Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 Kitabu Allah wa khaira al-hadi, hadi Muhammadin sallallahu alayhi wa sallam wa sharra al-umuri muhdathatu hawa kula muhdathatin bida'a wa kula bida'atin dalala, fali'iadhu billahi minaddalala. Ndugu zangu katika imani, tumekutanika tena leo kwa tawufiki ya mwenyezi mungu subhana wa ta'ala kwa lengu lakutanika kukumbushana mambu ya khairi ya dini yetu. Na jana tulizungumzia 0:31 sababu za kudhofika wa islamu na tuligundua hatimai katika muhatha rawajana kwamba moja ya sababu kubwa ya kudhofika wa islamu leo ni kudhofika imani zao. Kisha tukajua kwamba chimbuko la kuongezeka na kupungua kwa imani ni ima watu kumtii mula wawo. 1:01 Ndiyo sababu ya kuongezeka imani. Na kumuwasi mula wawo ni sababu ya kudhofika imani. Na tukaona kwamba kuongezeka kwa imani. Na kupungua kwa imani. Hakuto julikanwa ila kwa watu kuisoma Quran. Quran ndio chimbu kula imani. Na tukaona jinsi mtume wetu Muhammad sallallahu alayhi wa sallam. Alidhofanya hima kwa wafuwasi wadini hii. 1:34 Kwa imani kwa mbani kitabu ambacho ni muongozo wa maisha yao ya kila siku. Hivyo basi ilikuwa ni Adam Tume salallahu ala salam. 2:02 Kwa yeyote ambaya mesilimu au amehamia kutoka mji wa maka kuelekea madina basi ya likuwa kisukuma mtu huyo au wakipelekwa kwa mtu ambaya ni mwenyeji wa mji wa madina ambaya tayari ya meshapokea korani na haka mutaka mtu huyo ya muelimishe ndugi yaki. Na ilikuwa mji wa madina ulikuwa ukivuma korani usiku kama vile mlio wa nyuki au vumu la nyuki. 2:31 Kwa jinsi watu walikofanya hima ya kujifunza kitabu hiki. Na kitabu hiki kili wafanya wa islamu kwa ujumla kuwa na imani kali kabisa. Na ikawa ndiyo sababu imani hii kali kueza kuleta mafaulu na ushindi wadini hii katika ulimuengu. Na tumeona file file na mnagani mfano waleutuwa mama Aisha radhiyallahu anha. 3:01 Alipuasifia wanawake wakiansari na kuombea munyezi mungu wa rehemu kwa vile jinsi walivokuwa kipokea ujumbe kutoka munyezi mungu haraka wakawa na utekeleza. Mfanwa ile aya hijab wale munyezi mungu walipuambia wanaki waliadharibna mikhumuri hinna ala juyubi hinna na wateremishe shungizawa hadi vifuani vyao vifuani mao basi masahaba wakiume waliposikia aya hii. 3:31 Hawa kulala majumbani ila waliwe elimisha wake zao pamuja na mabinti zao na dada zao na jema zao wakaribu katika wanawaki. Kulipo pambazuka asubuhi wali kutu wanawaki wakitoka mskitini katika hali ya kwamba wamejifunika nyusu zao au wamejifunika viulivyao kwa hijabu kwa kutekeleza yali wale elimisho na ume zao jana usiku. Kwa hiyo ni jambo ambalo linaonyesha. 4:00 Na mnagani wa islamu kwa ujumla walivufukua na hima ya kujifunza kitabuhiki kukifania mazingatio na kukifuata. Kama vile mwenye izmu walivuamrisha wa islamu kwa ujumla kuataka wa kifuata kitabuhiki pala lupusema fatitabi uhu kifuateni. Na mifano mingi ambayo hatu kuitadia jana kusababu ya wakati vike wakati. Leo ndubuzangu katika imani tunayendeleza darasa la jana. 4:31 Wa kumbushia ili aya anbayatulisoma suratul nuru aya khamsinata. Wa limunizmu wa lipuwahidi wa umini. Wa lipusima Allah subhanahu wa ta'ala wa a'la Allahul ladhina amanu minkum. Wa amilu salihat la yastakhlifannahum fil ardi kama istakhlifalladhina min qablihim. Wa la yumakinanna lahum dinahum iladhi irtadhalahum. Wa la yubaddilannahum min ba'li khawfihim amna. Ya'budunani la yushrikuna bishay'a. 5:02 Muhadhar wa leo anuani yake ni ya abuduna ni la yushirikuna bi shai'a. Anuani ya muhadhar wa leo ni tamkula mwenyezi mungu ni wali wenye kuni abudu mimi tu na wanishirikishi na chishote. Tumeona sifa katika aya hii ya wali ambao mwenyezi mungu wa mewahidi kuwa ni mabwana au makhalifa watakoyendesha ardi hii. Na kwamba ndiyo wali mwenyezi mungu wa leo wahidi kwamba atawa makinishia dini yao. 5:34 Yani dini ya uislamu walo iridhia. Wale ambao mwenye izmungu wa mewa ahidi kwa mbata wajalia kuwa na amani katika nyozao. Na amani katika mijiao. Katika jamiizao. Ni wale ambao yaabuduna ni la yushirikuna bi shai'a. Ni wale wano niabudu mimi tu na wanishirikishi na chote. Mawudhu ya leo itakuwa na maana hiyo. Au kwa luga nyingine. Neno la ilaha illa Allah. 6:05 Nduguzangu katika imani, neno la ilaha ila Allah ni neno ambalo wamepewa mitume wote waliotangulia kuja kuelimisha wali mwengu. Kwa mba wasimuabudu mungu mungine yote zaidi ya Allah subhana wa taada. Ndiyo tafsiri ya jumla ya haraka neno la ilaha ila Allah. Kwa mba wasimuabudu mungu mungine yote zaidi ya Allah subhana wa taada. 6:39 Hili neno ni azimu. Ambalo hata mtume wetu Muhammad sallallahu alayhi wa sallam alianza kuandaliwa na mwenyezi mungu nafsi yake kuweza kulibeba neno hili. Kwa kuambiwa na Allah subhanahu wa ta'ala katika suratu almuzamil ayatano pale alpusema Allah subhanahu wa ta'ala inna sanulki aleika kawlan thakila. Hakika tutakuteremishia neno zito. 7:10 Ilikuwa ni maandalizi ya nafsi ya Bwana Mtume s.a.w. Kwa mba neno utakaluteremshiwa sio neno njepesi. Ni neno zito. Lenyewe li na maana nzito. Na li yatokanayo na neno hili mazito. Kwa maana nyingine kwa mba pindipo utakapolieleza neno hili mbele ya watu wako, ya mazako, basi yetakufika mazito. Kwa hiyo, ni namuna ya mwjezi mungu kumuandaa. 7:39 Mwana adamu ambaye ni mtume wetu Muhammad s.a.w. Kujia ndaa kulibeba neno hili ambalo watateremshiwa Neno la ilaha illa Allah Ndugu zangu katika imani Neno la ilaha illa Allah Ndilo neno ambalo wamepewa mtume wote kuja kuafundisha wale mwenye Kila alikuja kaambiwa afundishe kaumu yake Neno la ilaha illa Allah Kama alivobainisha katika suratulambia Allah s.a.w. 8:10 Pali halipo sema, wama arsalna minna kabalika minna rasulin, illa nuhi ilaihi, anna hu la ilaha illa ana, fa'abudun. Anaambiwa mtume wetu Muhammad s.a.w. hatu kutuma mtume yote kabla yako wewe, ispokuwa, tumemuelimisha, tumemterimishia wahi, kwamba elimishia watu, kwamba hapana mola, apasaya kuwabudiwa kwa haki, illa mimi, yani Allah. 8:39 Hivyo basi ni ya abuduni mimi tu. Ndiyo nakumbushia katika muanzo wa muhadara nimesema kwamba sifa ya wataka opewa wa khalifa ni wale mwenyezi mungu walesema ya abuduna ni la yushirikuna bii shai'a. Ndiyo sifa ya wataka utawala ardhihi. Inamana watu wenye kumshirikisha mola hawezi kutawala katika ardhihi. Kama watakuja kutawala ni utawala wampito. 9:06 Lakini utawala wahakika kabisa ambao ndani yaki kutakuwa na saada katika dunia furaha ya kweli kwa walimuengu ni wale ambao wanamuagudu mwenyezi mungu mmoja peke yaki na wamshirikishi na kichotu. Luguzangu katika imani, hilineno la ilaha ila Allah, tumekua mara nyingine kwa sawabia kulizoea kulisikia sana likisema inakuenda ya limazoea mpaka watu kulipuza. Kuona kwamba ni kitu chepesi. 9:38 Nasema hivi kwa sababu adhana tunasikia maratano neno la ilaha ila Allah kwa siku. Katika ikama, sasa hivi tumefanya ikama, tumesikia neno la ilaha ila Allah. Baati, baaya manchi haya kikafiri halisikiki hili neno. Lakini kwa sisi tulotoka manchi za kisilamu za wa isilamu, ni neno tualisikia. Kila siku. Hapa sira hisi kwa sababu makafiri hawataki lidihiriki. Wanajua maana yaki. Ikidihiri hii takuwa tena nkishindo. 10:15 Kwa sababu ni kawla mfakila Nineno zitu Kwa hiyo kila neta kulithirisha Mbwaa unahubi watu Watu wamedala saa hizi Makafiri walipendi kwa sababu nzitu Takuja kuona na mnagani makafiri wa zamaza mtume salabawala salamu Walivulikataba bada ya kulielewa mana yaki Nineno ambalo tunalitumia katika njiradi zetu katika fali Hivyo tumelizwea Katika jumla ya njiradi 10:44 Ambazo mtumevetu Muhammad sallallahu alayhi wa sallam ya tifundisha baada ya soala mfano ya magharibi na soala ya subuhi ni la ilaha ila Allah wahdahu la sharika la. Lahul mulku walawul hamdu yuhi wa yumitu wa huwa ala kuli shayin kadiru. La ilaha ila Allah. Nineno hilo tuambua tuliseme marakumi kila baada ya soala ya magharibi na soala ya subuhi katika jumla niradi ya tifundisha mtume baada ya soala. 11:10 Nineno ambalo vile vile ndiyo wimbo wa wanao kuenda hiya. Nasema wimbo kwa maana mpate kuwelewa lima neno anayataradda di mahujaji wakati wakienda kuhiji. Labbeika Allahumma labbeika. Labbeika laa sharika laka labbeika. Inna alhamda wa ni'mata laka wa almulku laa sharika laka labbeika. Nineno kwa maana nyingine laa ilaha illa Allah. 11:38 Tumekuitikia ewe mula. Mahujaji wanasema. Labbeika Allahumma labbeika. Tumekuitikia. Labbeika la sharika laka labbeika. Hakika tumekuitikia. Wewe usikuwa na mshirika tumekuitikia. Ni maana ya la ilahe la Allah. Ni neno lugu zangu katika imani. Ambalo limezueleka mno kiasi ambacho watu wakilewa melipu huza. Ndiyo maana. Tumewona kwamba. Iko haja. 12:08 Ya kulizungumza kwa uzito waki na nuhili, ili kujaridisha imani, endapo tunalitamuka tuwelewe uzito waki. Kwa sababu nasema hivi leo, walimwengu wa islamu wamelitamuka laki muktaba ya la ilahila Allah haipo katika matendo. Tafsiri ya la ilahila Allah haipo kwenye matendo. Kwa hiyo mekua maneno yanatamu kwa tu. 12:32 Kama vile wa imbaji kina alfa blondo nasikiwa meimba neno la ilaha illa Allah. Na watu wacheza laki miji kafiri nasime. Nikitu chamchezu. Kulitamuka. Kule kwetu kuna watu watarika. Kadiria, shadiliya. Wanaliimba ili neno. Wanafanya zikri ya la ilaha illa Allah. La ilaha illa Allah. Kwanzia usiku. Lakini nafika sala alfajiri hawaswali wanaendelea na zikri. 13:02 Hii naonyesha na mnagani watu wasivoelewa maana ilahe la Allahe mekua ni njimbo. Nijepesi kulitamuka. Lakini maana ya hili neno ndui mekua ni nzitu mno. Ndiyo maana nasema na kariri kwa mba mnyezi mungu kama mbia mtumewake. Inna sanuluki aleika kawlan fakila. Hakika takuteremshia wewe. Neno ambalo nzitu. Mnyezi mungu subhana wa taada. Katika suratu na hili aya 36. 13:34 anazili kufibitisha juu ya ujumbe huu kwa mba mewapa mitume wote kwa ajili ya kuelimisha walimwengu. Kwa maana nyingine ndiyo somu la manzo walilopewa mitume wote kuja kuelimisha walimwengu ni kuelimisha kwa mba hapana basaye kwa budiwa kwa haki ila Allah. Njiz mungu nasema wala kadiba afna fi kulli ummati na rasula aniibudu Allah wa jitani butahuti. 14:04 Tumetuma hakika katika kila umati mjumbe. Ili ya waelimishe watu wa muabudu mwenyezi mungu mmoja na wajiepushi na toahuti. Ninini maana ya toahuti wanachuono nasema? Kullu maaubida min ghairi ilahi subhana wa taala wa huwa radhinu. Kila anayabudiwa badala ya Allah na ye mwenye ya karithia. Ni toahuti. Kwa yu kazi za mitume ni kuambia watu muabudu ni Allah mmoja msi muabudu toahuti. 14:33 Kila mtu mungine au kiumbe chuchote kinachuabudiwa kikawa kimeridhia. Au hakikuridhia basi nikua ntahuti. Kama ikiwa katika wale ambawa naishi. Katika viumba mbavu mjezi mungu hakuviupa vipa uhai. Kuna watu wanabudu miti, mawe, nini. Hivi naingia katika kismu ya. Hivi nafuabudiwa bisibu kuwa Allah subhanahu wa ta'ala. Ni kazi ya mitume wote. Angalia na mitume wetu Muhammad sallallahu alayhi wa sallam. 15:08 Nae pia katika kutuma wajumbe wake sehembali mbali maambasadas kuenda kufikisha wajumbe wa islamu, tunaona na mnagani alivokuwa akisistiza kuwaambia wali wajumbe kwa mbaneno la kwanza la kufundisha liwe ni la ilahi la Allah. Mgalia hadithi la upokewa na imamu Bukhari, hameipokewa sahaba mtukufu Abdullah ibn Abbas radiallahu anhu, anasema lama baatha nabiyu muadhani ila liyaman. 15:37 Wakati mu'ad, mtumi aliku mtuma mu'ad, mjabal, sahabam tukufu aliku mtuma yemen, mchia yemen. Aka mwambia, inna katakadimu ala kawmin min ahli lkitabu. Faliyakun awaluma taduuhumu ilayhi, anyu wahidu allaha. Ana mwambia hakika wewe mu'adi, unawayende ya watu katika ahli lkitabu. Tukisema ahli lkitabu ni mayahudi na manasara. 16:11 Kwa luga nyingine, hakika muadhin na kutuma kwa watu wa shirikina ahlu lkitabi wa shirikina. Hivyo basa. Liwe neno la manzo ambalo utawalingania nalo ni kualingania wa muabudu mwenyezi mungu mmoja peke yaki. Wasimshirikishi na chotu. Liwe neno la manzo. Halafu wakaendelea kumambia mtume sallallahu alayhi wa sallam. Fa iza arifu thalika. Wakilijua hilo. 16:42 Wa kielimi kanane nuhilo. Fa akhbiruhum anna Allah faraba alayhim kamsa salawatin. Wa kisha elewa maana ya la ilahi la Allah. Ndiyo basi sasa. Wa elimishe kwa mbamunyezi mungu amifaradisha salatanu. Kisha kaendelea kumamia mtume salalala salamu. Fa iza salu. Fa akhbiruhum bi anna Allah taraba alayhim zakata amualihim. 17:13 Tuukadhu min agniyaihim, faturaddu alafu karaihim. Wakielewa jambula swala, wakisha swali, sasa waelimishe kwamba mwenyezi mungu amewafaridishia zaka. Zichukuliwe kutogo kwa matajiri, zipelekwe kwa watu masikiniwa. Kisha kamuheleza maneno mengine ya kumuusia, kwamba iyakumu wakarai mungu. 17:43 Alamuali ole wako na kuchukua mali nononono zao mananima tajiri Kwanimunyezi mungu subhana wa taala Atakuja kukuadhimu kwa sababu ya kuchukua mananima liza watu kwa dulma Ila akhiri alhadith Lakini hapa ashahidi tunahotaka hapa sisi ushahidi tunahotaka uzumunga jua maneno Nae bana mtume sallallahu alaihi wa sallam pamoja na kwamba ee ni mtume kaambiwa Tumekuteremshia la ila ila allahu ifundishe watu 18:11 Na yeye pia katika kufundisha watu uislamu, kitu cha kwanza kawambia wale mabaluzi wake, uende wakayelimishe watu tawuhidi, haza katika yale mainewa ambayo kuna ushirikina. Ndiyo pali mna kariri umuhimu wa kulifundisha nenuhili la tawuhidi. Ambalo kwa hakika sineno leza likasomesho kwa tika muhada rahua, masaa, faa moja, udekarba inangapi, siwi. Siyamu je pesi kwa sababu imewachukua mitume baadi, miaka miatisa na hamsini mfano. 18:43 Sayyidina Nuhu alayhi salamu kulihelimish anenu la la ila ila Allah na watu wamekubali watu kuminambili tu katika baadi ya riwaye. Watu kuminambili tu. Miyaka miyatisa na hamsini ya nasema ni mewaita watu leila na wanahara. Wamekubali watu wangatu? Kuminambili tu. Ndiwa lupanda nao jahazi. Wakati walipogirikishu watu walukatala ila Allah. Hii kuonyesha hilineno siye pesi. Na ndiyo maana mtume sallallahu alayhi salamu katika kuhadharisha umati wake. 19:14 Alibashiria kwamba kuna watu watakaukua ni wa islamu Katika umati wake watakuja kujiunga upia na ushirikina Anasema sallallahu alayhi wa sallam la takuma saa Hatta yalhaku fi amu min umati bil mushirikina Hakuto simama kiyama Mpaka litatoka kundi katika umati wangu Makundi makundi katika umati wangu yetajiunga na ushirikina 19:44 Mara nyingi mtume sallallahu alayhi wa sallamu wa kihadharisha umati wake. Kuwaambia kwamba ushirikina ni jambo limejificha mno. Kama alifojificha mdudu tungu, nini watu mbasa naita tungu, chungu, ziti naita simizi. Ambaye yuko juu ya juweje usi katika usiku wa kiza kinene. Ushirikina ulifojificha katika umati wangu. Yote haya katika kuhadharisha. 20:11 Kwamba watu wanaweza wakai kubali tawuhidi lakia hatimaya wakaja wakaitoku. Wakarudi katika matendo ya ushirikini. Wakaacha kumuabudu Allah subhanahu wa ta'ala wakamuabudu taguti. Nandiyo hali alibashiria wana mtume leo sallallahu alayhi wa sallam imejitokeza katika umati wa mtume Muhammad. Ni mtu wa naito Abdullah, mtu wa naito Muhammad, mtu wa naito Ali, naito Hassan, Hussein, Abu Bakar, Uthman, Muad, fulani. 20:38 Lakini matendo yake yote ni ushirikina. Matendo yake yote ushirikina. Ima atakuwa anabudu mzimu. Ima atabudu miki. Atabudu anadamu mziwe. Atabudu hawaya nafsi. Atabudu shaitani. Atabudu jini. Na hukwa na njidai kwamba ye ni muislamu. Wengine wanabudu mali. Wanabudu dunia. Wengine wanabudu mafazi. Aina mbali mbaliza. 21:10 Za ibada watu wanazifanya kuwagudu miungu ingine badala ya Allah subhanahu wa ta'ala. Ndugu zangu katika imani, ni kheri ilioje ya mtu itakayumfikia katika kulikubali neno la la ilahi la Allah na akafanalu. Kwa sababu alaibara bikhawati mil umuri. Mazingatio siku zote ni miisho ya majambo. Mtu weza ukalikubali la ilahi la Allah umanzo laki mwisho ukalikanusha. 21:46 Ukafa ni mushrik billah. Ni hasara. Tutawona inshaAllah ghatika muhadara huu hasara. Yakufa mtu mushrik. Katika jumla ya faidaza kulikubali ni nuhid. Katika hadithi ya lukukia sahabam tukufu abu dharina radiallahu anhum. Anasema sallallahu alaihi wa sallam. Maa min abdin. Kala la ilaha illa Allah. Thumma maata ala thalika illa da khala aljanna. 22:17 Anasema sallallahu alayhi wa sallam. Hakuna mtu yote ambaye. Atasema la ilaha ila Allah. Kisha kafa nanenohilo. Nikisema kafa nanenohilo. Hapa tafsiri yaa. Kisiu kwa mba yetu wakati ulu na katarohu. Unasema la ilaha ila Allah. Ukafa na imani ya la ilaha ila Allah. Yani hukumshirikisha na choti. Mwishu wa uhayi wako ukafa nanenohilo la tawhid. Ukafa na imani ya kumpukisha mwenye izmungu subhana wa tahala. 22:47 Mtume ya nasema mtu huya taingia wapi peponi. Kisha abu dharia kamuuliza saliba na mtume. Anasema kultu. Wa inzana wa insaraka ya rasul Allah. Yani hata kama mtu huya liye sema la ilahi la Allah. Akawa alizini. Awali iba katika uhaywake. Mtume ya kasema. Wa inzana wa insaraka. Hata kama alizini nanini. Nakuiba. 23:20 Kultu akamuuliza tena. Kana kwamba kafanya wa siwasi juya maneno hai. Wa inzana wa insaraka ya Rasulullah. Yani hata alizini aliiba ya mjume mwenyezi mungu wa teindia peponi. Mtu mekaendelea kumuambia tena. Wa inzana wa insaraka. Hata kama alizini na kufanyaji na kuiba. Bwana bado anauliza. Yani kaliona ninenu la ajabu. 23:48 Kama wanafuhu na ajabu bade wa islamu kuyatajia alithihi. Akawuliza tena. Wa inzana wa insaraka. Hata kama lihiba alizini ya rasulullah. Mtume kasasa kazungumza maneno ya kakabu. Kamuambia haji. Kamuambia ragma anfika ya abadha. Idhalilike kuwayako mchangani. Kwa maana gani? Yani kana kamba huwaminia ya maneno ya sahaba. Kijana wewe. 24:18 Mimi na kueleza kwamba mtu wakifa na la ilahe la la. Kwa maana nyingine, kwa mujibu wa hadithi nyingine ni kwamba mtu afanyi mazambi ya siukoya ushirikina. Ukubwa wa dunia na eliyomu. Akafa katika hali ya kwamba hakumushirikisha mula na chuchote. 24:48 Basi hata ingia pepoli. Mwenyezi mungu anazema, mtume anazema, hata mjia mtu huyo katika hali ya kumsamehe madambi yake yote. Kwa sharti, asife nadambi la nini? Shiriki. Asife nadambi ya nini? Shiriki. Kwa maana nyingine, alizini, alilewa, alifanyaje. Moja ya fazula kubwa ya la ila ila la la mtu wakifanayo, ni kwamba atasamehewa madambi yote yaliupita. 25:16 Na aja mani simanenu ya manachuni wala manenu yangu dimanenu mwenyezi mungu anayasema mwenyezi katika suratu nisaa ya rubin anani. Anasema Allah subhanahu wa ta'ala. Inna Allah la ya ghafiru an yusharaka bihi wa ya ghafiru maa dhuna dalika liman yasha. Hakika mwenyezi mungu hasamehe zambi ya mwenyekum shirikisha. Na nasamehe zambi nyingine yotes ili ukwa chini ya ushirikina kwa amtakae. 25:46 Kwa hiyo kiunganisha aya na hadithi zimbazi zimeunyesha kwa mba namnagani. Mwenyezi mungu subhana wa taala na kusamehe. Wajawakwa soko wa shirikina. Tumachukua kawli ya jumla. Kwa mba. Tawuhidi na la ilaha ila Allah. Moja ya fadla kuba. Ni wewe kusamehe wa madambi yako yote. Ukifa na la ilaha ila Allah. Kiyume chak. Ukifa katika hali ya kwa mba umemshirikisha mwenyezi mungu. Katika jumla ya asara ya kufa. 26:17 Huna la ilaha ila Allah. Basi mwenyezi mungu anaku haramishia kuyingia peponi. Nayuhini aya Allah subhanahu wa ta'ala katika sura fulmaida. Aya sabi nambidi. Mwenyezi mungu anasema. Inna huu man yushirik billahi. Fakad haramallahu aleyhi ljannata. Wama awahu nnaru. Wama lilzalimina min ansa. Hakika kabisa mwenyezi mungu anasema. 26:47 Mwenye kumushirikisha mwenye yezi mungu, basi hameharamishiwa kuingia peponi na makazi yaki ya takuwa ni motoni. Na mwenye yezi mungu hawezi kuwa nusuru, hawato kuwa na mwenye kunusuru madhalimu. Na hakuna dhulma kubwa kama dhulma ya ushirikina. Kama alibu sema mjia mwenye yezi mungu lokumani. Kumambia mwanawe, latu shirikubillah. 27:16 Inna shirika la dhulmuna adhimu. Usimshirikisha mwenye jimungu ya mwanangu. Hakika shiriki. Ni dhambi kubwa mno. Ndugu zangu katika imami. Mtume salallahu ala salam katika uhaywa kewoti. Katika dhambi alihadarisha mno. Hakuna kama dhambi ya ushirikina. Kwa sema kahadarisha ma dhambi mengi. Lakini dhambi aluhiharamisha au aluhihadarisha mno mno. 27:51 Na katuelekeza njia ambazo mtu wakizifuata taingia huko, hakuna kama dhambi ya ushirikina. Na katufungia milango yote ya kutupeleka kwenye madhambi ya ushirikina. Kwa maana ya kwamba katuonyeshe kwamba mkifuata njia hii, basi mtaelekea kwenye ushirikina, hivyo basi mtapata hasara. Katika jumla ya hasara ambazo watakufanazo mtu mushirikimillahi. 28:19 Ni kwamba endapo atakuwa mifanya mema hata yawe ni mingi kiasijani. Awe ya misuali suala zote. Zafarazi na nawafili. Amehiji mara milioni muja kama ataweze. Kajenga misikiti ulimungu mzima. Katuwa zaka kwa wana adamu hote. Kama yaezi kana hido. Katuwa sadaka. Kaenda jihadi. Lakini kafa mushrik. Amekula asaa. 28:51 Matendo yake yote yatakuenda harijuju. Yata pomoka. Hayato kubaliwa. Yote mema aliafanyi. Akifika siku ya mizani. Ambio haya matendo yote ya mekufa. Kwa nini? Kwa sababu umekufa mushrik billah. Haa mimi nitoazaka sana. Lijenga miskiti. Ndisaidia jamaa. Masidi suna. Landani ismifaje. Ambwa ndio laki umekufa mushrik. Ujesikia haa mwenyezi mungu. Unipokuwa duniani. Aliposema hawa. 29:20 Suratu zuma rea sinatana sema kumambia mtume wakise uze wewe. Alimambia mtume mwenye ezimungu subhanu wa ta'ala wa lakadu uhia ilayka. Wa ila alladina min kablika la inasharatta la yahbatanna amaluka. Anaambia mtume wetu muhamma lihivyo. Kwa mba tumekuteremishia wewe wahii. Natumekuteremishia tumewateremishia wale wale wakuja kabla yako katika mitume. 29:51 Uki mshirikisha mwenyezi mungu, basi atayafuta matendo yako yote mema ule yafanya. Yata kuenda arijojo, tupili wambada, haba manthura. Kwa hiyo ni hasara kubwa nduguzangu katika imani, diyo maana hili neno li kaituwa zitu la tawuhi. Kwa nini? Kwa sababu li nafadhula kubwa. Diyo pali nabimusa alayi salama kataka afundishwe neno wambada watamukumbukia nalo mwenyezi mungu subhana wa taala. Akaambiwa musa sema la ila ila la la. 30:21 Musa kasema ya Allah. Neno hili kila mtu walisema. Kwa maana ni pelangu special. Unye izmunga kwa ambia wewe unajua uzitu wa neno hili. Neno hili lau kama litayekwa kwenye kifa ya mizani. Upande mmoja ya mizani. Halafu kuchikuliwe dunia na vilivyomo. Viyekwa upande mmoja ya mizani. Basila ila ila lau itazama. Kwa uzitu waki. 30:53 Chukua lunia na vili veomo na vili veomo mbinguni na ardhini veote kwa jumla ulieke upande mmoja. Basi upande wala ila Allah utazama. Hii na mnagani tangu mitume wali utangulia wali elezwa maana ya neno la ilaha ila Allah. Ndugu zangu katika imani katika jumla ya fathula ya la ilaha ila Allah. Nikwamba mtu ataishi hapa duniani kwanza katika utulivu na amani. Tulivu wa moyo. 31:27 Saada katika moyo. Kwa sababu ya kuikubali la ilahe la Allah. Kinyume chaki. Ukiishi duniani ni mushrik. Utaishi katika khofu. Siku zote. Zaha ya maneno ya Allah subhanahu wa ta'ala. Katika suratu la naami. Katika kuasifia wa umini. Mwenye tawheed. Mwenye jizmungwa nasema. Aladhina amanu wa lam yalbisu imanahum bidulmin. Ulaika lahumul amu. Wali amba wa mi amini. 31:55 Na wakawa hawa kuchanganya imani yao na ushirikina. Basi hawa ndiyo wenye utulivu. Wao ndiyo wenye amani. Wanachuono mefasiri amani. Kwanza ya moyo. Wataishi watulivu wanyoizawa. Wataishi migi yao itakuwa na amani. Isitoshi na afira vile vile watapata amani kwa maana ya kupewa pepu. Sifa ya mtu muahidi. Tofauti na mtu mushiriki. Mtu mushirikina na ishi kwa kofu na wasiwasi. Kwa nini? 32:26 Kwa sababu hana yakini juu ya mola kwa mba naweza haka mlinda na kumuifati. Saazote yuko na wasiwasi. Hakifukuzo wakazi ni kofu wanaona nimekusha. Sina kitu tena. Kwa mimi wazabu ni abudu wakazi. Ni mfana wakazi. Kwa hiyo hakifukuzo wakazi naona haa. Kuna wengine hapa wameingia kofu kwa mba wakirudi makawa wa majumbani wa Afrika huku watakufu. Hii shiriki jama. 32:59 Mwako watu wanajinga imani na mnaini misikia. Kwa mba mtu wanaona mingi kirudi huko nitakufa. Hapana hii aru Allah wasa. Mwenyezi mungu wa metuwa mbrisha kutoki. Tuende kila mahala kutafamshu ufi imana kibia. Endeni katika pembezo ni muaridi zotu. Kila mahala mtafute riziki ya mwenyezi mungu. Riziki ya Allah subhanahu wa ta'ala. Kwa hiyo kuna shiriki zainanyingi. Kwa hiyo kuna shiriki zainanyingi. Kwa hiyo kuna shiriki zainanyingi. Kwa hiyo kuna shiriki zainanyingi. 33:30 Kama ikiwa wewe unataraji ulinzi kwa siku wa Allah, utakuwa na kofu saazote. Kuna mtu mmoja, ametengeneze wa hirizi ambuwa ndio kinga. Anaitia katika pochi yake, anatembea nae saazote. Kinga, sipigwe dafura, usijui kinga, sikumbwe na shetani, kinga, asia kafukuzwa kazini, kinga. Ndiyo mambo ya menea kwetu hai. Siku mmoja kenda kupanda basi, ata kusafiri kuenda dalisalama, kasa au hirizi yake. Nyumbani. 34:01 Basi kafunja msafara. Panini kijimungu chake chakumlinda wakati ukoza farini hakipo kwenye pochi. Kwa hiyo kafunja msafara enda ya kafuate. Hii ndiyo hali ya watu ambao wanaishi katika hali ya khofu kwa sababu ya nini kutumuamini Allah subhanahu wa ta'ala. Ndiyo pale mwjezi mungu subhanahu wa ta'ala katua mfano wa mtu ambaye anamabosi wawili, anawatii na mtu ambaye anabosi mmoja. 34:33 Katika maisha yetu ya kidunia. Katulea mfano mwenye izmungu katika sura tuzuma raashina tisa. Nasema dharaballahu matala na rajulan fii shuraka mutashakizuna. Mwenye izmungu anatuwa mfano wa mtu ambaye. Ana mabosi waliukua wa shirika wengi zaidi ya mmoja. Tena mabosi hawe ni kugumbana hawa patana. Yukochini ya mabosi wengi wa siupatana. Ana wapeni mfano. 35:03 Kisha kasema anatuwa mfano wa rajulan saliman li rajulin. Na mfano wa mtu amba yuko chini ya bosi hui mmoja. Anasema, hali yastawiani makhala. Yee, wakosawa wili hawa. Sijiu mfano mwelewa jamu. Tuchikulie mfano mtu yuko chini ya kiwanda, yuko chini ya anafanya kazi kwenye kiwanda mfano. Au shirika, au kampuni, au luka. 35:36 Duka hilo linamameneja wa tatu na wote wanahadi sawa kwa cheo lakini hawapatani. Hivyo wewe utaishi kwa amani na kazi hii. Huyo gosi mmoja kwa mbia anza kufungua duka wewe ni mtumishi wa duka. Njoo fungue saa moja, huya saa pana, njoo fungue saa mbingi. Uta mtumikia nani sasa? Ni lazima kuena mmoja unamtumikia zaidi. Kinyumecha hivyo kitawa kuatumikia wote. 36:08 Kazi itakufa na utaishi kwa siwasi. Na hasa ukitaka kuwaridisha ote. Haitu weze kana ufungwe saa moja na ule ufungwe saa ambili. Ute haize kana. Ndiyo haya na utukuta nduguzangu katika maisha yetu. Ya kuwatumikia matoa aguti katika inchi kama hizi. Na mfano yetu kule. Kwamba tuna wapeleka vijana yetu masukuli. Masukuli. Kwe tunatuwa mfano sasa kuli. Tumetoka Tanzania. 36:40 ilikuwa binti harusi kufaa hijabu hijabu ya kishiria kwa yu mwalimu wa skuli anamuambia ukija hapa katika jengo la shule tafadhali usivai hijabu marufu kiji mungu headmaster hichu kime mambia hifu na huku mungu Allah katuagizo kumambia mtume ya mambia wa umini ya yuhanna lih kuli azwajika wa banatika wa nisa ilmuminil 37:14 Yudinina alei hinna min jalabibi hinna. E nabi waambie wa kezo. Waambie mabimtizako. Waambie na wanawake waumini. Wajitande vizuri shungi zao. Au jalabibi zao. Wafaye vizuri kijabu zao. Kwayo hapa tuna mungu Allah. Amuamrisha mtu afaye kijabu. Na hapa kuna kiji mungu mudiri ilmadrasa. Chamuambia. 37:43 Kijana na mzazi hapa marufuku Kuingia na hijabu Hapa ndo unaona tofauti baina ya ahli tawuhidi na ahli shiriki Mtu wa tawuhidi Ataingia na hijabu yapi Hawezi kujali kawli ya nani? Ya headmaster Hata kama nkufuku za shule Kwanini? Kwa zahabu wanajua Wakustahiki kuamudiwa ni Allah peke yake Ama mtu wa shiriki Atakuja na baibui 38:11 Mpaka karibu na jengola shule, au hijabu karibu na jengola shule, sasa umefikia wakatu wa kumtumikia kijimungu headmaster, atachukua habaya yake, hijabu yake, ataitia ndani ya mfuko, ndani ya mkoba, ili ya mtumikia masaa sita nane, kijimungu kile, akimaliza halafu sasa ndia aje kumtumikia Allah ambaye ndia memuambisha hijabu. Ndiyo maisha tunapuishi kwa ujimla. Simasa ala mabintu ya mufa, sisi sisi sisi kifanya makazi katika manche kituaguti kama haya. 38:41 Mtu naeza ukaamrishwa na kiji mungu bosi kwa mba marufuku kujanandevu hapa. Na huku mwenyezi mungu kwa kupitia mtu mewakia tuamrisha, mtu ambia waifu lihaa kumu wapasu shara'ibe. Eni wanaume ziekeni ndevu zenu na pungu zenu sharumu. Sasa wewe ni mtu ambaye unatumikia miungu wa wili. Utafanyaji. Mungu upana riziki huyu unamuisi kwa mandena upa riziki. 39:14 Na mungu Allah, wote watakuwa tumikia. Huku wataka kuekandevu, huku utaki kwa sababu ya kuona kwa mba, ni kiacha kuekona nini, kiendelea kuekandevu, ni takosa rizki. Haya ndugu zangu diyo madhara ya shiriki. Kina mfanya mtu hapa duniani, anaishi kwa kofu saazoti. Akitishwa kwa na shiriki. Tabia wa shiriki na akipita mahala penye kiza, hasa manchi yetu enye mapori, akisikia kutila mnazi ya kimbia. 39:45 Ajua andamu ananani siki shetano. Kwanini hana kinga za kichiria za kumtaka mola awe ndie mlinzi wafi. Lakimtu wakawuhindi mwepese kifanya wasiwasi basi. Hana nenu. Auzubi kalimati la hitamati minsharri makhala. La ya buruhu sheya. Hathuriyo na chuchoti anajenga imani hiyo. Kwa mba mungu ndie muhifadu. Akipatwa dhara basi mungu ndua meandika. 40:16 Ndaki hawezi kufikia daraji ya kuogopa, kuona kwamba uhayi wangu takatika na sina mtu wakudna ni hii, diyo pali tunapuona jamani tofauti ya manisha ya kisilamu ya makafiri. Hule kule kwetu wapiangalia fano Kenya, kifungua magazeti, maafa ya nawafika wa Kenya katika manisha ya sokuwa ya kisilamu. Kila siku kifungua sahifa na uzungumzia kesi, makamani, utasikia kuna mtu kajinyonga. 40:46 Tukadasumu, tukafanyaji, kwanini? Etika kenda kwa chumbia, mchumba kanyuma. Haona maisha ya nafaila gani teni? Haamini mwenyezi mungu, haamini siku ya mwisho ya naona basi, asara, borani ni uo kabisa. Au kapato na msiba kidogo jambwa, naona do, misiwezi. Kuna bwana mmoja ya lifanya kazi railways wakati wa East African Railways kule Tanzania. 41:15 Mimiliwai kufanya kazi katika shirika hilo, nikaelezo na waze, sema mbana mmoja likuwa ni mtu wa Kenya. Kafanya kazi, hili shirika lipovunjika, akapewa pesazake zote na mapension yake ya rudipa. Kufika njiani huko reli likuwa ikiingia Tanzania Kenya, kufika njiani waonaume wakamuibia. Basi bade ya kuiibiwa etika hisi ulebana kamba. 41:42 Kisha pata hasara, kieka fanya kazi, alipokuwa Tanzania, miaka ishirini, swida ngapi, sasa kuna faida gani ya uhayi. Minta rudi Kenya, lofa na mnahi. Basi kajitupa, kangojea diarimoshi li mefika semu inyimlima, kajitupa, kajihua. Watu ambao hamuamini, Allah subhanahu wa ta'ala. Tufauti na muumini. Muumini wakweli ni uli ambaye, akipatwa na kheri, anamshukuru mola. 42:12 Akipatu anashari vile vile anasubili na kumishkuru mwenyezi mungu. Anayua yote haya ni kutoka ananali na Allah subhanahu wa ta'ala. Kwa hiyo moja ya hasara ndugu zangu kuba ni mtu kuikatata uhidi na akafa katika ushirikini. Haya yote ya tamifika haya na huko akhira na ngujiwa na azabu yenye kuumiza. Ndugu zangu katika imani, kwanini makureshi? 42:45 Wa melikataa neno la ilaha ila Allah. Ni warabu neno la ilaha ila Allah. Wa najua maana lakio melikataa. Ye pesi kunitamuka la ilaha ila Allah. Lakio melikataa. Kwa nini? Kwa nini? Kwa nini? Kwa nini? Kwa nini? 43:13 Ahili kwa wawo likawa ni jambu mustahidu. Waliliyona ni zito. Kwamini mazoe. Walikuwa na miungu ingi. Na wengine walikataya kwa sababu. Neno la ila ila la wali likuwa nilafunja masilaha yao. Matumbo yao ya naanza kukatika. Kwa sababu kisha sema la ila ila la. Uwamini hakuna anayijua gaibu ispokuwa Allah. Jumana mujawabu ya la ila la. Hakuna anayijua ilimu ila gaibu ispokuwa Allah. Sasa kuna watu amba walikuwa nisada na washirikina. 43:44 Kazi yao kuwapigia wenzao mfano ramli. Mtu wakitawa kufanya biyashara, nani, shamu, wapi, anakuenda, anatuwa dao, lettinga miyawili wa tatu. Nita kufanya ramli, nita angalia biyashara yako, itakuwa nzuri au mbaya. Kama ni mbaya, basi nita kutengenezea mi mambu yako. Ondoka siku fulani, tare fulani. Kwa sababu siku fulani, nanuhusi. Mambu yako atakuwaribikia. Hawa likuwa ni moja ya vingungi, walimpigia vitago na mtume. Kwa sababu, waliona neno la ilahi la la. 44:14 Ni kiimarika na watu wakilielewa masla haya wamekatika. Wengine walikuwa ni sada na kuni masanamu. Wakingojia sadaka na pesa na mali. Watu wakichinje wakichukua manyama na mapesa wakichukua wakio wao ni walinzi wa yale manisanamu. Sasa mtume maana ya la ila Allah ilikuwa ni kukataliwa masanamu yote ya baki mungu mmoja na hito wa Allah. Kwa hiyo pia wakaona masla ya navunjika. Hili sasa likawapelekea si masala ya tuu ya kukatala ila Allah. 44:47 Ikawani lazima wampigevita buwanamtumi salallahu ala salamu kwanjia mbali mbali. Jia ya kwanza kufanya propaganda diliyake kwa mba yehili mchawi, majinuni, kichaa ili watu wa simskirizi. Diopale mwenye izmungu katika suratu sadi. Anailezea sifa za habari za watu hawa jinsi walivukua kimuangalia buwanamtumi na la ila ila la la. Anasema Allah subhanahu wa taala. Waajibu anjaahum mundhirum minhum. 45:15 Wakala alkafiruna hadha sahirun kathabu. Walishangazo amuno kwa kujiwa na muonyaji miongoni mao. Yani mtume Muhammad. Walishangazo amuno kwa kujiwa na Muhammad. Wakasema waliokataha makafiri. Hakika huyu ni mchawi mrongo. Waambia watu wanayeneza maneno. Huyu mchawi. Neno mchawi sila kupendezi. Mtu wakitu wa mchawi watu wanamukataha. 45:43 Kwa hiyo katika ambinu na propaganda walitumia kumuambia Muhammad s.a.w. kwamba ni mrongo mchawi hili ya sikubaliki. Kwa moja na kwamba wawo halikuwa kimuita kabla ya kutamuka la ila Allah mtume, wakimuita al-assadikul aminu. Halikuwa ni mkweli muaminithu. Lakini wakawa wainizi urongo hili watu wa mkatari. Ndiyo kama gile mnafuona hivileo, wale vijano njitukeza katika kuhihami dini ya mwenyezi mungu wanaitua materorist. Hili nini dunia hiwa katari. 46:12 Kwa mbaonikani katika sura mbaya kabisa. Ndiyo tabia ya makafiri ukieneza haki basi watakutafutia jina kama njibwa jina baya ili wapate kukuangamiza. Kitaka kutakaweji paka liuliwe haraka mtaani basi lite jizi paka jizi. Watotu watatoka watalipija mametu. Ndiyo mbinu walizitubia makafiri katika kupambana na mtumbe Muhammad s.a.s. Sasa sikiliza hoja haya wanawasema. Kwanini wame muita mchawi? 46:42 Wanasema, ajala al-alihata ilahan wahida. Ye amegeuza miungu yetu yote. Kwa ni mungu mmoja tu. Inaize kana wapi maneno haya. Sisi tumezoea kukawa na miungu yote hitu na yabudu. Ye wajia tufutia milazetu zote. Atuambia kwa mba mungu ni mmoja tu. Hisha wakasema, ina hadha la shayin ujabu. Hakika hili jambu la ajabu kabisa. Jitia, Muhammad ya tuletia mtia huyo. 47:12 Tangulini tumesikia maneno haya, wewe umetuletea mapia. Isitoshi, haikuwa masala ya kutuwa propaganda, mwenye izmungwa naendelea kusifia habarizawa na sema, wanfalaka almalau minhum, animshu wasbiru ala alihatikom, inna hadha la shei uniradu. Wale vingunge viongozi wa wama kureshi, hawakutosheka na maneno wakaona wapite kila nyumba, kila mta, kila baraza. 47:41 Kuwaambia khasa vijana. Ondo keni msidi sikasi habari za uubana. Makinelo lahi lele ghao lilipo ingie. Ikao watu naanza kujadidi. Kutafuta undani na hakika yako. Wao sasa kazi kwa fukuza. Tokeni. Sizi unze. Ndendeni. Endeleeni kushikamana na miunguenu. Shikamateni na miunguenu. Mbamba mbamba mlikuwa mkiwa abudu. Taungu zamani. Hili ndio jambo nalotakiwa. Kisha mwenyezi mungu wakasema. 48:10 Haka asimulia wakisema, maa samiina dihada fil millatil akhira. Hatuja sikia haya katika milla zilzo pita. Kwa maana mababu zetu, tangu watu walo pita wote, wakiabudu masanamu, wakiabudu mizimu, wakiabudu makaburi, weo natuambiaji, tusiabudu hii, tumuabudu mungu mmoja. Kisha wakasema, in hadha illa ktila. Haya siloloti ya liweleita Muhammad ila nimambu ya liyeunda unda yetu, hamea fabricate. 48:40 Ambea tingeneza hii, ni mambo yake hai. Chawi mkubwa hui. Hapa tunawona na mnajani, mwenyezi mungu subhana wa taala anavosimulia watu wakiletewa ujumbe wa la ila Allah jinsi wanapuukata. Ndiyo pale katika aya nyingine mwenyezi mungu anasema anahum kanu. Izaakila lahum la ila ila Allah yastakbiruni. Hakika ilikuwa hawa makureshi wa kafiri. 49:06 Wakiambi wa semeni la ilahi la la wa nifanya kibri wa likata. Kisha mara nyingine wakisikika wakisema. Wa yakuluna aina latariku alihatana li sha'irim majnum. Wani sisi tuwache miunguyetu. Ambayo tunayagudu. Kwa ajili ya huyu mchawi. Mwenda wazimu mpiga mashairi huyu. Moja katika sifo alimbebesha mtume amba huyu. 49:36 Haya maneno yote na uzungumza mashairi tu, kajifundisha fundisha, kachukua makuwa mashairi ya katunga tunga, maneno haya. Tutachaje miungu yetu kwa ajili ya huyu mashairi majinuni. Hii ndiyo hali nakumbusha ndugu zangu, mtu ya yote atakeismama na la ila ila la ya tanifika haya. Silazma yetu kichaa majinuni lakia ataeza kubebesha majina mingi. Mtu ya yote atakeismama na tauhi, atafanyiwa stizai na kupibwa vita. 50:07 Hadi kufikia mtume sallallahu alayhi wa sallam kupigwa vita kuuthiwa kiwiliwili chaki. Diyo steady ya pili hii wakishaona kwamba propaganda za maneno hazifaudu. Sasa kumuuthi wanadamu kiwiliwili. Diyo pale sasa mtume wakimvizia kidalikaba kusuali wa nagmiminia kapula lamavya na nihia ya ngamia juu ya kichu. Ada ya kiwiliwili. Au mara nyingine ya kipita njiani kumrushia miba kwa shakiza watoto. 50:37 Mitia miba kitwe. Adha kilili. Mpaka ikafikia masahaba zake kuuliwa kinabilali. Kutaka kuuliwa. Kisa wa metamuka la ilaha. Illa Allah. Kuekewa mawe na kuadibiwa na mabakora. Wengine kupigwa. Mpaka viki ikamfikia mtume s.a.w. waone ya hame. Na kuamlisha masahaba wa hame. Kuendaza wapi. Habasha. Kili ladda wa sipate zile adha. Lakini wapi waliandama huko huko. Mtume kufika huko taifu. 51:08 Akithani atapokewa kwa wema, akuta wanawake na watotu na shehena za mawe kushambuliwa mtume saladhala. Pigwa mawe mpaka madamu ya mtume. Kwanini la ilaha ila mba. Tai nduguzangu kwanini nini maana ya la ilaha ila mba. Mpaka ikafikia watu kutuangana mawe na mnahiru. Mbona leo sisi hatupigwi mawe? Mbona hatupigwi mawe? Ni kwa sababu hatunyeyelezea la ilaha ila mba. 51:40 Maana ya la ilalwa hatuyeyeleza lakini wallahi tukieleza la ilalwa tutapigwa maana. Tutatukanga. Nini maana ya la ilalwa? Neno la nuzangu nukiswa hili hapana. Ilaha hili ndio muhimu kulijua. Walikua kiamini nini maana ya ilaha kwa arabu. Neno la kia rabu ilaha. Ilaha kia rabu katika kabusi za kia rabu. Nekila chenye kuitakaidiwa kwa mba kinastahiki kuabudiwa. Hai kutumikiwa. 52:10 Kwa kunye nyekewa, kuthalirikiwa, kusiko na kifano, kuogopwa, kutiiwa, kutaragiwa, kuongwa, kutegemewa, kusuyuliwa, kutakiwa msaada, kueshimiwa mno. Na kwamba kinajua elo ifichikamani. Mtu wakijenga kwa kitu kuchochote katika vihumbe yu ya mambo haya. 52:40 Basi hicho kiumbe kinageuka kuwa ni ilaha. Kwa nini? Kwa sababu maana ya la ilaha ila Allah ni kwamba hakuna anestahiki kunye nyekewa kuthalilikiwa ispokuwa Allah. Hakuna anestahiki kuogopwa kikweli kweli kwa upewa kuogopwa ispokuwa Allah. Hakuna anestahiki kusujudiwa ispokuwa Allah. Ndiyo pale mtume sallallahu alayhi wa sallam walipo sema lau kuntu amiran li ahari na anyastu li ahari. 53:07 La amartu mraatan anta sujuda li zauji haa. Lau ningeli ambisho manadamu amsujudie manadamu nziri. Basi ningeli ambisho manamuke amsujudie mume. Lakini katika uislamu tendola kumusujudie manadamu ni shirk. Kwa hiyo ikitokea antu kumusujudie manadamu tayari kamgeuza kuwa ni ilaha badala yanani ya Allah. 53:32 Hivu hivu akawa mtu anamtetemekea na kumuogopa mwana adamu enziwe upewa kumuogopa, kamgeuza huyo kuwa ni ilaha. Au kumpa heshima mtu au kitu. Nasema hivu kwa sababu kuna watu leo vitambawa mevigeuza miungu, bendera. Mtu atasimama kwenye bendera ambwa mbendera ataifa kanyohosha mikono na mnahia katetemeka mbeli ya kitambahi. Tahari bendera kwa mtazama huu tunosema maana ilaha ni mungu huyu. 54:03 Hivyo hivyo, kaburi, kuna mtu wana kuenda kuomba kwenye kaburi, mtu wale kufambaye, na ya nasaiki kuombewa. Mtu wana kuenda kulia kwenye kaburi, la mama, la babu, la bibi, au la sharifu, kuenda kulia shida zaki. Wakati mwenye izmungwa metutaka sisi tupio na shida, tuweleke kwa. Nye izmungwa nasema ubeuni, asta jiblakumu. Ni ombeni, ni tawajibu. Hisha nasema Allah, fa inni karibu, mujibu daa watadaa idha daan. 54:33 Mimi ni kukaribu kabisa na mwenye kuniomba, pindipo na kuniomba. Kama ikiwa mungu yuko karibu, kuna haja ya kuafuata waliomba. Mwenye hizi mungu ukonae popote pali, anatekeleza shida yako, anasema ni omeni ni kawapa. Kwa hiyo pindipo kitakidi kwa mba fulani, jiwe au mtia au maiti, kwa mba tareza kukidhia haja zako, basi huyo amegiuka kuwa ni mungu badala ya nani ya Allah subhana wa ta'ala. Vile vile. 55:03 Kuna wanaona kwamba kanuni za kimila, zilizo tumba na wanadamu, zinastahiki kutiiwa kufuatu. Basi wewe ukamini yule alietunga, kwamba sheria zake ninzuri, kanuni zake ninzuri, ziwe ni zamila, ziwe za inchi, madamu zimetunga na wanadamu, basi umemgeuza yule kuwa ni ila. La ilaha ila Allah inakagusha yote hatu. Diyo hili walilelewa Arabu, kwaona sasa huya natubadlishia mtindo mzima wa maisha. 55:34 Sisi tumezoea kuishi na kanunizetu za kimida. Ambazo ometungia mababuzetu. Sisi tumezoea tukiomba tuwaomba kwenye masanamu. Tuwaomba kwenye mizimu. Tunaomba kwenye nanihi miti. Ilikuwa warabu anatabia makureshi. Wakio anatawa kupigia na vita mfano. Wanakuenda kwenye mti unaitua thata anuapin. Wanakuenda kutundika silaha. Wakiamini ule mti unabaraka. Ukieka silaha pale basi kwa muda kizitundika. 56:05 Ziki toka hapu, zika kuwa na chaji kulikweli. Kama vile tunako chaji, naniimba simu yetu haki. Maro nakuta full chaji. Basi uneza ukatumia ide simu masama ngati. Ndiyo wawa naona silaha ukitundika kwenye mti, basi inapata chaji. Badala kuwa otukumi, itaweshiri. Itikadi ya jimti. Na haya jamani ndugu zangu, msije mkasema mambu ya lipita. Leo mimi ni meashuudia kwa macho yangu. Miji yetu hii ya kwani. Ikiwe muna ya Kenya na yakini. 56:36 Yapo hayo, mpaka leo watu wanazika mapande ya miti, vipande vya miti kwa itakidi kwa mba ni mafingo ya mji. Mafingo ya mji yani ni kinga. Anakuja mganga pali wanasema anazuza, anarinu kila mwaka. Mnachanga njini pesa alafu wanachinja mnyama kwenye lili jijiti, waki itakidi jijiti hili lili na wakinga na bala. Kwa hiyo kwa luga njia sema ndafal bala hii, jimti lili. 57:04 Na wawo kifubutu kuenda kulingoa kiyama kita kusumamia. Wanamini kabisa jimti lile lile unalwa kinga. Ndiyo ele wale okuwa kiafanya makureshi. Ndiyo ele wale okuwa kiafanya watu wa zama zanuhu. Wakishirikisha mwenyezi mungu na viumbe wale okufa. Zama zanuhu. Walikuwa kiamini kwamba watu wema wakifa wana stahiki kuagudiwa, kuombwa, kuthalilikiwa, kunyanyikewa. Na yote ya merudi tena haya. 57:34 Pwani yetu nasema hukubara siji kama yapo vipi katika migi ya bara ya fika mashariki lakii pwani humu kuna watu wanakuenda kulia kwenye makamuri wanaita ya masharifu. Kuna watu wanakuenda kulia katika makamuri ya mababu zao. Babu tu. Mtu wanaeza kawuma na manale na umu wa mchanga kashikwa na maleri ya kali masikini watu walivokuwa wana ilimu. Anasema hii ni degi degi. Kuenda babu kawugiwa. 58:02 Kweli babu hatu njechinja kwenye kaburi lake leo mwaka wapili, do, basi wanakonda kuchinja pale, kutakarazi za babu yule, na kutuwa kilio kabisa, maa yoe, maa, maa ya, maa ya, maa ya, maa ya, maa ya, maa ya, maa ya, maa ya, maa ya, maa ya, maa ya, maa ya, 58:30 Kama alifu tabiri wa namtumi sallallahu alayhi wa sallam. La takuma saa. Hatta yalhaku fi amu. Hatta talhaku fi amu. Min umati bilmushriki. Hakuto simama kiyama. Mpaka wajiyunge. Makundi ya watu katika umati wangu na shirikini. Na mbidihiri haya kunisha namnagani ukweli. Wa manenu ya banamtumi sallallahu alayhi wa sallam. 58:53 Dugu zangu tunahona Kur'ani na tukuletea visa vya mitume wa leo pita. Simasa hala ya kusoma kama vile visa vya alfu lele ulela. Paukwa pakawa. Kupatikane mazingatio kwa kila aneta kulingania neno lala ilahini Allah. Angalieni mfanu wakisa cha nabi Ibrahim. Unyezi mungu anasimulia katika sura tulambia. Anawaambia watuwake Ibrahimu alayi salamu. 59:19 Afata'abuduna minduni Allahi ma la yanfa'ukum shay'an wa la yadhurukum. Jemna mu'abudu vipi ya sikuwa munyezi mungu. Yule ambaye hawezi kuwa dhuru wala kuwa nufaisha. Kwa na'abudu mawe masanamu. Vipi na'abudu vitu na mnayini watu nyakili. Anasema uffin lakum. Walima ta'abuduna minduni Allahi. Udalilifu lioje uwafike kwa njini kuwabudu ya sikuwa Allah subhanu wa ta'ala. 59:48 Namudu vipi mtu ambaye hastayiki kwa budiwa. Afalata apilu, yani hamfanya kilini. Unaona kisa chanabi Ibrahimu walipo konda kufunja masanamu, waka eka nyundo juu ya bege la yule sanamu mkubwa. Walipo kuja, wakasema hakuna liyefanya mambuhaya ila ni huyu kijana Ibrahimu. Yeya kawambia kwa niya ya kuwataka kuwapima kilizao ni wajinga kiasiriana. Kambia haa jemani si mimi. 60:19 Liulize ni kubalawo la masanamu hili na mashoka na manyundu haya. Uenda ni ye, diya liyefanya, wanaambia unatufanyajinga sisi. Sasa naambia Ibrahimu, naambia njini watu sasa, kumbe hili sanamu siyo liyefanya mambuhaya. Vipi mnailekeza ibadazenu kuhawa. Nduhaya manenu sasa falatakiluni, hipi njini hamuingia kilika katika mambu kama haya mnaifanya. Angalia jawabu sasa liyefanya Ibrahimu, ilikuwa nini. 60:49 Walisha muonya mara nyingi. Sasa ikawa sasa ni ultimatum. Hii sasa ni mara ya mwisho. Utakachofanya uye ni kukuadhibu kwa moto. Halu harikuhu wansuru ali hatakumu. Mchomeni ye na moto na mnusuru miungu yenu. Nusuru ni miungu yenu. Inkumtu mfailina. Kama nye ni watendaji wachapakazi basi mungu zenu. Angalia kweli wakafanya juhudia kusanya kuni zamji. 61:18 Wakawasha moto, wakenda wakamtosa Ibrahimu katika tia moto. Lakini sasa moto jama umeumbwa nanani. Moto ni mwenyezi mungu subhanu wa ta'ala ndiyo umba. Ndiyo pale intansurullaha yansuruku minaputhibiti kwa wajia watu wenye kunusuru mwelekewa mwenyezi mungu na tawahidiya. Mwenyezi mungu waliwambisha moto na kuwambia, kulna ya naru kuni bardan wa salaman ala Ibrahimu. E moto! 61:48 Kwa baridi na salama kwa Ibrahim. Sibaridi tu. Iwe ni salama kwa Ibrahim. Kweli. Juhudi walizufanya za kumchoma. Na kutakumangamiza. Hatimae mpaka kuni zinakusha na mkuta Ibrahim kakabu. Kheiru waafia. Ndiyo tabia ya mwenyezi mungu aliyeka suna yake katika kwanusuru. Wajawake wema wenye kufanya tawhidi na kuinusuru dini ya Allah subhanahu wa ta'ala. 62:15 Pane mwenyezi mungu wakiamua wewe upate dhara utapata. Lakini hayi vitisho vya kukuunguza, vya kukuangamiza, kufanyanya iwe eti nisababu ya wewe kuingia katika madhara. Maadamu mwenyezi mungu subhana utawala takukinga takukinga. Na hayi nisababu ya vitisho vya wanadamu na walimwengu kuwa wewe uwache kufanya maneno ya haki ya uku ya kutikelezi. Angalia vitimbi alifufanyiwa Ibrahim mungu kamnusuru. Vitimbi alifufanyiwa wanamtume. 62:45 Munyeizmungu kamnusuru. Kila walibu mfanya vitimbe munyeizmungu kamnusuru. Mpaka kamuomdoa duniani mtumewetu Muhammad s.a.w. Kwenye kitanda. Kwa marada. Wameshingwa kumusibu kwa atha. Zaidi ya kadar ya munyeizmungu walimuandikia mtumewetu Muhammad s.a.w. Kufa katika hali ya kwamba ni mgonjwa. Kwa hili lugu zangu katika imani. Suala la tauhidi. Nijambu la msingi mno. 63:14 Mtu kama huja jielimisha tawuhidi hujua huja fanya uisla. Tiyo maana wanachuni wetu mfano sheikh Muhammad Adul Wahab. Katika kufasiri suratu la asri. Ana sema tunajifunza mambu manne. Muhimu. Ambaya ni wajibu hukwe tusisi kuyajua. Katika kufasiri wa la asri ina linsana la pihusri. Illa aladhina amanu wa amili salihati. Watawasawu bilhakti. Watawasawu bilsabri. 63:44 Anasema mambo mane tunajifunza katika sura hii. Jambo la kwanza. Mwanadamu anawajibika kumjua mula wake. Maarifatullah. Na kujua kumjua mtume wake. Na kujua dini yaki. Kwa ni mwjezi mungu anahapa na wakati wala asri. Innali insana la fie kusri. Hakika wanadamu wote waka katika asara. Wote. Ispokuwa hawa li uvuliwa. 64:17 Ni wapi? Illa aladhina amamu. Ispokuwa wali wali waminu. Wali wali waminu ni wali walumjua mula wao. Na wakatekeleza tawuhidi. Tena kwa kujielimisha. Kwa sababu huwezi kujua tawuhidi bila kujielimisha. Endapo mtume Muhammad s.a.w. ambiwa kujielimisha la ilahila Allah. Itakuwa sisi wapuwasi wako. Mwenyezi mungu anamambia ni amri. Faalam. 64:49 Anahu la ilaha illa Allah. Wa astaghfir li dhambika. Anasema jiwa. Yelimishe. Maana ya la ilaha illa Allah. Kisha ndiyo mtake maghfira mula waka. Kwa hiyo hii ndiyo yelimu ya kwanza. Wanachuwoni. Wanasema. Mana adamu hawezi kuhishi duniani. Akapata radiza mula waka. Kama hakujifunza tawuhidi. Na tukisema tawuhidi ndugu zangu. Ni tawuhidi ya ibada. 65:17 Kwa mba niyeye peke yake nda nastaiki kwa budiwa. Sitawuhidi ya kumjiwa mungu yupo hayupo. Kwa thawabu hii nayo hata firauni naya liyua. Kwa mba mungu yupo. Hii tawuhidi ya mungu yupo hainfanya mtu wa kawamu islamu. Mungu yupo. Wanadamu wote awengi. Wanamini mungu yupo. Hata makureshi wa maka pia. Wuki wauliza nani kawamba mbingu na ardi. Wanasema Allah. Mungu wanamambia mtumewake. Wala insaaltahum. 65:48 Man khalaka samawati wal arda, layakulun na Allah. Ukiwauliza hama kureshi makafiri, ni nani kawamba mingu na ardi, wata sema Allah. Lakini je, tamkolao lakusema alia umba mingu na ardi, lilitosha. Kwanini mtume aliwapigia bita kawa magadamu? Kwa sababu, kwa moja na kuwamini kawa mungu yupo alia umba, lakini walikataku muabudu. Walikataku elekeza mapenzi kwa keye. 66:17 Peke yake. Walikataku elekeza kofu peke yake kwa Allah subhanahu wa ta'ala. Walikataku tawakali kwa Allah peke yake. Ndiyo maana wakaambiwa ni washirikina. Kwa nini hivi vitu vyo tuwa mefe elekeza kwa Allah subhanahu wa ta'ala. Kwa hiyo hili njambu muhimu sana. Muislamu hawezi kujita ni muislamu haja soma tawuhidi wala haja jua muktadha wa tawuhidi. Lazima mtu wajue tawuhidi megawanyika sehemu ngapi. Shiriki ziko zainangapi. 66:47 Madhara ushirikina ni epi. Ndiyo ataweza kama mwabudu mwenyezi mungu peke ya kinyume cha hivyo. Mnaona wa islamu walio wengi wanafanya matendo ya ushirikina wakiamini kwamba wana mwabudu mola. Wengi katika wa islamu wanashona mairizi. Nasikia hata hapa London wanaletwa watu. Njiganga mikubwa kuja kwa shonea watu mairizi watu West Africa. Masikina wamekuja na itikadizao. Basi wakiuwa na matatizo huleta nanimu kata tiketi kabisa wakaleta watu wakajia wafanya uganga hapa nanina kila kitu. 67:18 Mtu weza kalia jamani mimi sija barua yangu mpaka leo sija jibiwa na na nani tangu mpeleke maungi mwaka wa sabawu kwa ya nataka kujitengeneza. Na mara nyingine mtu weza kafanyua mtihani ya kileta mganga siku ya pila ya letuwa barua mwabana ushapata stakasi mambu mazuri. Tari kashakuwa ndana maji uli. Amini kwamba kajihirizi ya liopewa, sui vumba liopewa, lifukize kila siku. 67:43 Kwa sababu kinyume chake ushirikina unamadhara. Mwenyezi mungu wanatuamrisha tumuabudu yeye. Mwenyezi mungu subhana wa taala nasema waabudu Allah. Wala tushiriku bihi shay'a. 68:15 Mwagudu ni mwenye isimungu mmoja peke yake na wala msishirikishe na chichote. Katika jumla yoshirikina mtume salawala salam ni mwanadamu kuwagudu mali pesa. Mtume salawala salam sema taisa abdu darahimu wa dinari. Ameangamia mtu mwenye kuwagudu dirham na dinari. Iwe mtu mefikia hatua ya kutafita mali. 68:44 Kisa kimoje nimeelezeo hapa tangujuzi, kuna mama mmoja katena kaja kutoka semza kwetu, miaka saba sasa. Anafanya kazi kiwanda cha kusindika ngurue. Katika jumla ya misiba ya kuhishi katika nchi hii. Kile alivona sihiwa na kijana mwenzepo saa, nye ndo mlivu siya sakali. Wako ingine mmashefu wame tuwafatu kwa mba muisilamu weza kauza ngurue, weza kauza pombe madamo wezi nchia makafiri. 69:11 Aheza kafanya hivyo, mta kuja kushangani kiaeleza ya maneno kwenye maada inshallah. Imeandaliwa juu ya hukumu ya kuishi manishi kama haya. Wako ingine wame tuafatwa na mnahi. Kwa mbia hai sivi baya, uka uza pombe alafu ile pesa, uka jingia mskiti. Si ulewe wana. Wako ingine nimewakuta kule barahindi lipo kuepo. Mashieke wame tuafatwa abdu derahimu wa dinari hawa. 69:37 Kwa mbabana kuuza unga, makoke ni kuwepeleka Amerika huko, seo problem bwana. Kwa nisi, si tinaangamiza huko, ni kama vile kutuma ma B-52 huko. Waosu wanatupigia, na si tuwapigia kwanji ya makoke ni. Kwa hiyo katoa fatwa, rutsa. Unaona, watu wauze haya bwana. Mbora usilewe tuwe. Kipeleka huko, kiangamia watotoa, na ni hibasi, hamna nenu. Fatwa na mna hiyo za ajabu ajabu. Nini kwa sababu... 70:07 Mpaka atoe hiyo fatwa, kisha megewa donge hilo launga, kapewa sheikh. Na hunde uzaifu mkubwa tulikuwa nao msheikh leo. Ukaona kulekwe Christ Africa, mtu kabobea katika kupija maramli, kabobea katika kushona mairizi, kufanya mambo ya ushirikina, kushinda makaburini, kuwapeleka watu makaburini, kwa sabu ya vijisenti senti na nyali hizi wali wali huu, ndono msumbua sana. Tumegeuka sasa ni maubadi wa pesi. 70:36 Mtu wakataa kuyeleza haki kwa sahabu ya chakula. Na hasa ilivokuwa mitindo ya ilimu itulokuanayo wa istefrika kule. Haimfanyi mtu wakachuma chumu la halali. Kwa yombia kukimbilia, kupigia maramuli, kushona mairizi, kufanyaje. Hawajui kwa mbani katika mamu ambayo mtume sara wa ala salama mea kemea. Katika jumla ilo ya kemea masale ya kufanya mairizi. Na kuyaita kwa mbani ushirikina. Tume mekataza mewakuta watu mmoja kavahirizi kafunga kwenye nani ilaki. 71:07 Kawapa mikono watuote ulebana kakataa kumpa. Panini? Kwa sababu wa mevaa hirizi. Na muingine kamkuta kavaa hirizi mkona. Mwuliza nina mbia wahina ya kuondoa maradi ya unyonge sivinini. Kwa mbia anziha. Aondoa. Fa inna haa laumuta wahia alaika maa aflahta abada. Itoe kwa sababu ukifanayo huja shinda milele. Umekufa katika asara. Panini? Kwa sababu shiriki haimpeleke mtu kuyonje hata arufu ya pepo. 71:37 Kwa hili jamani mneno zuri la muhimu sana na ubati mbaya utakuta watu wa islamu wame toka kwenye manchi ya huko wame kuja kuhamisha na matendo ushirikina. Tumipita msikiti mmoja hapo meandikuwa ya Allah ya Rasulullah. Haa maneno wameakanusha mtume. Mtume mekataza kuitakidiwa ibada ya uungu kama walifofanya mayahudi na manasara. Manasara kumifanya Isa bni Mariamu. Anasema la tuturuni. 72:06 Kama atorati nasara bini Mariam. Msinipe sifa kukwa na nyingi zoko hazini staiki. Kama walivu mpa sifa wa kristo Isa bini Mariam. Wa kristo leo akijikungwa kilovotu Yesu. Na wa islamu sifa wakijikungwa mtume. Mtume simame. Ndo watu wakwe tukule wabayuni na sema haku simama. Haku simama mponje tafima mnjume. 72:34 Naelewa ikikisa ambua likuenda Baharini, ikawajia hazi likazama. Likazama pamuja na ule mtiwake wa tanga ule. Sasa wenzake, ye mtu wa tawahidi mashallah. Pia makelele mchume ya simame, mchume ya chume. Ambia haukusimama mponjo, tafimama mchume. Mponjo ni ule mte ukusimama. Hapa simahala pati. Muombe ni Allah wa musuru. Hapa ndio mahala pati. Mtume yuapi uko kaburini kule madina. 73:01 Ndiyo hali tunahishina wa Islam. Wanaitakili kwamba kipatwa na shida. Nimekuta kitabu na hizi ni itikali za kishia. Una kitabu wanaandika mashia. Ukiwa na shida basi wewe taja jina la waliye yote. Ukiwa na shida yote basi wewe taja. Ya Ali. Ya Husin. Ya Fatima. Basi shida zako zita kondoke. Haa hii dini ya mbwana Muhammad hii. 73:31 Dini ya mtume mwenyezi mungu watuambia katika kitabu chake. Walillahi asmaul husna. Faduuhu biha. Mwenyezi mungu wana majina mazuri. Omeni kwa kupitia majina yake. Hivi mwenyezi mungu wana shida ya majina. Hata kuenda kukimbiliya kwenye majina ya watu. Wambua mawalina, masharifu na nani. Himefikia hivi. Saada weje ilani. Taimu mungu wana kaziliani sasa. 73:58 Hizi ndiyo superstitions walizokuwa nazo wa islamu wa merejia katika matende wa ushirikina. Ndiyo pali tina kusema ushirikina mtu meka usawiri katika sura nyingi. Watu wengine mpaka leo wafikiri mtu hawi mshirikina mpaka kabulu sanamu. Hapana. Weza ukawa ni mwenye kuwabudungu waku watu na mnahi. Ndiyo mtu meka kasa taisa abdu almakhila na fikiri kitu kama hivu. 74:25 Yani ole wake mtu mwenye kuabudu nguo mabazi ya wakati ule. Al-Khamila. Khamila. Khamila ni nguo za hariri zilikuwa zikitumika. Wako watu wanabudu nguo. Uhari wake ea pata pesa kunua manguotu. Kubalisha majitaitu. Na majikoti ya fanane na manasara na makafiri. Saa zote uwe na joto. Angalau hapa mfeza katuwa sababu ni mevatai kwa sababu kuna bari. Kuule United Kisumu wana ukeni. Juru wakali na mnamoja. 74:56 Wafu wamejifunga makamba, ni vifo hivi, mtu wakifushika kamba, wamekuwa, wamekumaniza. Lakini nini afanane na nini? Kaa afanane na jikafiri, na nguo zile ya naona ndiwa ibada, akiva nguo na nazazaki islamu, nguo za wa islamu, wanaonekana ataonekana atisha, mbaya, na haya ya kumpa kwa kinamama jaman, sima saada ya wanaume tu. Kwamba mtu wanaona afanane na mabona, asu ya afanane na nani ndio? 75:23 He kumkalifisha mumewe kuenda kufanguwe Oxford Street huku. Dwaona mwana mki kafa. Umenua hapi Oxford Street. Ukinua hapa Lahore Bazaari hapa haina haina kama. Unaone? Karachi Bazaari hapa. Umenua hapi Oxford huku. Ujio Oxford huku kufikila kusikia tu. Alimradi jamani. Ibada. Dio pale mwana chuoni shekho mislami mtemia katika kufasiri maana ya ibada. Nineno muhimu tujue. 75:53 Anasema, ibada maana kenini? Ma yuhibuhu Allahu ya roba minal akwali wal amali al zahira wal bapina. Ibada ni kila nalulipenda mwenye izmungu na kuliridia. Kila nalulipenda mwenye izmungu na kuliridia. Katika matendo yetu ya zahiri na ya siri. Maadamu jambu walipenda mwenye izmungu basi ni ibada hilo. Ndiyo maana wanachuona nasema ibada ina maana pana. 76:23 Kwa hiyo ukifanya lili anawali rithia mwenye izmungu na mbuo mempokesha mwenye izmungu. Ukifanya anawali rithia shaitani, anawali penda shaitani, basi umemshirikisha Allah subhana wa ta'ala. Kwa hiyo ndiyo maana tumetakia wa sisi tumuabudu mwenye izmungu mmoja pete yako. Wa maa umiru ila liyaabudu ilahan wahida. Wa meamrisho hakuamrisho ila wamuabudu mwenye izmungu mmoja. Mukhulisina la hudina. Wawe wa unamtakasia mwenye izmungu dini yako. Iwe ni yeye tu. 76:54 Ndiyo pali kuna kusema jama, tendo uliloti ilitagihuka kuwa ni ibada, kama ilitatimiza masharti mawili, mtu wafanye kwa ajili ya Allah na mwenyezi mungu wana lirithia hilo tendo. Sharti la pili, afanye tendo wabalu linafikiana na mwenendo wabana mtume. Kali ya gizishia, lifanye. Sio na njifanye, wewe utakafuwewe. Kwa hiyo liwe limepata mapenzi ya Allah, pili liwe mwenyezi mungu mtume kali yekea utaratibu waki. Kusi njifanye, unapota. Naki sharti la awali la msingi, 77:24 Ufanyi kwa ajili ya Allah. Usuali kwa ajili ya Allah. Uchinje kwa ajili ya Allah. Kuna watu kwetu. Aeza kambiwa na matatizo na muganga. Basi katafute mbuzi mekundu. Au jogo wekundu. Sujiwa na makosa gani majoguo hawa. Mpaka ikawa majoguo wekundu. Nduwe nyitabu na bala. Imekwenda mimi na mbuzi wangu. Nnafuga kule. Shamba. Basi yule mlinze. Nambia siku zote bana sheke. 77:52 Watu wa mtaka unguzi mkundu kwa thamaniwe yote. Naambia waambia wa mtaka kwa ajili gani. Asema havesu unajua wabana mambo anagonda kufanya. Naambia basi. Waambia ni shiriki wabainishie. Haifahi kusabu nyezi mungu walikusema fasalli li rabbika wanhar. Hakusema mchinja nyekundu au nyewusi. Kwa hiyo ukichinja kwa ajili ya kumridisha jini na shaitani. Tayari umechinja kwa ajili ya sikuwa Allah. Shiriki. 78:23 Na kichinjo chake ni haramu kukila pile pile. Inaingia katika mlango wa mao hila li ghairi lahibi. Ni katika wale unachinjo kwa ajili ya sekua Allah subhanahu wa ta'ala. Lakini haya matendo wa mekuenda ni ada. Ya maazetu wa kiarabu kule Tanzania mpaka sasa. Watu wa Yemeni wakitaka kufanya harusi basi utakuta mbuzi. Wakamchinja wakamagadamu kwenye kizingiti cha mlango. Halafu bana harusi ambua nakuja na manamike mkewe. 78:54 Akanyaga damu, halafu anyaniwa mgu na ule manamika akanyaga, halafu manamika anyaniwa mgu wakaweka juu ya mgu wa manamika. Ambiwe asia kathibitiwa na manamika. Nikinga hiyo, manamika asia akamgiruka, manamika akamthibiti. Kwa hiyo, wanaitakili damu hile inautukufu kiasinicho cha kumlinda ule manamika ya baki na ujana dumewaki. Halafu nyama hiyo, hiyo ndiyo tunahulishwa kwenye karamu hiyo. Ni haramu kuula jema. 79:24 Ni mambo ya kowazi kabisa katika dini ya Allah subhanahu wa ta'ala. Sasa haya ni mambo ambayo tunaishinayo hivi sasa. Lakia watu inge ya wajuhi kwa sababu gani hawana kuwa mbrishana hita uhidi wala kukatazana ushirikini. Kuna nguze tu ingine wanafanya kaza tablidi. Lakia heza ka inge msikitini kuna majikaburi mbele, mtume kakataza kusuali mbele ya makaburi. Mara nyingine kwenye kibla hapa kuna yayla mbuni. Ndiwae kuona kule usailini kwetu. 79:52 Kwa ya ilambuni hapa mbua ni kinga siji ya kabua imamu na kamati ya kidafurawa. Panini wamedhibiti mskiti vile vyakula vyoloso vinafukuja majipilawa ya maulidi na dini. Yote wamedhibiti wakaitia kwenye mashimu. Sasa ile ni kinga wa siji wakaondolewa kamati. Wanamini kabisa na ukenda ukiliondoa vita. Kuna vijana yetu wamekonda kuyakati wamepele kwa mkonisi. Wakiulizo hao mapambo tumapambo. Pambo duniani hakuna ila ya ilambuni. 80:28 Siurongo bana, lakini sasa wanakuja nguzetu wanaituwa ni watu wenye kufikisha ujumbe mubalighina, watasuali kwenye msikiti huo, watafanya shuulizao, watafanya kuruji, lakini hawazungumzi kabisa jua, ukiuliza saha masala khilafia hii. Ehtilafu bana, silete ehtilafu. Taibu mitume woto wamelete ehtilafu, panini kwa kutamuka la ilaha ila Allah. Moja yananihia leo jengewa mitume hoja. 80:55 Ya kuamba ea naleta uharibifu. Kaambiwa ea kwa kuleta la ila Allah. Kaleta aksilafu baina ya watu wa maka. Katika vitabi ya sirafi nasema hifu. Kafarik jamaa. Wasafaha ahlamana. Kawatia. Kawafanya wajinga watu inyakili. Katenga nisha nugu. Wamesema hifu. Fasa daa wagani hiyo ya kwenda ya kutaka watu waridishi miaka yote. Hakuna. Tumeona Ibrahimu. Nuhu. Na wengineo katika manabihi Musa. 81:24 Nivita baina ya haki na nini na batili. Kwa hiyo ndugu zangu katika imani. Nafikiri muda tumechukua mwindi. Katika mada hii ambayo mtume kaiyelezea karibu miaka kuminatatwa lukua. Maka. Mwini meyelezea kwa muda wa saa moja. Sijiri kama imeheleweka. Laki insha Allah tunaweza tukapata fursa. Ya kuyendeleza tena. Pamoja na kwamba napenda kwa bashiria. Kwamba mihadara imeandaliwa mingi kiasi ya wezo. 81:54 Na katika jumla ya mihadha rahiyo ni hukumu ya kuhama katika miji ya makafiri. Na masharti ya kuhamia. Ni kwa ajili ya faida ya kilimu. Ili tuweze kujua tuko hapa na malengo tunotakua tuenayo ni epi. Tukiwa tuko nji ya malengo hapa basi mmoja fathali ya rudi haraka. Kinyume cha hivyo hapa hatukuja kwa ajili ya kusanya pesa. Hii fikra hiyo ndoke kabisa. Tutakuja kujie kawazi katika. 82:21 Mada taku kuja kuzungumza. Vida vile katika mada mba utazungumza. Haki za wanawake. Mbele ya wanahume. Na haki za wanahume mbele ya wanawake. Sababu hapa katika kuna kufunjiwa haki za wa islamu. Kwa sababu ya mashiria ya kitu wakuti ya vio kwa hapa. Kwa yu mtu wajue. Awe anaishi ala basira. Kwa wale unye familia. Kutakuja kuyahona haa insha Allah kwa kina. Na mada nyingine mba utazungumza kwa nguzetu nyingine. Mba ujumla kwa mba kuna mnolongo. 82:52 Mihadhar ambali mbali nyefaida na baadhi ya nguzenu wameshawa itupata kanda zetu ambazo itunezungunza mada ambali mbali kwa wata kaopenda wanaenza kufanya juhudi ya kurekodi. Baadhi kwa hakika ni mambo ambayo najaribu kuyakariri na kuongeza yali ambayo tunahisi ya nafaida. Dakini si mambo ya kuwa eti ya sikaririwe nenu la ila ila la la takia likaririwe kama la vukaririwe kwenye ya dhana kila siku. Ndiyo maana utakuta muisilamu hawezi kwa muisilamu kama ajatamuka nili kwa siku. 83:22 Hivi kweli muisilamu atamuka subuhi mpaka kulala silitamuki. Kwa isi muisilamu. Kwa sababu hili la ilayla ilawu. Kwanza wataka utaki utalitamuka kwenye swali. Kwenye tashahudi. Kwa nachuoni wetu wa melisema ni wajibu. Asa imamu shafi ya sema ni wajibu kuleta tashahudi katika tahiyatu. Kwa hiyo kama hukuleta inamana swala yako imevunjika. Kwa sababu katika nguzu za swala yana sema. Swala imevunjika. Kwa hiyo muisilamu wakweli ni uli analitamuka hilineno. 83:52 Na huku kulitamuka ni mtume antaka tulikariri, lijaye katika vifuwa tulifanye kazi. Diopali mnaona jinsi wema waliutangulia na mtume waliutangulia wali kukua wanaomba mula wawamu nye izmungu, awa kingi na balala ushirikina. Kama vile nabi Ibrahimu anamambia mula waki wajidumbu ni wabania annaabuda alasnama. Ni epushe mimi na watoto wangu tusije tukabudu masanama. Ya ntusifanya matendo ushirikina. 84:24 Halafu vile vile lokman, halifu kuwa namambia mtu nani mwanade, ya mune ya, la tu shirik billah, inna shirika la zulme na azimu. Haya maneno ya takiwa ya kaririwe kwa tutuetu. Hasa tizi tunaishi katika miji ya kikafiri hii, kumtumikia tuaguti saa sita, na masali ubakia tutaka tumtumikia Allah. Mtoto hukwa na... 84:49 anaimbishwa manyimbo ya kituaguti, abebesha wa fikra za kituaguti, huku nyumbani tutaka tumbebesha ila ila Allah. Yataka juhudi pevu, juhudi jabari, katika lini kuifanya ila ila Allah, ndo itulie katika moe. Kinyume cha hivu, nye mnaishi hapa, mnaona hali ya alisi. Vijana wengi wamekuenda na maji. Wame toka wengine na dini zao, wamekuje hapa, wamebaki na majina tu, wa islamu. Akhlaki zao zote ni nji ya la ilaha. 85:20 Illa Allah. Waki kwa ume. Kinyume chake. Wengine mwenye izmunga wabariki. Wame toka mmatahuti huko liko toka huko Afrika. Nchi za nyewe islamu. Wame kuja hapa mungu kawatia nuru ya la ilaha. Illa Allah. Basi ndiyo tushukuru mola. Suku zote. Alhamdulillahi iladhi hadana. Lihada wa makuna linahtali. Laula anahadana Allah. Tumshukuru mwenye izmungu kwa mungu watubariki. Kuja kusikiliza maneno ya khairi kamaae. Ni dalili za khairi jamani. Kusawabu mtume anasema. 85:49 Man yuridi Allah bihi khaira, yufakkihu fi ddin. Mwenye izmungu wa kimtaki ya mtu khairi basi ana muilimisha ddin. Baraka Allahu li wa lakum. Wa jizakumu Allahu khaira.