♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioСийра дарслариadmin·3 views·5 months agoРосулуллоҳ саллоллоҳу алайғи ва саллам сийратларини ўрганиш фойдалари Росулуллоҳ саллоллоҳу алайғи ва саллам сийратларини ўрганиш аҳамияти Росулуллоҳ саллоллоҳу алайғи ва саллам ахлоқ-одобларидан ўрнаклар. By: Шокирбек Камол, Исломий дарслар веб саҳифаси islomiy.darslar.com Source: IslamHouse.com · Шокирбек Камол, Исломий дарслар веб саҳифаси islomiy.darslar.com#Audio#IslamHouse#Исломий дарслар веб саҳифаси islomiydarslarcom#Шокирбек КамолTranskripbeta▸Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.0:00بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمغسلين نبينا وحبيبنا محمد بن عبد الله وعلى آله وأصحابه أجمعين ومن تبعهم بإحسان إلى يوم الدين سبحانك اللهم لا علم لنا إلا ما علمتنا إنك أنت العليم الحكيم اللهم علمنا ما ينفعنا وانفعنا بما علمتنا وزدنا علما وعملا0:29Muhtaram biradarlar, ma'lum ingiz ki, ötken sohbatimizde Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam haqlarada kelgan Hazreti Abu Sufyan radiyallahu anhu musulman bolishlaridan ilgari rivayat qilgan. Musulman bolishlaridan ilgari qi halatni seferlari haqda rivayat qilgan. Mashhur.0:58sahiha inda kilgen hadisini tügatib undan olna digan bazı faydalarini, ibratlarini dirge beham korgan boddik. Bugun muallif, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamni davatlariga icabat qilgen sahabalar haqlarida söz yuritadilar. Xunin uchun yangi fasl boshlaydilar. Etadilar ki faslun, walemma da'a Rasulullahi sallallahu alaihi wa sallama ila Allahi ta'ala,1:27istajāba lahū ʿibādullāhi min kulli qabīlah. Fa kānā awwal man āmana billāhi wa bi rasūlihi khadījatū siddīqatu nisā'i wa qāmat bi aʿbā'i siddīqiyyat. Aw fa kānā awwal man āmana billāhi wa rasūlihi khadījatā siddīqata nisā'i wa qāmat bi aʿbā'i siddīqiyyat. Taghambar sallallahu alayhi wa sallam. Allah Ta'ala wa qā'i.1:57da'vat etib baxla gach, da'vat etganlaradan son, chunki utgan sohbatlarimizdan, sizlatin ham barchengizde malum buldi ki, Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, ikinci kilgan vahiden baxlar tablirga, yani da'vatini baxkalariga yetkazishga buyururlar. Buyurub baxlaganlaradan son, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamga Allahini bendalara, turli qabilalardan isticabat qalib,2:27iman keltire başlasdi. Birinci bolib, Allah ve Peygamberige iman keltirgen kisi, ayallarinin en sadigi, ayallarinin en sildigi, sildigi deyib arab dili de, ikkilenmey, ikkilenmesten tasdiklavci kisi gaydila. Yani, roperasidegi kisinin sadigligini bilib, hech kashqakmesten suzini tasdikledigan,2:57Munga, butun wujudu bilan, shana digan kishiga siddiq dila. Shunun uchun, Khadija anamizni bu yirda muallif shu sifat bilan sifatli yaptilar. Yaptilar ki, ayallarinin siddiqi Khadija, erkeklarinin siddiqi Abu Bakr radiyallahu anhu boladigan bolisilar. Ayallarinin icide siddiqi Khadija anamiz boladilar. Siddiqlardan bitlasi, en asalsi ilar.3:28hoshe ayol musulman boldilar, birinci boldi. Hamda hoshe siddiqlik wazifalarini bacardilar. Siddiqlik wazifasi koya tepeda yukarda aytmigani dek, hoshe hosinin roubarasida turgan, hosu ishangan kishige sus-sus hastig kiltirish digani. Kor Korani imas, hoshe roubarasidagi, roubarosidagi kishinin3:56Qala ibn Ishaq wa qanat awwala man aamana billahi wa birasoolihi wa saddaqat bima ja'a min aindillahi wa wazarathu ala amrihi. Fa khaffafa allahu bithalika an rasoolihi fa qana la yismahu shay'an yakrahubu min raddin alayhi wa takzibin lahu fayahzunu dhalika4:26إلا فَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُ بِهَا إِذَا رَجَعَ إِلَيْهَا تُسَبِّتُهُ وَتُخَفِّفُ عَلَيْهِ وَتُهَوِّنُ عَلَيْهِ أَمْرَ النَّاسِ حَتَّى مَاتَتْ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا4:53Nimi ucun indi mualliq uyerda Ibn-i Ishaqtan kettir yapdilar? Cunki Ibn-i Ishaq yuqaridagi ilgargi baslangiç, sohbetlarini basilarida aitib otigamniz ki, sirayi nabawiyyanin en asasi masdarlardan, en asasi manbalardan ittasi, belki asasisi Ibn-i Ishaqni siratlari safali. Cunki Ibn-i Ishaq, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamga yakin asirda yashagan kishi idilar. Ushe kishi,5:21qeyn başqalarga qaraganda qobroq toplagan kishi edilar, sunun yuxun kuxini siiratlari mashhur bolub getdi. Atraflari dagi, basqa kixilarini siiratlari qabr. Bu kixi olgan siiratlari usha mashhur Ibn Shihab Az-Zuhri toplagan siiratlar, Musa ibn Uqba toplagan, undan bu kixini atraflari dagi basqa tabi indar toplagan siiratlarin hamasini Ibn Ishaq toplagan edilar. Sunun yuxun kuxini siiratlari ham5:52atraflice yaratilgen bolgenligiden ulemalarini zoride, ulemalar abide bu sirat en mu'atamat, en kup ishlatiladigan sirat bolub geddi. Ibn-i Ishaq shundaydi idilar. Khadija anamiz, radiyallahu anha, Allah wa Rasuliga birinci bolub iman geddirgan, wa Allah subhanahu wa ta'ala tarafidan gelgan narsani birinci bolub tasdilagan kisi bolad. Ozlarini6:21irlarini, yani Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini, masha Allahdan keltirgan, masha ishga, ishlariga, pirinci qolub, tiriqak qolgan, suyanciq qolgan kisilerden sablarat. Wazarat hu digani, azarat hu digani, azara yu aziru, wazara yu aziru, bu yirde tiriqak qoldi, suyanciq qoldi, yordan birdi manalarda ki, faqaffafallahu bidalika an rasulihi,6:52Manashu bilan, yani Khadija anamizni dastlaqki kullerden aq, belki birinci kullerden aq iman kendirishleri bilan, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamni, Allah subhanahu wa ta'ala bu ishni Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga anca yengillati biyati. Çünki Khadija anamiz Peygamber sallallahu alaihi wa sallam tashkaradan uzlariga yokmay digan,7:19bazbir raddiyalarini, yolgange cikarishlarini, eshtib gelib, bu kishini bunarsalar, juda qamga, shuradigan bolsa, bu kishini aldilariga, qaytganlarida, Allah subhanahu wa ta'ala, bu kishi arkali, yani hadija anamiz arkali, bu kishi qamli tashvishlarini, aratib yubarab yedi. Kishi qamli tashvishlardan, kundi faraq qilib qayar edi, hayganbar sallallahu alaihi wa sallam, bu mubarak ayar. Mahkam,7:48bu kişini sabit qadem kildirib, davatin bizde sabit golin dib, bu kişige yengillik dirib, adamlarini geplariga kulaksal maslikke, kulaksal maslikke, islarine yengil kilişke, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam, bu buyuk oluk islarine yengillatişke, yardan bira edib. Ta vafatlariga camanı üçün deyitilib, davam etib. Qalib nul qayyimi, walemma qala laha, laqad khashitu ala nafsi,8:18Qalat lahu, habi shirk, fa wallahi la yuhziyka allahu abadi. Uchgan sohbatimizdagi bir tercani kiltiri yaptigini qayib. Hayti yaptigi, peygambar sallallahu alaihi wasallam, Khadija anamizga qaytib gelib, uzimgi qorkib get, digandari da birinci vahiy gelganda. Cevab derdiler ki, Khadija anamiz, siz khursand bolovurik.8:45Allah ka qasam ki, Allah subhanahu wa ta'ala sizni hic qacaq, yuzin bizni yirga qarat qoymeyit, sharman da qilmeyit, yaman urunga tashak qoymeyit. Summa istadallad bima fihi minas sifati wal akhlaqi wa shiyami, ala anna man kana kazalika la yakhza abad, ev la yakhza abad. Ki yin Peygamber sallallahu alaihi wa sallamni uzde mujassam bolgan sifatlar, yakhshi qulqlar, bilan talil kendir bilan.9:16Shunqaki bunata sifatlar nu uzba jamlaqan qodam hic qachan sharman dalu urin qad shukqolbaydi. Hic qachan sharman dabulbaydi. Fa'alimat bikamali aqliha wa fitratiha anna al-a'mala as-salihata wa al-akhlaqa al-fadilata wa ash-shiyama ash-sharifata tunasibu ashkalaha min karamati Allahi wa ta'idihi wa ihsanihi. La tunasibu al-khizya wa al-khizlan wa innama yunasibuhu adh.9:45azdaduha min karamatillahi lahu wa tamaa min i'madili alaihi. Bu mubarak ayal, özünü yituk aqli bilan, saf fitrati bilan, bilgan edi ki, salih amallar, yuda qirayli akhlaqlar, uluq kirdarlar, yani kirdar deygan da bu yerda, uluq amallar ne toplegan adam, oşine qa, şunge munasib,10:17Allah subhanahu wa ta'alanu qurmatiga, yardamiga, ihsaniga munasib bolisib oligana. Bu naqa uluq sifatlarini toplaygan zat, bu naqa uluq sifatlari hech qachan sharmendalik, yardamsiz boyisiga munasib dimesidi. Belki bu kishiga, vishen ertalarini, sharmendalikini tisgarisi bolgan, Allahini qurmatiyum, Allahini tolik, kemaligayitgan.10:44nimati munasibligini, uzlarini ushinaka utkir akillara bilan ayin labiyyatikan edilar. Shunin uchun, tepedagi, yuqaradagi gabini ayittilar ki, hic qachan, siz khursan bulorin, sizni Allah subhanahu wa ta'ala hic qachan yuman urunga, sharmandali urunga tashafqu ili. Wa man rakiba ala aqba his sifati wa aswa il akhlaqi wal a'mali innima yunasibuhu ma yaliku. Sifatlarini in khunuqi,11:14yaman sifatlarina uzda mujassam itka, raswa khulqlarina uzda tuklagan, raswa amallarini uzda tuklagan ishigagina, ushinaka uziga yarasha, uziga layiq olgan, yaman ishlar sharman dali halatlar kilafa. Wa bihada al-aqli wa s-siddiqiyati istahakqat an yursila ilayha rabbuhabi salami minhu ma'a rasulayhi jibrila wa muhammadin.11:43alayhimas salatu was salam wa amara rasulullah wa umira rasulullah salallahu alayhi wa sallam an yubashiraha bi baytin fil jannati min qasabin la sahaba fiha wala nasab wal qasabuhu wal lu'luhu mujawab manashunday udkir aqli ordamadan suddiklik orqali hayganbar sallallahu alayhi Allah subhanahu wa ta'ala uzini ikki uluq hayganbaru orqali uzini ikki uluq ilqisi orqali12:13Birinci ilci, Cabrail aleyhisselam, Karistalar ilcisi. Ve, ahirgi ilci bulmish, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallam, Muhammad sallallahu aleyhi wa sallam, orqali, salam, yubarish, sharafiga, muyassar buldila. Yani, Allah subhanahu wa ta'ala, özünü ilcisi, Cabrail aleyhisselam, orqali Muhammad sallallahu aleyhi wa sallamga, Muhammad sallallahu aleyhi wa sallam isa,12:41xadidze anamizga Allaha subhanahu wa ta'ala salamini yetkanzirat. Wa Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam u mubarak ayalini cannattagi, cannattagi bir marjandan, durdan yasalgan bir uy bilan xushabar berishke buyurur. Bu durdan yasalgan uy, qoyilgan, uy shakligda qilingan,13:13atrafı durdan ibarat bolgan nimege, uyge qasaddiyida. La sahaba fiha wala nasal. Unda heç qaçan, shawqın ham, fiincilik ham bolmagan, mani shumdey, acaib bir uyge, uybilan qasharat berilişige, uybilan xushabar berilişige buyurul dila. Yani, Allah subhanehu wa ta'ala, bu mubarak ayamını, siddiqi, radiyallahu anhanı, mani shumdey, uybilan,13:42Cannatta tayarlab koyganligni, man shuzayi tayarlab koyganligni, xabar derishini buyurdu. Vahiyya awwalu mra'atin tazawwaja ha, wa awwalu mra'atin matat min nisa'ihi, wa lam yatazawwaj alaiha, wa kullu awladihi min ha. Khadija anamız, birinci golub Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, uylangan ayaltisadlanablar. Yani, ukshidan ilgari, baska ayaltiga uylanmayanlanablar. Qoz ocik gorganlari, shu Khadija anamız bol.14:13Ayallar icida, uzlarini ayallari, xatirlari icida birinci bolib, wafat etgen kishihan manish kishi bolabi. Ustlariga ayal olma gandar. Yani, wafatlaridan kin uylan gandar. Barcha Peygamber sallallahu alaihi wa sallamini farzandlari bu ayallan soplara. Demek, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamini birinci bolib, iman gentirgan kishi, ayallardan Hazreti Khadija binti huaylip bolarbikan.14:41ثم أسلم أبو بكر بن أبي قحافة، واسمه عبد الله بن أبي قحافة، ابن عامر بن عمر بن كعب بن سعد بن تيم بن مرة بن كعب، يجتمع هو ورسول الله صلى الله عليه وسلم في مرة، وقيل اسمه عتيق، وقيل عتيق لقب لحسن وجهه،15:10Wasmu Abi Quhafata Uthman. Kin, Peygamber sallallahu alaihi wa sallamga, Hz. Abu Bakr ibn Abi Quhafa, musulman boldi, islam kildi. Bu kishini isimlari Abdullah sallallahu alaihi wa sallam. Abdullah ibn Abi Quhafa. Dib aqiri, Murrat ibn Ka'ab gecen hesablarina hazir ajganimizde sanat uttilar. Bu kishi, Peygamber sallallahu alaihi wa sallam namdirga, Murra digan kishida birilashadilar nesab.15:40qagen nasadlari birg olub gedigan. Wa qila, ismuhu atiqo. Aytishlarica bu kishini isimlari atiq bolgan, Abdullah Emes digidi bazili. Bazilara itadi ki, yox, atiq digani lakablari saflanan. Chumki, yuzlari çirayli bolganligi uchun, navqram bolub, yash bolub turganliklari uchun, atiq dep, çirayli dep nasad, isim koyishgan. Nesham uchun, atiq bolub gedigan.16:10Dadalarını isimleri, Abubu Haqani isimleri Müslüman salat. Bu zat, Abubakrini Sıddik, erkekler içide birinci bolub, Müslüman bolgen kişi salat. Müslüman bolişleri bilen, Müslüman bolgenlerden son, İslamlarını, hızlarını, Müslümanlıklarını izhar ettiler. Her şeye kürs ettiler.16:41ḍḈḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍḍ17:15atrafiga toplana digan adamlar dan biraydi. Ma'lif digani, adamlarini ozini atrafida toplay digan, adamlar hech hayqmastan yaxshkorib dora digan kishi digani. Mu'allif digani, qawmini finaka ulfatka charlay digan, ulfatı çiraylib olgan kishi digani. Mu'habbab, adamlar icide suyukli, siyumli kishi digani. Sahlan, adamlar icide fiyali yumshak, halim kishi digani.17:46Quraysh qabilasinin in nasabini biladigan, ular icidagi, Quraysh icidagi, yaxshiligi u yamallikini, barchasini biladigan, hanshinaka, alim kishi edilar. Wa kaana tajiran za khuluqin wa ma'abin. Bu kishi, yuqaridagi sifatlar bulambirgi, yana, nayayadda khulqi qiraili bolgan, yaxshiligi kub bolgan, tajir tijarati edi. Wa kaana rijalun min qawmihi ya'tunahu wa ya'lafunahu,18:15bi ticaratihi wa husni mujalasatihi wa ghayri dhalika. Aja'la yad'u ilal-Islami man wasiqa bihi min qawmihi min man yaghsabu wa yajlisu ilayhi. Hazrati Abu Bakrini Siddik, radiyallahu anhunu aldiga, qawmlaridan turli kishilar kelib, ticaratlari sababli, oturishlarini çirayliligi sababli, xulklarini acaibligi sababli uqshini aldilariga kelib, oturardilar, uqshinda uqshi,18:46qadamlarini, kiriyallarini, yani ozi ishangan qavmlarini, icidi ozi ishangan kishilarini, musulmancilikka, islamka dawatla bocladilar, cakra bocladilar. Fa aslama bi duayihi, Uthman ibn Aftana, ibn Abil Aas, ibn Umayya, wa Sa'ad ibn Abi Waqqas, wa smuhu Malik, ibn Wahb ibn Abdi Manafi, ibn Zuhrat, ibn Kilal, wa Zubayr ibn Al-Awwam, ibn Khuwaili,19:14ibn Asad, ibn Abd al-Uzza, ibn Qusay. Wa Abd al-Rahman, ibn Awf, ibn Abd Awf, ibn Abd ibn Zuhra. Wa Talhatu, ibn Ubaidillahi, ibn Uthman, ibn Amr, ibn Ka'ab, ibn Sa'ad, ibn Taymi, ibn Murrah. Manashumdey da'watlari danson, uqshini da'watlari sabab, Uthman ibn Affan, ibn Abil Aas, Hz. Uthman, musulman buldalar. Sa'ad ibn Abi Waqqas, musulman buldalar.19:44Bukshi Zuhra qabilasidan, Baniun Zuhra qabilasdan sattamadlar. Isimlar dadalarin, isimlar Malik oladlar. Sa'd ibn Malik, Sa'd ibn Abi Waqqas, ibn Vahm. Dadalarin isimlar Malik, ibn Vahm. Xob, Zubayr ibn al-Awwam ham, Peygamber sallallahu alayhi wa sallamna, ammalarana, oğullara, musulman boldlar. Abdurrahman ibn Awf, ibn Abd Awf, Bukshiyan Baniun Zuhra qabilasdan, Abdurrahman ibn Awf, musulman boldlar.20:14Qalxatu ibn Ubaydillah, Banu Taym qabilasidan, mashhur Qurayshnikatta qabilalardan. Mani shularin hamalari, hazrati Abubakrini Siddiq qadhi Allah'in nuni da'watlari sababli musulman bolgilar. Mani shundan ham, Abubakrini Siddiqni islamdagi orillari niyechawli balandigini aynasa bolam. Biz hali sahabalar tohru sida Allahi da bazi sohbatlarini qilemiz,20:45barchalari, Allah subhanahu wa ta'alani suyukli bendalari bolganbigidan, buran talariga yoman haq, yoman tuman qilib han bulmay digan kishilar saplanadilar. Awalgi, cahar yarlar, tort talari, undanki ingi, asara mubashsharin, onta, shahid, jannat bilan basharat bilingen onzad, undanki ingi, badr ishtirakchilari, undanki ingi,21:13shacara, o shadaraq tagida sulhul hudaybiyyada, hudaybiyyada, sharqmamasida, sulhuda, bayat qilgan, daraq tagida bayat qilgan zatlarina, hamasi haqlarada, qurandan, hadislardan, yudakub, tazgiyalar, yudakub, bular togrisi damaqtaular qilgan, hali orni qilganda, dahalisi, bu haqda suzlar barar, inshaAllah. Lekin biz hazır, ilishimiz muhim bolganlarsa, sahabalar haqda,21:41iliq suzlar aicika ayniqsa sahabalarini in aqzallari haqda ular haqda da'in du'ada bulub ularini razilik Allah subhanahu wa ta'ala dan ularga razilik surab turishka huyirilgammiz radiyallahu anhu de turishka wa aslama ghayra ha'ulai Ali ibn Abi Talibin wa huwa sabiyyun wakana fi kafalati rasulillahi sallallahu alayhi wa sallama akhadahu min ammihi fi sanati mahlil22:11i'anatan lahum. Qulardan tashkari, Ali ibn Abi Talib, radiyallahu anhu, ham musulman bondilar. Uqshi qashi qalaya edilar, musulman bugadlar. Peygamber sallallahu alaihi wa sallamni kafalatlarida, uqshini qaramahlarida edilar. Çünki Peygamber sallallahu alaihi wa sallam, Hazreti Ali ibn Abi Talibni, bir güda qiyintilik golgan yilda, amakilaridan qaramahlarida olgan edilar.22:42Bu qishiqe yordam sifati da, uzlari qariman, uzun yev qichiraman, uzun kiintiramandi, Hazrati Ali ibn Abi Talibni, uzlariga alib gelgan edilar. Boska amakilari, boskalar, Hazrati Jafar ibn Abi Talibdi, yana bitti amakilari alishgan edilar. Ani shumda edilib, Abu Talib, kiintilikde yasayatgan, varsita qenbaqal adamidi, shumda ibolib bolgan edilar. Bu, payganbar bolishlari da indi. Payganbar bolganlari da isa,23:11Ali ibn Abi Talib özlərinə, üylərə də edilər, uqşihəm, musulman bol duyanət. Yavaş, qolə, qol gəndiklərə. Qeyli, azir, uqşini musulman bol gəndiklərəni azir məşəddə edib. Wa bādara ilal-islami Zayd ibn ḥarifata hibbu Rasulillahi sallallahu alaihi wa sallam. Wa kāna ghulāman li khadijata fawahabathu li Rasulillahi sallallahu alaihi wa sallam.23:42Zayd ibn-i Harisa degan kisi, shashilib, islam getirdilar o kisi, shashildilar. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin en suyukli kisilerden bir hisablar. Bu kisi, Khadija anamizga kul edilar. Khadija anamiz bu kisi, peygambar sallallahu alaihi wa sallamga, bu Zayd ibn-i Harisani, uylanganlarida, uylangan vaktlarida, hadiya qilib birgan edilar. Wa qadima abuhu wa ammuhu fi fidayihi,24:12فَسَأَلَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهِ وَسَلَّمْ فَقِيلَ هُوَ فِي الْمَسْجِدِ فَدَقَلَا عَلَيْهِ فَقَالَ يَبْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَبْنَ هَاشِمْ يَبْنَ سَيِّدِ قَوْمِهِ أَنْتُمْ أَهْلُ حَرَمِ اللَّهِ وَجِيرَانُهُ فَفُكُّونَ الْعَانِيَا وَتُطْعِمُونَ الْأَثِيرَ جِئْنَاكَ فِي بْنِ24:42Zayd ibn Harisa'nin qay suratta, qanday halatta, Peygamber sallallahu alaihi wa sallam'nin asrandi oğluga ilangan hikayesini aytib geriyar. Bir kunu, Zayd ibn Harisa Peygamber sallallahu alaihi wa sallam'ga khizmat qilib yurganlarada, Zayd ibn Harisa'nin dadası wa amakisi, bunu qutqarib alish uchun, yani fida deyib, arab dili de, pul berib, broğunu,25:14i.e. ibrahimi qutqar maqciq olsa pul berib qava maqciq olsa fida qilisdi ili. Ojan da qilib durib pul berib ogillarini oysa qullikden qutqarib qetish uchun kilish genidi. Aka uka. Zaydi ibn Harisani dadasi bilan Zaydi ibn Harisani emek. Peygamber sallallahu alaihi wasallam haqlari da bu peytte indi Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallam peygambar imaslar. Muhammad ibn Abdullah amin digan nam bilan yuradilar.25:44Amanattar Muhammad ibn Abdullah haqlara da suraçta, hayırda deyil. Masjidda deyil cevab veril, yani Ka'bada. Ka'batullahga kilişti, uqşunu aldilarga kilişti. Ecikti ki, ey Abdülmuttalibin farzandi, babalarga nisqat veriliyatu. Yabna Haşim, ey Haşim farzandi, Haşim Abdülmuttalibini dadas. Yabna Sayyidi qovmi, ey qovmini Sayyidini oğlu. Sizler,26:16Allah subhanahu wa ta'ala'ni haramini egesi sizlar. Wa Allah'ni qoshnisi sizlar. Yani haramini qoshnisi sizlar. Asirlarini qutqarib yubarib, qoyib yubarib, ularini yediradigan, iciradigan kishisilar. Mani shun dey fazilatli kishisilar. Asirlarini sakilab oturmaysilar, qoyib orasilar. Biz sizga, mani o oğlimiz sizga kul bolgan, oğlimiz haqida.26:47keldi, kutqar gali. Fammun alayna, bizga indi, koyu bi bari, oğlumizdi. Bizga marhamat qili. Buna pul berib, almashdirib, alishta, yakshi muamila qilimizga. Qalaman huwa, kem u? Deb soradilar qayraman sallallahu alayhi wa sallam. Qalu Zaydu ibn-u Harifah. Shunda, bular ayitishdiki, manu Zaydu ibn-u Harifan ayiti yapimiz.27:17Qala Rasulullahi, sallallahu alayhi wa sallam, qahalla ghayra dhaliq? Fagambarimu, sallallahu alayhi wa sallam, ayit larki, bundan boshqa, narsan qilmaymizma, dhidhar. Qala, wa ma huwa, nimanan dhifsu rashdi. Qala, ad'uhu fa ukhayruhu, fa in xtarakum, fa huwa lakum, wa in xtarani, fa wallahi ma ana billadhi, axtaru ala man yaxtaruni ahada. Fa in xtarakum, fa huwa lakum.27:47Bazi riwayatlarda, fahuwa lakum duna fida. Agar, nima uvudib surashkanda, kaygambarimiz sallallahu alayhi wa sallam ayittidhar ki, chakraman hazib, u balama. U halib shira balayad. Yani, katta rabol qalgan yigitu, katta adanmaz. Chakraman, ixtiyariga koyama. Agar, sizlarini ixtiyar qiladigan malsat, anlaydigan malsat, ula, u bala sizlarnik. Pulmul, qalib otirmimin.28:16Agar meni ixtiyar itadigan volsa, meni tenlay digan volsa, Allahga qasam ki, meni tenlay digan adamga, meni özun tenlaumni zorla qot kazadigan adam basma. Meni tenlay digan adam ustudan meni biran kishini tenlay almayma, dedila. Qaluz qad zidtana alanna safiq. Shunda ulara itdi ki, bizga cuda insafta ziyalatli berdi. Cuda insafiqatna itdi.28:46Fada'ahu fa qala ta'rifu ha'ulayi qala na'am qala man hada? dha hada abi wa hada ami. Zaid ibn Harisani chakirtirdilar. Qelganlayn ki, bularini tani isam mi dedilar? Haa, dede. Kin dib suradilar? Buqshi dada, buqshi ama kin dib jawar dedilar. Qala ana man qad alimta wa ra'ayta sohbati laka. Faqtarni awa qtarhuma. Qala ma ana billadhi aqtaru alayka ahada.29:17Anta minni bimaqani al-abi wal-almi. Shunda, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam unga qarab, sen mani bilasan, meni, sen bilan birgalik halatlarimni ham kurgansa, sohbatin, yani birgaya shashim kandailigini bilasan, kurgansa. Meni ixtiyar etkin, yokki bularini ixtiyar etkiyan, yani bular seni alik etkali gelisikdi, digan manada, an shundaydi. Shundaydi ishlari bilan, uvigit,29:47min sizi üstizga, sizden boshka kishini tanlay digan kishi imasna. Siz mini dadamniham, amaqimniham urni daga odamsiz. Iwa. Qala, vayhaka ya zayt, atakhtarul ubudiyyata alal hurriyati, wa ala abika, wa ammika, wa ala ahli daytik. Shumda ikallari birdaniga, vayhaka, arab tili da shurin qurqur, qurup getqur, manolari da kiladiga.30:15qurub gedgur manalari da keledigan risus saplanar. Shunda ular ikallara aytisdiyki, e qurub gedgur, e zayt, qullikni hurriyat azadlik ustudan tenli isamni, ixtiyar itasamni, afzal qor isamni qullikni azadlik ustiga, qurlik ustiga. Dabayin, amatiyin, butun ahli ailayn ustudan, qurlik ustudan shu qullikni ixtiyar itayabsamni, bi ishti.30:44qala na'am qad ra'aytu min hadhar rujuli shay'an ma'ana billadhi akhtaru aleyhi ahadan abadan shundayana takrarlab albatta min bu uqshidan shundayana arsani qorgan manki min hisqachan uqshinus digabran qoshqaqshinitan laydi ya'adan imasna dit jawabir alamma ra'a rasulullahi sallallahu alayhi wa sallama dhalika akhrajahu ilal hijri31:13fa qala u shhidukum anna zaydan ibni arifugu wa yarifin. Shunda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bundan bu muamadanı kurgandan ki, bunda ixtiyarını kurgandan ki, shunda hicirini yaniga çıkardilarda, hicir bilasızlar, Ka'batullahini yaniga yarim ay shaklida kurulgan devar isablanadi. Bu ham Ka'batullahini bir qisni isablanadi.31:42Ka'bani içi soqlanadi. Qoşa zöyge cikardilar da, adamlarga qarab durub, u shhidukum, fa qala u shhidukum, anna zaydan ibni arifuhu vayarifun. Sizlarni guah qulub aytaman ki, zayt bu meni oğlum, men miras alaman, menden miras ala. Dit elak. Cahiliyat vaqtda, asrandi oğul saklash, asrandi oğul özüning, qoşa bilini,32:11kushti kemarydan bolgan, ogli dik bolib getishi, ular da adat edi. Yani, uzini bir yaxsh görgan adamini, yaxsh görgan bolani, tenlab, bakib alib, yaxhi yetimini bakib alib, ogil qilib, eylan qilisse, uzini, ushe adamini, ogli bolib, keter edi. Falamma ra'a zalika abuhu wa ammuhu, ta'abat nifusuhuma fan sarafe. Ular sani, dadasi bilan, ama kisi görgec, ularini,32:40dillari nihayatta dimaqlari chag bolub, dillari shag bolub, qaytit yetishti. Wa du'iya Zaid ibn Muhammad. U shandan baslar, Zaid ibn Muhammad dib, Muhammad sallallahu alaihi wa sallam bi nisbati dirilib, Muhammadnin oğlu Zaid dib, atala baslar. Hatta ja'allahu bin islami fana zalat, u du'uhum bi aba'ihim huwa aqsatu inda Allah. Ta ki, Allah subhanahu wa ta'ala islami kiltir ganda,33:10Mani shu ayat, yani uzini wakiyasi kelgan vakitda, malum ki ayatlar wakiyalarga mas bolib, har har daimda tishgan, ushanin urni kelgan vakitda mani shu ayat ham nazib oldu. Ularini, uzlarini atalariga qarab cakiriglarsilar. Yani, bu, boshka bravini, atasini, asrandik olgan oğlu, usha, oda asrandik olgan adamini, oğlu dil atalmasa, ularini atalariga qarab cakiriglar,33:40qala ma'marun fi jami'ihi ma alimna ahadan34:10Qala ma'marun fi jami'ihi aniz zuhri ma'alimna ahadan aslama qabla Zayd ibn-i harifata wa huwa alladhi akhbarallahu anhum fi kitabihi annahu an'ama alayhi wa an'ama alayhi rasuluhu34:39Ma'amar ibn Rashid özlərinə camiyələrə də kitab, camiyə edəkən kitablərə də zuhriden rivayət qilədilər ki, zuhri eytədilər ki, biz, zuhri məşhur qabiyyindərdən sopan, biz Zayd ibn-i Harisədən aldın musulman bolgan buran kişini bilmeyin, yani erkekler içi de Zayd ibn-i Harisə birinci musulman bolgan deydiler o kişi.35:09Wa huwa alladhi akhbarallahu anhu fi kitabihi. Bu kishi, shundayi zatki, Guzaydi ibn Harisa, Allah subhanahu wa ta'ala, uzini kitabida, uninga in'am etkanligini, wa peygambara ham in'am etkan zat ikanligini aytib, uzini ismi bilan kitabida, Quran-ı Kerimida, ismi bilan atagan kishi safnana. Yani sahabalarini icide yegana ismi bilan atalgan kishi, manashu kishi safnana.35:37Ma shfur usha suri ahzab tagi ayat. Wa qila inna aliyyan awwalu man aslima ba'da khadijan. Ay tishkarica, yana bir qawulga kura, Ali ibn Abi Talib, khadijadan son birinci bolub musulman bolgan kishi sabqanadila. Didilar, muallif, usha zuhrini rivayatlarini kiltirgan ba'da tenkin. Qala Abu Umar, wa mimman zahaba ila hadha, Salmanu wa Abu Dharin, wal Miqdadu wa Jabirun wa Abu Saidin,36:08al-Qudri wa Zayd ibn Arqam wa ibn Shihab wa ibn Shihab wa qatadatu wa ghayhubu. Yaani manashu qawulga borgan kishilar iqida. Yaani Zayd ibn Harisa brin qibol ibn Sunnan borgan. Ali ibn Abi Talib brin qibol ibn Sunnan borgan digan kishilar iqida. Salman al-Parisi, Abu Dharrin al-Ghifari, Miqdad ibn Amr, Jabir ibn Abdullah, Abu Sayyid al-Qudri.36:36Zayd ibn Arqan, Gula ibn Hamas sahabalar, Wa ibn Shihab, Wa Qatada, Wa Ghayruhum, Wa ibn Shihab, Qatada ibn Diyama, Tabi'indar, Barbi'idilar, Hazrati, Abu Umar ibn Abdilbar, Uzlarana, Istiab digan, Sahabalar haqqa bayi kitablarida, Ibn Abdilbar, Andaluslik ibn Abdilbar, Manushundaydiyidilar, Wa qila awwalu rajulin aslama waraqatu ibn Nawfa, Yana bir qawulga kura,37:06dhirin cibali musulman bugan kishi Warakat ibn Nawqal sallana. Wa fi jami'i tirmizi'i anna Rasulallahi sallallahu alaihi wa sallam ra'ahu fil manami fi hay'atin hasanatin wa fi hadithin akhara anna hu ra'a alaihi fiyaban li'idhan. Imam Tirmizi'ini jami'ilarida keladiki Rasulallah sallallahu alaihi wa sallam Warakat ibn Nawqalini tushilarida qirayli körnişte kördeler. Yana bir başqa bir hadiste tushilarida uqşini, tushilarida ah bak qim qigan halda kördeler.37:35Varaqat ibn Naufaldi Peygamber sallallahu alaihi wasallamini tasdiklaganliklari yukaridak birinci hadisda, birinci vahiy hadisida ulus. Lekin davatka buyuruluclardan ilgari oluk getdilar o kisi. Kini uchun köbçilik ulemalar Varaqat ibn Naufaldi Peygamberini sallallahu alaihi wasallamini boska hadislariga suyanisib, özleri yekke ummet olgan halda qiyaratiladilar digan hadislariga suyanisib Varaqat ibn Naufalini.38:02Qal ibn Salah, wal awra'u an yuqala, awwalu man aslama min al-rijali al-ahraari Abu Bakri, wa min al-sibiyani al-ahdati Ali, wa min al-nisa'i Khadija, wa min al-mawali Zaid, wa min al-abidi Bilal.38:32Ibn Salah, Abu Amr Ibn Salah, məshhur əş-Şehr-i Zur şehridən bolgan, kattə muhaddislərdən bolgan, Şafi'i məzhaddan, Ibn Salah digan kişə itadilar ki, bu kişi, əş-Mustalahu-l-Hadif doğrusu dəgi, Haida kitaplarını birinci bolub, Xatib-i Bağdabiden kin toplagan kişi, bu kişini kitaplariga hamma suyanib.38:59qalama itadilar ki, qalama itadilar ki,39:28ayallardan birimci bolib musulman bolgan kisi Khadija binti Khuwaylid, maulalardan, yani ilgari qul bolib kiyn azad bolgan kisilerden birimci bolib musulman bolgan kisi Zaydi ibn Harisa, qul bolib bolgan halda musulman bolganlardan birincisi Bilal deyilişi en varali saflanadi, deydiler ibn Salah rahmatullahi aleyhi, mene şu qavl, en manzur qavllardan saflanadi.39:58və ulamoğullarını qöbçiligə manışın deyidilə. Suhbatımız manışın yirgi yetkənə də bu sohbatka yakun yasaynız, ki yingi sohbattak görüş gündek qadar sizlərlə xayrlaşamız. Wa sallallahu wa sallam wa baraka ala nabiyyina muhammad wa ala alihi wa ashabihi ajma'in.Tampilkan transkrip lengkapKomentarBelum ada komentar. Jadilah yang pertama berbagi renungan yang bermanfaat.