Rabbingiz tamanidin, ularini tip-tik shqitashlay digan, 22:06 tashlarini yaqdirislik uchun bu azabini biz alip kiginidi, dip itkindin kiin ayalikli vargan idi. Gab bu tamanga buruluk, lut, ustudagi bulaginan hadisalar ulanin istin chikib, bu khursanchilik bukturuk, khursanchilikini qalblariga siqdiramdaqan din ki, bu taman istin chikib, indi ozu kigindin kiin, Ibrahim a.s.m. dedi, uyakta lut varu dedi. 22:36 Ani, u yerda, dede, lud, va, u kishiga iman keftirin kishlarim varu, dede. U yerda 300 min, 300-ta numin adam baru. Bir rayatta 50-ta, bir rayatta 300-ta numin kishlaram bari, deyo. Degenda, faaxrajna man kana fiha minal mu'minin. Biz u yerdagi mu'millanin tamamilani maqilda çikirib olduk. Yani, çikiramiz. 23:03 فَمَا وَاجَرْدِنَا فِيهَا غَيْرِ الْبَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَأُوْ يَرْدَ بَعَنْتَ بِرْ مُسُلْمَانٍ حَنَضَنَيْنِي تَطْمَنْدِرْ اتبَر بيريң ۖ ۖ 23:35 imanini bilen, ninadir, yüdeyen yükses chokkilariga koterilgen, yukardagi imani sharitlari Allahga, kitaplariga, farishtalariga, ahiratguniga, paygamberlariga, taqdiriga imani kiltirgen, nanasi bablani ozini qalbiga ninadir, yaxshi mujessam qilabilgen adamatini mumin digi. Musulman digine cehdadini boyusundirgan, namaz gibi okuyat, roza tutabillat, zakatini birebillat, haj qilabillat, yani badarini biligalen, 24:04 bəcəbirə, bilə digən, əməlləni bəcəriyakan adamı atını musulman deyid. Bırak, mü'min demeyin. Əgər itkeləsin cəmləy bilə digən musul, unu atını mü'min deyid. Demək, çünge, qoyuram, hər bir mü'min musulman bolanm, bırak, hər bir musulman mü'min bolanmayn. Çünki mü'minlik halbin, bunda etiriyon bosaq, 70% boladugan bosa, dərəcəsi, islamdan dərəcəsi, musulmanlik 50%, 100% bu muqsin, ihsan dərəcəsi çıqın kişi bolad. 24:34 Haristararim itki birinci mumillani ckirdib. Kin qaraduqdaqin baran tabir musulmanlini uyun tatmadib. Bol musulmanlini uyyen, tuguya da boldi. Diganidin kin Ibrahim a.s. miyana, ular bilanini maqil tarix qidi. Toktab dursanizlarci, belki ularan iman kirtirib qalar. Ularini qistalar haqidi inshallah, kelaz cumadi yapilaxanimiz, yeryuzide unaga hali u kishladin aldin bu qabahatin, bu iplaslik isini qimagan, bir isini baslashqani edib. Koyunlaric ular niyamin, debdir Ibrahim a.s. ortaga cuxtib. 25:07 Shularab iman keltir, kulturunga kirt keltir qalar, azgina sabir qinlar diyandi ki, ulari etisdi ki, yox. Allahax subhanahu wa ta'alan buyuruq, qib oldu, bu haqda biza bilan kartishmaqin, innahum ghayru marduzi, bu azabmi indi qaytarishnaqin imadir, ilacisi yoxdi. Shun bilan nima qildi, parishtalar, lut va unu qavmi, taman nima qildi, ularga azab berizlik uchun, shu 3-ta yigit suratida lutni qavmiga nima qildi. 25:38 Ibrahim a.s. qistaları manash yurda nukhayyasi qeytada. Ibrahim a.s. vuhad itgani yastari haqida harxul sozlar digan, bazlari 180, bazlari 190, bazlari 200 digan, bu hammasiga anig sahih dalillar yog, balki bulari hammasi ahli kitaplarinin kitaplarida digan naklari qisablanadan. Allah subhanahu wa ta'ala Qur'an-ı Kerimda Ibrahim a.s. imam qalaman, teshva qalaman diganidi, 26:08 Allah haqq subhanahu wa ta'ala ayet eddi ki, Wa idhi bitala ibrahima rabbuhu bi kalimatihi fa'atanmahun fa'ala inni ja'iluka linnasi imama. Allah haqq subhanahu wa ta'ala ibrahima alaihi salamni bazbir kalimalar bilan imtiqan qildi. Bu imtiqan nima qildi? Fa'atanmahun. Allah ta'alani bu imtiqallarinin tola töküsü ötküzü. Bacarabildi? Bu imtiqallar kaysiydi? Bu imtiqallar fitrat deydi. Fitrat deygani tabiat deygani. 26:37 Ibn Abbas itadi ki, Allah Subhanahu wa ta'ala Ibrahim alaihi salamni imtiqan qaqan kalimalari, ro bu kalimalarini tolanisi bacargani fitrat tur, bu fitrat on tadir, deydi. Beştasi bashta, beştasi cesatta. Beştasi bashtaliga, birintisi, muilabini qayicilashlik, yani muilabini qizqartirib, manami yerdegi qizil, qizminin madir kursat boyzbaq. 27:06 Laqidin qizridin pasigin qushiyan sari, unu gunax qopay verir. Qancaylaq unga ta'am tegib icay qirgin sayin, xaramnaşliq, xaram buqalliliq quchay bar verir. Yami, fitirat, shundin ibadat ki, basdaq birinc. Möyladini qaycalaq qerek. Bazlanki, uspiket verir. Bu, yaxshaymaz. Birincisi, itkincisi, sakalini mol qoyushlak. Sakalini nima dur? Mol qoyushlak. Ucuncisi, nisvaq islatishlik. Tortincisi, mazmaza, aqzin chayishlik. 27:38 Beşincisi, istinşaf, burun caizlik. Mena şu, beş denizde. Çum bile imtiqan qanidi Ibrahim A.s. bu imtiqallarini ala surati bagar. Qesad tagisi, birincisi, surat tüklerini alışlık, koltikni tüklerini yülüşlik, tırnak alışlık, va dağıl, gaiz eserlerinin yuyuşlik, va başka-başka kağanlari haqda ulamala, yüdeyim köp nümarkın. 28:12 iqtiraq qilashgan, baz lari xina qoyis qereq digan, baz lari xaya qilis qereq digan bolsa, baz lari xatna qilis digan. Ibrahim alaihissalam özlarini seksan yashqi yetgenlilar xatna qilgilar. Qudum digan caygan keyt yaqqan taytta, Allah subhanahu wa ta'ala unga vahiy qildi ki, siz xatna qilisiniz qereq digib durub. Ibrahim alaihissalam Allahini buyurubini keyt qistirmat digi nima qildi, özini balta bilan xatna qilib agrib qaldi. 28:41 Güləm qatıq ələmdən gəndikən, Allahaq subh'anama ta'alaqa dua qaldı aqiriyyatı deyib durub, Allahaq ta'ala yedi ki, biz, sizgi həli asbat bermasin durub, özünüzün hətnaqı qoydunuz. Degendə, seni buyruğunu mən keçiktirmədim, dib etgenə gənd. Çünün üçün Ibrahim alaihissalam mənə şu, baskışlardan, imtiqallardan ötyendin ki, Allahaq ta'ala nima degi, qala inni ca'iluka linnasi imamə, mən sizne adamlarga imam qalamam, degi. Imam degeni aldında yuradi degen söz. 29:10 Aldindagi digin suz. Hazir, yeryüzde Ibrahim a.s. hiç kimi yaman kovurmaydi. Bir adam çixtirib, men Ibrahim a.s. yaman kovuramaydi bi aytanmaydi. Baskı kişilere itishi mümkün. Baskı kişilere hesat kılıçlığı mümkün. Bırak Ibrahim a.s. itanmasaydi. Ibrahim a.s. wa Allaha subhanahu wa ta'ala imam koldi. Wa min zürriyati, zürriyatlarimi yaman imam qishi diginida, hala layanabu ahtid balimi. Zalimlar min ahtimga yatanmaydi, digi. Yani, hammasini qibirmayman, digi. 29:40 iman keldirgan kishlarini man iman peshwa, basliq qilamandib turib Ibrahim alaihissalamgan imaqildi ayibdi. Hazir qece mene Ibrahim alaihissalam basliq, Allah taala Qur'an-ı Kerimde Ibrahim yahudi yememez, u nasar yememez, u belki musulman idi. Wa kana hanifan musliman wa ma kana minal mushrikin, u tohru itqatlağı, shirk keldirmagan, shirkke mail bomagan, musulman, musulman. 30:08 və müşrik bomagan kişiydi, dedib durub, Allah ta'alanın maqlidi, talqin qigan, Allah'an subahan, Allah ta'alanın, hammamiz dua qib sorayib ki, çu kişinin haqiqi nabi rasi bolayib. U kişi imtiqan qilib, ötken ishlargi biz amal qilayib. Hazibi baytta, bu kisini biz millatimiz, qaisi millatdan deb ayitib, biz uzbeqimiz, yakim osa, rusmiz deb ayitishligimiz yaxshimaz. Qaisi millatdan ne degim osa, ibrahim millatini deb jawab berisimiz kiri. 30:36 Dinin qaysi detse islam deyishimiz kerek. Bu millet, mene, şu on tanasiga emel qillakan kishin atini millet deyib. Ibrahim a.s. milleti deyib. Ibrahim a.s. milletiga emel qimadi. Allah'an subhanahu wa ta'ala hatta ingi paygamar a.s. va etki, An ittabi' milleta Ibrahima Hanifa. Ey Muhammad a.s. bizsiga vahiy qildi ki, An ittabi' milleta Ibrahima Hanifa. Yani, shirke ma'il bomagan Ibrahim a.s. milletiga irgeşin dirtiri vahiy qildi qidi. 31:07 qanim fitrah diyanar qalak qanib? qizimizin tırnaqini qoriasinim, o tepede ucu biradigin burgitni tırnaqdana musibit. Yetivar qoriasinim shunga, uya maili yigitlarni osturu ogan. Qizlar maili edib turib qozu, lekim maili amaz. Lekim yigitlarni osturisaym, bitdasini osturarkan manan. U yigitligin belgisi egin. U hayvallikni belgisi. Hayvallani yeyif, yemeslik haqidagi nimadar sifatlar bar. Tishi bar, maittagik tishi bar. 31:42 Böyrükçü deyidi, künakı çibar hayvallar yiyilmeydi. Asmanda yürediyogan kuxlarini, kengal caladugan kuxlar nadir yiyilmeydi. Künki ula vahxi isaqmanad. Kim tırnağını öz türü bürgen bolsa, u millet anas, adam gerçeletini çirpeyt diyen u adam. U adam vahxi, u adam hayvan deyilmeydi. Küncün, yüge barib turib, qiznizlani texirinladi. Yok, enda hammalari öz türü yürüddi, undax bundax deyisi olcayi kulaq samangad. Agar millet Ibrahimdini bolamandaysa, yigitlani korinladi. 32:13 Saqal koshlikka buyurgan idi. Likin, peygambar Ibrahim a.s. huldiq tuklari, hamda avra cullarini alishlikka buyurgan idi. Shulani bar kura digim bozans özribiyat. Likin, Allah subhanahu wa ta'ala buyurgan Ibrahim a.s. va. Ibrahim a.s. sunun kurzati birgin, peygambar a.s. itken saqal koyunlar digibdirib. Bunu bajarmayim. Tani millat. Kimi millat isan digibdirib, Ibrahim digibdirib. Allah tali itmeyidi, kimi aldi isan digibdirib. Ibrahim a.s. millatida buladigan bozans kanis. 32:45 su cikatlarinkin, chunga eman qiganmizsan, cesadin dayi xalatlari mena bu boladigan bolsa, meni aldimi kirlisin, mena bu boladigan bolsa, Ibrahimin milleti san tapilmiyat digi? Yedigan bolsa nimadir cavab verimiz? Mena shularga bir itibar veri koyayib. Bu uydagi farizantlarimiz, qizlarimiz var texirayib. Buna qa tırnaklarini, buna qa cesatdagi nimadir daqal tiklarini, kezirak getirisun, haqiqi milleti Ibrahimga. 33:13 qirissun wa sallallahu wa sallim wa barika ala muhammadin wa ala alihi wa sahbihi ajma'in bi rahmat hiya arhamar rahimin 33:44 Yarfa illahu lladhina amanu minkum wa lladhina utul ilma darajat. Silarga ilim berilgin kishlani darajalarini kotaraman degi marhamat qigin. Kimki ikki duniyada bakli bolaman dedigiyon busa, bu adam ilim organish qerek. Kimki Allah Subhanahu wa ta'ala yeryuzida insaniyat bilan cu cahiliyat payitdagi buzuq bir davirda bu alakani baglaslip uchungi bogan birinci buylugu iqra bogan idi. 34:15 Kitme kit, Allah Ta'ala, Peygamber alaihissalamı okhishlikka targit qan idi. Bu okhishlanin in awali, Allah'ni ismi bilan baslanis ikanligiye Allah Ta'ala isharak qan idi. Demek shunday vaken, biz okhishimiz kerek. Biz, yani musulmalar ilimini bolishimiz kerek. Bu ilim, shar'i ilimlerini örganishimiz kerek. Künki shar'i ilimlerde iki dunya bahqi saadati var. Mene shunday bir halatlarını usuzda turkimiz. 34:44 Mənə farizantlarınızı, köpçiligi, dam alışqa çıqan bir payita, farizantlarınızı masjidlərgə yuvarınlar. Masjidlərdə bu dini ilim, bolum həm Kur'an-ı Kerim tılavatını, kanday okulışlığını, örgənişlığını, üçün farizantlarınızı ilacı barca yeteklab gelinlər. Bolmasa özünü yuvarınlar. Nabireləriniz, farizantlarınız, mənə bu üç ayna ikide, hiç bolmasa iki ayna ikide, 35:14 bu Qur'anga cuxib, Qur'anini bi manal oxup geticiligi mümkün, anashi fursatini koldan bahi biyib koyman var. Cunki, bez mana bu xalatlarini usta turgan payita bundan faydalanmaydi qan bolsak, bez keyin chaligi afslanamiz. Uch ayin ikide farizanlarimiz biyikarga, kimlidir kocasida, kimlidir darahtini usida otib getib turib, fakat gini buzuk sozlarini, buzuk kiliqlarini qilib, ona qiladi, shuboci ot gizadi kullarini. 35:41 Lekin silar unu orniga maxtiga yuvaratgan bosan nizlar, qiyamat günüde sizinde basiniga taj ginizat. Qiyamat günüde ata-ananaq gelada, qob amal qimegan, basida taci belanak gelada, hamma hayran munga, ata-anana öziyem hayran ki, ey Allah bu taci bizga qayttin geldi, qayti amalimi sababli dediyan bosa, farizantini sange ayitgan isqifarati fayladayib. Farizantlar sizden keyin arkanizdan icib yursa, harbir kocida urusib, tepsib yuradiyan bosa, 36:10 Sizge taca maz, belgi sizge baska bir nasal naki gizlir koi shimigin. Kin azan alishimiz kirey, Quran örgatishimiz kirey farizantlarimizgi. Bu Quranda judayim katta birin madir manfaatlar bar. Halbir harbiye sabab aladi. Akhir siz ötuketkendin keyin arkanizda shiri okumaydiy adamlar. Ötuketkendinizden keyin seriyal seriyal keyin olini koradigan bosa, siz khursan bomay sildi qabirinizda. Arkanizda doa qilsa, tilavat qiladigan bosa, nana bu ishbilan khursan bonladigan halatlarini zdar koldan bay bermanlar. 36:40 Abu Dardar adiyallahu anhu damaçıqdaydı. Madinadan bir kişi kirib geldi. Siz Peygamber a.s. haqqıda bir hadisler ayetib yürgenenken, ağzınızda bir hadis üçün geldim deyende, başka maqsat mas mi deyende yok deyende. Belki ticarat budan kegen bolusunuz kerey deyende, yok ticarat mamaz deyende. Bu masa dedi, man sizgi bir hadis ipi virenem. Dedi Peygamber a.s. hadisi. Man sallaka tarikan, yubitaqa bihi ilman, sallaka allahu lahu tarikan ilal janna. 37:13 qim qi bir yorga qisa. qadan basta ki, bu qadami da, u ilim izlaydiyan bosa, Allah Haqq subhanahu wa ta'ala unga, jannat yonini yengiliq koyadi, baska bir rivayette, jannat yonini qisur koyadi. qoyan ki, u yorni alip baradigan jayi aqiri, bu jannat. bu alip getiyakanı bu bazarga qal qiqadan qocha, bu baska qaqa bu çahana qal qiqadan qocha, maz, balki u ilim uchun qadam koydimi, u qadam bilan, jannat tamgan. 37:41 Cennet kösas zaman nimaqilugu baskam bolad. Hadisin davam ediyeti ki, talidi ilimge ilim talab qillatgan iske farishtalar kanatlarini yazit burad. Unga razi bogan halatta. Dengizdagi baliglar, asmandaqi kuslar, hatta inki uyide, gumirla birgen cumarlarim nimaqilad, haligi ilim urgen yakgan kishige ve urget yakgan kishige nimaqilad, salavatlar etdurum, haqlarga istighfar etdurarken. Mana shumda, halatlanin koldan bayber koymayum. 38:11 qilin ya ruj nizdara, arzatla nizdara yuwar war, mana bu kullarda fayda la qasim, baraka Allahu li walakum fil qur'ani al-azim, wa nafa'ani bima fihi minal ayati wa dhikri al-hakim, wa ta'aba alay wa alaykum innahu huwa tawwab al-raheem.