Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:01 إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شِرُوبِ أَنفُسِنَا وَسَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضُلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيك 0:28 As-salamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. 1:09 yani Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam taygandar donib qilgan vaqtlarida, Makka musilikilari Allahni barligija iqrar qolusligilari qatarida, ve Allahni kainati yerini yaratu uchi zadib iqrar qolusligilari qatarida, ve Allahni rizq bili uchi zadib iqrar qolusligilari qatarida, 1:38 Allahke ibadat ham qili shaadar. Lekin, bu ibadatni sakat Allah subhanahu wa ta'alanin özligi gini qilmazdi. Manasin bilan ular misrik bolisdi. Manasin adamlar, yani Allahni bar debet qaltigallar, Allahni raziq sifatini iqrarbogallar, Allahni yaratul cidib iqrarbogan kisilar, wa Allahke ibadat ham qilib yurgan. 2:05 Lekin fakat Allahda yine ibadat kılmaya yövgən kişiler, ey adamlar, la ilahe illallah dilerdir, muhatab bolislikke layo bolisli. Yani Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem'nin yolu demes bu adamlardir, ilan kılındir. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem, min ali kelgen yolu demeslirdir, kitab kıldılar. Sizler, müsliksizlerdir, kitab kıldılar. 2:33 Demek biz, mene bu nerseni bilmaligimiz girik. Min, eger, hazir, si sözde eysen, kürkçilikke bir, degal bulisligi hem mümkün. Eger Allah subhanehu ve teala, Resulullah sallallahu aleyhi ve sellemni, hazir, peygamber kılıb yönetkerleri de, hazir islamlı dava kılgen kişilerege, hamalerege, deb eysi hata buladi, Allah huzur. 3:04 Sakla gellar mustasna bundan. Allah la ilahe illallah kelimetini hayatiye tatbib qilib, özini shaksi hayatiye tatbib qilib yurgen kisiler, Allah özü biladi bular mustasna, shu adamlar muhatab bolishkan bolardi. Ey adamlar la ilahe illallah dilerdi, ustaf qilini shiki layiq bolardi. Suni yutun, bizne bazir dili, yuzdaki amallarimiz mağruzlantirib qoymastigi qerek. 3:36 Dersimizin asasi mavzusu, avvaldan fartib, kelimeyi tawhiq, suyinda kitbasta broderla. Ibadat manolari, mufassal suratda bayankilindi. Su ibadatni, sakat Allah subhanahu wa ta'ala ge qilislikke, Allah subhanahu wa ta'ala tuzdarga ham tawfib versin. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin yolige ergeslikke, hammamizge tawfib versin. Qiyamat güni, 4:10 özünü, barmağını dişlər, min rəsulblən birgə yol çitlən bolar iken, həmə yollerden vaz kitir, rəsulullah qalib gelgen, yol irgeçlən bolar iken, dit, attayn qilib qalib digan, zalimlertan qit qoymati. As-sa'idu billah, wa yawma ya'abdu d-dhalimu ala yadayhi, yaqulu ya laysan ittakhaztu ma'ar rəsuli sabila, 4:37 Yā ghaylatā laytani lam attaqib fulānan qaliyyat. Allāh subhānahu wa ta'ālā zālim diyabdi. Biz zālim deyanda, brādarlər, faqad brāgaya māliyavī zulum qiyan adamlayla shinamid. Laykin zālim bunin mānāsi qid. Doğru ya? Māliyavī suratda zulum qiyan adam ham zālim, laykin zālim mānāsinin həmmeti bumad. 5:06 Алла Субханаху ва Та'алам мана бұл аятта, жыда бұл tasvir ila yatsi ki, zalim iki kolini tishlagan. Yad arab dili de, mana bu, shu kismini, kaft kismini yad dili. Uzinin maksus bir lugatlari bar, zira, vaha kaza baska, qibraq yad kalimetini, qibraq shu kaft kismini istim alqimladi. Baz orillarda yad kismini, uzum shu kolimizin hamatini ham. 5:39 Allah subh'anahu wa ta'ala bir-bir-bir dharmaghini tishleydi, dharmaghini uchini tishleydi demeyatdi. Baz oruzladda Allah subh'anahu wa ta'ala yaj'aluna asabi'ahum fi azalihim. An muli dharmaghini uchini itaddi, asabi'i dharmaghini uchini itaddi. Allah subh'anahu wa ta'ala haqqa qidamastan, haqni istishlini qakhlamastan, haqni dharbati, 6:10 qalbini taara qilib tashlayatgan munafiqlarini hat kalimasi istiligan vaktta barmaqlarini kulaqlariga sikib oladi. Yani kulaqlarini zar sikib oladi, diyat Allah-u Ta'ala. Insani barmaq kusini kulaqiga sikib meydi. Leki su hat kalimasi istilidan, cidamestan, temami barmaqini, kulaqini isige goyan ki sikib yubaradi. Suncadi qatliqbi istiligden kina yagliyatdi. Adeta cilesh, 6:39 həm dərmağını üçünü çiçləydi. Bu, nədamatdan kinaya. Lekin, Kur'an-ı Kerim mənə bu ayetde, və yevmə ye'abdu z-zalimu ala yadayqin. Bir kolunu mən, iki kolunu, attengin nahayib derecidə qatqiyalliginan, ikde kolunu ağziga tqib yubaratda xini qatqi çiçləydi. Xini kirgizir çiçləygan, halatini bilmeydiygan, bir tasvirini bilan suratla yaddi. Nimey xini atten qilaydi? 7:09 يَوْمًا يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَذَيْهِ يَقُولُ يَا لَيْتَنِ اِتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا Rasul bilal min bir yol tutkan bularekand. Yani Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam alif gelgen yolunu tutkan bularekand diliyla. Bu yolunu tutmaklikce sabat nimey kelligine? Khalil bırağlarını özüge qattik dost kılıb olgan. Khalil var, Arapçada da sabib var. Sabibdir. 7:40 Dost neydali umuman? Xalil, nahayatda bir kirishik etgen dost. Kirishik etsin neticesi de, unin yolunu qabul ki koyyan. Ha u kifir yolu osun, ha nifaf yolu osun, ha fisk yolu bosun, ha bu bid'at yolu bosun, sunnetke xilabdagan yollar bosun, ha dinsizlarnin yolu bosun. Umuman, Resul alip gelgan yoldan, hena baska yollarini, 8:10 almasan bolarekan, min bu yollarga kirmasan bolarekan deyib, kattik suratda ne davmat qilib? Zalim diyat Allah Ta'ala. Rasul sallallahu alaihi wa sallamnin alib gelgan yoliga eri gecmesten, boska yollarga, ayet-i l-Utiyyat biz umoman, Rasul sallallahu alaihi wa sallam alib gelgan yoldan boska yolini, özige, yol qilib aligan adamlarini dost qilib asa, manasi adam zalim diyat. Yaqaylasa, 8:40 laytani lam attaqib sulaman xali ila. U falanchi kim bu olisligidan qati ila da? Cahiliyatdagi in kasta hataladdan bitbasi, udlarini, alinlarini rab qilib olisligdir. Rab, yani, suni halal digan yolini halal dit kabul kiliş, shari'atni tixdirmestan, shari'at haram dit kursatgan nartani, qisvalari 9:09 halal ded, bilse, şu yolda qabul qilib, qeda urişliyini, rab qilib qalişliy, de, Fesudullah, sallallahu alaihi wa sallam, özərinin acik beyallərdə, şunı beyallərdə, ittəxadu ahbərəhum də ruhbənəhum ərbəbən min zunilləh, yahudlər özərinin alimlərinə, nasarələr həm özərinin alimlərinə, Allahnı qoyib rab qilib qalişlidi, Adiyyibni Hatimli, kirib keliyətgen raqbiləri də, boyinləri də, buz baridi, 9:39 Shunde shu ayatni okudlar. Shunde adiyir nuhatim etdilar ki, Ya Rasulallah, ular ibadat kilişməgani diyo, yahudlar ham alimlargi ibadat kilişməgani diyo, nasaralar ham alimlargi ibadat kilişməgani diyo, diganlar da belə edirlar. Yok, albet ibadat kilişməgani dilar. Ular halalni haram kılıb derse, qabul kilişməgani. Haramni halal kılıb derse, qabul kilişməgani, shu ibadat edirlar. 10:08 Demek, Allah subhanehu ve ta'alamin yuli ge, zid bolgen yolini eytib dirse, sunu kabul kilsa, ibadatini shu adamca kilib, Allahke herkanca ibadat kilib yurgen bolsa, ibadatini bir kismini adamca kilib, shu adam musrik boladi, deyib Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, ocik eytiler. Demek, bu adam zalim. Bu adam, bir amalini kiligan adam. Bu, bir mehallami damlatini tafsirimiz, zima isbir adallar. 10:40 Rasul sallallahu alaihi wa sallam ki bizlarga shariati islamiyyani alib gelgan zatnin tabsiri dur. Muni hec kandi adam başkata maalaa eslikke maadami ki imamli davaqisi haq qoyab. Sunun için Allah subhanehu wa ta'ala sundi zalimlerden qilib qoymasin. Biz her günü, her bir namazımızı, her rekatıda Sure-i Fathana qoymiz. 11:13 Allah subhānahu wa ta'ālādan tuğru yolleşliygini Allahtan sorimiz. Wa maqdubin alaih bolgan, ad-daallin bolgan, ghazablangan, vahamda adaşgan adamlarınin yoliga kirib qalişliygan tanaf kusimiz. Baz ulamalar, al-maghdubi alaihim, ghazab qilinjan kisilar, ilim okup amal qilmagan kisilar digilgan. Ilim okup, 11:46 Amal kimegen kishilarini Allahin gazabige ducar bolgen kishilar digi. Mene fa yakun tafsirida. Adashken kishilarini cahil abidla digi. Ibadat kli oradi. Lekin cahil, shari'atke muwafilme, muwafilmasi digi bilen isi yor. Mene bular adashken adamlinin abdallini tafsiridur. Biz bilenik, bilib haq bilmesten, haribir rekaatten, ilim okub, amal kimegen. 12:19 Amal qimeybi yallardan qib qoymagindir soraymiz. Rek'atda, adashkan adamlardan, yari cahil abidlerden qib qoymagindir. Harbir rekatda, bradarlar, Allahdan biz madad soraymiz, panah istaymiz. Mene bu neslani bilib qoymaligimiz qerek. Kim bir ilim unge barka bosa, unge amal qimasi, mene bu ayat çaxdigi dahil qob qalisli ixtimali var, bradarlar. Cahil abid bosa. 12:50 Yani, hed bir saniyatima biyirgen bilmeydi, xoqnaygen, amenli ibadat dik kula vrat. Mana fadirgi vakitte, shrik amalini qiliyatgenler yigilab, bizden kore köpra yigilab ibadat qiliyatgan diydi. Nazirlarini Allahdan başkaca qiliyatgenler, bular gibi ikhlas bilan qiliyade, ikhlas bilan müshrik qiliyade. Özünün qasamini Allahdan başkaca iqiyatgan dik silar. Allah subhanehu ve teala, 13:25 Ibadat klişlik yegine mamur boyanmaz mız? 13:55 Biz ibadatını faqab Allah ki kılmaq olubu mamuru bagam biz. Wa ma umiru illa ziya'budullaha muhlisina lahu d-dina hulafa wa yuqi'nu s-sara'ata layu'u t-suzraka wa lalika d-dina uqayyina. Ikinci, ibadat, ibadat dibi itibar qilinadi, shar'an, ibadat dibi itibar qilinadi, ma damiki kitabı sünnetke muhaqibata. Allah subhanahu wa ta'alanin kitabıda, 14:26 ve hadisi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam alit kilgen yul ne? Sunge muafiq bolsagina ibadat bolagi. Birinci, shari'atge muafiq bolmali bu kerek, ve ikinci, fakat Allah'nin rizasi maksat kilingen bolmali bu kerek. En bizi kozimizgi korungan amallarinin chattalara ham Allah'nin rizasi uchun, yani ixlas tapilime geldigi uchun, mani dertlarnin avverlerde kildirgenli, uch kishinin cehennemgi otun boli pulaklarinin geldigi hakkida. 14:58 Şunun üçün xan, xazirge dertimizde kisman zulumnin haramligi haqqa da dert qilib örgen edib. Allah subhanehu ve ta'ala zalimlerine albette halak kilişligi bilen va'da qildi. Yani, xaber beyirde. La nuzlikenna alzalimin wa la nuskinan lakumul arba min ba'dihin. Zalimlerini albette halak qilemen dedib. 15:34 Bəzi bir kişilərinin hayaliga kelişligi mümkün ki, şunca zalimlər nəhayatda bir rahatla yaşayab diyo. Zalimlərinin halaq baliçligi biraderlər, unin mukabelesi də haq tu bu vücudda kelikendeginə bollar. Allah Subh'anaHu wa Ta'ala'nin buyurigan buyruklarini icra kulu qun müsliman cema'a vücudda kelikendeginə. Şinin için həm, la nuhlikanna zalimin, 16:04 وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ۖ ۖ 16:32 Zulumna hamad tuluna haram qalda. Zulumnin in kattasi shirktir. Wa iz qala luqmanu libnihi wa huwa ya'iduhu ya'bunayya la tushrik billahi. Inna shirika la zulmun azim. Imam Bukhari, zulmun ba'ida zulmin. Kattazulum wa qiqi zulumdir. Allah daqab agilatir. Zulumnin kattasi, manabu jayda Allah subhanahu wa ta'ala, inna shirika la zulmun azimdir. Azim bilan sifatlan yakda. 17:05 Yani ketde zulum barligini, bu zulum shirk. Shirk kirtirgan adam zalimlarinin en ketdesidir. Xunki, atli da zulumnin tarife bir mersani urnidan baska deyye qoyisligdir. Allah subhanahu wa ta'ala ibadatini sakat Allahda bolisligye buyuridir. Bu zalim, yani musrik, ibadatini Allahdan baskagi ham kildir. Suni usun, zulumnin en ketdesidir bu. 17:37 Allah سبحانه وتعالى دان رسول الله صلى الله عليه وسلم روايات قلد لار من حديث قدس داء Allah سبحانه وتعالى أي تديك يا عبادي إني حرمت الظلم على نفسي و جعلته بينكم محرما فلا تظظالموه إي بندلرم ديد الله سبحانه وتعالى مين ظلم نصر زنج حرم صلزم ديد وما ربك بظلم للعبيد 18:09 Allāhu subḥānahu wa ta'ālā hīç zulum kulum qeymati. Zulumni özümge haram qilmdiyid Allāhu ta'ālā. Wa bu zulumni sizar urti iladda ham haram qildim. Birbiri ilarga zulum qilmi iladdiyid. Rasūdu Allāhu sallallahu alayhi wa sallam, Ittaqu dhulmā fa inna dhulmā dhulmātum yaumal qiyāmā. Wa ittaqu shuhhā fa inna hu ahlaka man kāna qablakum hamalahum ala ansafakū dhima'ahum wa stahallu maḥārimahum. 18:41 imam-müslim rubayat qilgallar, zulumdan saklaniglar. Zulum, qiyamat sinizagi zulumatlar, suhdan saklaniglar. Bakillik, malga bolgan bakilligini arap dili de buxul de gistin olqinlar. Suh bosa, ham malga bakillik, ham brar bir fazilatga bakillik. Matalan birisi, ilimi bosa, si ilmini bralarga talim vermasa, 19:10 Buna shahihdi darabkili dar. Bakil bolsa fakat malga bolgan bakilligini, ya bakillig kalimasini isteyma okunmadi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini, mana bu hadislari bir dakiq ki, shuhdan saklaniglar didir. Umumi bakilligdan saklaniglar. Yani, xaq malga bolsin, xaq hazilatlarga bolsin, bunga bolgan bakilligdan saklaniglar. Cinki bu shuh, yani umumi bakillig, 19:38 sizlerden ilgarigi adamlarini halal qilgan, ularini qallarini toqqishlikgan, ve haram narsalarini halal sanashlikgan macbur qilgan. Hakikatda ham, qib haramlarini halal sanat, camlashlikgan, ve ortadigi bir-birlargi bulgan zulumlarini qilishlikgan, insanini sabak boladigan narsa, mana bu umumi bakillikdur. 20:04 Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, dhal wa ayatul ingan, bu muttafaqun alay hadisa, inna allaha layunlih li dhalim, fa idha akhada hu lam yuflit hu. Allah, subhanahu wa ta'ala, zalimni qoyibbirorada. Iflaganda u zalim qaqqusul almayda. Wa qigin, wa kathalika akhudu rabbika idha akhada alqura wa hiya dhalima, inna akhada hu alimun shadid, ayat nukfudla. Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, ga, 20:37 اَلَّذِينَ اَمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا اِيمَانَهُمْ لِبُلْمٍ اُلٰئِكَ لَهُمُ الْاَمْنُ وَهُمْ نُفْتَدُونَ 21:07 Yəni, hər qand eynizdeyəm, bir azginə zulum qoyganmız. Dib taşviş qışlar. Xaqiqi xatir camlik, xaqiqi hidayət qabqan qişlar bular buladigan bosa, bizdə xalimiz dim ol arəkin, dib taşviş qılgarlarsa, Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, cavab qızlar ki, innahu layta bizakir. Sizlər dişingan ma'namat dirlər. Əl'a tasma'u ila qawli Luqman al-ibnihi, inna shirkala zumnun azim. Bi'etdegi zulumdan murad shirk dirlər. Yəni, iman kirtirib. 21:34 imanlarini shirki arlasin magallar, xatir cemlik və nasib bulgin adamlar və hidayat qabkin kishilardir digan mananı bildir adi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ashablari qaytlar ki, atadruna manil muflis. Muflis kim dedilar? Muflis kimligini biladilar mi dedilar? Muflis, asli dozu, aflasar racul, ay fara zafulsin. Birca qalibuq qaldi digan mananı bildir adi. 22:05 Asxablara istilar ki, al-muflisu fina malla dirhama lahu wa lamata. Bu, muflistir. Biz, birar bir tangas qalmagan, ve birar bir natas qalmagan kishina itamadir. Muflis, asli da manasi suki, bir kishi, uzini, hayatini, biralardan pul sorab, urkizi giri oradi. Biraadan bir miktar pul sorayitda, u pulli islatib, hal virgin adam sorab diganda, 22:37 izdege diremendir, yena bir kisiden mali davlet sorab, unu uzuq koyib, undan karb oluyur oradi. Yena bir kisiden karb sorab, hayatini utgizib, u sorab giganda, yena başkastan sorab uzuq koyib, kullar su seharine köpkili gidan karb olgitadi. Ahiri borib, hamma bu sir atiligenden kigin, islam kablisi ge shikayat kilib, barisada karb dengaller. Unda unin mali mulkini musadara kilib, ularina kaysib, 23:05 faizden singe torikele diganbosa, qazi ozine adalatla bu mali murkini musadara kilib karz virgallarga bölis viradi. Va ilan qala digi, bu adam nufliyiz. Yani biz iflas adam bu. Yani bir sekalik adam, indi bunge karz vermesini ilan kilimadi. Karz verma gandankini, bu adamni mutlaka muamalatlarda, hammaste çizki cikarib koyiladi. Agar kimde kim karz virganbosa, bu ilandankini, unge qazi orta geci meydi. 23:35 Shuu maa ma'na a'ishlar sahabalat. Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, a'ishlar ki, nuflis, yani buham nuflisu, buhayat qiyu nuflis. Ahirat teham darcha qalik adanbar, bihirlat. Innal nuflisa min ummati man ya'ti yawmal qiyamati bih salatin wa qiyamin wa zakah, wa ya'ti wa qad shatama hada, wa qalafa hada, wa akala mala hada, wa safakadama hada, wa zoraba hada. Fayu'ata hada min hasanatihi, wa hada min hasanatihi. 24:04 Fa'in faniyat hasanatuhu qabla an yuqda ma'alaih uxila min qatayahum faturihaq alaihi summa turihaqinna. Iman muslim ruwayatila zikirtinirgan. Ummatini ikidegi muslis shiki dedilar, qiyamat güniga namaz uqigan halatda kilali. Yalik bir namaz adanmaz. Namaz uqidin. Ruzet isgan, zakatini dirgan. Bradarlar, ankebir salahiyatli adamdi biman qilgirgan adam. Namaz... 24:35 ruzda zakatni gergen, ada qilgen bu farzlarla. Amma buralarga zulum qigan halat degen. Zulumi turlik. Bazilarga tili bilan zulum qigan. Bazilarini ayallarini shaniga guzdan tasa atgan. Bazilarini bursa malini algan, zulman alib. Bazilarini cismiga zulum qilganda kanini toqgan. Mana bu, 25:06 Bəzlərni borsan, kuli blan azar birib urgen. Kulle zülümnin həmə tülünü qiyan. Bittasiga buni hasanatlardan alib biriladi, alib biriladi, yana boshkasiga yana hasanatlardan alib biriladi, xutbi mali mülkini nusadara qilin gandik. Yani namazları kabul bol edigan, ruzaları kabul bol edigan derecede, zakatlarını kabul bol edigan derecede ötegen adam. 25:33 Buni hasanatlarini hammasini hutsi dunyadegi muflisini, mali, mulki musadara qilin gandik, unin sabaplari musadara qilin adi. Agar hasanatlari tugab qose, buni haqqini otelisini gidan ilgari hasanatlar yetmik qose, ularinin hatalaridan bunge yuhilin adi. Va özini otke ulaftariladi. Zulum, hama turi yaman ikalligini managolun askedan bilib qo ishimiz gari. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, 26:08 Zulumna faqat insallarga ginamaq. Hayattiga, hayvallarga qilingan zulumnaxan aqibati jahannan ikalligdan xabar giydilaq. Muttafaquna aleyh boligan hadis yarista, xabar giydilaq ki, innal mar'ata daqolati naro fi hirratin, wazalika annaha habasatha, hatta matat falahiya at'amataha, wala sakatha, wala tarakataha ta'atulu min xosashil arh. Ayol kishin. 26:43 cehennemga misik sababliktir dedirdar. Bu ayal misigini komab koyyamida. Olus derecesiga barda. Yani, ol dusun misik. Unu komab yedirma diyan, suqarma diyan, ve unu yerini, degi ozu hasaratlarini tutub yiyislikke koyma diyan. Su zulum sabablik, yani misika zulum qiligalligi sabablik cehennemga. 27:16 zülümne hayvange qilgen zülümne, unu hürriyetini tartib alib, nishiqni qamab qoygen ayalini cehennemge kirigalligini xabarini bilib. Mene bu nerseden biz hadir bir hulasi qikarishimiz kirib. Musilman kisilerge bu soz, braderler. Musilmanligini dava okimagen kisilerge bugar tahsir qimigidib. Bizi yakin tariximizde, hadirgi vaqtilerde ham, 27:53 İslam yolu da, ya halal kasr yolu da, yurgan kishlarna qamayatgan kishlar, ya inki islam yolu da, khususan hizmat qilgan adamna qamayatgan kishlar, agar bir ayal kishin, mishigni özinin erkillikdan mahrum qilib durib, hamak koyib cehannamda qirgan bosa, insani ki Allah subhanehu ve ta'ala mukarram mahrum qilib yaratgan ida. 28:24 Shundi mukarram qili falakad karramna bani adam, adam avladini mutlak hamasini mukarram qildim diyad Allah Ta'ala. Manashi mukarram qilingen makhluqni, boliz ham islam yoride yurgen, islamini kandi kilsen hayatimda toqrib olari kim mandi, islamini kandi kilsen bragim bildirari kim mandi, dek turgen kishini habis qilgen adam cehannamga otun bolishi zashak shubayi odur. Mana bunar sani bilib koymaligimiz kirey. 28:53 Kimde kim? Ozenin har tarzantiga shundi halette maash tabib, shundi halette ozenin insan qatiga zulm qiladigan orinda mutlaqa vasiyyat qilib uspitma olub ikirik. Zulum qiyamat gundigi zulumatdir. Agar shunde sharik bosa, shu zulumlarga sharik bosa, bilsin ki anasi qaran qiligde birgi boladi. 29:25 Qiyamat qarangili giden. Bu biz bilgen qarangili ilermez, braderler, bu. Islam degi biz fqahaladinin bir mef'alatini si orindaki etirisligimiz orindigidir. Islamda tongiz goce qat'an nas bilen haramdir. Maskilu ticimlik qat'an haramdir. Bunda shakshib hayol. Olekse, yani özü olib qolgen hayvan, gocde ilgari olmestan ilgari halal edin. 29:56 Bu, ayat bilen sabitdir. Allasi namiden başka nam bilen, eysit soyilin genlerse hem, haramdir. Butlarni nami geytgenmi, başkami özü, kolbale butinmi, başkami özü bilerin. Menabun arsani, haram ikali gidi shakshubayi ol. Leki muzdar, macbur golgen adam, haddiden qashmastan, yani, ölme gidiye muqdarda, 30:27 bunin fıqahalarinin bayanlariga biz xadir mulxakti gapir otirmiyimiz, qullaz, macbur langan adam malum bir miqdarda, yani, ölme gödey qosun, shul arsani yesa, acilikki giristarbo olub qaladiyi ki, sun yobrida su haram qilingan narsalardan baska narsa yok. Yemasa, acilikdan öladin. Su vaqtda sundan malum bir miqdarda yeyishlikki shari'ati islamiye ruqsat bergan. 30:54 فَمَنِ اِذْطُرَّ غَيْرَ بَاغِينَ وَلَا عَابِينَ فَلَا إِثْمَٓا عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رُّحِيمٌ 31:25 shu haram qilingen narsani yeyishlikke shari'at bihiydi. Yeb, hayasini sakilab qasim. Macbur qilse, zalim ve suni öldiremen desi, öldirishlikke qadir bolgen zalim. Mene bu narsani yemestan, olib keste gunaflar boladi. Yeb, macbur xalasi de yeb, hayasini sakilab qasim. Bukir ki, bu narsada braga zarar yo, braga. Endi shu mesele, bir zalim, xatil qilishlikke qadir, öldirishlikke qadir. 31:58 shu adam mu'min adamnin maaliga zarar yetkiz esan dede. Haq, maalini yandir var esan dede. Yan ki, shu maalini talantarash qil esan dede. Shuni maaliga, yan ki, shuni zarariga bir soz ayitasan ki, shun bilan, o maqbus bolib, yan ki, bir zarar lameda. Hullas, mu'min adamnin zarariga boligan sozni, ya birar amalini qilmasin, seni qatil qileman dede. Hakikatda ham qatil qilishlikki qadir. 32:31 Shundi adam bose, shundi agar özünü, hayasını saklar qalişliyi için, mu'mingi zarar yetkisi için, ha maligi ot koysin, ha başlaksin, ha zarar yetkisi, qartik günahkar qorup gedidi. Amma, shu yerde, shu işini min qilmimi, Allahdan qorqa man, Allah ta'ala zulümini, özünü, zatiki haram qilgen, bunu mu'minlar ortasi elbatta haram moqen, min buna sani qilişlikden qorqa man, Allahni huzurda nima deyit, cavab viremen, deyit, shundi. 33:01 Zalim unu öldirivasda shahid bolad, brotherlak. Biz bir adamga zulum kilişlik bilan, mene bu orindagi tongiz göşini, yiyişlik ortasi fahsini bilmaligimiz gerek. Indi hali unu macbur kiliymestan tulib, momin adamga zarar yetkizişlikke iskivaz basas qalikan dey bolad. Unu ham qoyin, bunga malum bir maaş alip tulib. 33:28 shundan ma'lum bir narsana faydalan tirtiri mu'minni zarariga ishqilta bunu halini molisligini, mana bu masaladan taqqasiyat biliv olu orasli. Allah subhanahu wa ta'ala shari'ati islamiyyade zulumdaka qattig bir manqilgan narsasi yogdur. Bu zulumnin avvali shirk, ahirin mana kichkine zulumlar gece boradi. Allah subhanahu wa ta'ala zulumdan saklatin. Yena dertimiz avvaldey zulumgi qaytamiz ki, 34:02 en zalimdir, Allah s.a.v. nadamat qilgan xalatini eti yabdi ki, Rasul s.a.v.nin yolini koyib, bu kishinin sunnatlarini, mene bu buyurigan sunnatlarini koyib durib, boskanin yolini cicik etigan adamini, Allah s.a.v. zalimdi yabdi. Wa unin qiyamattigi atinarlig nadamat qilgan xalatini bilge bayan qiliyabdi. Sahabalarinin tazilatlari haqqidigi bulgan dersimizde, 34:34 Bizlerge kök bir meşgul gulmegen, umumi kişilerge albette meşgul gulmegen sahabelerden bittelere Harisat ibn-i Nu'man raziyallahu anhudur. Harisat ibn-i Nu'man raziyallahu anhunin hadiletlerden bu kişine nihayette Kur'anning tilavatige maqirligleriblen meşguldur. Veyene bu kişi onelarige 35:08 sadiq tarzan qolgalligladan mashquldir. Aisha riziyallahu anhaadan ruwayat qilnadi ki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam eddilar ki, Nuntu faraituni fil jannan, Fasami'atu savta qari'in yakra, faquldu man hadha, faqalu hadha hadisatu min nu'man. Uqlat shumda, uzimi jannatta qurdim, dedilar Rasulullah sallallahu alaihi wasallam. Bir qarini, qavusini jannatta ishtim, dedilar. Qiraat qiliyat qalligin. Bu kimdir suresan? 35:41 ḥarifatum n-nu'man deyistlər. Rasulullah ﷺ, shundan ki, shuna istlər ki, qadhalikal birru, qadhalikal birru, wa qana abarrannasi bi'ummihi. Birr, yani, qob yaqshiliqlar qilishliqni aqibati shundi boladi. Qob yaqshiliqlar na qilishliqni aqibati shu boladi dillər. ḥarifatum n-nu'man, radiyallahu anhu, analariga, na hayatta sadiq bir fargan dillər. ḥarifatum n-nu'man, 36:16 ḥaqqda yana buxşini Badrda xazir bol geldiklari, xanda qazatu da xam xazir bol geldar, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bilan birga xama qazatlarda bol geldar. Wa Jibril alaihi salamla ikki merte kol geldar. Jibril alaihi salamga salam bir geldar. Wa Jibril alaihi salam buxşiga jawab qaytargan zatlar narzablar. Harisatun nu'l-nu'malning yana qazilatlardan belsi, 36:47 Hunayn qazatıda cidekib sahabalar çekinişib Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve selleminin atraflarda sana barmak bilen sana ladigan kisiler qaldilar. Su atraflarda qalgan kisilerden bitlalari Harifatul Munna'mar radiyallahu anhudur. Undan tersani Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem bilen kusni turgenler. Bu kisi turmis qigallari da Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem turmis kilişleri bilen iyilerini boşatib yanlariga cavte genekenler. 37:18 Yana turmus ki, yollarda uyni an boxatda diyaniga cayka yana ganlar. Hatta Rasulullah sallallahu alaihi wasallamdan rivayat kirladi ki, Laqad istahyaytu min harisatat min nu'man min ma yatahawalulana an manazilihi. Harisatim min nu'mandan uyalif qaldan, uyuni tashatmingi boxat verisli gidan diganakanlar Rasulullah sallallahu alaihi wasallam. Zibril alaihi salamni kurganliglariga huccat, harisatim min nu'man ozdari rivayat kirladlar ki, 37:47 marartu ala Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam wa ma'ahu Jibrilu alayhi salam jalisum fil maka'id fasallamtu alayhi summa ajastu falamma raja'tu wansarafa nabiyyi sallallahu alayhi wa sallam qala li harwa'ika alladhi kana ma'i khultum na'am qala fa'innahu Jibrilu qad radda alayka salam mindidlar harisatum nu'man radiallahu anhu Rasulillahi sallallahu alayhi wa sallam nuqadlardan uttum 38:15 Shunda u kishi bilan Cibril aleyhi salam birga oturgana kallar, salam birdim, kegin o tisket ovurdim, kegin qaytiki ganimda peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam kildilar da, minge idilar ki, min bilan turgan, kordizma dedilar, ha kordim degallar da, bu Cibril sizga salamini, cavabini qaytarda dedilar. Suhayb raziyallahu anhu min fazilatlardan, suhayb raziyallahu anhu run bulayatidan boladlar. 38:46 Buqshi uluq sahabalardan, buqshini fazilatlardan, hamman nizgamadan mashhur bolgan waki'a Suhayb raziyallahu anhumdir kambaqal sahabalardan bugallar, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam ilan Makkada turgan waktilarda daulatman bugallar. Sunda hicrat qilishlikke mahmur bolishgallardan kigin, hicrat qimasi bolgallardan Quraysh kafirlari, huddi hamla cahiliyat davridiga qadamlarini gapi goqshagan soznaychisda. 39:14 Bizi cayimizgan Rumcan kambaqal obke gansan, baran orta nasabinan kema gansan, haqir obke gansan, indi bizim cayga keltirin mal topdin, sunce davlat topdin, sunce nasalarini kolga keltirdin, indi cipketishligin de hud kegamin deka bali davlatini koyib getir sandi ista. Hazir han hud shindeyi, bradarlar. Baran bir kishe, bir mahallage kochib baradgan bosa, shirde bir azginar, albattir casir hadi, yalangda yashamidi ista shan. 39:44 Bir caqiladi, bir qadir bosa, bir anda bir sayyaraladi, azgina bir davlat tapisli girilan, birar bir cenk, bir ortada xusumat aida botbasa, sen biyagi keganindan kis nartin yogidi. Sen keganindan kin biyagi keli mali davlat tapdiyin gib, cenk ilisadi. Xutli baska degi bargan da bu mali davlat barmay digan digi. Hamma adamlar tukulgan da, his nartasi tukulgan. 40:14 Hu adamlar ay çikerek gey hundasayn, tuğulganin dey, hiç nalzayn yogoday, üstingay libazan yogoday, kani bu libazlanlayn yeçik goygayn diyi çikerek. Çinki hunday hamma qirbirgi sinaydiyi çikerek otbaliysin, bunay itmey diyi çikerek. Amma birar bir geyge baray digan bozdi, xindi yiqilayn. Suhayb a.z. hu Rumdan islamda kil odlar, islamni qabul qiyanidlar. Bu xeytlar ki, hicrat qilay digan bozayn, malini tashilay keçiligim çarkma denilay. 40:46 Ruhsab dereslarni shun malini o seyladillan, shun da ular habi islin. Haman mallarini berdlan. Madinagi kirib gergallerde Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamgi bu khabarini Cibril aleyhis salam oqiyanida. Rabiha suhaybun, rabiha suhaybun kelimesi zan qizallar. Suhayb qayda qildi, suhayb qayda qildi deda. Uxe, nime ge bu suzaydi lertgalligini, basgalar, sorajgallar de sabadini shundi edirlan. Suhayb haman mali davlatini. 41:16 Quraysh qafirlarga dirib, uzu Allaha Rasulina ixtiyar qilib hijraq qiliyat qibirlar. Zayzibni harife, qeygambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam, in yak shkurgan fahabalardandir. Zayzibni harifeyi ki, uzleri tarbiya qilgan, zadni tarjandlaridir. Qeygambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam, binardir hayatlarida sariye cunatmagan akenlar, megar, 41:48 Zayd ibn Haritha, yani bu kishinin dadalarini, albatta amir kurgani kallar. Hatta eyn katta Ghazatta ham, Ghazati ki, Rum bilan golgan Ghazatta ham, ishte eyn katta ulus sahabalar, shahid borislar, harbi komandallarinin avvelgisi Zayd ibn Haritha idilar. Zayd ibn Haritha cunasiningan, hama lashkarda Zayd ibn Haritha amir bogallar. Manashik kishinin farzandlaridir, Usamatu ibn Zayd. 42:21 Qur'an-ı Kerim'de mənə bu namnaraqam abadi zikir qiliniq qalgan zat-ham Zayd ibn ḥarqadir. Falamma qadha Zayd-un minha, shu Zayd kalimatu zikir qiliniq qalgan. Aisha r.a. adan rubayat qilna deyiki, la yambagili ahadin an yubqila usamata. Ba'dama sami'atu Rasulallahi sallallahu alayhi wa sallam yaqul, man kani yuhibbu Allahe wa Rasulahu faliyuhibba usamata. 42:50 Ayşe r.a. ayet edilər ki, buna uçun mümkünmez Usamad ibn Zeydine yaman korus digil. Min Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamdan ishqemmen digilər, kim Allah Rasulini yahsh görse, Usamani yahsh görsün digiligil. Usamad ibn Zeydine dedelere haqqida, Zeyd ibn Harisa haqqida, ravi, ma'mar, rahmatullahi aleyh, zuhriden soragim digilir. 43:22 ma alimna ahadan aslama qabla Zaydi ibn Harifah. Zaydi ibn Harifahdan ilgara bura onun musulmanbol geldigini bilmigman degerekend. Zaydi ibn Harifah awalda islamda qabul kulgen kisilerden iken, imam-ı zuhrini rivayetler yakar egenda. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, wafat tapisilerden ilgara, ankhirgi hayattigi amallarini, amallara ham Usamati ibn Zaydi, Zaydi ibn Harifah, 43:53 dedalari shahid bolgan, Rum gulayatiga amir qilib, laxkar gunatdilar. Su vaqtta, Usamat ibn Zahid 17 yasar bolaydilar. Kob kishilar Usamat ibn Zahidini yoshligi haqqida, yapir ishkallarda, tayganbarimiz sallallahu alaihi wa sallam qattil bunu raqqildilar. Usamat ibn Zahid 17 yasar bole, Rum laxkarigan, Abu Bakr raziyallahu anhu, unarib nil haqqa, 44:24 uluq sahabalar, Khalid ibn-ul-Walid-i shundeykatta harbi maharatka ige bolgan kishilar bar laxgarga harbi komandan qilib tayirlangan, bolib ham Rasulullah sallallahu alaihi wasallam tarafidan tayirlangan zattir Usamad ibn-Uzayb. Usamad ibn-Uzayb ne? Cunat maslan, Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallam wafat qillah, Abu Bakr raziyallahu anhu xalifa bolgallardan ki ingib birinci xilara, 44:53 Usamat ibn Zaydni meşgərini cünetçilik oldu. Şunde həm, bènzilər Usamat ibn Zayd hakkı digi apırgəllərde, hatta Umar ibn al-Khattab deyik, şeyh həm, Usamat ibn Zaydni yoxsuzluğu hakkı digi apırgəllərde, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam tayin qilgənlərse həm, rat qiliçlik nimeynden talab qilgənlərse həm, itlər nimeyni talab qilgənlərse həm, bu əməlini mihindikar qilgənlərse həm. Usamat ibn Zaydni cünetçilik 45:21 Muni tagida cide kub hikmat barida. Wa una, Usamatim nizayit mashgarini bazilar, u barimli khattabini, shu vaqtta jonatmasligdi. Yani, agir xalatda Madin-i Qalishligi di, bilan azahlandirgani deyib, ham tabir qilishadlar. Usamatim nizayitini jonatish, wa u kishini tayin leshidiyidi özgertirmagan xalatda jonatlar. U kishini, al-hidbu bnul-hid, yani suyumlinin oğlu suyumligdir, lakablana adlar. 45:49 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam bu kshinin dedelerini ham yakhsh qoradlar, ve bu kshinin farjandlari Usamat ibn Zaid bu kshini ham yakhsh qoradlar. Her tayin ki, Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallamden, hulafi oladdankigin Usamat ibn Zaidini, farjandlarini qorishkende ham, mene u kshini hurmatlashadlar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam bu kshinin dedesini ve dedesinin dedesini ham yakhsh qorgan kshinin farjandidir. 46:18 Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam, mi yaxsh görgalli ilarga izgashlarlar. Hatta Umar ibn al-Qattab raziyallahu anhu, Abdullah ibn Umar uğullariga, xilafat davrida, ma'ax tayin qilganda, bir yillik ma'axni tayin qilgallarda, Usamat ibn al-Zaytqi qot tayin qilgana kallar. Shunda Abdullah ibn al-Umar buni sababini bilmasta, soragana kallar ki, nama uçin mindan kore Usamat ibn al-Zaytqi bulgan ma'ax qot rağda kallarda, 46:49 Cevab degene keller ki, ey Abdullah oğlun degene keller, bu kishinin dedesi seni dedinden kore Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga suyumli raqdi. Bu ham Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga suyumli raqdi. Min Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin muhabbetlerini özümün muhabbetinden artik görgenliğim için bunun mağarasını artik koydum degene keller. Suncalik bu kishi ulus sahabelerdendir. 47:18 Qibr, bazı sual-cavablar qorub, qoteyf qo galiye. 47:48 Umumi suratda bir iki tahadisini dertimizin mavzusu bu mizahima oku giremam. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam saudagarlarga ularnin haqlarda yaxshi suzlarini ham aittilar. Shari'atki amal kumagallariga vaiz bilanxan xabar birdilar. At-tadiru saduqul amin, ma'al nabiyyina wa siddikina wa shuhada. Sadiq, amanatlik saudagar, peygambarlar bilan, siddiklar bilan, shahidlar bilan bolar dedilar. 48:20 qiyamat günü. Bu qa'da harkimga aytilganı yox. Çünki malı dövlətni icide türüb, amanatli bölüşlük, peygamberlərinin yolu ilgeçgen qodamlarga yinan etib boladıdır adəllar. Hususan, hadirgi vaqtda, nəhayat dərəcəde, qiyanat, manabun deynlərdse, malı dövlət bilan mu'min kişilərinin qalbiga kirib geriyatıdır adəllar. Bazı orillargi kirib, urnaşib boldi. 48:49 At-tujjaru yuqsharuna yawmal qiyamati fujjaran illa man ittafa wa barra wa sadaq. Sauda ishini qilgan kishilar qiyamat günü qasidlar bolib maqsharda turishali. Magar taqva qiyani, wa barra nahayatta kob yaxshiriglar qiyani, wa sabit muamalada boligallari gini bundan istasnadir. Agar taqva lazim bomese, wa nahayatta yaxshiriglarini ozga lazim tutmese, 49:20 Wa mu'amalatlar da sadiq bu masa, qiyamat günü, bütün füccar, füccar dillimani tamiz, shari'at man qiyan günahi qabiralarini qiliyan adamlar. Günahi qabiralarini qiliyan adamlar, mana Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam kurdum digallar, ularini didaq atinali salatlari zikir qilingan. As-safaru qita'atum minal azab, yamna'u ahadakum nawmahu wa ta'amahu wa sharabah. 49:50 Fa iza qaba ahadukum nahmatahu min wazihihi fal yu'ajjil ila ahlihi. 50:20 bir maksad bilan, tawda bilan barib, özünü şu seferini yenə başqa mertelarga ulib, aylab, aylab özünü uzaq çetke alib, bariqatistan uzaq bolisligi sababdi parizantlarnin tarbiyastan mahrumdoli qaliyabdi. Marabun arsa ham, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin bizlarga dirgen yollammalari, bu yollammalarda boligan hata, unu zararini kök göremiz, bradirlar. Matlul ghanin yubunmun. 50:51 Qadir bolib turigan adamla kecikdirib, dunyawi muamalasini kecikdirisnigi zulumdir. Bugungi darsimiz zulumdan otta. Bir adamdan muamaliz bosa, u adam sizdan karb bosa, ya inki u adamdan siz karb boses, öz izde barbot turib, suni kecikdirib turisnigi zulumdir. Hubbu dunya rasu kulli qataya. 51:22 Shari'ati islamiyya buzlarga halal kasblarna nahayatda talab qilishlikka buyurudan. Balgi targhi qilibdina qoymastan buyurudan. Talabu kasbil halali taridatun ba'dal faridah hadis sharib. Halal kasbini talab qilishlik bu namazladan kegingi tarsturadan. Yani shundi dereceda buzga halal kasb qilishlikka buyurudan. Amma şu duniyamin muhabbasi qe giribdar bu qilishlik, hama hatana asasidir. 51:53 Man kāna, man kāna rāsu mālihī hubba d-duniya kallatil alsinu an khusrāni d-dīnih. Wa man kāna rāsu mālihī at-taqwa kallatil alsinu an taba'ibi d-dīnih. Vallaḥ a'lam, şimdeyi bose kereyim. Bir odanlı dastmayası, dünyanın muhabbatı bose, həmeyi şişi dünyanın yaxşı görüşlüyüde özge bose, ahiratını istemese, Allahını buyrularını istemese, 52:20 tillar unin dinini, ziyanini getirishlikdani tarfi edib. Amma bir kishina dasmayasi taqwa bosa, unu tazilatlarini getirishlikdani tillar acizlik biladi. Unin tazilati sinasa sabda qilinishlikdani daradarsan qibdirlari. Bir kisha birda istitlar ki, da'a qili etkanda, mesalan, asma-ul husnati zikir qilingan sozlarsan, baska bilan, baska sin desiblan da'a qilinishliyini. Shuni, bir seydim, eni qatirigandasan, kulaqa yechalingan biza kerek. 52:53 Yani, ahli ilimler, khususen, Allah'ni asma'ul husna'u filan araq qilida ayitgen isimler filan ayiti du'aqil ma'laq qiray. Çünki, wa lillahi asma'ul husna, fa du'uhu biha, wa dharu l-ladhina yulhiduna fi asma'i qilab. Şun için, du'aq niyetgen de, boşka tilde Allah'ni namına ayitlik. Dar sözünü çehti agen yehsir atıdı. Mürküsü soru atılar. Hoca Tora digam. 53:23 qaraca digan suzladan, yadi biz sunu bilamiz ki, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallaminin alladlarini sayyibladibiz. Yani uksini alladlarini biz muhabbat qilamiz, va uksilarini dost tutamiz. Yani ahillari, digin sharihatki xilab istilse, kim bol istilgi disqat, ina da biz dushman istilamiz. Ahli baytini digalda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamini, ahli baytini, digi vasiyet digalda, ahli baytleri, 53:53 Baz riwayatladan bana Salman radiyallahu anhu'nu nina ahli baytim dildar. Salmanu minna ahlal baytini ucumatda iddilar. Demi biz biyada baska suzlarini bilmiyimiz. Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallaminin auladlaridan bolsa, hulalini biz fulmat qilamiz. Bidi indi bravdanlar busunca darsan ki, min Rasulallah guma fikiri qasida qalim daxsitayar digan gafladan. Qasidadib unayki baytdan kira qotrab, bir adamnin maktaba haqqida boleyan shirini qasidadidib. 54:22 12 bayt qecebo gəndən azal digilə. 12 bayt çayın köpünü qasidə digilə. Bu qasidə digəni, şu şir, bunda başqa bir adancı zərəli ikizə digiyon, qayda ikizə digiyon, xüsusiyyat bu mi edi? Qasidə, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam'ın huzurlarida Banab Su'ad qasidəsini Ka'bun-u Zuhir okub ediyan. Şu Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam'ın mabih makravlari xaqqda tavza qrib gelib, şu Banab Su'ad qasidəsini okub ediyan. Bu qasidə, burazı qaydayan zərəli ikiz ediyan. 54:52 Unu manasini bilib ilim ukslik, unu payzalara izgizadini, se haqdigi malimati bilishliki kitayadilani. Mudladir asmi bolgan nasini, nima bolishlijan qatiynadar, ozdan ceplandirishlik girek. Cuma namaziga, nalada kelemandisa, ata anasi qaytargan gusa, cumaga kelishligi kirey biradirli. Cuma namaziga. Endi bu cuma namazi, bizi, suni gireyli ki, islam hokmi yurit birgan diyarlarda, 55:23 cüm'a namazını okumasa, munafiqlik kitabat qilmir qoladi qalbini. Suni için bunu nifaq, san saklanisligi için elbette barisligi qirey. Imam adamda qira'ati durist bomasa, namaz buzuladiyan daracada bosa, iqtida qilib bomaydi, brada. Namaz buzuladiyan daracada bosa, qira'ati iqtida qilib bomaydi. Birin sorabdi ki, islam hudumlarini yurgizisligin usun, 55:52 ayri azarlargi zulum qisan günahkar dolmay imamidi. Bu, zulum manasini qishunmati idir. Bu, meselan, bir adam namazi qimeyatgan bosa, namazi qimeyatgan bosa, sizda nizabdir indi isliyib, zulum buradali. Ozi, zulumda manasini qishunmati iskerek. Zul, bir adam, meselan, bir adam sikulgi qishkirtiyatgan bosa, kul qogistirib, qarabdir usliyib, bu, zulum buradali. Seryatni hukmini qilinayatganlar, 56:19 ham masi otke para ketiyabdi. Bunda shak shifayo. Bolib ham otiki, unu otini adamlar. Shinaqa katbit bir azakka ketiyabdi. Bolarne, mesele, ha, bolarne dini islamga tarqatsili zulumlar. Chuntirishlik bu zulumlar. Alibeti olarga bu nehrbanlik. Mazalan bir adam özünü padlandi kuzukka qisqet etkan bosa, cildi bilan u shakshi ulgim etkan bosa, barit, hisis antarindar yaka qishirvarishliyini, kuzudan saklap qalishliyini yaksiliydiyri. 56:48 Mabada şunu koruptursa, dedesi ulgimi adten qiluptursa, bur adam qilub tipib, ner yakad usgid varsa, shubu adam qorub kusha alab rahmatsizga didi. Doğrumuz? Bunu zulum qildiyi demeydi. Amma tohru yurganda sal turt qoysa, seyn nima nini olum urasan didi. Zulum manasini dirisimdik. Bunda islami cihadlarda kopadan zulumdib, shinib pala durabdi. Hadirgi dinsiz adamladan kopi, uğrunu, kolunu kesti, zulumdib, uğrulardi kopi itirvarirgi. 57:18 Bu çünki, fakat onu qolunu, keçişliyini oylandiyan khalaq, minilab adamlarini, Allah'nı hukumini cari kilişlik ayna adalattir. Radallar indi bir aqibdani hadir sorologu masalda. Sorologu olub, duxanmıyo aqiqayi ciklizmasi kiri. Masalen, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, tahawratni örgetkirlarida sündi edildar ki, bu tahawratni birmatsa qollarini yur, birmatsa tahawrat, har azabini birmatsa yur, man o tahawratki busiz. 57:47 Allah faara ibadat qabulqu mey dedil. Ikinsisi, ikimette yudilib qosetlil. Bu ham taharab dedil. Ikinsisi de, üçmetteden yud, bu meni taharabim dedil. Sunnet taharab. Sunnankigin taharab haqqida mesele cahadib ayitil orum edi. Bizi diyablarimizde su taharabda haqqida mesele ayitil oradi. Ahiri olgendenki qabristan diyen taharabda necde fasi baldiyib sun sorol oradi. Mesele, sun yoksigan birde cahadib aqiqani meselesini sorol orishan bomi edi. 58:15 Aqiqa, shi bur adam mumunadan, mab oda bur qiyamatka baribkasa, shi aqiqa qimastan, bundan sual, cevb, unchi qattir bomaydi, brotherla. Biya degi tarzlarini royaqa cikirishn biz kirey. Bu ta aqiqa bur, bur cikin qiganda, cida adamda mas'ala qepeyi qitadi, sual qepeyi qitadi. Kerim boliyatkanda, hic adamda suallari berishmi edicam. Sual bersan, bu kerimdi yolu toq taqlamasin degi. 58:45 La sihra wa inna mina shri'li la xitma. Bu hadis qalat yazili tu, shi fahihima, deyib sorabdi bir kisha. Bu hadis albette fahih. Sihir deygan manashi ki, bayanda sihir bar deyganin manasi bir tahsir bar deyganlaya. Shir bir hikmatni, bazı vaxta shir uzu hikmatni xan ipada qalib bolaydi. Diyanlaya. Ma, masaman bu suzu qindaydilar ki, iki qishk edilab. Iki qishk edib peygambarimiz sallallahu alayhi wa sallam na'udda bir miktalari ikinsini maqtadi. 59:16 Maxtaganda u maxtalgan adam ayeti ki, ya Rasulallah mingi hasad qilib, hama fazilatlarimi ayetmestan azam ayetdi, dedi. Bu cide mingi hasadci bu, dedi. Doğdu unu qazabi kildi da yamanlashka turdi. Yamanlagan mingi Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam'in yuzdari özgarda. Peygamber huzurunda ikxil turis mümkünmast, dedi. Namaga bunu ham maxtab, ham yamanlayarsan, dedi. Shunda ayeti ki, 59:46 Fasadaqtu fil ula, qanakadabtu fil uzraq. Razaytu, fakultu ah sanima fihi, qazaytu, fakultu ak bahima fihi. Alvalgisda toru gapirdim, kengisda yalgan gapirmadim. Alvalgisda bunda razib olupturu, bunda bar sifatlarini yaksin aittim. Kengisda atchigili getirudu, bar sifatlarini yamanin aittim. Bir acib bir soz oldu da, yani alvalgisda toru gapirdim, kengisda yalgan gapirmadim. 60:19 Bu suz, shunda itilasti, inna minal bayani lafihra. Bazir bayanlar sihir, sunata ta'sirini ozici qalatdi. Manashi suz, shunda itildi. Su hadis, haq sahi hadis. Negi yalda lixni qalat yadurgen bu. Odallar mana qoyucaydi sorabdilar ki, qirqishi, safarda bugendar peyxin asar, shon uftanlar nuk suxit, canla buksa qoladimi diplar. Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallamdan, rivayat qilingen hadislar ku, 60:47 jam'i baynas salaytayin haqqida pishin wa asrni jamblash, haa jam'i takdim, haa jam'i takhir, ya pishinni waqtida asrni qoqish, ya inki asr waqtida pishinni jambla qoqishlik, sunmat haqqida, sunmatliyida. Wa shanbulan sultanin haqqida jamblash qoqil haqqida kib hadislar bar. En bu adam, allan, min uqim iman suna qilib, deyib, turuasa, unge hiç bu hadislarinin mani haqib umeydi. Aldi mingi hüccat geldirin. 61:16 Shunu min amal qilaman shungar, hujjat usaddiysar, ixtiyar. Lekin bun sin canlab okumasin, gunoxkar bolasandir, bura itkamlar. Canlab okuyallar Rasulullah s.a.v. talamshan. Cho hadislar bar shungar. Bazdi kubciliylar, dur duakilindiklar, parzantlaribir dita bakar, muna. Kubciliy, muna duakilindiklar, Allah subhanahu wa ta'ala, zalidalariga shufa versan, parzantlarigam shufa versan, amma ahli islamiga Allah ta'ala binalariga shufa versan. 61:46 Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la bana bazda qil kishilar, su cemaatimizgi yayindigi, bugingigigi iki kishi bor sun daqili edi dedili, Allah Ta-A'la sabit qadan qisan, haq yolda bari qarar qisan. Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la bazda talibi ilim ekin, zadan kilir sunu talebi ilim qiliyabdi dedili, Allah Ta-A'la talibi ilimde ilimlergi amal qil edigan ilim dersin. Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la hammamizgi haq yolunu kursatsin, su haqka amal qilisdiki Allah tawfiq dersin. 62:15 Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la jahandi qe hamam muslimanlar qe najat besin, khususan musta dha'afinlar qe Allah Ta-A'la najat besin. Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la dini islam qerdan bir etkeller qerdan besin, zarar etki dir etkeller qe Allah uzi qifayaksin. Alif bayna qulubil mu'minina fil mashariti wal mughari wa jum'a kalimatahum. Allahumma a'layka a'da'aka a'da'a hadha d-din. Wa sallallahu ta'ala ala khayra halkihi muhammadi wa a'alihi wa sahabihi suhayri.