Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 Elhamdülillahirrahmanirrahim. Elhamdülillahirrahmanirrahim. Elhamdülillahirrahmanirrahim. Elhamdülillahirrahmanirrahim. 0:36 ilk denemeyi sizinle yapacağız. Neden böyle bir konu? Bugün İslam dünyasına baktığımız zaman özellikle de avam tabakasında tasavvufi tarikatlara aşırı derece meyil olduğunu görüyoruz. Bunda tabi birçok yani psikolojik sosyal sebepleri var. Yani insanın olan isteksizleri yani isteksiz oluşları ve 1:19 tasavvuf gibi daha kolay ameli olan yönelmeleri. Ondan sonra İslami kuruluşlardan adet işleri beklentilerine hâsıl olmamaktır. Tabi bir de sürekli Müslümanlarda yani aşrı ipuç dengesizlik, ya ifkat ya tefrit. Ya adam dine uzaktır ya da dine sarılınca bu şekilde yapışmaya kalkar, yanlış şeyler yapar. Bu işte bu dengesizlik maalesef Müslümanlarda. 2:00 sürekli hakim olmuş, orta yolu okuyan insanlar azdır. Dolayısıyla bu konu aydınlatması çok önemli. Neden tasavvuf ve İslam dedik? Tasavvuf İslam'dan değil mi? Niye ayırdık? Bu dersin akışı içerisinde kendimiz ikisinin de ayrı şeyler olduğunu anlayacaklar. Şimdi burada tasavvufu biz iki yönüyle ele aldık. Bir, teorik açıdan tasavvuf, nazari açıdan tasavvuf. Diğeriyse, 2:35 ameliyatçıdan tasavvuf. Ondan sonra İslam ile ilgili bilgiler vereceğiz ve karşılaştırmayalım. Şimdi tasavvufun önce terimi üzerine duralım. Tasavvuf kelimesi nereden geliyor? Burada birçok ihtimaller var. Kimisi bunun ashab-ı sofra'dan geldiğini iddia etmiş. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem zamanında Mescid-i Nebvi'nin bir köşesinde oturan ve Peygamberimizden bir şeyler önlemek için çaba gösteren sofra ashabı. 3:09 Genelde bunlar fakir hale olan insanlar. Ama sürekli değişen, ihtiyacı mesela görülünce, gövdü denilince oradan ayrılıp hayat kuran, ihtiyacı olduğu zaman orada bulunan ve Peygamberimiz'den israf edip çalışan bir grup ve kendileri bunlara benzetiklerinden dolayı bu kelimenin buradan kaynaklanacağını zannetmişler. Ama bunun bu uzak tabii. Bazıları bunun 3:39 Saful evvel, namazdaki birinin saftan geldiğini söylemişler. Bu ihtimal de uzak. Ondan sonra bazıları bunun safa kelimesinden söylediğini de yapmışlar. Safa, işte kalbin safası, temizliğin. Bundan da olma ihtimali mümkün değil. İki tane ihtimal kalıyor. Ya sof kelimesinden, bu da yur anlamında. Ki buna tarih olarak sofî diyoruz. 4:09 Bunun kıssası da çok meşhur. Hicri 3. asır dönemlerinde Acem krallarından, kralların oğlu olan bir kanı olan İbrahim bin Ethem ava çıktığında rüya bir ses duyar. Ve o hisseder ki av avlarken Ya İbrahim, elihel rahbul iht. Ey İbrahim, bunun için yaratıldın. İbrahim bin Ethem'in sesi gelir. Acemlerin bir kanı oğlu. 4:42 Ve ondan sonra vallahi ya İbrahim, maliha rahbul etse İbrahim bunu kimseye yaratılmadı. Tabi işte karlarında kendisinde dehşete düşer ve ondan sonra evine gelir, düşünür taşınır. Yani bulmuş olduğu yolun, bu hayatın kalın bir yani oğlulukla mesela bu şekilde yaşamanın dünya dağılmanın doğru olmadığı düşüncesine kapılır. Ve ondan sonra Mekke yoluna çıkar. 5:15 Mekke yoluna çıkarken bir yolda bir çoban görür. Çobanın sof yuna elbisesini giyer ve o çobana krallık olan cübbesini ona verir. Kendisi sof yuna yapılmış, o çobanın cübbesini giyer. Ve dererek ilk tasavvuf hareketi buradan başlamıştır. Sof yani yun, sofi o yunu giyen. Ve İbrahim'in yolunu tutar. Yani orada bırakıyor, Mekke'ye yolunu alıyor. Bu iddia var. İbn-i Ceng'e de sof kelimesinden geldiğini söylüyor. 5:47 Fakat günümüz araştırmacılar aslında tasavvufun tarihleri çok eskilere dayandığından dolayı, İslam öncesi mesela Yunan felsefesinde varlığına işaret ederek Teosofya kelimesinden geldiğini iddia eden mesela çağdaş yazanlar var, bilim adamları var. Teosofya kelimesi aslında burada Sofya, hikmet anlamında. 6:21 mevalid gibi rugat kitaplarına baktığımız zaman, o diyor, فَالْتَعَمُّ الْفَلْسَف۪يۜ felsefi düşünce sistemidir. وَمَعَرِكَتُ اللّٰهِ بِالتَّشْو۪وا اِلْهَامٍۜ Allah'ı keşif-i ilham yolda tanımaktır. Yani bu terim ile, terimin kazandığı anlam ve tasavvufun yolunu ele aldığımız zaman, çok şekilde aynilik görünmektedir, yakınlık görünmektedir. 6:56 bundan gelme ihtimali de olduğu düşünebilir. Evet, tasavvufun tanımına gelince, oturmuş olduğu tanım, tabi her tasavvuf, her sofi kendi halini anlatmıştır. Dolayısıyla çok değişik tanımlar gelmiştir. Çünkü tasavvuf bir ilim değildir, bir haldir. Herkes yaşadığı hali, nazresi var alarak tasavvufun tarifini yapmıştır. Burada bir iki tarif var, onlara özellik edelim. 7:31 Tasavvuf ne demek? Tasavvuf, masivayı terk etmek. Allah'tan gayrı şeyleri terk edip, Allah'a yönelmek denilmiş. Diğer bir tarifte, insandaki kötü sıfatları terk edip, güzel ahlaki sıfatlara bürünmek, onları taşımak diye tarif edilmiştir. Bunlardan daha başka birçok tarifler vardır. Tasavvufun kaynaklarına gelince, tasavvufun şimdi bir ortak kaynakları var. Yani bir İslam'la ortak kaynakları var. 8:02 Kur'an, sünnet, icma, kıyas gibi kaynaklar. Ancak bu kaynakları fazla kullandıkları görünmez. Kullansalar bile yoruma dayalı olarak kullanılır. Yani ayetleri, batini yorumlar, işari yorumlar yaparlar. Sünneti de yorumlarlar, hadisleri. Diğer kaynakları ise yabancı kaynaklardır. Yani ne demek yabancı kaynaklar? 8:34 İslami fetihler olunca Müslümanlar değişik kültüre sahip milletlerle tanıştılar. Acemlerle tanıştılar. Daha önce Araplarda tasavvuf diye bir şey bilinmezdi. Tasavvuf Acem kökenlidir. Acemlerde hakim olmuş. Zaten tasavvuf ricaline, tasavvuf liderlerine baktığımız zaman çoğu Acem kökenli olduğunu görürüz. Evet. Mesela Hıristiyanlardan barışları alınmış. Yahudilerden Hinduizm. 9:11 Mesela Budizm bu gibi yani bu kaynaklı, bu menşeli birçok unsuru taşımaktadır. Mesela dersimizde gelecek riyadet. Yermek, içermek, hinduyu gibi yaşamak mesela, harikulade işlerine kavuşmak, nefsi azap ettirmek, içkene çektirmek hep bunlar yabancı kaynaklardır. Mesela Budizm'e de bu hakim. 9:41 Ondan sonra diğer önemli kaynakları tasavvufun, keşif, ilham ve rüya. Onların en önemli bildiği kaynağı aslında Kur'an ve sünnet değil. En önemli kaynağı keşif, mükaşefe. Yani bu riyace yapıldığı zaman rüya, ilim kapıları, marifet kapıları açılır. Keşif yoluyla birçok şeyleri öğreneceğiz. Ve kendilerine ilham geldikleri ibadet eder. Bir de rüya yoluyla birçok şeyleri elde ettikleri ibadet eder. Mesela, 10:11 bazıları bir tarikata gireceği zaman rüya yapılmasını, rüya yoluyla kendisinin tarikata girip isabetli olup olmayacağını, oradan öğrendiğini iddia ederler. Bunlar ise tasavvufun kaynakları. Evet. Tasavvufun çıkışı arkadaşlar. İlk teşebbüs sahabe döneminde görüyoruz. Mesela Osman bin Maz'un denilen bir sahabi, Peygamber'in sahabesine gelerek 10:43 işte Hussiyelerdeki Hussiye damarlarının yani erkekli damardan alınmasının cevabını istiyormuş. Yani bu da tabi işte evlenmemeyi yani dünyadan uzaklaşmayı talep etmiş. Peygamberimiz de ona İslam'da ruhbanlık yoktur diye cevap vererek buna izin vermemiş. Ondan sonra üç tane sahabi gelmiş. Adeta şey demiş ki biz Resullar bize amelini anlat, ibadetini anlat. 11:13 Hadis-i Ayşe onlara Peygamberimizin ibadetini anlatınca, onlar Cehennem'i takalluha, Peygamberimizin ibadetini az görmüşler. Demiş ki birisi, ben sürekli namaz kılacağım, hiç dinlenmeyeceğim. Diğeri demiş ki, ben sürekli oruç tutacağım, hiç yemek yemeyeceğim. Diğeri demiş ki, ben kesinlikle kadınlarla evlenmeyeceğim. Ondan sonra Peygamberimiz bu olayı duyunca, ashabını toplar, minbele çıkar, der ki ey insanlar, 11:44 Allah'tan en fazla korkanınız, bu dini en fazla bileninizden değil mi? Evet, sensin ey Allah'ın Resulü dediklerinde, ben işte böyle olduğum halde, ben namaz kılarım, din ederim, oruç satırım, tutarım veyahut bazı günler tutmak ve hanımlarla da evlenirim. Bu benim sünnetimdir. Sünnetimden yüz çeviren benden değildir." diyerek, Sayy-ı Müslüman-ı Devleti'ne bu yolun kapısını kapatmış. Evet. 12:17 Hicri 2. asrın sonlarında arkadaşlar Basra'da bir zürh hareketi çıkar. Bu da amele dayanan bir tasavvufi yaşamı. Dünyayı terz, zürh hayat, çok az şeylere kanat etme. Tabi işte Hasan Basri gibi, Muhammed Misri, Fuzeli Miyyad gibi kimseler tabi bu kufeyde de aynı şekilde devam eder. 12:48 ilk çıkış hareketi basrı olduğunu ve fakir insanların buraya yöneldiği söylenir. Tasavvuf düşüncesi sistem olarak çıkışı yani bir sistematik olarak çıkması, sistemleşmesi, düşünce olarak sistemleşmesi Hicri 3. asrdan başlar. İşte bu tabi hallacın dönemine dengelir. Ondan daha önce bu Yezid'de 13:21 Aynı şekilde, hallaç mesela, huzur inancından bahseder. Allah'ın kainatta bazı varlıkları huzur ettiğini, işte işte İsa'ya, Hz. Ali'ye ve kendisini huzur ettiğini idare eder ve kendisinin ben el-hak, ben hakkım yani iddiasında bulunur, huzur inancı. Ve tabi Hicri 306 yılında 40 tane İsa malumunun vermiş olduğu fetvasıyla idam edilir. Hallaç, dinden üzerinde diye. 13:57 Ve ilk olarak burada düşünceye dayalı, itikada dayalı inanç sistemini tasavvufa ve tasavvufu bu dönemde olmuştur. Felsefi tasavvufun doğuşu. Şimdi tasavvufu iki türlü arıyoruz. Bir tasavvuf bir de felsefi tasavvuf. Felsefe dayalı tasavvuf. Bu da 2. 5. il 6. asırda İbn-i Arabi bir ekolünü ele aldığımız zaman görürüz. İbn-i Arabi 14:35 felsefi tasavvufu ortaya çıkarmış ve bunu sistemleştirmiştir. Evet. Ve bu felsefi tabii düşündüğü ortaya atan İbn Arabi tabii bunu birçok aşamalardan sonra vakti ucuz inancını ortaya atmış. Ve bu tabii sadece vakti ucuz inancıyla kalmamış. Vakti ucuz inancının getirdiği şeyleri de, idam ettiği şeyleri de ortaya atmış. Mesela işte diyelim insanları dinler birbirine çalmış. 15:07 dinden aynı olduğunu söyledi. Yani bir Hristiyan, Yahudi, Müslüman arasında bir fark olmadığını iddia etmiş. Peygamberlerin gelişini aslında bir mektup, bir tuzak olduğunu iddia etmiş. Ondan sonra müşriklerin aslında nasıl müminler cennette cennet nimetlerinden istifade edecekse cehennemden gelen müşrikler de Allah'ın kıtlarında sınırlandıran bu müşrikler de 15:40 Cehennem azabından lezzet alacaklar iddiasında bulunmuş. Ve yani müşriklerin müşrik olmasının sebebi Allah'ı putlarda sınırlandırdığı için. Yoksa Allah'ı her şeyde görselerdi müşrik olmazlardı iddiasında bulunmuş. Böyle bir felsefi bir düşünceye dayalı tasavvuf iddiasını çıkaran bu adam. Okulu tabi bunun okulu günümüze kadar devam etmiş. Yani birçok böyle lideli ortaya çıkarmış. 16:10 En dikkat çekici olan nokta mesela onlar Peygamberimizin getirmiş olduğu şeref ile kendilerini sınır tutmalarıdır. Mesela Tirmesani'ye bir gün talebelerle konuşurken Tirmesani der ki 16:43 Kur'an'ın tamamı şiddir. Kur'an, Allah'la kulu ayırmaktadır. اِنَّمَا سَوْحِيدُ فِى كَلَابِنَا Asad tevhid bizim ezerimizdedir. Yani kul ile Allah arasında farklı olur. Tabi orada bir öğrenci bunları dinlerken, belki bir mesaliye, bu dünya rabinin öğrencilerinden. اِذَا كَانَ الْوُجُودُ وَاحِدًا لِمَا دَا اُحِلَّتْ لِيَ ذَوْجَةٍ وَحُرِبًا عَلَيْهُمْ مَا دَا اُحُلَّتْ لِيَ ذَوْجَةٍ وَحُرِبًا عَلَيْهُمْ مَا دَ 17:14 Kul, kul Allah. O zaman niye bana ailem helal kız, kardeşime helal olsun sorusunu söyleyince, o der ki, hepsi bize helal olsun. Hakkati görmeyen serdeliler, haram dediler. Bize haram olsun. Bize göre helaldir. Çünkü şerab diye şey kalmıyor o zaman. Allah'a kul olunca, kul Allah'a olunca, o zaman Allah'ın kullara peygamber göndermesi, vay göndermesi bir anlamı kalmıyor. 17:54 Şimdi anlamı kalmıyor. Neyse uzatmayayım şimdi. Evet. Fersevi tasavvufun aşamalarına geldiğimiz zaman ilk bu gurur inancıyla başlar. Gurur inancı dediğimiz gibi Cenab-ı Hakk'ın bazı dünyada bazı zatlara girmesi işte. İsa A.S. ve bazı kişilere girmesi, gurur etmesi, dahil olması. Ondan sonra bu aşamadan sonra ikinci aşama gelir. İttihatçılar mesela gururdakileri tekfir ederler. 18:25 Daha bir aşama ileri giderler. İttihat inancı anlamı şu. Kainattaki varlıklar Allah'la beraber mevcudur. Aynen mesela suya şeker koyduğumuz zaman suyu şekerle erimesi gibi. Şeker suda fani oldu. Yani kainat Allah'la birleşince kainat Allah'ta fani oldu. İttihat birleşme meydana geldi. Ondan sonra bu birleşmeden İbn Arabi'nin iddia etmiş olduğu üçüncü aşama gelir ki bu da vahdi vücut. 18:56 Vücut birliği. Bu defa seyret Allah'ın sefan olunca varlıklar bir oldu. Varlıklar bir oldu. Varlıklar bir olunca her şey Allah oldu. Dolayısıyla İbn-i Arabi işaretçileri de tekfir eder. En son aşama vahşi bir aşamasıdır. Öyle der ki... Arif olan kişi eşyada hakkı Allah'a görendir. Hayır, vallahi. 19:28 nefsini, hakkı yani hakkı nefsinde gören bir birlik bunu gerektirir. Ve bu konuda iki tane meşru eser yazmış. Sufat-ı Mekke'ye, Mekke'de bunu, Kâbe'nin yanında yazdığını söylüyor. Ve bir de Fuss-i İkem'i yazmış. Fuss-i İkem'de her peygamberi tek tek anlatıyor. Bu arada bu vahd-ül hükmünden işliyor. Ve bu kitabı mesela genelde bakın, Sato Beyli'nin kitaplarını meşrulaştırmak için hep rüyayı kullanırlar. 20:03 Der ki İbn Arabi bu kitabı yazdıktan sonra rüyamda Peygamberim de bu kitabı arz etti. Kitabımı okudu, verdi ki kalk insanlara bu kitabı tebliğ et. İddiasında bulunur. Evet. Şimdi itikadi yönden el aldığımız zaman tabi birçok istamazlık inançlar görürsünüz. Mesela Hakkati Muhammed'i düşünürsünüz. Ne demek Hakkati Muhammed'i düşünürsünüz? Yani şu demektir. Bu da Hristiyanlığa da alınmalı bir inançtır. 20:35 Mesela Hristiyanlar der ki, tayinat İsa'nın nurundan yaratılacak. Hakkati Muhammed inancından ise derler mesela tasavvufçular, tayinat Muhammed'in nurundan yaratılacak. Hakkati Muhammed inancı bu. Mesela Said Nursi Sözler kitabında bu inancı şöyle açıklar. Der ki bu inanç doğrudur. Çünkü nasıl bir ağaç bir çekirdekle meydana geliyorsa, neden Muhammed 21:05 Sen bu hikaye meydana gelmesin ki. Böyle bir iddiada bulunur. Halbuki bu kıyasınlar farık. Peygamberimiz çekirdek değil, ağaç da dünya değil. Ama böyle bir iddia bulunur. Yani haklı çıkarmak için. Mesela yine bu inançlardan bir tanesi, dinler birliği. Şimdi bu defa yani peygamberlerin davetinin tebrik olmayınca, her şey bir olunca o zaman 21:33 Peygamberlerin gelmesinin anlamı kalmayınca o zaman tabi ki aradaki fark olmaz. Hıristiyan, Yahudi, Müslüman aynı şey onlara göre. Çünkü onlarda mutfak ibahiye var, her şeyle alır. O zaman dinler birdir. O zaman bunlar da ne yapmışlar? Dinler birbirine çağırmışlar. Bu inancı bu. Mesela işte yine başka inançların bir tanesi, ölülerden tasarruf. Yani onlar mesela ölmüş olan velilerin Allah'la olan ittifakları yüzünden 22:02 hala kainatta tasarruf hakkına sahip olduğuna inanırlar. Yani onlarla yargı varıldığında ve istenilen şeyler yerine gelir ve kainat onlar üzerinde duruyor. Onlar olmasa bu kainat çöker. Böyle inançlar mesela var. Bunların tabii daha çok farklılarını göreceğiz. Bunlara mesela, bunlara kutuplar denilmektedir. İşte yediler, mesela kırklar gibi bunlar kendilerinin üzerinden. 22:31 Duruyor inancı. Mesela evliyalar. Diyelim istigate, onlara medet dileme, onları vasıta kılma gibi. İstindad dileme, medet dileme. Ki bunlar tabii onların gayri bildikleri, işte kalpleri okudukları gibi mesela inançlara sahiptirler. Diyelim işte keramet nazariyesi, keramet düşüncesi. Yani istedikleri için istiyoruz ama 23:09 bazı olağanüstü haller meydana getirebilirler. İşte bunlar onlar hakkındaki düşünce. Ama tabii kerametin elbisinin inancında doğru olduğuna biz inanıyoruz. Bu Allah'ın elinde olan, salih kulu icra ettirdiği bir şey olduğuna inanıyoruz. Onların düşündüğü gibi değil. Buraya kadar nazari tasavvufu görmüş olduk. Pratik açıdan tasavvufu ele aldığımız zaman arkadaşlar, yani tasavvuf ameli sorular. Şimdi tasavvufun mesela dereceleri var. 23:42 onlara göre, şeriat, tarikat, marifet, bunlar onlar aynı zamanda fena derecelerde isimlenilmektedir. Fena, faali olma, yok olma demektir. Şimdi onlar, mesela müslümanlara ve ilim adamlarına, bunlar şeriatta kaldılar, hakikate ulaşamazlar, bunlar zahiri ilimle uğraşıyorlar, hakikatleri göremiyorlar. Dolayısıyla işte, 24:14 zahiri alimler, kendileri ise batini yani hakiki Rabbani alimler olduklarını iddia ediyorlar. Ve burada aynı zamanda şiratın emirlerinin bir zahiri anlamı, bir de batini anlamı olduğunu, Kur'an-ı Kerim'in bir zahiri anlamı, bir de batini anlamı olduğunu iddia ediyorlar. Şirat alimlerinin Kur'an'ın zahiri anlamını bildiklerini 24:43 batini anlamını bilmediklerini iddia ederler. Zaten böyle bir anlam yok. Ve batini anlamı ise ancak hakikat merkezine varmış tasavvuf liderlerinin, imamlarının bildiklerini söylerler. Evet. Tabi şimdi bu fena derecelerini bir görelim. Tabi şeriatı, ilk önce mesela mürit işte ilm-i adilgisini alması gerekir. Zındıklaşmaması için. 25:17 Önce şad birisini alacak diyorlar az çok. Ondan sonra bir tarikata tevessül edecek. Tarikata tevessül ettiği zaman tarikata girdiğinde fenafi şeyh mertebesinde olması gerekir. Yani kendisini şeyhse fani bulacak. Ne demek kendisini şeyhse fani bulacak? Yani şeyhin dediklerini harfi yerine geçirecek. Ve daha sonra bunu mürit ve şeyh ilişkisinde daha detaylı göreceğiz. 25:48 Bu mertebeyi açtıktan sonra mürit marifet mertebesine geliyor. Marifet mertebesinde fenâfir resûl, resûdet hâli olacak. Yani aslında bunda Peygamber'in mesela hepsini yapacak anlamı çıkıyor ama maalesef onlar bundan ziyade işte mesela Peygamber'i takdis, Peygamber'i yüceltme, ondan sonra Peygamber'le ilgili aşırı meziyeler 26:18 söylemek yolunu tutmuşlar. Ondan sonra bu mertebeyi de açınca hakikat mertebesi gelir ki her sofinin yani ulaşmak istediği hedef, ulaşmak istediği gaye hakikat mertebesidir. Bu da işte Allah'tan salih olma mertebesi. Zaten İbn Arabi'nin işte tasavvuf düşüncesinde, orta yatsı düşünce bu ve 5. 6. asırdan sonra 26:50 günümüze kadar bütün tarikatları etkilemiş İbn Arabi felsefesi ve her şeyin ve her müridin ulaşmak istediği en son nokta hakikat mertebesi, Allah'ta fâni olma. Yani onda yok olma. Yani bu tabi onlar bunu yorumluyorlar. Yani Allah'ın her dediğini yapma anlamında. Aslında bu değil. Hakikat mertebesinin az önce ne olduğunu gördük. Şimdi tarikatçılığın doğuşu ve istemektirmesi. 27:25 Tabi ilk, ikinci, ikinci asra, üçüncü asra kadar sistemli bir şey göremiyoruz. Yani var mesela evvai'l-sofiye, hic zahidler var. Ama bunlar mesela kendileri amele vermişler. Mümkün olduğu kadar şeriatın sınırları içerisinde kalmışlar. Ama züht hayat yaşamışlar. Ameyik onlara alip vermişler. İbadete nasile alip vermişlerdir. 27:59 Ancak 23. asırda tabi bu önemli sayıdan ve bilim sahibi olan bazı mesela kişiler, Cüneyd-i Bahzadi gibi kişiler, ondan daha önce Ebu Yezid gibi kişiler, bu dönemden itibaren birçok öğrenciyi hesap etmiş. Yine onların döneminde mesela işte Tırstari kişiler, Süleyman-ı Zahmi gibi kişiler, Cüneyd-i Bahzadi gibi kişiler, artık yavaş yavaş... 28:43 Bu güçleri mesela vermiş oldukları derslerde yavaş yavaş bir sistem ortaya çıkartmışlar. Mesela işte derim Cüleydiye tarikatı, ondan sonra hocası olan Sakati derim. Tabi zaten ondan almış o bilgisayar işleyici, şehidi. Tesessül halinde arkadaşlar bu tarikatlar günümüzde gelmiştir. Mesela işte bunların meşhurları sistemleşmiş olarak günümüzde yaygın. 29:23 Nafşiye, Nafş-ı Bendiye, Halifesiye, Şadeliye, Rifaiye, Ticaniye, Melamiye, Uşşakiye, Kadiriye mesela. Dervişte Nafşiye, Bahauddin Nafş-ı Bendiye bağlı. Ondan sonra Rifai tarikası, Ahmet Rifai, Ticani Ahmet Ticani, Melamiye, bu Cahit-i Rumi'nin bir kolu. 29:49 Ondan sonra Kaderiye, Abdülkalif, Geylali bunlara bağlı tarikatlardır. Ve bunlar arkadaşlar kendi içerisinde yine bölünmeler meydana gelmiştir. Tabi her tarikat şeyhinin kurmuş olduğu sisteme göre hareket etmek zorundadır. Bu tarikatlar mesela diyelim nefis tezkiyesinde farklı metotlar izlemişlerdir. Ve bu metotlara göre müridlerini izah etmişlerdir. Şimdi geri gelmişken 30:26 Burada tarikat sisteminde şeyh-mürid münasebetini görelim. Tarikat sisteminde şeyhlerin sultanlığı vardır, müridlerin köleliği vardır. Yani şeyh hiçbir şeyden sorumlusuz olamaz. Bir mürid şeyhine lime, için bana bunu emrettin, bunun hikmetini kalkıp soramaz. Eğer sorarsa iflah etmesi kusurlamaz. Ve her müridin 31:03 bir şeyhe bağlanmasının gerekli olduğu iddiasını savunur ve olmayan şeyhinin şeytan olduğu künyeti yerleştirir müriden. Ve mürid bu şeyhe bağlandığı zaman artık şeyhin ne derse onu yapmak zorundadır. Sadece bu şeyhler, buyurduğum gibi, kurmuş oldukları sistem, tesbih yöntemini kullanırlar. Mesela işte belirli zikirler, belirli evrat verirler. Kimisinde bu zikirler cereylidir, kimisinde bu zikirler... 31:34 kafidir. Şeyh bunları müride verir. Mürid bunları yerine getirmek zorundadır. Ve belirli bir aşamadan sonra bu fikirleri değiştirir, çoğaltır. Müridin yani canlılığına göre hareket eden ve ona vardığı her aşamayı tek tek daha sonra hangi aşamaya vardığını ona belirtir. Ta ki işte hakikat merkezine ulaşır. Hakikat merkezine ulaşırsa o da bir şeyh olur. Ve o şeyh ölünce şeyhin 32:04 mesela halifesi olarak olur. Evet. Tabi bu münasebet tabi çok yani ilim talebi arasındaki bir münasebetten ziyade ilim ile hoca arasındaki münasebetten ziyade çok daha sıkı derecelere varan bir münasebettir. Buranın tabi şeyi yüceltme, takdis etme olayı hakimdir. Evet. Şimdi nefis tezkiyesine geldiğimiz zaman yöntem olarak mesela işte 32:36 Riyadet vardır. Riyadet, yani yeme içmeden kesilecek. Mesela hayvaniciler yemeyecek. Kimisinde et haramdır. Kimisinde mesela balık haramdır. Tahrimiyet başlar, yasaklar başlar. Ve böyle kendisini terbiye eder. Ve mesela işte terbiye ederken aralarında bazen yaptıkları ortak fikirler var. Bir de terbiye fikri var. Terbiye fikri mesela mürit yapar. Bazen 33:07 ortak zikirlere katılır. Bunlar kimisinde cehvi ve kimisinde hafidir. Bir de Hinduların mesela başka milletlerin uygulamış olduğu keramet adı altında bu zikirler yapılırken işte şiş sokmalar mesela olayları baştan buradan temgen geçmeler, bağırmalar, çağırmalar, şatahatlar bunlar da sürekli görmektir. Bir an bunlar işte nefsi terbiye etmede olduğunu iddia ederler. 33:36 Ondan sonra incibe hayatı, toplumdan kendini soyutlama ve halvete girme, yalnız yaşama, yani murakabeye dalma, kendini muhasebe çekme düşüncesi hakimdir. Hatta İmam Gazali Yörmüz'ün kitabında tartışır. Bir müridin incibeye çekilmesini daha doğru, toplumla karışmasını daha doğru bunun tartışmasını yapar. Evet. 34:09 Ondan sonra yine bu nefis tezkiyesinden diğer bir uygulama, takaşı ve ruhbanlık. İşte dünyayı terk, dünyaya hiçbir şey değer vermeme, bir kuşamda bile böyle çok aşağılık olan kıyafetler giyip, senirgüa, aşağılık görme. Ondan sonra katlarda uzak durma, ruhbanlık. Mesela bugün diyelim bazı nurcu gruplarda mesela evlenmeme şeyi bilirsiniz. 34:40 evlenmeyen kişiler var. O da usta sayılıyorsa evlenmediği için. Böyle yani bir ruhvanlık şeyi var maalesef. Tabi bu ilahiyenin, iradenin yani dünya muazenesi kurmuş olduğu hayattaki denge, kadın erkeğe ihtiyacı, erkeğe kadın olan ihtiyacı bu denge bozulduğu için bu defa da mağazada başka yollara tebessüm edilmiş. Allah göstermesin. Yani çok tehlikeli durumlara adetmiş. Evet. 35:12 Şimdi yine başka bir problem, ilmden uzaklaşmak. Yani ilimini sevmezler. Çünkü ilim yolunu yorucu bulurlar ve zaman kaybolarak görürler. Ve İslam ümmetini ilimden uzaklaşmaya çağırırlar. İlmin teşhir ve ilham yoluyla elde edileceğini izah ederler. Evet, bugün desek ki İslam dünyasının geri kalmasını en büyük nedenle mizanesi tasavvuf eyleyilesek yani yanlış söylemiş olmayız. 35:44 Yine bunlardan bir tanesi Rabıta olayı. Mürid-i Şeyh münasebetinde Rabıta çok esastır. Rabıta bir kişinin bir kişiye bağlanması demektir. Müridin Şeyh'e bağlanması. İşte mürid düşünceye dalar ve Allah'tan Peygamber'e, Peygamber'den Şeyh'den Mürid'e ilahi bir feyiz aktığını düşünür. Bundan Rabıta yapar ve ondan medes ilerler. 36:13 Bu tamamen tabi bunlar uygulamalar İslam dışı şeylerdir arkadaşlar. Buraya kadar tabi birinci bölümde tasavvufu hem nazari hem de ameli olarak görmüş olduk. Peki İslam nedir? İslam dini arkadaşlar Allah'a teslim olmak, Allah'ın iradesine, inanç yönüyle amel yöne teslim olmadır. Bir geniş anlamda İslam'dır. Peygamberlerin getirmiş olduğu bütün ilahi dinler İslam'dır. 36:47 Ama tarih olmadan önce İslam'dı. Mesela İbrahim aleyhisselam, اِذْ قَالَهُ رَبُّ اَسْلِمْ قَالَ اَسْلَمْ رُضَ رَبِّ الْعَالَمِينَ Rabb'i ona teslim oldu. Dedi ki ben Rabb'ime teslim oldum. Yani o dinlerin adı İslam. Fakat has manada, özel manada peygamberin fatın getirmiş olduğu dinin adı İslam dini oldu. Diğer dinlerin adı başka isimler aldı. Ve İslam dinin evrenselliği vardır. Son din, son peygamber. 37:19 Bu dinin daveti bütün insanlığındadır. Dolayısıyla bundan hiçbir kimse bu dinden ayrı olarak doğru yolu bulacağını iddiasında bulunursa yanlış bir iddiayı iddiada bulmuş olur. Cibil hadisinde biz İslam'ı görüyoruz arkadaşlar. Cibil hadisi çok meşhur bir hadis biliyorsunuz. Peygamber bir gün bir kişi geliyor. 37:51 alameti yok. Ve peygamberimize işte imanı, İslam'ı ve kıyametin alametleri, ihsanı sorar. Kıyametin alametleri sorar. Sorsa ben kısa geçiyorum. Peygamberimiz tabi ona imanı anlatır. İşte iman Allah'a, meleklere, kitaplara, peygamberlere. Ondan sonra ahirete, ahiret güne ve kadir inanmak olur. Tabi ondan sonra İslam'ı sorar. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem. 38:24 İslam'ın işte Allah samaşıyla olmadığına, onun Resulü olduğuna, ondan sonra zor soru namaz kılmak, zekat vermek, uğraştırmak ve hacca gitmek olduğunu ona söyle. Ondan sonra ihsanı sorar. Peygamberin suratını ihsan. Allah'ı görüyormuş gibi ona kulluk etmek. Sonra görmesen dahi o seni görüyormuş. Ortaya koyuyor. Burada zaten bunlar dinin mertebeleri oluyor. Dinin üç tane önemli mertebesi. İman, isyan, ihsan. İman, 38:55 tahsik anlamındadır sözlük olarak. Şerî anlamda iman, kalb ile tahsik, dil ile ikram, ağızlarla ameldir. Evet, burada tabi bu anlamda iman ile İslam arasında bir müteraditlik var. Yani İslam imanı yerine, iman İslam yerine geçebiliyor. Zaten mesela imanı, kalb ile tahsik, dil ile ikram, ağızlarla amelin amel etmediği zaman, 39:24 Zaten bu anlamda İslam da içine girmiş oluyor. Çünkü İslam müminin iç amellerini temsil ederken, iman müminin iç amellerini, kalbi amellerini temsil eder. Evet, İslam tabi bu varlığa, gerçek müminin varacağı en son noktadır. İslam Allah'a yakın olduğu, kutsi hadiste Allah'a farz olan ibadetler, Allah'a en sırrı olan bu ibadetler yaklaşır. 39:54 Ondan sonra Allah'a nafile ibadetlerle yaklaşmaya başlar ki Allah onu sevmeye başlar. Allah'ın sevgisi kulu haline gelir. Hadis biliyorsunuz Muharrem Kutsi hadis. İşte bu İslam merkezesi. Muhteva bakımından ele aldığımız zaman Tasavvuf ile İslam arasındaki farklara bakalım arkadaşlar. Yani az önce dedik ya niye biz İslam ile Tasavvuf'u ayrıma gittik. Aradaki farkları şu tabloza görebileceğiz. Önce Tasavvuf'a başlayalım. 40:24 Tasavvuta bakınız neler var? Vahdet-i vücut, vahdet-i şuhud, şeyhlere, mülklere verilen makam ve rütbeler, yardımcıları, kutuplar, rical gayb, gayb adamları, tasavvuççular miraçları, miraçlara çıkışıyor mesela, gökleri geziyor, alemleri, melekut alemleri görüyor ve bu miraçlar çok yaygındır. Mesela İbn-i Arabi'de çok yaygındır miraçlar. Hakkati Muhammedi inancı, 40:59 Vahd-ül Edyan inancı. Fena dereceleri. Tasavvufun divanı. O divanda mesela birçok bilgiler vardır. O divan tasavvufçulara, tasavvuf ehl-i halk bir divandır. Tasavvufta sırlar ve semboller vardır arkadaşlar. Bu sırlar ve sembollerin anlamlarını ancak tasavvuf ehli bilir, başkası bilemez. Keşir ve ilham. İstigatı yapmak. Yardım dilemek. 41:32 tevessül onları vasıta kılmak, rabıta yapmak, gavs olan yani yardım dilenen kimselerden istillad etmek. O yüzden Abdülkadir Geylani'ye gavsul azam demişler. Yani en büyük dilenen kimse. Yani Allah'ın sıfatları maalesef bu gibi kimselere verilmiştir. Abdülkadir Geylani, büyük bir ilim adamıdır. Bundan belidir kendisi. Öllerin tasarrufları ve onlar da içinde 42:03 Kainatın onları idare ettiklerinin iddiası. Şeyhlerin saltanatı ve mülklerin köleliği hakimdir tarikatta. Şeriat, hakikat, tarikat marifet ayrımı biliyorsunuz bu da hakim. Gayb bilme ve kalpleri okuma. Tarikat sistemini az önce anlattık. Tasavvufun gizli yolda gelmesi ve gizli tebliğe idare edilmesi. Mesela burada çok enteresandır. Bir gün Cüneyd-i Bagdadi, 42:32 zamanda yaşayan Evbek-i Şir diye der ki, bizim her şeyimiz gizliydi, sen geldin açığa çıkardın. Ceyd Vahdadi bunu Evbek-i Şir diye diyor. Yani bizim bu tasavvuf ilmimiz gizliydi, sen geldin bunu açığa çıkardın. Evbek-i Şir'in canı der ki, Bu iki ziyarda benden başkası var mı? Yani kim bilecek bunu? İşte biliyor musunuz arkadaşlar, yani o kadar korkunç şeyler ki, 43:08 Keramet nazariyesi. Dedik ki keramet ehlisinin inancında var. Ama onların iddia ettikleri keramet şekli değil. Yani her istilikleri an keramet mesela kerameti meydana getirme şeyi ehlise inancında o şekilde olmaz. Ehlise inancında İmam Şafi'ye dayandırılan bir söz. Bazıları başkasına dayandırıyor. Siz bir kimseyi suda yürürken, havada uçarken gördüğünüzden inanmayız. 43:40 onun Peygamber olan mutabatına bakın. Dolayısıyla bunlar şeytanla istilaştığı olabilir. İstilaştığında bak tasavvufun müktevası, içerdiği usullar. Bir de İslam'ın içerdiği usullara bakalım. İslam'da namaz, oruç, hac, zekat, tövbe, istiğfar, zikir gibi tasavvuflar da var. Ama onların zikirleri farklı. Dua, dünyaya gönül bağlamama, hav vereceği, Allah'tan korkan umut bekleme, ihsan, 44:10 ve iklâs, şeytana uymama, heva ve hevese uymama, israftan kaçınma, ölüm ve ahireti düşünme, tabii israftan kaçınma olayından şey de vakti olsa, zühtak ve vera olarak gelmekte, ölüm ve ahireti düşünme, ahireti dünyaya tercih etme, fedakarlık, sevgi, yardımlaşma, doğruluk, açıkta ve gizlilikte Allah korkusu, emanet, şükür, bütün nâfir-i ibadetler. Bakınız, İslam'ın güzeline bakınız, 44:40 Bir de sırlar dünyasına bakınız arkadaşlar. Aradaki fark görüyor musunuz? Evet. Şimdi İslam dininin özellikleri bu çok önemli. İslam dini arkadaşlar adalet ilkesine yetinen bir dindir. Ne demek adalet ilkesi? İslam dini zulme karşıdır. Cenab-ı Hak ancak kulun yapabileceği şeyi kula yüklemiştir. Ve aynı şekilde adalet 45:17 insanın hayatında yaşadığı denge, dengedir, müvazenedir. Ve hiçbir kimseye zulmetme, Cenab-ı Hakk'ın bize vermiş olduğu nefse zulmetmeme, onun hakkını da yerine getirme ilkesine kaimdir. Adalet ilkesi İslam'da. İslam'da arkadaşlar, özelliklerinde bir tanesi ölçülü olmaktır. Yani dengeli olmaktır hareketlerinde, tasarruflarında, ibadetlerinde. Her hak sahibinin hakkını verme vardır İslam'da. 45:48 Dünyaya dünya kadar değer verme, ahirete ahiretin değeri kadar değer verme, bir hayat muvazelesi getirmiştik. İstan'da tutarlılık vardır, çelişki yoktur. Cenab-ı Hakk'ın bütün İngiliz yasaklarında tutarlılık vardır, çelişki yoktur. Ama az önce tasavvuf düşüncesine, uygulamasına baktığımız zaman birçok çelişkilerle, çelişkilerin hakim olduğunu gördük. İlahi kimler, arkadaşlar, hikmet emeğidir. 46:19 emirleri ve yasakları kullarının maslahatına yöneliktir. Hepsi bunun altında ilahi irade ve ilahi hikmet yapmaktadır ve bu hikmetlerin bazılarını biz biliriz, bazılarını bilmeyiz ama biz biliriz. Bir şey vardır oradaki Cenab-ı Hakk'ın bu emir yasakları kulların yararına, kulların maslahatına yöneliktir. İslam dini tevhid dindir arkadaşlar. Tevhid dine hakimdir. Tevhid dini kulu Allah'a bağlamadır. 46:49 Kulu Allah'a bağlar. Kulu kullara kul olmaktan kurtarıp Allah'a kul olmalarını sağlar. O yüzden bu yüzden kitaplar gelmiş. Bu yüzden peygamberler göndermiştir. Sadece de sadece Allah'a kulluğu öngörür. Başkalarına kulluk değil. Evet. İslam'ın taşıdığı hedefler vardır arkadaşlar. Ne de bu hedefler? İşte İslam dini dinin muhafazası için gelmiştir. Aklın muhafazası için gelmiştir. 47:22 Tasavvufta akıl yoktur. Tasavvuf diyor ki bizimle beraber olman için aklını atman gerekir. Sonra bize gelinir. Ama İslam'da akıl muhafazası var. Çünkü akıl olmadan ilahi kitabı anlamak mümkün değildir. Ondan sonra nefsin muhafazası vardır. Nefsi kör etme, nefsi öldürme yoktur İslam'da. Ama nefsi, nefse hakim olmalıdır. Nefsi mahkum etme vardır. Evet, nefsi muhafazası için gelmiştir İslam. 47:57 İslam dini. Bu yüzden zinayı, livasayı, bu gibi yanlış yani cinsellik yani sapılmasını İslam dini yasaklamış. Nefsin muhafazasını düşünerek zinayı ve ona benzer hareketleri yasaklamıştır. Ta ki bir kişinin milletin nereden geldiğini bilinsin diye. Malın muhafazası. İslam dini malı Allah'ın bir emaneti olarak 48:30 kullanmayı, helal yolda kullanmayı öngörmüş ve israfı yasaklamıştır. Sonuç olarak arkadaşlar, burada biz, yani dersimizde, işte tasavvufun hem nazarî hem de tatil yönünü gördük. İslam dininin evrenselliğini, ondan sonra İslam dininin içerdiği önemli bir mertebelerini gördük, iman-ı islamiksel. Müşteva bakımından tasavvuf ve islam arasındaki farkları ortaya koyduk. İslam dinin özelliklerini ortaya koyduk. 49:01 İslam dininin hedeflerini anlattık ve burada Allah'ın, Peygamberimize göndermiş olduğu İslam dininin ondan daha üstün birinin olmayacağını ve Allah'ın kabul ettiği dinin İslam dini olacağını burada son olarak vurgulamak istedim. Bu kadarlık inşallahun Teala yeter diye düşünüyorum. Bu bir tabi özet olarak size sunuldu. Yoksa tabi bu çok daha büyük dersleri isteyen yani 49:34 konulardır. Evet. Şimdi, Peygamberimiz'i fasım rüyada görmesi haktır. Ancak, kişi, Peygamberimiz'in var olduğu şekliyle görürse haktır. Peygamberimiz'in kendi şekliyle görürse haktır. Şeytan ona emessül etmez, onun sıfatına girmez. Ama bazen, 50:19 o gibi kimselere, kimseleri şeytan oyuna getirebiliyor. Peygamber olmadığı halde, peygamber olduğunu söyleyen kişiler rüyasına da girme ihtimali var. Tabi o, yani peygambere benzeyen birisi değil, peygamberin kendisi olmayan birisi, peygamberin iddiası da bunlar. Bu da olabilir. Ve o samimiyetine de olabilir. Bilemiyoruz. Yani bizim bu konuda bir şey söyleyemeyiz. Ama bildiğimiz bir şey var. 50:50 O da Peygamberimizin yoluna gitmekle mükellefiz. Onun süresi uyumakla mükellefiz. Şeyh gelmez, şeytan geliyor. Şeytan şeyin kuvvetine geliyor ve tarikata girip girmeyeceğini söylüyor. Bakın İslam dininde 51:24 Mesela Peygamberimize gelen kimseler kelime-i şahit getirdiği zaman inandığında İslam'a geliyorlar. Peygamberimiz onlara hayır ben rüyaya atayım, rüyada bakayım acaba seni İslam'a girmem doğru mu yanlış mı diye böyle bir tehlike bulmamıştır Peygamberimiz . Dolayısıyla böyle bir uygulama yoktur, yanlıştır. Şimdi Peygamberimiz'in fizyolojisini, şekli şemailini anlatan 52:13 Şemail kitapları vardır. Bu şemail kitapları rivayetlere dair. Mesela bunlar da bir tanesi. İmam Pir'imizin Şemail Muhammediye kitabı. Orada Peygamberimiz'in şekli, şemaili, mesela işte gözleri, burnu, ağzı, yüzü, omuzları, ondan sonra vücudu, yürüme şekli, mesela neyden hoşlanıyor, neyden hoşlanmaz, elbiseleri, kıyafetleri, her şey tek tek oraya, orada anlarsınız. Ve bunlarla Peygamberimiz'i tanıma imkanına sahip olabiliriz arkadaşlar. 52:43 Tabi yanlış şey bu. Abdu'l-Kadir Geylani, Hanbeli uleması'ndan olan ve İtikad'ı selef olan bir ilim adamıdır. 53:14 bir ilim adamıdır. Evet, zülk takva yönü vardır. Bunu inkar etmiyoruz. Ama çünkü Kadirî tarikatının uygulamaları kesinlikle onunla ilgisi yoktur. Soru sunan var mı? Sunan Ravvani, biliyorsunuz İndistanlıdır. Ser-i Suruk'ta mesafe 53:58 işte katı benlerden birisi, sünnete bağlı olduğunu söyleyen birisi. Ama mektubat açtığınız zaman, genelde nakşibenderin kaynağı mektubattır. Ve aslında şav bazı nakşibenderin eserleridir. Eserleri eserleridir. Ama işte birçok mesela yönlerde, nefis tezkiyesinde, işte şeylerin, benlerin irade çıkma olayında, yani tasavvuf düşüncesi onlarda hasım olduğundur. 54:28 Yalnız ki de fark, İbn Arabi'de vahd-i vücud varken, İmam Radıy'a vahd-i şuhud inancı var. Biraz farklı. Vahd-i şuhud, işte kainatta Allah'ın yaratmış olduğu bütün varlıklara bakarak Allah'ı görmenin mümkün olduğunu, yani hücum-i kuletin mümkün olduğu. Vahd-i vahd-i şuhud, yani şahitler dinliği. Bütün bu kainatların bütün Allah'ın dinine şahitlik ediyor. Düşüncesinin doğru olacağını savunuyor. Bu yönüyle... 54:57 İmam Rab'ban isabetli İbni Arabi'nin görüşü ise tamamen sensirli bir şey dahildir. Cezve olayı. Tabi bu ben size bu tasavvufta rumuz ve sembollerden bahsetmedim. Rumuz ve semboller sırlar çok önemli. Şimdi mesela bir şeyh müridine zikirler verdiği zaman bu zikirler kotludur. Bu kot var ya kotlar var ya kot. 55:29 şifreler vardır. Mesela mürit o şifreleri yaptığı zaman o şifreye geldiği zaman o şifrenin ile ilgi olan bir cin vardır. O cin o müride dokunur. Müride dokunduğu zaman mürit mesela bayılır. Ve o cezbeye gelir, bağırır. Ve ondan sonra şey gelir ona dokunur, okur ve bu defa sakinleşir. Derken aslında mesafe katı yükselir. 56:00 Bu nasıl bu zikirleri yani? Anlatabildim mi? Olay bu. Çok yapanlar. Ben mesela uzun zamandan beri hastaları okuyan birisiyim. Ve bana adıyamamdan mesela birçok hasta geldi. Yani içinde çift olan bir hasta. Yani mesela oraya gidildiği an çorba içiliyor. O çorba 56:30 Sihirli bir çorba. Ve bu defa o netkisi altında kalarak kimisi orada aylarca kalıyor, sıvaca oluyor, marangoz oluyor, orada çalışıyor. Orada kullanmıyor. Ve ondan sonra bir güne çiçeği, kumarı falan şey bırakıyor. O sihir netkisi gidince mesela gitmezse bu defa eski olacağını diyor. Eğer çağırılıyor, giderse kendini o çorbadan içiyor. Sihir kendine yenileniyor. O cins sürekli onu 56:58 Mesela gönderilen cin ona hakim oluyor. Olay bu işte. Bebel okurken başına geldi yani. Adıyaman'dan giren cin girmiş. Orada cin yolu gönderilmiş. Hocam bunları birisi cinden kurmuşlar. Bunları görebilir miyiz? 57:30 Göremezsin de konuşmasını duyarsın. Çünkü o an hasta okurken bayılma ihtimal var. Bayılır. Ama onun ağzından cin konuşur. Ağzından konuşur. Cin konuşunca ağzından onu artık çıkartmak için ikna edersin. Yani o ayrı bir alan. Ama burada almak istediğim yani bu cezve olayı cinlerle ilgisi var. 58:08 Yani şimdi mesela Türk toplumu 7. asırda İslam'a girdiğinde daha önce şaman dinine sahip. Değil mi? Şamanlar Allah'la kınlar arasında bağırsaklardır. Şaman dininde. Şimdi bu şamanlar daha sonra Türkler İslam'a girince dervişlere görüştü. Atların yüzleri derviş oldu. Aynı kimseler. 58:43 Yani bazıları işiterek ama isimleri vermiş oldu, belli oldu. Ve onlar da aynı şekilde bu yoldan geçmişler. Bu iddia da var. Farkı yok artık. Evet. Yani Şiilerin okuduğu zaman, mesela Yunus'un deyelim. Yunus'a bir muhabbet anlayışı var. Allah muhabbeti, Allah'a aşık olmak. Allah'a aşık olan bir insan cennet istemez. Tamam, ben cehenneme gelince ne yapayım diyor adam. Ben Allah'a aşıkım diyor. O yüzden ne diyor Yunus? 59:20 Cennet, cennetlikleri, birkaç ev, birkaç buri, versin o misyene bana seni gerektiğini. Değil mi o mu? Aynı ilaç. Aynı ilaç. Yani, bu tasavvuf düşüncesini de beğeniyor. Evet. Konuşmamızı kapatalım inşallah. Evet. Dinlediğiniz için sevgi ve saygı dilerim. Selam diliyorum.