Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahirrabbilalamin. Wasalatu wasalamu ala ashrafi anbiyai walmursalin. Nabiyina Muhammadin wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma baadu, Ndugu wa tazamaji wa Afrika TV Swahili. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. Tunawakaribisha katika mfululizo wa vipindivietu. 0:38 vya sharhi ya baadhi ya vitabu vya hadithi zamtume salallahu alaihi wa salam. Huko nyuma tulishatangulia kushirehesha arba'ina nnawawi. Pia tulifafanua na kushirehesha kitabu lkabair kwa ufupi. Katika muendelezo huo tumeamua kuanza vitabu vya ahkami. 1:14 Navyo ni vile vitabu vya ilmu ya hadithi za mtume sallallahu alayhi wa sallam. Walivuandika wanaviwoni wa shiria. Wakilenga hadithi zinazo elekeza. Ahkami mbali mbali za shiria. Kwanzi ya tahara. Sala. Saumu zaka hija. Namigineyo. Kuza. Kurunua. Kukodi. Kwekarahni. Ndoa. Talaka. Namigineyo. 1:48 Kama ilivyo katika milangu mbali mbali ya ilmu ya fiqhi. Tumiamua katika mfululizuhuhu, tuwanze kushirihesha kitabu wa umdatu la ahkam. Kitabu hiki ni katika vitabu marufu, kama vile vilevio vitabu bulogu almarami, kama vilevio muntaka alakhbar, kama vilevio aluunuu walmarjan. 2:23 Tumeamua kufanya hivyo ili kumueka karibu mtazamaji na hasa yule muislam kupata zile dalili za sheria ambazo kwa kawaida zinatumika katika kuelezea masoala mbali mbali ya kisheria. Omdatul ahkam tumesema ni moja ya vitabu marufu katika eneo hili. Lakini unapuelezea kitabu. 3:01 Inakuwa busara pia kuelezea ni nani mtunzi wa hicho kitabu ili msomaji apate sura ya ukaribu kuona kwamba anasoma kitabu kilicho andikwa au kilicho kusanywa au kilicho tungwa na mwana chuvoni mwenye sifa. Kwani siki la kinachosomwa kina hathi na thamani. 3:34 uwezo mkubwa alionao huyo aliandika kitabu. Kwa hivyo leo hii, tunawaletea umdatu lahakamu, lakini kama tulive sema, tutachukua fikra kwa ufupi juu ya huyu mwanachuoni aliotuandikia umdatu lahakamu. Mwanachuoni huyu anaitua Abdul Ghani, bin Abdul Wahid, bin Ali, bin Surur, bin Rafi. 4:07 bin Hassan, bin Jaafar, na sabayake meendelea mpaka mwisho huko. Mwanachoni huyu alizaliwa mwaka miatano na arubaini na moja hijiria, na alikuwa katika hali ya ufahamu wa hali ya juu. Ni mwanachoni ananasibika na adimashki kwa maana damaska, mjihi yote inanasabanae katika kuzaliwa na kukua. 4:46 Kwa maana unaweza kusema kabisa muandishi wa kitabu hichi ana asli ya Syria. Na hasa mji mkuu Damascus. Wanachoni huyu inaonekana alikuwa warika moja na wanachoni mungine Ibn Kodama. Wanasema wanavioni wa tarjama kuwa umri wake na umri wa imamu al-muwafq Ibn Kodama haupishani. 5:17 bali alikuwa ni mwenzake katika maswala ya utaftaji wa ilmu na kujiendeleza kata kupata marifa mbali mbali ya kislamu. Katia Ibn Kudama na katia huyu mwanachuoni wetu muandishi wa umdatu la hikami kulikuwa na urafiki na ukaribu wa darasani ispokuwa tu tofauti ili ojitokeza. 5:51 Ibnu kudama alikuwa amivutuwa sana katika ilmu za uchambuzi wa shiria yani fiqhi. Wakati ambapo muandishi wa umdatu la ahkam alivutuwa sana yeye upande wa ilmu za hadithi ya mtume salallahu alaihi wa salama. Kwa maana nyingine wote walikuwa ni wasomi wa majira ya nayofanana. Ispokuwa huyu alikuwa amivutuwa sana. 6:22 upande wa uchambozi wa shiria, huyu mwingine alivutwa sana katika ilmu ya hadithi. Ifahamike tukomba hii ni tabia ya nani alibobea sana upande gani. Vinginevyo, wasomi wetu wakale walikuwa hawana huu mtindo wa specialization kwa maana takasus eti anayijua hadithi basi aweza kuwa yukofinyu kwenye fiqhi. 6:54 Au aweza haka wafinyu kwenye nahau. Au aweza haka wafinyu kwenye sarf na balaga na kathalika. Bali vyote hivi anakuwa na upeo nawe. Anakuwa na upeo. Lakini kwenye kile kingine tunachosema amemili. Anakuwa upeo wakini mkubwa zaidi kuliko kule kuingine. Wanachoni hawa wawili. Au kwa maana nyingine. Ibno kodama. 7:24 Na huyu wanachuoni wetu muandishi wa umdatu lahakamu walikuwa nabidi za hali ya juu katika utaftaji wa ilmu lakini pia walikuwa wakombele katika kufanya kazi ilmu. Miaka yetu hii imekumbwa na maafa. Unaweza ukamkuta mtu hodari mutaftaji ilmu anabidia kusoma lakini... 7:55 Kasi ile ya kufanya kazi ilmu ni ndogo. Na hii ni katika ilmu za dini, lakini hata ilmu zile tulizohea kuita ilimu za dunia. Unaweza ukambiwa hui ni mtaalamu wa fani fulani. Lakini ukakuta huwezi kuona mifano ya utendaji waki inayohashiria umahiri waki katika hiyo ilmu walionayo. Kwa vya takuta hile ilimu ni kama tu. 8:26 Pambola kupatia kibarua lakini si utendaji. Tufauti latha baadhi ya taluma kama vile udaktari. Utakuta mtu mada udaktari. Naamu ilimu yake atatumia. Atatibu watu. Atawaganga watu. Lakini maeneo mwingine ni kitu cha kawaida. Ukaambiwa hui muhasibu. Lakini ukakuta yote asisi yake. Inahujumiwa na hee yupo. Na si ajabu ikawaye pangine. 8:57 Ni mmoja wanawuchangia kwa kalamu yake kuhujumu. Kwa hivo, mwanachuoni wetu huyu, muandishi wa umdatu lahakamu, katika utaftajua kwa ilmu, alitembea kuingi. Alienda Baghdad, nchini Araki. Alienda na kuingineko kuingi na mote humo, alikutana na wanavioni mabingwa, akapata ilmu mbali mbali kutoka kwa hawa. Kama wanavosema, 9:31 alikutana na wanavioni mabingwa wa maine Ohio, na kwa kukutana nao, aliweza kuchota katika chemchem zao zisizo kawuka, alichota kiasikwamba, alikonga kiwe yaki. Mwanachuoni wetu huyu, mnyizimu kwa mrehemu, kama ambavyo, aliingia Baghdad kutafuta ilmu, vile vile alienda Masri. 10:02 Na pia alienda katika miji ya Asbahani mchini Iran. Na akarejea Dimashka na hapo napo. Aka kabiliana na wanavioni wakuba wanchi hiyo. Aka indelea kueka katika hazina yake ilmu mbali mbali. Kutoka kwa mabingwa hao. Kwa hivo mwana chuo ni huyu. Anatambulika kwamba ni bingwa wa ilmu mbali mbali. 10:32 Ni bingwa ambaye kama wanavu msifu la yushaku hobaruhu. Vumbilake huwezi ukalipasua. Na hii wanafumbia kuwa alikuwa ni bingwa aliepindukia. Ukiache hilo la ubingwa waki ilmu. Lakini pia alikuwa mstari wambele kama tulivu gusia awali. Katika utekilizaji wa ibada. 11:04 Kufanya kazi kile alijoki soma. Alikuwa kama ilivokuwa shani ya wanavioni wetu wema waliutangulia wa walikuwa wanasifika kwa ilmu na amal. Kwani walijua wazi kuwa ilmu bila amal haina faida. Allah subhanahu wa ta'ala maileo mengi. Amipigya mifano wa watu waliopewa ilmu wakawa hawazi tumii. 11:33 Amiwataja kwa mifano mibaya sana. Kwa mifano, Allah nasema, الذين حملوا التوراة ثم لم يحملوها كمثل الحمار يحملوا أسفارا. Maana yakin ikwamba الذين حملوا التوراة, waliyambawu nyizimgu, amiwa bebesha tauraat, amiwa patauraat, amiwa terimshia tauraat, amiwa julisha juya tauraat. 12:05 Thumma lamya hamiluha. Kisha ikawa hiyo Taurat. Hawa kuibeba ipasavyo. Hawa kuiifanya kazi. Hawa kuiijani. Wakaiweka nyuma ya migongo yao. Allah nasema. Kamathalilhimari. Ni kama vile. Mfano wake ni kama punda. Yahamilu asfara. Anaichukua mazigo ya majitabu. Mazito mazito mgongo ni wake. 12:34 Lakini hafaidi kichochote na majitabu hawe ya ilmu alio ya beba. Ndiyo mfano wa wanavioni ambao hawafanyi kazi ilmu zao. Sasa hawawema wetu wale utangulia akiwemo muandishi wa umdatul ahkam. Wawalikuwa mstari wa mbele kabisa katika kutumia ilmu zao. Katika kuzifanya kazi ilmu zao. Ndiyo maana utakuta watembea hapo. 13:05 ilikuwa ni ilmu inatembea. Kwa hivyo ilikuwa mstari wa mbele kabisa, kwa ibada mbali mbali, lakini pia kuto ishugulikia sana dunia kiasi kwamba akapuza akhira yake. Nikweli uislamu, unaturuhusu kushugulika na dunia. Lakini sikuwa kiasi ambacho mtu apuzie akhira yake. Lakini leo, 13:35 Kina choonekana ni watu kujipa muda mrefu wakihangaika na dunia yao, lakini wakati huo huo wakaipa akhira kiasikidogo sana, au pangine wakanyima kabisa hiyo akhira kuipa fungulake. Kitu ambacho ni kosa kubwa. Ndugu mtazamaji, kabla hatu jendelea, yuwe na yuhusu kitabuhichi na muandishi wake. 14:04 Kwanza tupate mapumziko mafuku.