♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioОли Имрон сураси тафсириadmin·3 views·5 months agoҚуръон тафсиридан олиб борилган дарсларнинг ушбу бўлимларида Оли Имрон сурасининг ўзбекча маънолари ва тафсири баён қилинган. By: Шайх Абдували Қори Source: IslamHouse.com · Шайх Абдували Қори#Audio#IslamHouse#Шайх Абдували ҚориTranskripbeta▸Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.0:01Alhamdu lillahi rabbil alamin, wa salatu wa salamu ala rasulihi khatimin anbiya'i wal mursalin, wa ala alihin amirina bil ma'rufi wal nahina anil munkari ila yawmiddin. Amma ba'd, assalamu alaikum wa rahmatullah. Qur'an-ı Kerim'den davam ettirgan dertimiz, Suri Bakara tamam bulganıda,0:39Inshā' Allāh, Allāh namad atiblan Sūrayyī ʿāli ʾimrān dandaw mitramas. ʿAmīn Nawwās ibn Samʿān, رضي الله عنه, قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُؤْتَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِالْقُرْآنِ وَأَهْلِهِ الَّذِينَ كَيَنُوا يَعْمَلُونَ بِهِ فِي الدُّنْيَا تَقْدُمُهُ سُورَةُ الْبَقْرَةِ1:11Tuhajjani an sahibihina. Imam Muslim rivayetir yallar. Nawasibna Sam'an raziyallahu anhudan rivayet qilnadihi, Suri Bakara wa Suri Ali Imran fazilatlara haqqida, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamdan ishtin didilar bu zat, etkenliklarine qiyamat kini, Quran wa Quran ahallari ki,1:42Dunyada Qur'anga amal qilgan kishilarini alib kilinadi. Ularinin aldida Surayi Bakara wa Surayi Ali Imran ilgari ularini mudaqa'a qilib, hüccatlashib, bularinin haqqiga yaxshiliklar, gubaxlik dergan xalakta ahla Qur'anlarini, yani Qur'anga amal qilgan kishilarini qiyamakdini alib kilinadi dedilarini.2:12Suray Ali Imran haqqa dayi bulgan, wa Suray Baqara haqqa dayi bulgan, mana bu hadith sharif, shunu kursa tabi ki, Suray Baqara da, Suray Ali Imran da, Islam aqidasina, wa Islam shari'atinin hamma asaslara, aqida, wa shari'at, kurb shari'atka ta'alluk wa fuchi ahkamlarinin hammasi bayankilin galliga, wa bu suralarinin,2:41Nihayatda, hammasini ham irganislik yaksi, amma bu suralarini irganislik, islam haqqidegi umumi tasawvurni, shige bagislesligi isharat doliyatumina. Alhamdulillahi Rabbil Alamin, surayi bakarani, bakadri hal irgani otkam bollik, insha Allah, Allahini madati bilen, surayi Ali Imranini baslayiniz. Surayi Ali Imran,3:13Cenab-ı Rasulullah sallallahu alaihi wasallam Madine-i Munawwara-da Turgallarda nazil bulgan. 200 ayetini tashkil qilada. Sure-i Ali-i Imranda Necran Nasaraları, umumen ahli kitablar haqqida, ahli kitablarinin buzulgan etqadatlari haqqida, Yehudiler Uzayr alaihi salamnin Allahna oğlu ded etqadatlarini buzgalligi,3:50Nesalar bolsa, Isa aleyhi salam haqqida bu kxini Allahni uqli dib buzuk etqadatlarga barganliglarini, rabbiyalari Sureyi Ali Imranda asasi ksimni tashkil qiladi. Sureyi Ali Imran ham Sureyi Bakaraga uxshagan, astaidu billah, alif, lam, nim hurufu muqattaatlarla basmanadi.4:22Surayi Bakarada ham hurufu muqatta'atlar haqqada afzarraq bulgan mufassir ulemalarinin tasbirina itib itkanimiz goqshagan, Surayi Ali Imranning azvalidaham shinibbir islib itaniz. Hurufu muqatta'atlar bazı suralarning azvalda kilgan urullarga mufassir ulemalar turlican manalar derishganlar. Bu manalarning4:53Töprak abzarrağı Kur'an-ı Kerimnin hariflerden teşkil tap geldiyge ishara boli yaptı. Yani ey insanlar, sizlerini kulilerde türgen Kur'an-ı Kerimle Allah subhanehu ve ta'ala hariflerden teşkil kılıb nazil kıldı. İnsanlar bu mucizani bilmaglıqları kirey.5:23insanu cin taifasi hammasi toplansi ham, Qur'ange oxshigan birar bir kicik surani yazmaksi bolisilar, hammalari birbirlariga yardamci bolisili ham, biram talari bundi, ya inki hammalari cemlangan halatli ham, birar bir kicik suragi oxshigan surani yazib alishalmaydilar. Qur'an bilan, baska,5:49Kitablarinin ortasta ne mazman fark bar ded aydiyatken kisilarinin nadanligini tamsil kilib ayisik. Xingyox seydi ki, Allah subhanehu ve ta'ala tibraqdan insani yasadi, insani yarasti. Kisilar tibraqdan, laydan, haykellar, xarhir hayvanlarinin chaklini yasasti. Allah subhanehu ve ta'ala xariflerden Quran yarasti.6:19Adamlar bulsa hariflerden turlik shayalar ve özlerige munasib bula digan harxil kitablarini yaziste. Insan kulide layden yesegen haykel bilen, insannin ortaste nime park var digan adamnin nadanligi kanca bulsa, Quran bilen, basde kitablarinin ortaste nime park var digan adamnin nadanligi bundan kenma suradarlar. Insan bilen,6:50Gu turgen heykeller ortestegi parqni addi bir ins kimseler xan biliş edi. Lekin insan haqqidegi ilimgeyge bolgen kşiler bunin parqni cideyi xan yahşet çiniş edilər. Xingi uxxegen Kur'anni Allah subhanehu ve ta'ala terefiden nazil bolgenligini, manasini bilmegen kşiler xan mucizeligini kismen biliş edilər. Amma Kur'anning7:19sirlarini, baqadir hal bilgan kishilar, Qur'annin mu'cizavi sirlarini, hammasini, cide kub muqdarda bilishadlarada. Ana, insallar bilan, insallar yefagan heykel ortasdagi parqnin kanche kattaligi, hammage ham malum, lekin alimlarga cide katta malumdur. Qur'an bilan, baska kitabladinin ortasdagi, parq ham, ana, shunge tamsilgi uxshab, kursatili yabtiki,7:49huruflarinin aliflemin kelimesi. Ey insanlar, bu Qur'an hariflerden teşkil toqken, hariflerden Allah Ta'ala mucize qilib yaratdi. Sizler bunde hariflerden hikayeler ve başka özlilergen münasib olgen kitaplarini yazdiler. Qur'an bilen bu başka kitaplarinin ortasiteyi park, Allah bilen insanlar ortasiteyi park toqsegen.8:18insallar yesegen haykel bilen, Allah yesegen insannin ortasi teyf part koxshegen durana. Bana bu ishara, aksar mufassirlergen manzur bolgen ishara durana. Allahu la ilaha illa huwal hayyul qayyum. Hala itibutkanimizdik, butun ahli kitaplarinin itqadatlariden özgarib. Ular Allahnin vahdaniyatiden burulishib ketkalligi. Köfrak,8:53suureyi Ali Imranda bayankilin ganligi, mana bu ayet sularga raddiye bolib nazil bolgandi. Allahni inkar kuladigan kafirlar tarixta bolganmaz, barabarlar. Allahni inkar kuladigan dinsiz, yakin tarixtan fayda boldi. Lekin otkan musriklar Allahka shirk geldiri sharda. Allahka parzant isbatdiri sharda.9:24Allahni shariklari bardi isharida. Insallar bilan Allah ortasiga harxil vasitalarini faydaqili isharida. Shamalga, otga, suga, vaha kaza taqlarga, quruligga, suga, oziga qasbir, ma'budatlar ixtiraqili isharida. Sunin icun Quran-i Kerimdagi aksar ayetlar shirkka qarshi kuresini oziciga algan. Allahu la ilaha illahu, yani Allahnin yekkaligini isbat kilişlik.9:54Bu Qur'an-ı Kerim yekke Allah terefiden nazil bol geldigi. Al-hayyul qayyum yegane Allahnin isfetlerden bittesi hayy. Yani abadi trik digen mazmunni bildirada. Hame trik mavcudat özinin triklikde Allahke muhtaq. Al-qayyum hame trik mavcudatnin, hame mavcudatlarınin hammesini Allah subhanehu ve ta'ala başgarib turuqi.10:27digan mazmunni bildiradan. Qur'an-ı Kerim, qirik wa butun alamnin basqarib turuqi, butun alamnin üstüde bas bolib turuqi zaqqarafidan nazir bolgan Qur'an digangi ishara boliyadda.11:05إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَاللَّهُ عَذِيزٌ زُنْتِقَامٌ11:37və bütüm aləmni başqarib turucu zat tarafiden, Qur'an-ı Kerim nazil qilingenligini bayankulucu ayet giledi. Nazzala alaykel kitaba bil haqq. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, Qur'an-ı Allah subhanehu wa ta'ala tarafiden alib qilgenliglerini, özlerige Qur'an vahiy qilingenligini ilan qilingende, müşrikler, har bir devirdegi dinsizler, müşrikler yokşegen,12:08uqşini inkar klişerdilər. Qur'anni özü yazıb algen dişerdi. Cinler vasitasi bilen yazıb aliyyabdi dişerdi. Allah subhanehu ve ta'ala tarafiden cünetilingen peygamber sallallahu aleyhi ve sellemde bu sözleri kattik, mubarak kalblerige tesir kurseterdi. Allah subhanehu ve ta'ala tarafiden uqşini xatirlerini teskin verislik için mene bundi ayetler nazib bolerdi.12:38Sizge Qur'anni haq bilen Allah subhanahu wa ta'ala atishirdi. Bu, Qur'anden ahli kitaplarinin acaplanishligi ozi acap ishtir. Çünki Qur'an musaddikal lima baynayadeyhi. Vesurullah sallallahu alaihi wasallamge nazil kilingen Qur'anden ilgerigi kitaplarini13:05yani asmani kitablarini, tavirat, incil, zaburlarini, hammasini tasdiklagan halatda gelgani da. Ahli kitablarinin bu otken tavirat, incil, zaburlarini tasdiklogchi kitabga iman kiltirmestan, ularga, u otken kitablarga iman kiltirishligi, hech kandi bir mantikka tuğri kelmaydi gani sidi de. Undan tashkari, butun insallar tarafidan,13:37alit kelingan yollar hammasi, utkan kishilarnin, uzdan utkan adamlarinin yollarini, hammasini bir bicar qilip turib, uzlarini urnet shedlar. Amma Allah subhanahu wa ta'ala tarafidan keligan Quran-i Kerim, vahamme samawi yollar hammasi, utkan yollarini, bir merkezdan keliganligini bilgisi.14:03və isbatı şi ki, ötken yollarini hammasini tasdiklagan halatda kilada. Şinin için daim Qur'an-ı Kerim'nin nuzulu hakkına musaddikal lima bayna yadayhi, özüden ilgargi kitablarini tasdiklahu qir halatda Allah subhanahu wa ta'ala qirda. və anzalat tavrata vəl-injilamin qabluhu dallinnat. Qur'an-nin Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamgi nazil qilindiyanligi ge,14:34ahli kitablarinin azeblanishligi hech kandi edir mantiki imez. Chinki, Qur'anini tishirgan zat, Tauratini ham tishirgan idi. Tauratini Musa aleyhis salamga tishirgan idi. Incinini Isa aleyhis salamga tishirgan idi Qur'andan ilgari. Bular hammasi insallarinin hidayati uchim tishgan idi. Taurat bilan hidayatlangan, beni Israel, butun alange ustundolgan idi.15:04Tauratni özlerden kegin peygamberlarga, kegin peygamberlar alib kelgan haqiki Taurat yolunu buzgalliglari sebablig, Allah subhanahu wa ta'ala tarabidan xarligga giriftar bolishganida. Ana bu ilgariga Tauratu incil ham hammasi insallarninga hidayat bolishlig uchun chukanida. Hayatnin yolu bolishlig uchun chukanida. Hidayatin manasi,15:32insallar özlərinin mänhəz yollərini, mənə shindi Allah qərətdən çiçkən kitabke muvafq qilib, yaşashligləri üçün çiçkən edib, unge ahli kitablərinin iman keltirib, Qur'an-ı Kerimge iman keltirmestan ahirgi risalatni inkar qilişligləri bu, heç kəndi mənfiqe tuğru kelməgen çözüdü bu. Və en zəlal turqan, aneci tavratni Musa aleyhi s-salamge çürgən,16:01İncilini İsa aleyhi salamgı dişirgen Allah subhanehu ve ta'ala, haq bilen batilinin ortasini acratucu Qur'anini dişirdi. Allah subhanehu ve ta'ala, harbir süzni, hüccetni berpaqilgenlenkigin, bu Qur'angiye, Allahnin ayatlarigi kafirbolgenlerine,16:33qattid bir ahirat azabdan qorksiyati. Inna alladhina kafaru bi ayatillah, Allahnin ayatlariga. Bi ayatillah kalimasi özüge khas bir mananı bildiradi. Bir de, bu qishiyatken ayatlar Allahna ayatlaridi. Allahna ayatlariga kafir bolgallariga qattid azabbardir. Qattid azab mi?17:04Barligiden qatqiz azabke, barligiden qorkmagen kafirler şunu yakshi bilissin ki, Wallahu azizun zintikam, Allah qudratlik zattir. Qatqiz azab verislikke qadrdir. Özünün ayatlarını, büyük ayatlarını zeyib insanlarga nazil kılır. Ularnin hayat yollarini korsetse, ahirettegi azablardan agahlantirse, bunge agahlanmagen kafirlerge,17:34Allah qudratlidur ve oech aluchi zattur ene. Wallahu azizun zintikam, yani Allah özü qattig azab verislikke, qadirligike isharakliyatge. Vesundilen birge, bulerden oech aluchi zattur deyib, insallarini, Allahni ayatlarige, iman kiltirmegen insallarige, özünin qudratlik ve oech aluchi ekelligini bindiriyat.18:09la yaqfaa alayhi shay'un fil ardi wala fil samay. Azab bilan qurqislik ustuda, wa uch alislik, ke qadir zat ikalligini bildirislik ustuda, Allah subhanahu wa ta'ala bandalar harapidan sadir bolayatkan, wa hamda kainatu yerdagi har birnarsani makhbi mas ikalligini, makhbi brar birnarsa,18:40Allahke mahbibat ikalligini bildirib, özünün kudratlik və öç aliçlikke qadr ikalligini yenə həm anıqraf bildiriyati. Allahke yirde bulsun, ya inki kainatta bulsun, heç bir nersi mahbibat. Allah subhanehu ve ta'ala insanı şimdi mahbib orinda yaratti ki,19:11Unge özüye khasbir surat birdi ki, insan u vaqtta bu suratni birishlikke özü qadirmasi di, insannin iqtiyari di yogi di. Mene bu narsa, Allah subhanehu ve ta'ala ge, yerdiham, ka'inatta ham hek bir narsa makbimat ikalligini, yana ham isbatlovci ayetne xabarini biriyati. Huvellebi yusovirukum fil arhami keyfe yasha.19:39La ilaha illa huwa al-azizu al-hakim. Allah gini sizline analarinin karallari da suratlayda. Ozige haq bir surat verada. Ozu haqla gandaka surat verada. Insan ozige hech kandi bu vaqtda bir surat verislikke qadir masbolgan halatlayda. Hatta buxindi gayb alami da.20:06insannin surati qandi bolisligi hechkimce malunmas orillerde Allah subhanehu ve ta'ala sizlernin suratilerini xahlegandaka suratliydi. Bunarse Allah'nin yekkelligice dalalatgiledi. Vahemde qudratlig ekelligige dalalatgiledi. Vahemde Allah oze hakim ekelligige. Insange surat veriyorken vaqtta insan20:34kozga fakat su yuzinin aldi tarafi da turisligi ge muhtaz bolisligini, kolige muhtaz bolislig, su turigen sakilde bolisligini, unin istuchi azalari kayirde bolisligini biluchi hakim zat ekelligi dala olasiladi. Allah subhanahu wa ta'ala insanini yaratdi, insanini yaratkan vakitte, insan kelecek hayati de,21:00Bu azalar ye kaysi orinda muhtaq bolishligini ozi bildi. Insannin közini karnida qilip koymadi. Insannin iskish azasini baska yergi koyip koymadi. Bu azalar hammasi qayirde insannin muhtaq bolishligini bilib. Hali insannin hec kanda istiyari, ixtiyari yog bulgen vakitte, Allah subhanahu wa ta'ala ona karnida anashi suratini bildi.21:30Bu Allahnin yekkaligige, vahandad khudratligige, vah Allahnin hakimligige dalalaskiladi. La ilaha illa huwa al-azizu al-hakim. Bu ayat-kelima zinnam yana ahli kitablariga, raddiye boligisligini ham isten cikarmasnigimiz kireki, yahudiler Uzair aleyhis salamni Allahni ugli zishadi. Allah subhanahu wa ta'ala Uzair aleyhis salamni,22:06anani qarnidi yaradda. U insanidi ukshi. Ukshinin, ukshi özgi khasbir ubudiyyat igasidi. Allahni oğli diyişiler bu mutlaka islami tasavvurgizdi. Isa aleyhis salamni ham Allah ta'ala özü yaradganidi, özü surat birganidi. Suratlangan vahamda Allah tarafidan bu narsalanni qabul qilgan maqluq22:34ilah bolishlikke yara meyde bu? Ana bu narsalarga ham, la ilaha illa huwa al-azizu al-hakim ahli kitablarinin buzuq esqabatlariga raddiya nazimna uziciga ala dana. Huwa alladhi anzala alayka al-kitaba minhu ayatun muhkematun, hunna ummul kitabi wa uqoru mutashabihati. Fa amma alladhina fi qulubihim zaygun fayattabi'una maa tashabaha minhu butiqaa al-fitnati wa butiqaa atabili.23:17Wa ma ya'lamu ta'wilahu illa Allah. Wa ar-rasifuna fil-ilmi yaquluna amanna bihi kullum min indi rabbina. Wa ma yazakkaru illa ulul albad. Allah subhanahu wa ta'ala Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga Qur'an-ı Kerimini nazil qilgalligine minnat qalib. Wa bu nazil qilingan Qur'an-nin asasi qismini muhkam ayatlar.23:55dalalata acik bulgan ayatlar tashkil kilişligini, ve boşka shum bilan birge, gaybi ishlar haqqida bulgan haberlar, bulgan ayatlar na ham tashkil kilişligini, bu ayatlar, ayatu müteshabihatlar, ayatu müteshabihatlar, bir nece tabilgi ihtimali bulgalligi için, bularini hammasini, insange bilish miqdari degine Allah ta'ala haber birgalligi, ve insan,24:25Allah Rabbil Alamin tarafiden, özünün terbiyyat künandasi tarafiden kil geldigi üçün bunu, ane şu sözlerini özü bilen qabul kılıçligice bulgen isharani, ve bazı qalbide igirlikli bulgen adamlar, xusen özlerini alimsemer, özlerini qalbilerde dinden har hıl şübheler tapşiliki hareket kıladigan kişiler, asli qalbideki igirlik, sebeblik, şu müteşabih bulgen ayatlarını,24:55qaybi ishlarga taallukli bolgan ayatlarinin tagini suristirib, dinge rahne samaxsi bolgalligi, bu rahne samaxsi bolgalligi asli qalbidegi igriliglini sababidan ikalligini bayankilib. Va ilimde mustahkan bolgan kisilar bolsa, qaybi masalalarda, uzlarinin xilafat vazifalariga taalluku yok bolgan masalalarda, bu ayatlarini hammasi Rabbimiz tarafidan iman kiltirdi.25:24Birki kelimelerinin özüde toqtaşligini, xindi xilergine mustahkem, qararlig alimler ikellige isharakluğu ki ayatini nazil qiladi. Huvellebi anzala aleykel kitabat. Minhu ayatun mahkemat, hunne ummul kitab. Wa uqarunu tashabihat. Allah kine sizge kitabini nazil qildi. Allah qishirdi sizge bu kitabini. Ahli kitaplarinin,25:55Qur'an haqqıdagi qilayatkan muhtallariga qamgin bolmeyn, Allah kime suzga bu kitabini tushurdi. Bu kitabinin bazı qismi mohkem ayetlar, yani dalalati ravshan bolgan, aqidagi dalalat kulusi, shari'atki dalalat kulusi bolgan ayetlar hammasi mohkem ayetlardir. Ulanin mazmullari ravshan anisir. Hunna ummul kitab, kitabinin asasi qismi,26:26manashi mahkam ayatlarini tashkil qiladi. Wa uxaru mutashabihat, baska yana mutashabihat ayatlar bar. Yani, ghaybi ishlarga taalliqta fuqi ayatlar bar. Insanga Allah subhanahu wa ta'ala qubnarsalarini xabarini dirgi, manashilar cimlastan bittasi insanin avvalda vucudke kilişligi, şu cimladan Isa aleyhis salamnin vucudke kilişligi ham dirda öz içigi aladi ki,26:55bu nasaralarinin buzub esqadatlari gerar diyani. Mene bu ayatlar hammasi, müteshabihat ayatlar bolib, bu ayatlarini, insan, su ayatlarinin özüde toktaşlikke, adatlanisligi kerek. Xinki insannin yaratilisligden bolgen asil maksat, xilafat vazifesige, bu ayatlarinin icige kirisliginin hicgan bi manfaati yog. Allah bu ilimini insange dermedi. Xinki insan,27:24u ilimni bilishligi xilafat wazifasiga xalak biradi. Misal qilibayt kanimizda insannin kelecekte nimebolishligini bilishligi insannin xilafat wazifasiga xalak biradi. Insan yeryuzda xalifa qilindi Allah tarafinden. Xalifalik wazifasiga muasuk ilimni birdi. Qaydi narsalarini bilishligi xilafat wazifasiga zid masalidi. Uladin Allah subhanahu wa ta'ala baltilerini xabarini birdi.27:54və ulərinin icige girib örgənişlik ilmini dirmadi. Ana bular mütəshabihab ayatlari teşkil qiladi. Amma qalblarda igirlik bolgan kisilar, bular kitabdan, yani Kur'andan, mütəshabih bolgan ayatlarga irgecshatda, unda ham maksadlari örgənişmez, pisne istashlik qiladi. Və unin tabilini talab qilib, harxil dinge, rahnalar saliçlikki harakat qiliçlik qiladi.28:25Manabular qalblardagi iqrilignin alamatidir. Wa shunca özlariga birilinmigan ilimlarini harkanta orinjanlari bilan hec kandigi malumati ege bolishmigdilari. Wa ma ya'lamu ta'wilahu illa Allah, bunin ta'wilini faqad Allah subhanahu wa ta'ala bilardana. Buna ta'wilini faqad Allahdan baska hec kin bilmidi. Bu, qaybi masalalarinin mana28:53Ularinin tek shirishlik neticeste, hech kende insandir ma'lumat giygi bolmette, özinin ömrini zayi qilgalli giygoldi. Allah subhanehu ve ta'ala tarafiden kilgen buyruklarini shundi qabul qilgenler, özlergi kireyli bolgen xilafat vazifesige ta'allukli bolgen masalelerden shugullendi de, hayatiden önümdar faydalanisdi.29:21Müstahkem bolgen kşiler, ayşedler ki, amanna bihi. Müteşabih ayetlerge iman keltirdik. Bizlerge mihriban bolgen Allah tarafinden çirilingen. Bizlerge bizlerinin hallarimizi bilucizat tarafinden çirilingen de, iman keltirdik dişedler. Küllum min indi Rabbine, hammezi Rabbimiz tarafigen de, tasdik laşedler. Wa ma yazdakkaru illa ulul albaz. Bu,29:49mütashabihat ayatlarga iman kiltiriz. Hammasi Rab Ta'ala taratidan ikalligini tafakkur kilişlik dana kishilarga gina nasib bolgan. Bu akilli kishilar bilan, özlarga kirit bolgan mersalarinin bilim ortaste, tafakkur kilişlikden başka mersa yox degan ham ishara bol yasti, vallaha ala. Wa ma yazbakkaru illa ulul albaz, faqad dana kishilargina tafakkur kula ala dediganligi, bu ayatnin mazmuni.30:17Akillik kishi bilen, haqikatli bilislik ortastagi bit de masafa kafakkur kulislik gina. Kafakkur kulislik bilen, haqikatli bilib ola diba. O shun bilen birge, ilimde mustahkem bulgen kisiler, daim qaliblerde igrilik bulib, yoldan adaqib ketcen kisilerini korisligi neticeste, ozleri tashviste bulisadilar da, Allah ki yalbarisadilar, Rabbena la sizig kulubana ba'da idhadeykena.30:50qidaya qalblarimizi gurib qoymagen bizlarini tohru yolga hidayat qilganindanki gindi ishadlar. Wa hablana milladun ka rahma, uziynu huzurindan rahmat bizlarga bagishlagin. Sin marhamatlik zat sanim. Rabbana inneke zami'un nasi liyavmillah raybasi. Yane sigri ishadlar ki qiyamat günüde hamma adamlarinin cemlovci bulgan zatdan qorkishadlar.31:21Qidaya sin hamma adamlarine camla uchisan kelishligide shubha bolmagen kunde, yani qiyamat günüde hamma adam aleyhis salamdan tartib qiyamat gece bolgan basariyatini hammasini camla uchisan, sin vaadangi xilab qilmaydigan zatsan, özü hidayet yolide turib, daim özünge yalbargan kisilerine togri yolga hidayet qilemandigan vaadagi xilab qilmaydigan zatsan.31:50vesi hidayet yolu bilan ahiratka bargan zatlarina hammasini yaxshi mukafatlar bilan mukafatlaslig mandigan vadinda xilaf qilmaydigan zat sandib yalbarishadilar. Mana bu mutashabihat ayatlar arkasta uzlarini, umirlerini zayi qilib, Allah subhanahu wa ta'ala tarafidan gaybi masalalarini dirgan haberlarinin uzgi qifaya qilmestan,32:21ya inki unu inkar qilib, özinin aqil maydani bolmagalligi ucin bilmasligi neticeste inkar qilib, ya inki sunu yoliga hareket qilib, ahiri Allah uzu haberdirgen ilimden baska nartige nasib bolmagan kisilerinin misalini, shingi oksetaniz ki, masalan Allah subhani huve ta'ala bizlarige xalife qilib yaracti bizlarini, ve xalifelikke munasib bolgan ilimlerini birdi.32:52və shari'at tarafıdan peygambarlar vasitasi bilan bizge kamil ilim keldi. Bu ilimni qadrlamagan kishilarnin misali, dunya xaritasinin roborozda turgan kishilarnin misali goxseydi ki, dunya xaritasini nazar tashlesik, kinç akiyanini malum bir muqdarda çukurligi ölçengen bulsa, bir kishi bunu korib,33:19ya inki sahralarinin kattalik miqdari kursatilgan bulsa, ya inki ormallarinin butun maydani kursatilgan bulsa, ya taqlarinin inq balantil kursatilgan bulsa, minin ulqa wa asbabim dar, bu soz gami unamiyman, min uzum ulqa qorib ina iki gin ishalaman digan adaminin misali goxiyda. Biraar kishi dunya haritasini aldi da turib, shu sozla itjamna,33:47Mabada bir qeytgan bolsa huni nadan dit, hatta hun aldi da, külib hamma qaytib itkidadi. Bunar bir anıq ilimdi. Mabada hu ölçab asbabi bilan, ölmesten salamat qalib, özüsi su astige tushadgan durar, asbablarini yesab, ölçab, qaytib cikse, haritede körsetilingen miktardan baska tatmagen. Vesun bilan, bir tinç akiyaninin icini ölçab cikib,34:16kiçlik bilan, ömrü ham tamam bolgan. Avvallik bu akden klib, agar min si xaritada kursatilingan miktarga razi bolganimda, si ölsovni bilganimda, bu akiyandegi hamma bir, yakshi bir paydalana digan narsalardan paydalan balogum keregidi. Yerdigin margaritlardan paydalanishim keregidi. Akiyannin ixte bikinib yapgan bayliklardan paydalangan bolardimdi, akden kligen kishinin misali goxeydi.34:45Allah Subhanehu wa Ta'ala buzlarga qaybi mas'alalar haqqida shundi kamil xabarini derdi ki, u xabar biz anashi xabarda toqtashligimiz keregidi. Va undan baska manfaatlarini xilafat vazifamizgi taallukli bolgen nartalardan faydalanishligimiz keregidi. Ana undan faydalanmestan qaybi mas'alalarini hammasini tagini surishtirib, bu haqda uzandan uzun munadaralar kulgen kislar, omirlerini zayi qilishtilerdi.35:15qigin gina Allah Subhanehu wa Ta'ala xabar birgin urindan cikistilar bradarlarina. Ana bu narsa, qaybi mas'alalardin tagini suristirib, qib uzaq vaqtlari bunbini baxsqilislik, islam alamini arqage keciliyige sebab boldi bradarlarina. Mana bu ayatnin biz cikurligini shundan bilamiz ki, qalblarda igrilik bolgin kisilar, mutashabih bolgin ayatlari gecidilar, amma ilimde mustahgan bolgin kisilar,35:45Allah tarafidan xaber verilingen qaybi masalalarda iman kiltirdig dunga digisadlar. Ve hammasi Rabbimiz tarafidan digisadlar. Cinki Rab Ta'alanin sifatlarini bilisadlar mustahkem alimlar ki, ular Rab Ta'ala tarafidan bandalarga nihribanlik, bandalarinin manfaati icin bozgan hamma yollar cikarligini bilisadlar. Qaybi masalalarini, agar tagilardegi sirlarini bilisdik,36:12Bəndələrgən mənfaatliyi bulgəndə, Allah subh'anahu wa ta'ala bulərinin xabərini birgən bulərdənə. Anə, ilimdə musbahkən bulgən kişilər, ömürlərni zayi qilişlikdən saklanib, xayatlərini Allah subh'anahu wa ta'alanin asil insanlı yaratiçlikdən bulgən ibadetnin unumi manasını bərkemal qiliş edilərib. Salamberiş haqqada suratlar peşində nəhayatda Beymal al-King suratda bayan qaldı ibradələrini.36:51Eski Turkiyi alifba da masinin qozmami, oynamalarda bugün yengiligli hicalimi okusina ordu okulamiz diktili. Buna inda elbetta, bizini mazalan bradarla, bize harfimiz bir nece merti uzgerdi. Araf harfiden okuyad yurardik, bunar sani latin harfige örgatildi. Shundilan biz hamma allamalarimiz ilimsiz bolib qaldi.37:19shunbilan savatsizdiyini tügatishtib latin haribini, shu yulgaz, shu latin haribini örganislikke alimlar ham muhtac olisib qaldi. Undankigin, baska alfaki özgatirildi. Unda ham adamlar, shu ilimsiz bob qalib, savatsizdiyini tügatishtib, allamalar ham savatsizdiyib itibarkilinjan boldi. Albattadir, haribni uslubini bilmagan nankigin, baska haribdi bilmagan adam37:47U hic kanday savadsiz bok komaydi da unaysa. Xind yollar bilan xullas bizni, xalkimiz ilimsiz deyib, kop etibar gavxin deyib, qacalli sahabi xarablar uzgarib getkin. Indi Allah Subhanyahu wa ta'alanin madada bilan, insha Allah xalklar xan talaq qoliyasi, uzlarinin alaf-alabbalarida bolishligini, Allah ta'ala xingin myaslar qisi minin.38:18Vitr namazini keyin okulun galligi, bu saharda turusligi mukarrar bulgan kishilar, vitrini saharda turub okshadilar. Xitondan keygin okushmaydilar. Iki rakattan, tor rakattan okushligi mumkin moni misalan. Qandi okulub, bolib okulu nadi dey sorabdilar, da hacildi iki rakat, yanki tor rakattan okulun oradi. Ahirgi, shumda vitrini okumagan bolsa, ahirde iki rakat vitrini okuydi.38:45Qabdu aqilin deddiler, vizir maqsadladini Allah ta'ala, shum maqsadladini Allah ta'ala, shariyatini Allah ta'ala fukuli versin. Ehdinas siratal mustaqim, siratal ladhina an'amta alayhim, qayril maqdubi alayhim, ilad dhalin. Allah ta'ala hammanmizi, ham günahlarimizi maghbarat kulsin, ibadatlarimizi kabul kulsin. Rabbana zhalimna anfusena, vaylam taghfirlena, vatarhamna lanakunanna minal khasirin.39:15Al Fatiha.Tampilkan transkrip lengkapKomentarBelum ada komentar. Jadilah yang pertama berbagi renungan yang bermanfaat.