Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuhu 0:42 Ahli cennet amallarinin in esasi isi, mana avvelgi darslarimizda bayankili etganimizdik, la ilaha illallah kalimesiga shahadat berislik. Mutlaq bir shahadat berisligini uzgina imas, belki til bilen shahadat berib, qalb bilen xalis qalbiden shunarsani tasdiklamaligdir. 1:19 La ilahe illallah kelimesi Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam, shu kelime bilen mab'us bolgallergi uxshegen, udgen peygamberler hammase, shu kelime bilen mab'us bolishgaller. Yani peygamber kilib cunatilinishgaller. Risaletnin bashariyyat tarixidegi tub manasi ham, la ilahe illallah kelimesinin shahadetidir. Ya ayyuhannas, 1:50 qulu la ilahe illallah dib, hammalari uzlarinin ummetlariga su kalimani aytlar. Bu tawhid, hama haqlarindan ustun turadigan, Allah subhanahu wa ta'alanin bandalar ustudagi haqqidir. Bu tawhid, namaz, ruza, zakat, bularinin hammasten ham, avvalda turadigan tarzdir. 2:25 Agar qida tawhid bolmasa, u har kancha ibadat qican bosin, har kancha qecasi bilan, kunduzi bilan ibadat qilib, sadaqatlar qican bosin, boska bir ihsallar qican bosin, hammasa habata boladida tawhid sifati tapilmasa, u cehannam ahliden bolisligida shak shibhayi odur, brada. 2:59 tawhid isbati insanda tapilsa, qiyamatga, Allahni huzuriga, tawhid bilan barsa, u qat'an ahli cennetdandur, agarci taqlar misali degi ginax bolsa. Mana hadislinin mazmunu shunu buzga kursatada. Lekin, hamma adam özini ahli tawhid sanashligi, mana bu musibatdur. Hatta ahli shirklar ham özini ahli tawhiddan dirsan idi. 3:33 Ibadat manalarini biz avvelgi darslarimizda hammasda cixindirdig. Tawhid, rububiyyat tawhidi, xaliquyat tawhidi, raziquyat tawhidi, bu, bitte tawhidin bir kismi bosa. Yani, kainati yerini Allah gene yaratgan, kainati yerini fakat Allah subhanahu wa ta'ala baskaradi, kainati yerini de Allah subhanahu wa ta'ala gene 4:03 bəndələrgə və başqa maucudatlargə rizq verəddib itqat qilişlik, bu rububiyyət və razqiyyət və xalqiyyət sifətləridə Allahni yekkədib bilişlik. Bu tawahid bilən mu'min kişilər müşriklərdən əcrəm idi. Çünki müşriklər həm kainatı yerini yekkə Allah yaratkan, kainatı yirde Allahgini rizq verədi, kainatı yerini Allahgini başqaradi diyişkan. 4:33 Hatta ular ijtish və koriş azalarını Allah kine yaratadi, Allah kine öldiradi və Allah kine trildiradi deyib həm itqat kilişken. Və Allah ki ibadat həm kilişken müşrikilər, lekin şu ibadatlar da başqa nerseni şerik həm kilişken. Meneşi sifatla müşrik bol işte, şu sifat ular da tapil geldigi üçün Resulullah sallallahu alaihi wa sallam kelişmədilər. 5:00 wa ularinin la ilaha illallah kalimasini ayitmayatkan adamladin itibarkinda. Asasi momillar bilan, mishriklarina, acirat truce tavhid, bu, Allah subhanahu wa ta'ala ge ibadatini khaslash wa khaslamasniktadir. Agar ibadatini fakat Allah subhanahu wa ta'alanin uzyigine khaslansa, bu, kishilar ahli tavhidi ki, 5:35 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, ve ötken peygamberler alib gelgen tevhid ahliden bölüşer. Eger ibadetni Allahni özge gine kilişmese, ibadet manaları, menekub manalarını öz içig aladi, birinci dua, ibadet, ve ikinci, Allahni yolide kul inne salati ve nüsiqi, sacda kiliş, ruku kiliş, bular hemmesi ibadet. 6:05 Ve nusuki, birar bir nerseni kurban qilib soyishlik ibadat. Bu nerseler Allahni özge gine klingen bolse, ibadat fakat Allah subhanehu ve ta'alanin özge gine bolgen boladi, agar boska nersege hem klingen bolse, bu shirk boladi. U nersen nime bolishligiden ve kim bolishligiden qat inadi. Meselen, duani, birar bir mazarge, 6:37 ya inki birar bir daraqga, ya birar bir tağga sighinib, shuirdan madad sorab shunday kilsa, bu amal shirktir, bradali. Bizi diyarlarimizda wa bashka diyarlardayin musibat ham manashi musibattir. Wa shirk manasinin yani asasisi, mani avvelgi darslarimizda tohtamastan shunayti yapgiz, Allah subhanahu wa ta'ala bashariyyatnin hayatu uchun Qur'an dusturini curaddi. Shur dusturga, 7:06 mabada, insan tarafidan oylab cikilgan dusturini barabar degi etikat kilişlik, bu şirktir, birader. Allah subhanehu ve ta'alanin Qur'an-ı, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam'nin izahla bergan hadislari, bu haqiqatta bu dustur, lekin bu dusturga başgalarinin dusturu ham tohru keledi, barabar keledi bi etikatkisi bu şirktir. Allah subhanehu ve ta'ala ge ibadatni qilib, va başgagi ham ibadat kilişlikdir. Shuni için, takrar etimiz, 7:43 Agar bir kişi tawhidni uzde, tawhidul ibadah, yadi ibadatni fakat Allah subhanahu wa ta'ala'nin uzgigine, klişlik sifatini tapmasten, uzini hayatida harkanca kecesi yigilab ibadat qiyan bosin, shirk agar onda tapiladi qiyan bosa, unin ahli cehennem ikerligide shak shubayi odur, braderle. 8:14 Hayatimiznin hama öz asasi kurulishligi, vücudke kilishligi, Allah subhanehu ve ta'alanin bizi yaratishligiden hama maksad, özlige gina ibadat kilishligimiz icin yaratdir. Wa maa khalaqutul jinna wal insa illa liyabudun. Allah subhanehu ve ta'ala harbur ummatka, hayganbar cunatti, Allahka ibadat kililer, wa ta'udtan chitlenilidir. Ta'ud maa umida mindunillah. 8:46 Allahdan başqa ibadat qilib, sighini ningen narsa, hammasini atibini tağut dili. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellemnin alib gelgen risaletleri, manashi tağutni perçeleslikke ilam bozdi. Bu tağutnin hama suretlerini perçeledli. Yani, adamlar özlerinin hayatında ya özlerice bir menhec yollar kurbal gamidi. Mene bu tağutni perçeledli. La ilahe illallah kelimesi bilen. 9:20 Adamlar ızlariga yekka Allah üçün kurulgan kahve-i muazzamada 360-da but barib. Bu butlar, braderlar, ular but taşka ibadat qilamiz diyişmazda. Bu taşlar ızlarınin tarixlarida, yani umuman bashariyyat tarixida ötgan, uluq salih kishilardin ramzida. Lat, uzza, manat, bular, hammase, 9:52 Va kaanallat, raculun yaluttu savitas ilalhujjar. Lat, hacilar kelgan vaqtda, ularga, butun tolqanli uyutub beradigan, latta yaluttu, yani uyutub berish, uyutub beradigan, bir salih, bir kishinin namida. Shu adam, hacilarini, oclik halatlarida, shilarini khizmatida bugallig uchun, u adam uluq adamidi da, shu adamini, ramzini klishib, 10:25 çünge keyin suratlarini saklab qalib, keyingi avlat istan chikari ibadat qoyamdi. Xazirgi adamlargi ham, birar bir qashtan ya bir narsadan, birar bir shakil qilib algan bolsa, u otgan tarixtagi otgan katta kishilarinin bir ramzi. Hakikatda ham aksarlari, bazilari salih kishilar bogan, ibadatli bogan, bazi ajnavi millatlarliki ozi pasi qoyan bolsa ham. Biz bu qashtga siginmimiz dili. 10:56 Anashi kishilarni biz esliyimizdiydi. Manashi esliyashlik bilan özgexas bir an-analar vücuddiki gyan, shu tashina atrafi de özgexas bir urf adatlar tashkil kilingan, manabunarsa asasi shirktir. Sunun usun, biz shirk amalini, utkan ummetlerdegi salih adamlarinin ramzini shakillab alishlik bilan, 11:27 unu hürmet görsetçilik bilen biz bunu şirkmet deyib ayetçilik ki, heç gandi hakkimiz yodur, brada. Kur'an-ı Kerim'de, xar bir rakatta biz, ғayril maghbubi ʿalayhim wa l-abdallin deddu aqlamiz, al-maghbubi ʿalayh kim? Ulemalar ki, bilişken, tawhid nime, şirk nime bilişken, lekin, islam nime, küfür nime bilişken, şeriat nime ge buyur idi, bunu bilişken, haysin ertelerden, 12:01 qaytargan, bunu bilishgan, manashi nartalarini bilib amal qimagan alimlar, al-maghbubi alayhim Allah subhanahu wa ta'ala tarabidan ghazaplangan kishladir. Shunaka alimlerden bobqan eylidib, har namazini de panah isteyniz. Ad-dallin bose, cahil abidler, ilim yok, lekin yigliydi, nafir rozeler kisadi, sadaqatlar kiladi, lekin cahil. 12:35 Cahillik agar qaysi ummatda vucudlik ilse, u ummat barbat boladi. Mesalan, ilim, shari'at ilmi, ummat ortasida vucudlik ilmese, haram narsani parkini qilmidi. Mahramlar kim, namahramlar kim bilmidi. Yiglab oturgan saatida gunaskar bolibotir oradi. Shari'at ilmi bolmese, adamlar qiliyatgan amallarini 13:13 asli manasini mutlaka bilmidi. Bazibir xayri dillar ortasdaki vucudke kepogan bazi adatlar ham, manashi islamning alib keligan yolini tasiri astide saklani pogan. Mazalan, mahram na mahram haqqida, xayirdan mahram na mahram vucudke keyan. Nima uchun, adamlar nikahlan ganda singilisiga nikahlanmidi. Yan ki, nima uchun, baska mahramlariga nikahlanmidi. 13:47 Bunu shari'at manqilgalligi uchun nikahla nishmaydi. U gayri dillar ham, islamni mazharakliyatgallar ham bunga nikahla nishmaydi. Nimi uchun? Islamnin mana bu mahramlarga kursatgan, hurmata arkasta sizmagan halatda bu ta'fir bugalligidan shundaydi. Bazi gayri dillara ischi munkun ki, singilisiga nisbatan hurmat kursatgalligidan shundaydi nikah munkunmasti ischi munkun. 14:15 Un dey posa, nima uchun ammasini qiziga hurmat korsatmayda? Nima uchun xarasini qiziga hurmat korsatmayda? Nima uchun ammaksini qiziga hurmat korsatmayda? Nima uchun özinin akalarini, taqalarini qizlariga nisbatan akasimasi, taqasini qiziga nisbatan hurmat korsatmayda? Albatta, akasini qizlari ciyallari mahram boladi öziga. Mana bu narsalar hammasi, demay qariatni qanuniga boysummaslik, 14:45 bu imandan qikarishligini mene bu hukumlar bizge korsatadi. Shari'at, bu namaz okish, roza tutish, ya inki zakat verishligi ozyge qiklanma galligdan, hayatta bur ozyge khas bur ilahi bur qanun bar ki, bu qanunge musulmallar, ma damiki imanli dava qilse boyusun iske macburdir ulen. Iman, la ilaha illallah, yani Allahdan baska siginiladigan ma'bud yog digan sozligi manasi, 15:14 Allah çikargan, yubargan, düsturga, qanunga amal qilaman, fakat şu amal qilişlik bilan, şu Allahlu özge gila sığınaman, sığıniladigan zat yegana Allahdur. Bu, birar bir insanmastı, o insan kim bol uçlu gidan qatiyn edar. Peygamberlar, Allah tarafidan risalatini alip gelişdilar. Ular özlerini tarafidan birar bir qanun çikarishmadilar. Allah tarafidan bulgan qanuni icra qilişdilar halas. Xalifalar ham, 15:42 Ular, Allah sarafidan, peygamberlar alib gelgan qanunni icra qiluchi kishlardir. Halklar, harkanchi qobbulishligidan qat'i nazar, yer kurrasi digi hama halk tutlangan halatda, bitda hayattagi qanunni çıkarishligi, islam nuktey nazardan haqqi yogdur, madami ki imanli dava qilsa. Agar kimde kimsi imanli dava qilsa, unin haqqi yogdur. Mabada, bir adam, adam tarafidan bulgan qanunni qabul qilishligi, 16:13 la ilaha illallah kelimasiga ziddur, sighini dixligini insaniya qiyandir. Shuni gixin, biz la ilaha illallah kelimasini qalbini qalis qalbidan aixlig bilan cennetke kiradi, agar ki taq gunahlari bulsa hamdi. Yabni adam, law atayteni bikrabil ardi zunuban, la tushriku bi shayan, la ataytu ka bikrabil ardi maghbiratan. 16:43 Ey insan qarjanta, agar meni huzurimga yir qabiqi tola gunax bilan kilsin, mengi hech bir nesani sharik qilmagan halatta, meni seni aldinge yir qabiqi tola maghfirat bilan roba roba lamandiydi. Amma shirk bilan roba roba bolsa, Allah subhanahu wa ta'ala, qa Allah saklasin, hama yogi korun ista biz adamlar istilahı bilan idamiz, islam istilahı bilanmaz. 17:09 ibadat shakli bole digan bosa, u mutlaka ibadat, mas islam istilaqida. Adamlar eytgan istilaqda ibadat bosa ham, shirk amali birga bosa, Allah subhanehu wa ta'ala kecirmeydi. Unin ahli cehannam ikalligda shak shibha yoldar. Islamini shundi biz shunmaligimiz gereg. La ilahe illallah kalimasini eytisligimiz, halbimizden bolisligi manabundi suratda bolisligi gereg. Ibadatin baska manalarini biz evvergi derslarimizde eytikalligimizden cekilen emir. 17:42 shu la ilahe illallah bu urubatul lufqa mustahkem bir asastir, mustahkem halkadir, la ilahe illallah bu kelimetut taqvadir shi, la ilahe illallah bu milleti ibrahimdir, la ilahe illallah Allah subhanehu wa ta'ala qiyamat kese bolgen basariyatke, manashi kelimege sadiq bolub qalishlikke buyur edi. La ilahe illallah kelimeti insani gine imar, 18:12 Belki insan ve cinni şu kelime ge amal qilişlik için Allah subh'anahu wa ta'ala yaraddı. Şunu için biz vücudka keldik. Allah subh'anahu wa ta'ala birar bizli yaradışlıkta xacatı yok idi. Birar bir dünyada bir kemlerde yok idi ki, şunu başariyyat bir tuldır koyışlık için. Allah subh'anahu wa ta'ala özünün mabudu ber haq ikelligini isbatlat mene bunge amal qilişlik. 18:42 La ilaha illallah kelimasiye amal qilişli biçin insan ve cin taifasini yaradda. Wa bu ibadatnin samarasi ya Allah subhanahu wa ta'ala cannetine vaadakilda. Bu ibadatdan bas tatgallarini cehannem bilan ulan ki cehannemli xabarini biyadda. Allah subhanahu wa ta'ala inna allaha la yughayiru ma bi qawmin hatta yughayiru ma bi anfusihim. Zalika bi anna allaha lam yakumu qayran ni'matan an'amaha ala qawmin. 19:21 hattā yuqayru mā bi-anfusihim. Allāhu subhānahu wa ta'lā mənabu iki ayatda adamlar özlərinin degi hālatnə özgertirishmata, ularinin hālatnə Allāhu özgertirmasniginayta. Yani, avvelgi ayatda, innallāha lā yuqayru mā bi-qawmin deb, taghirni özge nisbat dirgenda, qavm kelimesini iki ayatda ham istirib. 19:51 iqtiyarida ikalligini bildirdi. Hatta yuqayiru ma bi anfusihim bilan, taqyirni nisbatini insallarga birgenda, u uzgertiriladiganlar sana shakslariga bagladi. Yani, insallar özlerinin shaksi shakslardiga halatini islah kilişmeseler, yani har bir adam, 20:21 fərdi halatda özünü unlaşmasalar, Allah subhanehu wa ta'ala uladin ijtimai halatini özgertirmaydi. Biz bundan, özimizga, birinci hulasi, shahsi halatini özgertirish, bizdin ihtiyarimizde ikalligini bilmaligimiz gerek. Allah subhanehu wa ta'ala harbir kishini, özini terbiyalab özgertirish, ihtiyarini özge birdi. Agar bu ihtiyar bolmaganda, 20:51 taghirinin nisbati insallarga birilgan bulmazda. Dimak, insallar özlerini özgertir mağlugali kerek. Harbirlara, özinin shaksi ahvalida, Islam nima biyurigan bulsa, kil mağlugi kerek. Özinin ailevi ahvalida, özinin nima ki Allah subhanahu wa ta'ala biyurigan bunu kil mağlugi kerek. Agar sunu kilitse, Allah subhanahu wa ta'ala shaksilardan tashkil tapgan. 21:22 ailelerden tashkil tapgan ijtimai halatni Allah subhanehu ve ta'ala uzgertiradi. Kulasenin ikintisi, özimizin uzgertirishlik, birinci kulasa, özimizgi Allah subhanehu ve ta'ala iqtiyar birgen buzsa, ijtimai halatni uzgertirishlikte bizgi iqtiyarini birmedi. Biz, ijtimai halatda halklarinin hamasini ulfat qilishligini Allah subhanehu ve ta'ala nismetini bizgi birmedi. 21:50 «Law anfakta ma fil ardi jami'an ma allafta bayna qulubihim, walakimna allaha allafa baynahum» «Agər yeryüzdegi hamalarsana sarif qilganizde, ya Rasulallah, agar tamami adamlarlisisiz, şu mali davlatini yeryüzdegi hamalarsana sarif qilganizde, ulfat qila almatsiz bilalmi» «Lekin Allah ulfat qildi Islambira» «Islam li meyde?» «Islam biyurigandida harbir kisi özinin özgantirishlikke» 22:18 Özünü özgertir isli gibi lan Allah subhanehu ve ta'ala uladin ijtimai halatin özgertir yandi. Şunun için, kaysi bir yol, ijtimai halatini aldin özgertir valip durup, şahslarını kegin terbiye qilemendi ise, bu bir İslamdan başka yolunu dava akıdı. Wa man yabitaghi qayra al-Islami dinan falan yuqbala minhu. İslamdan başka yolunu talab qilgen adamdan Allah subhanehu ve ta'ala körinişte herkende ikirayli bolsa hamd qabul qilmeydi. 22:47 Undashi mutlaka qabul qilmaydi. Hatta, wa man yabitaghi qayral islami dinan falan yuqbala minhude, isnadini Allah subhanahu wa ta'ala özge nisbat berislikden ham fartindi. Yani, kim islamdan baska yolli qabul qilgan bolsa, talaf qilgan bolsa, Allah qabul qilmaydi yam demedi. Allah ta'ala ulu qabul qilmaslik, rubal usiyam kelime falan yuqbala minhunda mutlaka qabul qilmaydi. Unu Allah subhanahu wa ta'ala qabul qilmaydi diyslik yam nalayildir. 23:19 Manabun arsani bililik ki mutlaka qabul qilin midi? O majhul suratda qala uradi. Shinin uchun Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin yunini daba qilar ikan biz, biz shaksi xalatni uzgatirishlikki xarakat qilmaligimiz gireyib. Misalini ayitib utkinimizdik, yanish yurda takiralligimiz, bir padişah bir havuzni, sitan bir havuz qilmaksib olib, 23:52 Aksar padişahlar tarax kasaliga giriftar boladi. Yani maishat kasaliga giriftar boladi. Bir su, sudan bolgan bir savuzi tashkil kilişlik için, öz kol asti deyikçilerinin harbirege bir kasadan suab kilişlikke buyuruk kiliyadi. Bu sudan qalib kiliyan kilişlik için xalqlar, kişiler oylaydi ki, bir kişi oylaydi ki, mesalen, min, sunca adamla iciden bir kasa su abarishligim, heçkan deyibir bu sudan. 24:24 su arilashkalliyyigib, ikan bilinmiyydi, dedini, har bir adam shundi hayal bilan bir kasedan su ap geldi. Ettaman padişah qarasa sudan bugan hawiz vücudka kiftiribdi. Shahdi özünü bizda hamshi pishir bar ki, meni onlanmasligim bu camiyatki zarar qimiydi. Agar bu adamlar onlan geldi, men shu vakitda onlangan bolardim, deyib, hamma shundi edib et qal qiladi. 24:52 Min özümü tərbiye qilişligin, heç ganday bu camiyetke tahsir kursat almaydi didi da, həm məni qalbi qeşib olub, həm camiyeti fasad boluyur olali. Anay, şirin uçun, huttin misali xun gox şeydi, islami camiyetni, Allah subhanehu ve ta'ala, ijtimai xalatini özgertirishligini, shaksi xalatini adamlar özgertirishligini, qe samara mükafat qilib berishligini vada qiliyabdi. Şirin uçun, bazibir, 25:24 ortada bir suallar bol geldigi sebablig, bizning özimizde, shakhsi halatlarimizi özgertirish haqqidegi, bazibir derslerine aitgan bosikhan, bazibir suallar bol geldigi sebablig, shu sualga bir kiskate bir jawab qilib, qazirgi dersimiz odgizamiz. Allah subhanehu wa ta'ala, ailani cide bir muteber nersedib itibar kildi. Aile, Islamda, ing, 26:06 Allāh subhānahu wa ta'ālānin kalāmıda, Rasūdullāh sallallahu alayhi wa sallamnin ḥadīs-i mubāraklarda, jid'a qatkatda itibarda turadigan qiçkinə bir mämlekətçədir. Bu ailegə Qur'an-ı Kerimdə kub ayətlər aile nizamını tertibləşlikgə bagışləngə. Lekin maddi fəlsəfədə aile Islāmga müdlaka zib fikirdədir. 26:40 Maddi felsefa, aile adamni fikirini, fakat ailesi haqqida oyla edgan qilib, taray itilib qoyadi, deb, aile kurishligini xata edib, ilan qoyab. Lekin bu siz bilan biz korib yashagan, azgini tarixdigi, bu zahirdigi, bularinin özlarini istilahida etilingen nikahlar, nikahki qatiftirishgan albeta, lekin nikahmaz özlarinin istilahi, 27:09 Ozzarini ma'lum bir qawazga baqilangan, baqilani shilari, bu narsa vaxtinka dibi itibar kilingan, biradarlar. Bularinin oz asli maddi falisefa rahbarlarinin fikri, aile adamnin fikrini tarayitilad diga. Aile kurishlik hata dibi inan kilingan. Islam mutlaka ailani aksalda en mutebar bir yol digdi. Aile camiyat binasinin birinci xishti xisablanidi. Bu xisht, 27:42 agar birinci qis natoğru qoyilsa imarat harqan qe belant botaqan qigin natoğru liqe qolovradi. Suni için ailaniq özge khas bir yollari bar. Turmish qurulgandan qigin Turmish iki tarabnin muhabbati asasda quruladi. Eki shundi qolishi qaramastan eki o tarabstan bazı vaqtlarida aziraliq vucud qekiladi. Turmish qiloqe vaqti bu niyat bu miyidi? 28:17 Undegi parzant qaladi. Parzantni ota, o nadan Allah subhanahu wa ta'ala uzinin nihribandigini kursatadi da, mana bu ayatlar, parzant vucudki kildi, tuguldi, ailada acralis vucudki kildi. Allah subhanahu wa ta'ala bu parzantni uzinin kafalati qaladi. 28:49 Onalar ixtiyarligmaz. Ona, wal balidatu yurdiyana awlada hulnaba. Ogulma, qizma farzatlarina inizada. Koksidan sut berada. Hawlayni kamilayni. Iki yil tola muddata. Bu, sut beris muddatini kamil qilisliyini maksatlayan shilarga. Iki yil tola macbur balani koksidan sut berislikga. Ixtiyarligmaz. Sol shadi ki, 29:22 Bu balanin vücudki kilişligide ota xan sebab ediyo. Ota rahati bilan yura ur edime. Ona iki il köksiden siberişligi, iki il geçer rozgar qilişligden mahrumligi xan dalalat qiladi, braderle. Wa alal mavludi lahu rizquhunna wa kisiwatuhunna bil ma'ruf. Otage ayallarne yedirish ve kidirishlikdir. Otage Allah subhanahu wa ta'ala vazife qilde, 29:57 özge muvafuk bolgan amalini yederish va kidirishlayin. Çünki bu parizantnin vücudki kilişi da u şariktur. Lekin birda ona parizantki qarayatgan bolib, oda unu yederib kidirishlik vazifasin gül filan genden kegen, la tikellafu nassin illa bus'aha. Ika uga ham tavqati din arsani buyurildi. Oda naya itilmadi ki, sen, çünge sil verasan diba da. 30:35 U bolani kutarib yorub sut beredigan ayallarini istedigan qilib qoymadi. Ayalini buyurimadi ki, sen bu yedirib kidiresendib taqati din tashkarin arsega buyurimadi islam. Taqati din arsega taklif qolindi. La tubarra walidatun bi waladiha, wala mavludullahu bi waladihi. Xu suretta ayallar bolanin otanin mihridan faydalanib turib, kup rizq, kup kim kitik talab qolib. 31:07 o tani zararlantirilmaydi. O nani ham zararlantirilmaydi ki, bunu baribir koyib koysam, rizqilantirsam ham, kiidirsam ham, kiidirmasam ham, baribir balasiga qaraydi digan pikir bilan, o nani ham zararlantirilmaydi. Kur'an-ı Kerim yu da qisqa ayatlada hamma su ailadegi nizamini bayan qalib veriyabdi. Ta'nin biradarlar ittifali vaxti da kemaydi. Hic iskenmisiz ki, ikide ittifa ailani 31:38 kili bizi haqqimizu bir ayet verin bu, mini haqqimi tartval yapsi diganini istiganmisi? Itfali muhabbet davam eti etiganda birayar adam qanunge haca tishmidi. Itfali bilan kita uradi ayda. Leki qanun kili shmavchilik vucudka qiganda kireg oladi. Wa alal warisi misil zalik. Indi ata vafat qilib gitsa, bu perzantki qarashlik mirazhurlarinda ham davam etidi. Mirazhurlar... 32:10 shu balanin atasi bacaradigan, wazifani bacarib yuradi. Ana islam, aili haqqida cid-i qob narsalarini rayakil geldigdan, bittabir nizamda shu. Wa, shu nizamladan, bittase, Allah subhanahu wa ta'ala, mumin kishilarini, ajnabiyi ayallardan kuzini yumishlikke, quyu klishlikke byuridi. Wa mumini ayallarini ham, ajnabi irkeglerden kuzini, 32:46 təs, yəni, kuyuqlişlikke buyurida. Kullil mu'minina yaghubbu min abisarihim, vayahfazu furucahum. Mu'min kişilər giytin, küzlerini kuyuqlişsin, və avratlarını saklasin. Zalike azke lahum bunarsa, ular için manfaatlik, faqizaraq. Qalblinin tazabolişlikke bu faqizaraqdır. Vakullil mu'minati yaghubba min abisarihina, mu'mina ayallar giytin, ular küzlerini kuyuqlişsin. 33:18 və yaxqabna furuca hunna awratlarini saklasin, və la yuddina ziynata hunna illa ma zahara minha, ziynatlarini, oshkarbolgallari mustafna, boska ziynatlarini biksin. Oshkarbolgallari, huli degi uzik, və tulağı degi isirgalar, və mabada bir ayağını barmağıca, birar bir ziynat qilgan bosa bazıq. 33:44 halkilarda shu adat bolarekan, mana bu nerselari mabuhara minha mustasadir. Bularini ilaci yoligidan, kolibirli kib isteymal qilib baz nerselarda ishletkalligdan bu ziynat kurnib qalse, Allah subhanahu wa ta'ala bunu uzur bayankiliyatta. Waliyabur ibna bi humurihin ala cuyubihin, romanlarini yakalariga tashlesin. Adatda yakalar, bu illergi yaka qilinmasnigi sebablik, king bolgalligi uchun, 34:14 Rumalini tashab yurishlik bi özinin fitnege sebab boladigan caylarini bekishligige, Rumal sebab boladi. Ziynetlarini maxsus adamlarga gini kursadsin, deyib Allah subhanehu ve ta'ala, mahramlarini bizige bayan qiliyabdi. Islam ayallarini tabiatini ziynetlene digan qilib yarabdi. Bu tabiatini kiriglik orillarga ziynetlenishligini ibadat deyib sanadi. 34:44 Abdullahi ibn Abbas bu dirrica bu ir kishilarga ayal kishilarinin ussida haqqi bar, ayallarinin ir ussida haqqi bar digan ayatta ayitgan agallar ki, inni atazayyanu li zawcati kama uhibbu antatazayyanali digan agallar. Min ayalimga pakize kiyni brobaru bolishligini yaxsh goraman, hudda unu haqqi barlig ucen. 35:18 Unu min özümge pakize kiynib, ziynetlenib korunishligini yaxshgörgenim degenekelle. Xu ayet sababdiy degenekelle. Ayallarinin ham er kishide haqqi bar, er kishinin ayallaride haqqi bar ayetini manasi bittet shu degenekelle. Ziynetlenishligini tabiat qil geraddi. Takincaq ve ziynetlerini yaxshgör ediyan tabiatla geraddi. Ve bularinin kimlerge bu ziynetlerini kursatishligini ham beyan qaldi. Islam ayallari, boska? 35:50 Acnabi halklar oylamasin ki, islam ayallari ziynatlanisligini bilmigdidi. Islam ayallari, agar hakiki islamini bilse, ular ziynatlanisligini bilidi, lekin halalga ziynatlanisligini bilidi. Haramga ular hakikati ziynatlanisligini bilmigdi. Bilislig ularin akhlaqidan bulmigdidi. Haramga ziynatlanisligi baska bu milletlinin adatidi. 36:22 Ularini mana korasiz ki, haramga judaham ziynetlanishlikke mahira, amma halalga bulsa, eski bir ciptaqabka uralgandik korunisada. Lekin min absus ki, muslime ayallarga ham ajnabi xalqlarinin tasiri otkanda, ularinin özleri baska caylarga cibgit etkanda, hama fitnalari bilan cikisada, uyga kerganda halal ziynetlanadigan urlarina, nahayatda bir harab halatda yurisada. Mana bu, 36:52 acnabi xalqlarinin kök adetleri bizgi ötkende, qataridegi ötken adetlerden bir testir var. Kur'an-ı Kerim ziynetlerinin kimi ki kursatishligi haqqida? Birinci, illa li bu'ulatihinden, turmish ortaqlariga ziynetlerini kursatir. Çünki turmish ortaqiga ayal kishinin ziynetini kursatishligi, hayatinin muhabbet bilen davam etishligi sebab boladi. Özinin ailesini yaxshi halatta kursatishligi, 37:23 Unin muhabbetini ziyada qilişligi bilan birge, ve yena u özinin marhametini, özinin ailesi de korişligi bilan, quvan edin. Unin nafaqalarini, hammasini korib turişligi bilan, quvan edin. Av ada ihinna, ata analariga, kibrag dide biz, elbetta analisiga özinin ziyneti bilan korişligi bu ayal kisige mutlaka mumkin. Dadalariga ziynetlerini korsasin. Çünki ata özinin qizini ziynet bilan, kori geldigi bilan, 37:59 unin yexshalatde korislig bilan, unin qalbide quwanch payda boladi. Shinin uchun Allah subhanahu wa ta'ala manabu quwanchni, hayatnin takize quwanchni, davam etisligini xoqlaydi. Aw abayi bu'ulati hinna, turmish ortaqlarinin dedelariga, yani qaynatalariga, özinin ziynetlarini kursasin. Bu narsa, hakikatteham, islamni chingen, 38:31 qaynata bu narsi quanadi ki, özinin kilinini nahayatda pakize yurgalligili korusli bilan quanadi. Agar mabada harab-harab bir xalatda kursa, ux bir xijalatli qaladi ki, unge biperva xalatda turgalligi bir, dan ham min biperva turgan adam qilib kursati liyatbandib, ham bir tamandan xijalatli qaladi. Allah subhanehu wa ta'ala buzladin tabiatlarimizi juda ham özimizi yaradgan, yaradganini tabiatini yaxsi biladi. 39:00 Xaynata, yani ayalinin turmish ortağını dedese, albette ziynetlik halette korusligini bilen xursant bolaydi. Lekin bazibir mustasnabigan suratte, mabada, birar bir yaman gharajlar bilen pikiri sahih bolimagallar yaman korusligi munkin. Av abna ihinna, ayallar ozlarinin tarzantlariga ziynetlarni korusad. Tarzantlari, 39:32 ozinin anasini, takize kiyngelligini, azada kiyngelligini, ziynetli halatdi korisligi bilan parizantnin kuanchi ziyada boladi. Kynki parizant ham nafaka, ozinin ata anasini nafaka biriftiradigan kishidi. Ozinin nafakasini, ozinin anasini daim yaxshi halatdi korisligi bilan kuanchi fayda boladi. Av abnai buulati hinna, ya turmish ortaqlarinin parizantlari, yani ogey, ogullari. 40:04 bir kixinin parzantlari bosa, ailesi dan qigin uylangan bosa, u ayalgan nisbatan bu parzantlari ugey bala bosa, ayal kixi uginin ugey parzantlariga ziynatini korsatishlik, bu parzant tutt uginin parzantidi, bu ham huvanch bildirali. Demek ziynatini korsatishlikke Allah subhanahu wa ta'ala ruhsat bildi. Av ixvanihine aqa unkelariga, aqa unke albasti uginin afasiya singlisini, 40:34 yaxshi xalatda korishligi bilan, quvanada. Awbani ixwani hinna, ya inki, aki ucelarinin parjantlari, amma bolgan xalatdagi jiyallara, bularini ge, ziynatini korsatishlik, islam shariyati bunu ruxsat veradi, jiyallar uzenin ammalarini yaxshi xalatda korishligi bilan, ularini qalbide hechkandi bir buzuk fikir paydabo midi. Awbani ixwati hinna, ya xala bolgan suratdagi jiyallara, 41:04 Özünün ayal kışı apa ülkelerinin farzatlariga ziynatlarini kursaçligi ruhsat eddi. Av nisa ihinle kelimati hammamizi, diqqatimizi uziga tartishligi kirekki, müçrike, kafire, bihaya ayallariga özünün ziynatlarini kursaçligden islam manqiladi, braderle. Özünün bazı azalarini ayallar, bu, hayalsiz, 41:32 müşrike, kafire ayallar koriçligi bilan, başkalarga uni sifatlaçligi bilan, unin ahlaqan buziliçligi, ular bilan daim yuriçligi, ahlaqan buzilip qaliçligi tegan bilaydi. Bu ayetinin tafsiri de, bazı müfessirlere çikerler ki, ev nisaihine fakat müşrike, kafire ayallar gini imad, belki özünü müsulmanman deyib dava qilgan, tahshi ayallardan ham özünü ziynetlerni bekitib, çetki aliçligke mamurdu diliyir. Künki ularınin ahlaqsizligleri bularga ötadi diliyir. 42:03 Bradarlar, mana bu cayda, Avma malakat aymanuhunna, avit tabi'ina qayri ulil irbati minal ricali, avit tifli ladina lab yazgharu ala awratin nisa, birda bayan qalingan ayatlarda bitasi, qol aslida xizmatkar bolib turgan, agar ayal kishi sayyida bosa, unin qol aslida kulu bosa, mana bolardan özünü, ziynatini, bekicilik harac boladda, bolardan ziynatini bekitmeydi. Avit tabi'ina qayri ulil irbati minal ricali, 42:33 yani özini bazibir er kishili khususiyati yog bogan, yani erkegili khususiyati yog bogan bazibir üyilerde xizmat qilib yuradigan shinafa kishilerden ham chedda ya amaslikke islam ruhsat veradi. Undan tashkari, gödek balalar, yani kemalat yasigi yetmagan balalardan ziynatlarini bekitmaslikke islam ruhsat veradi. Mana bu orinda biznin ailelarimizdagi 43:00 Bizge bir suallar, bulgalligi sahabliyi shu ayetini biz bayan qalib diliyab, biz jawabini umumi qilib. Kishilar, biznin halkimiz ortaste ayallar, ayallargi nisbeten amaki taqalari hammasi mahram, biraderli. Lekin kiyavinin amakisi taqalari, və kiyavinin aki ukelari, və kiyavinin ciyallari, bular hech qacham mahrammas, biraderli. Mana bunartali bilib qoymaligimiz kerek. 43:33 bularga ziynetlarni korsetchilikden manqilin ge. Bular bu ziynetlarni korsetmeslik ularga behurmesliymez, bradarlar. Bizi davrimizdegi ayal kishinin erkek shikirgan vakitte kutub almesligi, shu adamlarga nisbeten behurmeslik digan bir palsafade uspogallig uchun, shu tahsir astida, bradarlar, mahallalar, shu ayallargan mahrambob getawirgen. Ha bu, ozimizin mahallani adami da digdi. 44:04 Undanam kizi bu shuki, birar bir musliman kisi, keliyetgen bu isi özini chetki aladi. Amma müşrik ya kafir, dinsiz, ajinabi adam keliyese, ha bu kafir diydi. Özü asli da ihtiyat bolisli, şu kafirden ihtiyat bolisli. O günahdi bilimaydi, biraderli. Undanam tashkari, biz dinde islamda özinin yol edib, ten amagallardan gebleşmimiz. Islam bizin yolimiz. 44:33 islami nima buyurisa qileman digan kishilariga shu sozimi zaytanmiz. Bazibir kishilar talim biradi. Kob balalarini talim birib Kur'an urgatadi, va ungi bazib darsilerden biradi. Birishligi bilan, ailesi ulargi ummil-mamimim botbala uradibir adayla. Shun bilan, hej hali balalar, kamalatgi etkallari ham, beym balal shu ustazini oğlu bilan, ayali bilan, geblexib. 45:01 Qur'an-ı Kerim bazibir tarbiye qoyan balalarini, özünü, oğlu diyedi. Cahiliyat davrida mutabanna, vaqvalingen bala, hakiki baladan balan mertebede turadi. Zaydu ibn-u Harisa, Zaydu ibn-u Muhammad ibn-u Amlanadi. 45:33 Yani Zayd ibn-i Harisa, Harisani oğli, Zayd r.a. uluq sahabalardan Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam en yakşırgan kişi Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallamnin tutungen oğliydi. Allah subhanehu ve ta'ala suri ahzabda, وَمَا جَعَلَ أَبْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكُمْ Sizlerinin tutungen oğliylarına hakiki oğliylar kılganı yok. Zayd ibn-i Harisa bu. Bu bir kişi bir adamlarca talim verişliyici de uluq is. 46:03 Leki bu uluqis bilan, unin, meselem, parzantlariga, bunun ailesi, unmul mominin botlamaydi, bradarlar. Brar, bur, bradar. Qadirdan, bradar. Leki bu qadirdanligi bilan, ailesi unga mahram botlamaydi ona. Mana bu narsalar bizga, ghayri dinlardan kilib gelgan tafirdan. Tori, bu sözde aydişligi bilan, kop adam, cide bir harac nani qalişligi mümkün. Baha ayetde bir ağır bir xalatu bu. 46:32 digan cide qib nasi. Lekin bu aqir xalat oz-ozdanki ganiyo, biradirlar. Bizdegi hayani yuqatsili gücün, caylar hammasi avvalden cide yuzgillerden verin bu islak gilingen, biradirlar. Caylar ilgarin mihmahana alaqide iski tashqib ogan. Atahanalar bu narsani rayasini qilishgan. Farjandlarini hammasini ruzqarlantiriz bu narsalarda rayasini qilingen. Lekin bu narsalar... 46:59 biznin majburi bir xalati ki ilaci yobali diyan xalatlar qurulib bagan. Shuni yuchin, baribir biz ailevi ahvalda özimizi, shaksi ahvalimizi, nahayet dereceda tarbiyalashlikke, ungulashlikke muhtacibiz, brader. Braderlar tarabidan, ushturgil xatlar ki genegen, meysim darsimizin mavzusta, bazibir mahramlarla itib qotishligimiz, bu bizi özimizi zaifligimizden qayda bagan, braderlar. Mani islam diyarlarga barizsa, 47:29 hamma aki ukelar birbirlarga cide hurmasta banan, lekin ailelar, an islam diyarlarga barilsa, hamma aki ukelar birbirlarga cide hurmasta banan, lekin ailelar alahida ular otrishad. Mabada biz harajlanib qinal yetkan bosey, bu ham ozi zaifligimizden gafir yasdi. Shunaka vaqta unu istiqmalkili kelinde birar bir soz ayichnikke mabada, 47:59 jawab sual, jawab qilişlikke, parda orqastan jawab sual qilişlikke ruhsat bolsa ham, hatta Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamning azvaci mutaharatlarga, falaa taqba'na bil qawli, fayatma'an nabiyi fi qalbihi marab, silar awaziyilarnin pardana orqastan jawab veriylar, wabunu bashkaca awaz qilib gapirmiylar, uziyilarnin adati awaziyilatban jawab qiliylar. Bu ham suallarga jawab ki, bazan bir kishlar sura shadlar ki, uvide ayal kishi bosa fakat, 48:27 erke kishi tashkaridan chakirsi nima jawab koliqlik girek? Diyilganda, ozinin adati avazini ozgartirmastan yogligini bildir uchi kalime aysa, albasti islam guhsatira. Biz bundi, kharkil bir maddi felsefada dinsiz hayatta yasagalligimiz uchun, bu narsadan bir qiyinalib, harajdan yetkin bu uchimiz mumkin. Lekin, bari bir haqiqatina itchimiz girek, islam dini buzga suni yolligli. Mahramlar, kimligini bana biz bayankil digi, brader. 48:58 Həməgə çün tırliş kirek qata'anələrgə, sekin astalik bilən çün tırliş kirek, islamnin bir qulumiz. Islam nı mənə buyurisa qılamiz, islam qaytar gəlmirsəm biz qaytamiz. Lekin bu, meni fikrim məz, faqat Allah subh'anahu wa ta'ala'nin bizgə birgən talimə dimi olum. Sahabalarının faziletlərdən Abdullah ibn Mas'ud r.a'nin faziletlərgə mənə girgəndik. Abdullah ibn Mas'ud birinci bar Qur'an-ı Kerimnə, 49:48 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamdankigin maddi mushriklariga ishtira oligin dawirak sahabalardandir. Ashabi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bir kimi cemlanixtiladaychitlar ki, bu Quraysh Qur'anla ishtimadida, bir oshkar ulazga bir okud birilginigini ishtimadi, ishti bir tasirlanib qalar midikin digin fikir kristilar. 50:20 iyyahu, Kur'anini kim ishtirari, kim bulariga? Digallar da, Abdullah ibn Mas'ud, min ishtiraman digali. Qalu inna naqshayhum alayki, biz korkamiz sizdan, sizi zayifsiz cismadan, zayifsiz sizi urushadi. Digallar, innama nuridu raculan lahu ashiratun, yamna'unahu minal qomi in araduhu. Bir qarandas urulari kub bulgan kishini tallamaxshidik. 50:44 U mabada bir uruş maqci, zarar yetkiz maqci bosa, himaya qiladiyan qarandaş uroğluy bosa. Digallarda, Da'uni fa inna Allaha izzawajalla sayam na'uni. Meni öz xalimca qoyilar, Allah izzawajalla meni himaya qiladiyda. Abdullah ibn Mas'ud irtasiga bardilarda, maqam-i Ibrahimini aldiga chashgah vaxta ditib gedilarda, Quraysh özlarinin majlislarda kattalara oturish galad. Maqam-i Ibrahim aldiga oturdilarda, 51:12 Bismillahirrahmanirrahim dhibbalant awaz bilan Ar-Rahman ʿallamal Qur'an surasini başlab okudlar. Okub davam etdilar. Va ortada bir tohtab taammalu bir fikirli ilar shu ayatlarla deyib, ulal yakhtaf qubaydilar. Bular, bu, Abdullah ibn Mas'ud, bu, nimadiyatdi bizga. Deyishib, Muhammad alib gelgen narsani okuyab tahazu, okuyatgen narsa, shu Muhammad alib gelgen narsa deyishti. 51:44 hamalari turishib urusha baslashdi. Bu qishi ta hallari qurub qoyuncha toxtamadilar si kaltayi yetkin vaxtilarda. Kigin, ashab-i kiramlar odiya qaytib gedilar, yuzlari nahayatda uzgarib kitkandida, kaltaydi zarbasda. Biz shundan qorkudiyda deganlar da itkani kallar ki, ma kana a'da ullahi ahvan a'layya minhumul a'la, wa la in shi'itun la uqadiyan lahum bi misliha. 52:15 Allahni düşmenleri minge nahayetda bi itibar koldi manashi wakiyadan kiyin. Awalda azmaz haybat boxturgan bosa ham shoyam yokaldi digan agenla. Hakikatda adam korkub yurgan naslasiga bir kirib cixsa, korkmay baladi bradili. Agar xaliseylad, yana irtalab, yana boramandilba. Boladi isht, ular ya birmatda ishtirganin kibaya digan ishigan agenla sahab oladi. Nabi sallallahu aleyhi wa sallam, Abdullah ibn Mas'ud, haqqda kub suzlar agdilar. Shulardan balsi, 52:47 rabitu li ummatima rabiya lahum ibnu ummi abdim, wa karihtu li ummatima kariha laha ibnu ummi abdim. Abdullahi ibn Mas'ud ne ibnu ummi abdi qerdlad. Abdullahi ibn Mas'ud ne mana ummatimga iqtiyarkosa, min ham shuni iqtiyarkodim, diganakallad. Bundan artil insange bir qazilat ishanc bu meydi, bradirlad. Ne mana ummatimga qakhlamasa, min ham shuni qakhlamadim, diganakallad. 53:16 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam etkene keller ki, Man ahabba an yaqra'a al-Qur'ana qabdan, kama uzzila fal yaqra'uhu ala qira'ati ibni umni ma'awdi. Kim Qur'an nishindi, huddi nazil qilin genzi, yangi uqshiliyni maksat qilib yaxsh görse, Abdullah ibn Mas'udni uqshiya uqshayan qib uqsun digene keller. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ge, xalifa qilin deb tayyilleş kellerde, xalifa kime keller? 53:46 xalqlanin, musulmanlanin, shurasiga tashlabkit kallar. Ayyitgana kallar ki, bir vaqtta, law istakhluftu ahadan min ghayri mashwaratin, dastakhluftu ibna ummi abdin. Agar bi maslihat brani xalifak maqsubusam, Abdullahi ibn Mas'udin xalifak lanandiganak. Abdullahi ibn Mas'ud, wafatinin xabari, Umud Abud Darda raziyallahu anhu ge ki xabari kigan vaqtta, ayyitgana kallar ki, 54:18 mā taraka ba'dahu mislahu, ya'in ki, mā turika ba'dahu misluhu, Abdullāhi ibn Mas'ūdtan kiqin, Abdullāhi ibn Mas'ūdka uxshigan adam qamadi degan egin. Huzaifat ibn l-Yamaliga so'al qaliçtilar ki, shu Abdullāhi ibn Mas'ūd, adamlarnin Rasūlillāh sallallahu alaihi wa sallamga, in akhlaqta, hidayat yolida, kursaclida, in yakini kimdib, ayitib berin ey Huzaifat deganlarda, 54:54 Cavab dergan, shu kshidan biz adib, shu kshiya qulaqsaali gursay degallar da, etkene gallar ki, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga, in bu sahada uxshagan kishi Abdullah ibn Mas'ud degallar. Huzaibatun Miryamani, yena bazda rivayetlarda etkene gallar ki, Abdullah ibn Mas'ud ne, deka Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga, maslakta yurish, turish, hidayat yollari da uxshagan adamni kormadin, 55:24 Hatta uyuni devaribde kitkinca, uyuni ish yeyekirgan da oxshayidimi, oxshamayidimi diginigin ben diginigin. Umarini hatta qalipelik davrilarda maktub yolladilar. Maktub jonatilingan orindagi kisilar maktubni asib okistilar. As-salamu alaikum, maktubda shu yazirganida. Amma ba'at, fa inni qadba'asu ilaykum ammaran amiran wa abdallahi mualliman wa waziran. Min ammarini amir kilib jonatim sizlarga. 56:04 Abdullah'nin muallim ya ustaz wa Ambarga wazir qilib canadda. Wa inna huma min nujabai ashabi Muhammadin wa min man shahida Badran isma'u lahuma wa ati'u wa qad asartukum bihima ala nafsi. Muhammad aleyhissalami ashablarini tallan genlerden, Badrda khazir bu genlerden, iqawlariga qulak salilar, itaat qililar, nin bu iqawlarini yanimdan cildirmastin, lekin uzimdan kuresizlariga... 56:32 Yisar qilis sizlenne afzal qiri cunat dimshi dediler. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam Qur'an-ı Kerimini nukamal örganisliyini turkishi talimini turkishi getafsir diler. Khudul Qur'ana min erba'a. Qur'an-ı turkishiden aliyla dediler. Min Abni Mas'udin wa Ubayyibni Ka'bin wa Mu'azibni Jabal wa Salim Mawla Abi Hudhayfa. Faqala Abdullahi ibn Amr la azali uhibbuhu ba'da ma raytu Rasulallahi sallallahu alaihi wa sallama bada'a bihi. 57:09 Qur'anini tör kisi dali dilar. Abdullah ibn Mas'ud, Ubayy ibn Ka'ib, Mu'azim ibn Jabal, Salim ibn Mawla Huzaib. Tör aula dali dilar dilar. Abdullah ibn Amr aytadilar ki, birinci Abdullah ibn Mas'udni basla gali dilar da, istganindan ki, u kisini daim muhabbat qilib yurdim dilar. Abdullah ibn Mas'udni, nahayetse ayaqlari ingiçka nincan kisi dilar. 57:39 كان يجدني سواكاً من الأراك للنبي صلى الله عليه وسلم وكان في الرياح تكفأه وكان في ساقية دقة قال فضحك القوم فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم والذي نفس في يده لهما أسقل في الميزان من أحدين عبدالله المسؤدنا رسول الله صلى الله عليه وسلم يد داين مصوكلرنا إشلاب تراثلا 58:11 kupınca müsvaglarini uzuni bir caylarida saklar, ayaq qiyimlarini daim kollariga qiyib durardilar. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamne doyun khizmatlarida bugan. Bu kişi müsvagini arak darahti bar, iraf, shaca rasul iraf digiladi, iraf darahti dan shuni müsvag alib dirardilar Nabi sallallahu alaihi wa sallam diye. Shu chikallari da bu darahti buradali katta darahti meydani cari. Shunde shamal isse uksini... 58:42 ayaqlarini bikdik koyaragi, yani ingiçgali gidi. Shunda adamlar bu halatini korib, kulishgan boldi. Shunda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bularini kulganligi sarini bildilar da, silar Abdullah ibn Mas'ud mi bu baldirini kichkinaligi kul yapsilar mi, Allahni huzurida Uhud dağıdan agirtira dedik koydilar yani. Insanla Islam bunaka cesadi bilan ölsegani yok. Hechka can, unu taqvasi bilan ölcedi dahi. 59:22 Bi Qur'an-ı Kerim-i Kuf suralarda lawhul-mahfuz haqqda aytilgan niksar, bu haqqda suri wa-s-sama'i dhati-l-burujni, bunu yazilgan maw'izani istilinsa, sun da cavab derganmiz. Qibla tarafka ayağını uzatishlik karahati bar, bradarlar. Mabada masjidlatda uxulan ganda, bazlar itishkan ki, yurek Qibla-ga qarab turishgi gichin, ayağı Qibla-ga qarab turishsin, masjidda gini yatishlik ki faqat. 59:59 uxlu edigam caymaz, ibadat caybolarnayki, macbur charchagandankigin qalbi qiblaya qarabturusi gichin, ayaqini qiblaya qigandaygini qalbis yaka qaraydi diiladi. Shundaygini bazilar ruhsat verishgan. Bukshi, bir adam soalkiti ki, musulman adam zaif hadislarini bilmestan braga urgatikta isi ginaqlar bolamidi. Zaif hadisi bilmagan nasasiga cavab dormaydi, leki bilishligi kireg. Shunici, hadislarini sahih-sahih masnigini bir adam soraptirib. 60:36 ene gunga braga urgati va amal qalishli ikiri. Eni beli buradan sorayabdi ki, uydagilar islamda bulmasa, yan ki islamda bulmagan odanlarga, masalan baslika, islam yolda masjidga, ya ki davatka ruhsat belmaydigan bolsa, dunyevi iskidi yalgan gaprib getse bolayda manitda. Endi islamda ozi bulmasa, bu sizga namaza kuslikgan ruhsat ermaydi. Ruhsat kuslikgan ruhsat ermaydi. 61:21 Biz namaz oqishlikke ata anadan ruhsat suratli oqishlikke mabirmazmizda. Allah bizi buyurigan, islamda burmagan kishini biz buyuruye itaat qibimizmiz. Shini bilishimiz kiri, ata ana, meselem, islamda burmasa, meselem, mas qirusi icinlini aq kibir dhidi, dhime dhidi? Bir cikadigan, meselem, aq kibir dhidi? Hadim namaz okurasa dhidi? Mani bu nerseladi shu, biz u nerseladi bu... 61:53 Mutlaqa islamda bulnagan adamgi biz ota-anani gen muruwat kilişlikke buyurili Allah ta'la. Bil-valideyni ihsan ota-anagi yahsilik kilişlikke buyurili. Duniyayi muruwat kili aramiz. Kim bolişlikden qatiynada? Bila bir kisi sorabdilar ki, siza en bakli adam kim deyib soratsa nima deyib jawab dirar dizib? Min en bakli adam kim desa, shun deyib jawab dirardim ki, 62:33 tawhidini bilib, islamini bilib, shu bilganiga, hech gandi malamatini, malamatidan, korkmastan amal qilalligan adamdir dira, cavab dira. Insan haqikatda bakli ki, özini fikri bilan hayatta yasharlasi. Shu xazirgi hayattigi, köb kishilarinin qinaliyatgalligi, iqtisadi tamondan qinalmidi. Köb adamlar qinaladi, özü bunlar sana haq dektirib, shunca qinalmayatgalligi esir oradi. 63:02 Doğrumuz? Hayat. Əgər adam bir nesani haqdi bilse, şingi amalkili bilse, dekin, u özünü nezdidegini haqqomasa, Allahni nezdidegi haqqa amalkili bilallasa, bu adam cide bahlig adam. Əgerti unu basida kliş oynattirib, çatilişliket ayratlirsam, ungi para vakimi edem. Çingi bu ham, özünü pikirgi muvabim iskeli etkendigi. Bu ham, Allah Ta'ala onu huzurda shahid bosam, in misli yok daracasini olamayan. Digan, 63:29 narsaga, ozinin fikirgan muwafiq isoyan. Hatta bu, en aaxirgi xali, xar bir narsanda bahtligi boladi. Birinci, tughulisdi bahtiqa adat olad. Bu, sizi qhtiyar izlamaz. Musulman ailada tughulisis. Bu, sizi qhtiyar izlamaz, muradallar. Ozini, godeyli vaxtini bahtligi isoy ki, islamga muwafiq hayatta kicirsiz. Bu, yigitli davrini ozini bahtligi boladi ki, istihadli bu siz islamda örganislik. 63:57 Dəvlet tapşiliyini baxdi boladi ki, Allah S.W.T. buyurigan ceyge dəvleti sarqsi. Kambaqalliyini baxdi boladi ki, Allah bilgin nesliyge qana'at qilallasi. Allah bilgin a'zaladni özünü yöligi sarq qilallasi bu salamatliyini baxdi sa'adatligi. Yenə bu ölişli baxdi sa'adat ölməkliydi iloci ölami. Bu, shahid bolib ölişliyib. Ben bu ölişliyini baxdi sa'adatli boladi. Insanla in baxdi sa'adatligi islamni fikriye ege busayub. 64:28 və shi fikirge muvafiq yashallasa, çingi azad çihmeyni. Mənə Ömer Hayyam di baytlari, dātpar yadqil yadgan, islami duniya qarashiqi ege urmayan, Ömer Hayyam. Dātpar yadqil, biz Ömer Hayyamdan amimiz bir, islam di yolini. Ömer Hayyam di bir, shahid di bilan, insalat. Kib adamlar Ömer Hayyam manaka digani, bizgi Ömer Hayyam hücc etmaz? Bizgi, vesele, navayi hücc etmaz? Bundan burad navayi yaman adam, ya Ömer Hayyam yaman adam digani çixmeydi, braderla? Bizgi hücc et, kitab ve sünnad. 65:02 Qur'an və hadis, çünge muvafıq bəgən adam, u adam tohru gəpədiyimiz. Uniyyəm, unu gəpəməz çünge muvafıq bəgənliyi çün. Adamlar, həmə adamlarını, kattı adam deva gəndi, həmə adamlar yol qur bərgan adamdiydi. Çünki azab çəkədi. Mənə bu nəsələrin fikirli adamların ruhunu qiyni edi. Bu, Ömer Hayyanlıq şiirlərindən bu, dinsiz adamlar, adamların fikrini çülgaçlikke paydan engə. 65:28 Fala, İslam mananda qadir. İslam bunaka maz, ozlari tashilani teyri orsin. Bizi ishimiz yo, ozlari fikirlar, bunaka natoori fikirlarini ozlari, ozlariga yapisdirissin ona. İslam buzga Quran va hadis. Sahih hadislar. Mana bu yolda kirgan yol buzga haqq, mana bu yolda buz masum yol dimiz. Saklangan, hatadan saklangan yol dimiz. Cunki Rasulullah sallallahu alaihi wasallam havadan qapirma gallar. Bakli yadan, mana gödeylik, tugulish, 65:58 davlatmallik, kambaqallik, hullas umumi baxdi ilishi ki, qandi basayan, boyasayan, musulman basa, kambaqalasayan, musulman basa, er kishi basayan, musulman basa, ayal kishi basa, muslime basa, bana basa, musulman basa, qara basayan, musulman basa, islamci muvapiq hayat kechir allasa, özinin hayat baskishi da islamci muvapiq yashallagan adam baxdi adamda. Va u adam qarigan vaxta attan kimi ili? Yani qayati takir allansa, qud shini qayati kechir ala? 66:28 Sahabalar, haqiqi baxdiygin sallar baga. Ula Rasulillah sallallahu alaihi wa sallam'in sohbatlada bol iskallar. Namaga buyurissalar, shuni qabul qiyallar. Lekin camiyatnin baxdiygi kim? Camiyatli bitar rahbari bosa. U havayi nafsiga chakirmasa. Fakat Allahni yoliga chakirsa. U adamlar oylajdan khatircam bosa da, bu adam haq yoliga chakirat digan khatircamli bosa da, buyurigan narsasini qilovrsa. Oysa shahid obgita digan yolosa. Yashasa? 66:57 naqayeta azir bilan yashasa, molini birsa, cennetde sotu balsa, kandagal olub sabir kilsa, unga haqqi gemi malim yox, doa qilib yordan birey disa. Mana bu cemiyatan bakliydi. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamnin atrafidi cemlangan kislar haqiqi bakliy bo gallarda, ulari hic bir narsana oylasdan khatir can bulishgallar. Xungi Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam taniyishgallar, u kishi hic havalarga buyurimeydi, yan kishi bo galli biliyishgallarda, nemaga buyuristalar oylasmay qilishgallar. 67:25 çünki bu yol albatsa cennatsa abarabdiy bilishgallar. Manabo xaqiqatsa baxliy camiyattir. Ular oylashma gallar, olib getgallar, onayam baxliy diishgallar, yasha gallar, naham baxliy diishgallar. Ular maali davilatlar onay tutkan vaxtladda islam yolayga on baxliyimizdib itfat qilishgallar. Amma anashundi qeyngi xulafu alad davridaham qodamlad baxliy bagan biradadar. Baxliy camiyat xaqiqi, xaq yolga, islam yolayga chakrabigan. 67:55 teishvasib olgan camiyatca. Ayallarini ham baxtli gili gishi ki, u turmish ortaqa islamiga muvafiq kishi basa. U daim tohri yolga chakirsa. Na tohri narsasini, na tohri narsasini acahlantara digan, özini turmish ortaqa basa. Mene bu adam, bu ayal kishi baxtli idir. Hatasi basa shi, saharda unu masalan tahajjudga oyvata digan, özini turmish ortaqa basa. 68:27 Mənə bu, adam, bu ayal baxliydi. Er kişilərin baxliyidi qi ayalga nisbatan xandi baxliy? Yani, kociga cikriyet etkən vaxta, ıslangi qatarisi bosa, agahlan tırsi ayali. Kociga cikriyet etkən da, khususan, xazirgi bizi iqtisadi, xazirgi tufan davrida, ittaqillaha fina wala tut'inna illal halalat tayyibdi diyan ayali bosa. Allahdan korkin bizi haqqimizda. Bizi xanadanga, 68:55 faqat halali tayyibni qitarib qilin. Biz darvazani icige kirgin narsani ya oramiz, cavabdi siz dirasiz. Amma biz sizden bunab qilin, unab qilin demimiz. Halali tayyibni qitarib qilin diliyan ailasi bosa, bu er kishi ham ayali gen nisbatan, shundi ayali barili giblen baxlidir. Baxli kisilerinin hama sahada uzini bir turu badir. Otalarinin baxlisi, Allahini buyrugini qiladigan, Allahini qaytarigin narsasdan qaytadigan farzansi bosa. 69:26 və ota adashkan vaqtida bu, dadacan, bu ish xata bu, islamga zib bu ishimiz besa, onu agaxlantira digan parzanti bosa, bu ota ham shundi parzanti barligiblan vaqtidir. Parzanti masalan, bu masalan, parzanti baqtidir masalan. Otani ham parzanti nizbatan vaqtigana bilcayibar ki, xata ishni agaxlantira digan vaqta parzanti baqtidigar. 69:53 dədəsinin xatasına itkən vaxtı də dədəs qabul qülsə, və isə gi, mendən vücudka kele digan adam, mendən yukkari bolib, meni islam yolunda xatayima ayta digan parzant tughulganliga, Allah ki hamdlar bosan digan, bosa, mana bu parzant ham shundi atasini barligi baxirlansa, baxliy mandisa arziyidima. Çünki hu, ortada cang banayda. Maksadlara hammasi ailada islam bosa. Qaysi narsa islamga birisa, 70:19 shulis özü xaq deyib qabul kulna diyon bosa, yoda gödeylaren hammasi hukuku baran bir bosa yu islam yoliga yollasa, bu ayla, baxlik, göyanki zahirda özü yerdaya shayadkan bilan, özü xaqiqatda dunyanin jannasi diya shayadkandir. Shundagina mana bu ayla ge nisbatan baxliliyi, hamman arsani bir baxliyi var. Yari brodallar ge nisbatan baxliyi bolisliy, yari brodallar izan, na xaq bo siz, öz izi soru yoliga chakra digan, siza arkadan qibat kulmidi digan. 70:49 Sizi mutuhumet qilmey digan bosa shigan. Ustazlar niyan baxliygi shiki, farizan yaxshi salih shagirdlari bosa. Uladini tohri yolgi cakirsi qabul qila digan bosa, bu ustazan baxliydir. Ustazlaram, yani bir taraftan baxliyki, shagirdlari hatalarini agahlantirsa, agahlantira digan shagirdlari barligi bilanam, fakirlani buxan baxliyidir. Qullas, camiyat, islam piskiri bilaniyashigan camiyat, baxliy camiyattir. 71:35 Diyushanba kulli darsinan bir kucirish haqqadan bir makto verilabdi, bir uqf koymasi bu meydan. Bazda Diyushanba kundan roza titkan kishilarga bir harajan buq balayabdi. Hakikatda, shunarsa, tora qabrishadila. Iftarli qilishlikka roza, Diyushanba va payishanba kullari nafri roza titka adatlangan kishilar. Hakikatda, shundan min, shun az gina bir muddat utkizib, dars utkizmah shirik. Bazdi karxanolada isliyatkan adamlarigam Diyushanba kundu bu saadib talakutlar. 72:03 Lekin, bitda taurasidan biz chekinamiz, ikkinci tarafiga chekinmiz ama. Birinci chekinadigan tarafimiz, insha Allah, yeni sefarga, adan ayitilinishligi bilan, aqiz atilinsa, manashirizde otrib, ozi aqiz ativalinsa, iftar qilivali uchik shilar. Shinda azgina bir tur sattiramiz. Bazı narsalar busi, yengil bir taam yivalinsa, qipaya qiladi. Xitandankigin, ozi demalal, otrib taamlanishligi imkanat boladi. 72:30 Bizi astir huzrati chisidinan maqsad chib, braderla. Hu haligi maqsid samsalardi bizi yeb sham uqishlarimiz toru kim edib, braderla. Bizi bu, aqzimizi acib, macitda, namazda uqiyimizda, bizi shundan kin khatirjan bolib. Mano, xustan namazdan kin, xustan gece yasheydigan bolib, jinde iftar qovalim edishin, etan. Shamba kini qimastigimiz sababishigi, duy shamba ni tallashligimiz, biz köpra, hu duy shamba, qay shamba kullari bizgi nisbetan, muslimallarigi nisbetan uluf kim boladi. Shamba... 73:00 yax shemba gullari asli bula dam alinishligib, itibar qilnishligim, shemba yahudilar dam ala digan kun, yax shemba nasaralar dam ala digan kun. Islam diyarlari bosa cim'a qilni dib ilan qilnigim bula aldi. Xunci, xinaxan nasrladan hamamiz adatda chitlanishliggi, xarakat qilnishligimiz qireg. Bu shemba gullar öz-özden dam alishqotlagim, mas biraderli. Maksiz bir islamgi dushmallik asasite yuyishtiriligin ishlari bula ramaz. Bira bir kishi, tuyaniz suti va peshabi qorun shige dava. 73:35 digan digan, digan, digan, digan, digan, digan, digan, digan, digan, digan, digan, digan, digan, digan, 74:05 Bir kishilar kelishib, shularini isqa qasaligi girif targol isdi. Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, tuya sadaqatlari barcayga, ishrabu min albaniha wa abbaliha. Ikiyilar, tuyanin suti va bavillaridan dedila, aralashtirib isiyilar dedila. Imam-i Shafiq rahmatsiz ali, shu hadisini fujjet qilib, tuyanin bavili taqiza dedila. Suti bilan aralashtirib itishlikke ruhsat bergallardi. Shunin uchun, 74:33 İmam-ı Azam rahmatullahi aleyh, yuk damaq için busa, fakat bavrlar içi de tüyeni bavrlarla üstü darı bolad digerler. Boşka bazı adamlardan soğallaran bu qaliyyatı, adamda bavrlar bu necas bradarlar, ölüp gitgen azal bunda. Heç qaçan bu Pakiz-i Bumi edibiz böyle. Şunaka geplarini bazı bir cahil tabibler, şunaka bir heç adamlarını İslamdan bihabar bogan bir macnun tabibler şimdi geplarini eciyat diger. 75:03 Buni sababi shu, shu hadisini hüccat qirishadla. Lekin tabiblar buni tekdirib Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin shu suzlariga bir hayran qalishadi ki, haqiqatta ham tuyanin suti bilan bavli arilashdirilganda istiqa qasaliga dava bugan. Albatda ux shu vahiyi bilan gapirigallar uchun, shu dava bugan. En bu suallagan gomasi, jir sual beril masaladi. Ulim bulgan uyga kapalak kiladdi. Tugulgan uygan kilor atda, bradil. 75:34 Bu oyda olum bolgan, oyga kepala kiradib, fakat adam qamgin bolib, kama xamish bolib turganda, kepalayda kirganda biladi. Tugolgan oyda kuna kursansizik ol turganda, kepalayda tavusiga olum qamaydi. Suni icin azib, fakat adam wafat qigan, oyga kirgan, kepalayda isyikiladi, halas adam. Inaykin suyada kirganlarsa, hamasi mucizevi, kalblar, odamlar, hayatta nahayatta birbirlarina hakarat qiladib, bro, oyganlakin, odamahulli, odamgarsili. 76:04 iyo davru bosh naladi. Broderchilik shu axta juda bir harmanbar darub gitadi. Hatta kefalakigandiyam unu haqqa da yaxshi geblar gapirishu oradi. Sunagadi. Bun arsa bu, bir bunaka vaqtta adamlar infi'alga biririshadi, tahsirga. Hatta shundi bir, bir anta bir yamguriya qipbaseyam, ye bir acaib rahmati yadidi. Bu, nari bu, bir kün kuyipbase, Ibrahim qogullari tu qapat diyandi kün kuyiganakan. 76:33 Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam'na davrida Ibrahim oğullari, iki yaşar oğullari va patlayanda kün kuygan. Odamlar, Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam'in köyünlarni alayriyidib, caa adamlar agar hurmatlira adamdini masasam, mana künem kuydi, matam tutdi diyişi varo diyan. Diyanlar da iddilar ki, inna shamsa wal qamara la yan kasifani li mawti ahadin wa la li ayati ahadin. Bu aftab bilan ay bu branı ölgenigi ya togulgenigi kuymi edilirlar. 77:00 Āyatāni min āyātillāh, Allāhın bu özünü ayətləridən, qiyis özünü bir Allāhın yubargan qanuniyyatiye boysunadi. Bu qiymetliyi həm Allāhın yubargan qanuniyyatiye boysunadi. Bu nartalazda sulad brādı tughuliʃe, ölümü sabab bulad dimi ilad idi. Əgər su vaqtda brādallar brar bir şukunda, brar bir iʃboq qaladiyan bosa, adamlarini ağzdan çiçmeydi, şu palancini ölgelliye, şu iʃboldu, deyib, yafur orad adamlar. Bu infiallar bular, suni qiçin adamlar, 77:35 Müsliman kishi, önüm vaqti dexan tughulgan vaqtiyan birxil bol oradi. Müslimani kamilini, xar xalatda özünü titwagan, islami dunya qaraq asasdiya shigin kurasiz. Bida bir kisi soru yabdi, xadirgi masalat oristi, iki il içida, iki il süt verishlik haqqı, süt itishlik bolani haqqı bosa, xini ortasta hamila bok bosa, süt ayneydi diysadi. Xinda bir yil süt... 78:13 im genden kin hamile bok qasa, shunda nima qilish kirey, suttan chikarish kireymi, digan so alqiliyatdan. Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam yi 23 il muddatta hayattagi hama masalaga jawab aytdilar. Mana bu masalaga jawab qan ayitgallari shular jumlastandir. Aytdilar ki, balani sutt aragdiyimiz, sutt aragdiyib balani, hamiladar ayalini imib koyyan bala, yani hamiladar ayalini imib koymasin. 78:46 Baleylar qatka minadigan bosan dedilar. Yani, starid bokogan ballar xamilay ayalmi imi koygalligi sabablig, shunda bole zaif bokgoladi. Shunin uchun, mamada bir yil imizgandan kigin xamiladar bol bosa, parjantini imizgdan toqtadadi. 79:24 tiyazi salihin digani, salih kisilerinin baglari digani. Yani, har bir kisi, uzu kalbi tang baganda, bur babka kirib, yadili cikadan. Likin, duniyani baglari, khususan hazırgi davirda, masiyat, kib, Allahga asi boli digan junahlarini korib, momun adam kalbi tang alada. Bu, salih kisilerga bagki, salih kisiler, mana bu ceyga, bur imam-u nabawi bag, 79:55 qoyan e kallar, shu baqdagi gullar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin hadisi mubaraklari, tabi illardan ruwayat qilinjan nasilar. Wa shu baqladdi bizxan har kini bir kirib tukfik, nihayatta agar salih bosa, qalbimizde salahiyyat bosa, sun bilan bir yazilişlik vucud ki kilari. Ibn-i Shumata, Ibn-i Shumata ruwayat qiladlar ki, Amr ibn al-As raziyallahu anhuni, 80:25 can taslim qiriyatkan vaxtladda kirit kurgani bardik digilad. Amr ibn al-A'af bu kishi, Misirini tats qilgan kishi. Misir ulaqinsarin islam kirtirishligi sabab bolgan, islamga kob khizmat qilgan kishilayda. Amma azralgi hayati da islamga bu kishi qarshi bolib yasha galla. Amma qingi davirda islamni qabul qilib, islamda kob khizmatlar qilib, 80:56 İslaminin Rasulillahi sallallahu alaihi wa sallamini yallarida turib, revazmanisligi tabab bolgin kisilerden, va in ketti nimetlerden bittasi, Misir gulayetinin tashq bolib, Misir halkinin musulman bolisligi, kub katta khizmat kirigin kisilerden qisablen edib. Mene bu kisini aldigi korgani kirganimizda, can taslim kili yetkin saatlarida kirib balgig digibler. Fadaka tabi ilan. 81:26 kurg yigladlad diglad. Hammamiz ham bir günü can taslim qilamiz. Su can taslim qilishliyni bilib ya taslim qilamiz, ya tusatdan buladi. Bu vanashi saat hammamizgi kiladi. Min hadir su acib su kitabni atlam suyar cikib qaldi, hammamizgi ham su oylana digan bir saat kila bishindi. Wa hawwala wajhahu ilal cidar yuzlarini 81:54 divar tarakka burub aldilar, kib yigilar. Ugullari Abdullah ibn Amr ibn al-Az uluq sahabalar dan idilar. Uluqshi dadalarga ayta basir idilar. Ya abatah, min mazmuninu ayt birgamin maqirra, laqt qiskali qidan, ey dada jan dedilar. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, sizga bundi basaraklar bir madimi, bundi basaraklar bir madimi, ninci kib yigilisiz digan mazmuni, da yipat maqtib olilar. 82:24 Shundi yuzlarimi ogullariga burdilarda ikdilar ki, biz ahiratka tayargallik korigan mersalarimiznin en abzali la ilaha illallah Muhammadur Rasulullah salimasi olum, dedilar. Bundan biz katta mersa tayargallik koralmadi, dedilar. Shunchi hayatlarda islami hizmat qiyana. Menin hayatin uch kusundan tashkil tapaci olum, dedilar. 82:52 Shundi davirlarini odum kordum ki, shundi davirlarim bodi ki, minge Rasulullah sallallahu alaihi wasallamdan kora yamaraq adam yogdi, shunaka hayatini ushinde kismayan bodi. Wa min, minge en yakshi suyumlik korulgan merses huydi ki, ber imkaniyat kistan, shu Rasulullah sallallahu alaihi wasallamna qatil qiz oldirsamdi, yur adimdi. 83:20 Shunaka hayatini davrayan bolgu degil. Bradarlar, insani shundi hayata ham boladi ki, hamamizda ham Allahin haqiki dostini in yaman korib yasayimizda, va shuni bir korsan, bir adabini bersan, shume sabib hayatini otkizib. Oyladi. Dahrilik davrini basib otkan adamlar yormaz, bradarlarimiz ikini. Mani bu kushi ham hayatini bir kusini shundi bolgu otdirigli. 83:49 Allah subhanahu wa ta'ala qalmunge islam nalib kirganda, 84:17 Nabi sallallahu alaihi wa sallamnin aldlariga cildimda, on kol izi uzatin dedin. Bayat qilaman, ahd veraman dedin. On kollarini uzatdilar, sunda kolimi tartvaldin. Sunda o amir, nama gen meni bayat qilaman deb, on kol izi uzatin ded, siz on kol izi tartvaldiz menden, dedilar. Aitdilar ki, bir shartin batirlar. Xov sharti daitin, dedilar. Shartin cheki, Allah meni... 84:43 sizgi qarşi bozan davrlarinda gunaxini kechirsabidin. Shundaydlar ki, islam otgan gunaxlarini kechiradadiglar. Hijrat otgan hatalarga kafarat boladiglar. Dimak, islam biradallar shunday ki, islam kechirib, rabbim otgan hatayini, da hataqdan hayatini dagnini kechirgindir, rabbi a'lada yalgarib, islamini safdirligbilan qabul qursa, allah kechiran sharan. 85:13 Bıraq ki, dünyada yol yok ki, insanin ötken hatasini ketiradi yan. Shundi tuzillar boldi ki, biraderler, insan birar bir hata qilir, qamalir, mahmus bolib qosa, shundan chitkandan kilim, yan ki, dedesi mahmus bogan bosa, baska mamlekatini, imaratlarini korib, tamashak gelib shulidan ham mahrum boldi. O hatasini ketirir, merdi baska yollar. Amma İslam, ötken yunahlarinin hanasini ketiradi. 85:43 Bu haqda biz sinahan bilaniz ki, islam kiltirganindanki gin otkan hatalarini indi burasini sini qiludin gib aytilmidi. Mani shundi in Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamgi qarci bolgan, va uqshini bir uqratib qatil kirtan digan odangi nisbetan islamsin dibi amal ataldi. Yani otkan hatalarini gizli qamidi islam kiltirganindanki gib, oddi insannak Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamgi aytili. 86:14 Shukun haqq, otkan gunaxlarga kafarat bolad digilar. Hacc madrur, qabul bolgan haqq, halal tullargan bolgan haqq, sunnatqan waqq bolgan haqq. Amma haqqdan kilin kil, kilifan, islam ahli islamgar, Allahni dostlarga qarchi boli yulgan haqq, mas biradarlar. Shuku saatdan baslar, minge en suyunlik adam, en hurmatlik adam Rasulullah sallallahu alaihi wasallam bol qarlar. 86:46 Xu kundan sin calib kozumda hurmat bilgidi ki, hayatimda kozumda bir sikilib uksili qarama ganidim. Agar bir kişi Rasulullah sallallahu alaihi wasallamna su bir sifatlar bilin gisa, nin sifatlar siki ham qadirmasidim. Xu darajida hurmat bilan minlaliye tik qarama ganidim. Agar su halatda, su saatta ilami islamini qamol qolibxib, sunaka hurmatda olib gitganinda, ahli jannatdan bolardim. 87:16 Ta qizaligin daki eti wala edir. Kinin hayatiminin itunci kismi, min wali qilindim. Katta shaharlarga wali boldim. Mana nisir yaxan buqshi ati mutqanimizdik wali boldilar. Bu wali iligda nama ishlar kildim. Allah özü biladi, dedilar. Min qida ham su halatlarindan korqaman, dedilar. 87:42 endisi özümde hukuk gelgen vaktilerde zulumlar kip koydim dikin, zima qildim, mana bundan korkamim, dediler. Sunin icin aqirette ketiyetgen amaliminin en yaksi, alip ketiyetgen amaliminin yaksi, la ilahe illallah muhammedin rasulillah dediler. Vesat qizisem, dina arkamdan birar avazini cikarib yigiligan adamini irgastirm eyler. 88:07 Arkandan bur ot yak meylat, ilgarigi cahiliyat davridi ot yakarekan. Hazirgi cahiliyatda ham bura tangi chacadi, bura pul chacadi tabut ustige. Diyoyan ki, shinakadbir cahilliylar qiladigan ishlar hazir ham qob, ilgarigi cahilliyladda, ha, dob faryat bilan, hayatidi hec hirmatini qimastan, dob faryat qilib ilgashadigan adamlar bolarekan, nar ot dilmikin ot yakvararekan. 88:38 Yani tibrağını üstüge bir su seyf koyilar dedilar. Qabrinna atrafida azgina turiler bir tuya soygan miqdarcha. Araplar tuya oylat halki bulgani için hayvanini bir peste soyip koyishadi, brotherlar. Bir azgina midda turilerda, min Rabbimge isiblerden uzu su baliktiri, minge sual jawab kekirgan elchilarga kolimdan kegani ca. 89:02 Bir yaxshi jawab qol, daxshat bolmaya tursim, min haqqimde bir istighfar ayitib, da'a qolib turilal, oz gena ketmest, bende gena gerla. Mana bu Amr ibn al-As, qadiyallahu anhu, sin caliq Misrni faqs qilgan kishinin hayatlari. Buna min taqqaf qisek, hamamizi hayatimizin, köpüqçiliyini hayatishin dey boladi. Bir kismi, islamini köp kishilar, duz tutmestan, baliki hal muslimallardir. 89:33 Müsulmollarga nafrat bulan qarab. Müsulmollarini olumlariga ham nafrat bulan qarab utkizadi. Yo islam bulan kireshadi. Yo masjidini buzub yasegan boladi. Yo inki ahli islamlarina habis kiliyasegan boladi. Mana bu narsi hayatinin bir kismi boladi. Islamini bir hakikatini bilib kabul kiliyadi bazik shikari. Allah bahs-i adati kiliyani. Kabul kiliyani waktida islam utkin günahlariga keffarat boladi. 90:02 Amma islamdankigin bazir qib bu tawbelarkiyanlankigin qib hatalar yahan yol qoyb qoyadir. Mene bu qishi arzu qiliyatlar ki, shu islamni qabul qiyan sa'atimda u tibqitganimda ahli cennet bolub qolardimdi gani kallar. Mene shunin isimdir aqdallar, ham namiz ham urum tushakida Allah nasib qilsa, ya tamiz bolmasam, ya tushka ham ulgimimiz. Mene bu saatta 90:29 Köz al bizden hayatiyizda qizgin islari iskiladi. Islamini 5 vaxt namazini cemaat bilan okuyginiz. Islam Kur'anlini bilginiz. Kur'an darsilini urginiginiz. Hadis darsilini urginiginizgi hamdaytas. Amma buralariga zulum kulgin busiz. Buralarini haq yigin busiz. Buralarini yetimlinin malini yigin busiz. 90:51 Mene bundi zulumlar qigandisi qiz aldi dhe usib, mingin nime zarulidi? Si azgini hayat agen mene, kesi etben Allahini huzurigidi, qib nadamatlar qilasi. Yaslar qib nadamat qiladi. Mest qilusi icinliglani icgalliga, qinarlar oynaginiga, qib ettengilar qiladi. Bu hayat shirkeni min icin, nime icin kiregidi bu mesteladi ettengiladi. Sinin icin, har bir adam, 91:20 shu saatta Allah nasib kulsha yatadi, kuz aldi dan giyadi, parzantlarinin hamaz apki vergin dunyasiye kuvanibdan, asus bulani hidayeti haqqidi oylamad bandi, kuz atdan yar qiladi, bradarlar, qalib olib. 91:37 rahbar bolishligan kishlar, kol asti deyladiga zulum kilyan bosa, min manashi balilik shukh ahvalim shuykan, manashi halat deykan, min kuz zulumlar kibban, mingi nime zaruludu bu zulumlardir, kub ataynlar kyladi, braderladi. Bu saat, albetti kiladi, bunda shak subhi yok. Bu saatte fakat insan hayatida kilyan, islami Allahni duyurugunu kiyan, Rasulini duyurugunu kiyan ishlariga gini kivanadi. 92:07 başqa nartiyye quvanmaydi, haramdan tapkan dunyalariyye quvanmaydi, bu vaqtta paralariyye quvanmaydi, manay shu saatta fakat halallik bilan yashaganligiyye uzu quvana daxalaz. Shinin usun, uzu min ghayasi, uzu min taq ghayasi yolu da, yashad, davamit, kechlik, har kimge nasib bolmaydi, bradarlad. Taqize bolu yashaslik, Allah subhanahu wa ta'alanin hakiki bandasi bolu yashaslik, hammege nasib bolmaydi, bradarlad. 92:36 Allah bahlik digan kishlarga bu nasib boladi. Insan azgina daldirashlig bilan, azgina zulum bilan uzgarib qaladi. Sunin uchun manashi kun hammamizi giladi. Su vakitte kib yureginizdan yigliyimiz. Cide ham u yigini biz hayatta suni hatiriliyimizde kib yiglami oligimiz girey. Ana su vakitte kib absusne damatlar boladi. Biz ham manashi amanatini, Allahin amanatini, 93:04 xalqlarga, ayto qanimizga, insha Allah, shukundan Allah nasib kili, shundi yads nasib bosa, Allah ki hamdaytamis ki, shu amanatini, hic kimi rayi qimestan, xalqlarini obrosiga aldanmestan, xalqlarinin karsiliga aldanmestan, shu amanatini, yetkizisiliyini Allah nasib kilsindim. Allahdan taqat shunatini sorimiz ki, shu amanatiki, hakikat amanatini, adamlarinin ustiga bu, 93:33 yedgizib qoyishlik, halasin adamlar hakikatlarini qabulkili, cennetke dahil bolishsin, halasin unu qabulkilmestan cehennemge otun bolishsin. Mene bunarsa amanattir alimlari ussida. Mahallan, muiseftilari ussida amanattir. Yashlarini namazge chakirish, hakikatke chakirish, Allahni bendesi bolishlikke chakirish. Mahallar, zeshvalarinin amanatidir. Ertegi yashlar aytadi. 94:00 Biz bulabini turigot qizardik, hurnat qilardik, bulabini birar suz aysab bagarardik diysadi. Ular sunum usun su amanatlarini harb birimiz yetkizib qoyishligimiz, vazifemizdir. Bunca Allah yuza katta azir doradi, braderlar. Bu azir kus qirmagan, qulaq istmagan, insan hayaliga kilmagan katta bir dabdabalik, qasarlar Allahnin jannetidir bu. 94:28 Bu cennetde birilgen nazi nimetler misli yodur. Bu cennetde birile digan, hatta shu peygambarimiz sallallahu alaihi wa sallam bir geydan utkiti etgerlerde, ipek libas korildi de, shu libasini alin ilciler giyende kiyesiz digerlerde, sabirini mazini cennetdegi kolini erdi tashir edigen satir-i hamdolibastan yehshi dediler. Shunun için, shunatı cennetinin mükafatını vererdi. Shunun için dünyada biz... 94:56 islam bizi hana tayyibatlarini halal kildi bizge, pakizar masalarni, pakizar libatlarini halal kildi, bizi hayattan mahrum kildiske, rohbaniyat, harki dunya kildiske buyurimadi, su dunyada turib, dunyanu qalbimizgi caylami, kulimizgi caylaslikke buyuridi. Allah subhanahu wa ta'ala hana mizni hansani.