Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi wassalatu wassalamu ala rasulillahi muhammani wa alihi wa sahbihi wa min walahi wa ba'd. 0:29 Yani o zahir sabablar, kuzga korinib tura digan, hamma bilad digan, Rasulullah itkallari kabi, nahnu ummatun ummiyya. Biz ummiyy ummatimiz diganlar. La naktub, la nahsub. Biz yazmaymiz, isab kitab qimaymiz diganlar. As shahru hakeza, wa hakeza, wa hakeza didlar. Yani, ay yirmatukus gün, ay otus gün kelişligi mümkün. Şu hamma bilad aydi. Ay nima bilan bilinadi? Ay, bizdi saatimiz, bizdi saatimiz, ay bilan qiyash. 0:58 Buna ham ma adam korib turadi, ana ay chqibdi didi, ana ay baddi didi, qiyash chqibdi, qiyash baddi. Namaz waqtlari, masan qiyash bilan. Mamdat waqti qiyash chqibdi nakin, dugaydi, zawal payti bogindani, qiyash zawal bogindani nakin, pishin waqti qiradi, sayi barwar bogindani nakin, pishin chqib asir qiradi, qiyash baddi qiradi, asir qazab olib shom qiradi, vaha ki aza. Manabu, narsa, ham masi qiyash bilan, bilgidab qoyim, ham ma biladi bilan. Saatki, hich qaldi ihtiyacimiz yog buyurdi. 1:25 Khud dushunday ay bizge Ramazan vaqtlarina bizge kurset etkenderse bu ay buladi. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam addilar ki sumu li ru'yatihi wa aftiru li ru'yatihi. Yani bu Ibn Umar razayallahu anhumar ruwayatqiga hadiste Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam addilar ki ayini korib ruzana tutiyilar, ayini korib ruzana qiyilar digandir. Fa in ghumma alaykum faqduru. Agar da silarga bulutlik bu bqasa sabqila ulchiyilar digandir. 1:54 Mu'ammam hanshi jodan qirib shixti, faqduru. Agar da bulutlik bubqasa, ayna ulchesh qiray. Nima digana, faqduru digana. Jumhur ayimmalar, bu faqduru da ishtama zhabbar. Brinsi, jumhur ayimmalar, botun hamma imamlar, qarib hamma imamlar, ayimmalar, faqduru digana, basqa hadista itilin gani qabi, fa'akmilu sha'bana thalatin, yani sha'bana uttuskin qiyilar, faqduru digana, hala ay tuga madadib sablaylar. 2:23 hala ay toga mada, masalan, shaaban yigir mat doqishkun boldi, ay korum mada, ay korum, masalan, dima qalashni miskira yigdiyabdi Rasulullah, ot tushkun qiyilar, yani faqdoro digana, toga mada dib sablayladan ki, kun sanabki toriyilar, ot tushkun bogan nakin, ki, ay korusak, korumasak, rozan boshlayamiz. Faqdoro shubu, cunghur ayimmalar di mazhabu bu. Ekinchi mazhab bu, ibn Surayjni mazhabu, Shafi'i lardan, bittis shuk shu etkallar, faqdoro digana, 2:51 bu falaki hissab bilan hissab kitab qilardi gani digi. Falaki hissab bilan hissab kitab qiliştik, xazir ki, məsələn, bəzi dəvletlər, mənə bu taqvimlər, talindarlar, bu taqvimlər, bu falaki hissab bilan hissab kitab qilindi. Məsələn, yir eylanişligi, qiyashdi yuruşligi, aydi yuruşligi, ay qaçan qorunadi, qiyash aydan utkitsi. Qiyash və ayni eylanişligi də, qiyash aydan utkit gandanki, qiyash, ay qiyashtan ortda qaladi, uxani qorunub qaladi, qiyash bot gandanki, ay qorun 3:21 Mani shu bizdi Ramazan da birinci kunu bulan. Oygi qarayimiz, oykurun za ruzani baxlayimiz. Aygar oykurun mese, shaaban na utsus kun qilamiz. Shaaban na utsus kun qilamiz, bu cumhur, butun, hamma ayimmalar da gapibu. Amma sab, falak sab ilan sab ilashlik, ibn Surayj etken, wa bu kushiga butun ayimmalar ga raddiya bir geldar. Chunki hadiste Rasulullah s.a.v. ociq etyabdar ki, fa akmilu shaaban na thalatin, shaaban na utsus kun qamil qilar da geldar. 3:49 sumu li ru'iyyatihi wa aftiru li ru'iyyatihi. Ayini korib rozani başlayilar, ayini korib rozani tukatiyilar. Khazir roza tukab bitiyabdi mani. Nima bilan tukat ahmazi rozani? Ayini korishni bilan. Agar ilgir ma toqus kun tutganimizdan kiyin ayi korinim qasa, tamam roza tukadidi gani. Agar da ayini korimasak, faqduru biz sobleyimizki, toga madadi biz sobleyimizde, otus kun qalishnikimiz kirib olad. Bu, botun ayinmalar li gebladi. 4:16 falaki is-sab bilan is-sab kitab qalish digidi, fakat ginay ibn-i surayj etkin bu kishini mazhablari marjuh, yani qabul qalib midigan mazhab falaki is-sab bilan bazayimbalar ibn-i taymiyya rahimahullah etkinlar ki bu brinchidan ibn-i surayjdi etkin geblari icmaga tiskari ulamalar icmaga qalish kin ki falaki is-sab bilan is-sab bilan falaki is-sab tu chini yabsidlar? qazir ki manay bu fan bilan ulchaslig bu uzu qatayimas, yani ulamalar etkin ki bu 4:45 falaki hesabdiki qat'i maz. Agar qat'i bugan taqdirdaham, qat'i bugan taqdirdaham, ibnataymiyya eti abdilar ki bu icmaqat izgari. Icmaq, ayinmalar hamasi icmaq edishkan ki bu falak bilan soplanan limmaydi, ay bilan soplanan. Bu birin chidan. Ikin chidan Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam fa'in ghumma alaykum edi abdilar. Agar bulutlu bu qasad edi abdilar. Abu falak bilan soplagallar, bulutlu bulish bu mazligi qarigan yu, bir ilalda eti qoyi yabdi. Bir ay aldan, bir ilalda, takvim qachan, chqadi u shqib bilgilab et 5:15 Qarafi, rahimahullahi tkallar ki, bizli sharyatimiz unaga inge 5:44 hichkin bilmeydiygan narsayga binaqilinmaygan. Xuddu iqarda itkanymiz ki, rasullaytlar ki, nahnu ummatun ummiyya, biz ummiy ummatmiz, soq kitab qilib yazib utirmiyyimiz, qizib utirmiyyimiz. Yani, aydi koramiz ruzani tutamiz, aydi koramiz ruzani ocamiz. Demek, bu qawli racih, va butun cemahir ayimmalarini geplari, va ulamalar bunge icmani ham aychikan, ruzani baslashlik, aydi korib baslanadi, ruzani tugachlik, aydi korib tugatilinadi. 6:12 ayini korib tukatilad. Agar ayini korimasak, 29-ci rozani, mani Ramazani 29-ci kunu, sham peytidi, shamdan aldiraq, sham peytidi, ay korishki qaralinad. Ushe peyti korilinsa, korinad. Agar ay korilinsa, hilal, ushe peyti korilinsa, tamam, irtage hayt digani. Ushe kunu tarabih namazı okulim meydi, irtage, kin irtas kunu hayt namazı okulinad. Agar da ay korilim qosa, hayt okulinad. Agar ay korilim mese, faqduru biz. 6:41 uja ayna tugama gandir isabliyimizda, u tiskin qibdirib ramazanini qamal qilishtigimiz kirib uladib, bu butun ulamalarini hamasini geblari. Demek falaki isabbilan qilishtig bu xata narsab, bungi qamal qilim midi. Bu birinci masala. Ikinci masala aydi korish masalasi. Aydi korish masalasi, ay bir shaharda korilib ikinci shaharda korim masligi munkin. Masalan har yele bir janjal topanini buletkin narsab, masalan saudiyada ay koribdi diliyiladi, turkiyada korilim midi. 7:10 Yo ki, Mawarron Naharida korulunmaydi. Baz bir coylarda, Indaniziya, Maleiziyalarda, mesela, oydu korugan bolaydi, biyodakilara korumaygan bolaydi. Bunda qande yultutqumiz qirek. Mana shu masalada ulamalarda ushte mazhabi bor. Birinci mazhab, bu Hanafilerini etkin gepleri, Abu Hanifi Rahimullahini mazhablari, baz shafiilerini gepleri, wa Hanafilerini bazilarini etkin, wa Imam Malikdi mazhabi, musulmalarini oya bittadigan. 7:38 Mashriqta ay korilinsa, maghribdaki adam u shangi amal qiliqlik kiri digi. Musulmalarda ay bitta, yani mashriqtaki adam ayda korsa, maghribdaki adam u shangi amal qiliqlik kiri golad digi. Ay korilinda didimi, khasatan khazirki da davorida, bu, khuddi ki, bitun alam bitta kishlag buqaganday, khazir hamma jayda, aligi, etkanda, onlaynda koritgurgandayiz. Hamma jaydan xabardar. 8:03 shunday aydi korub, mesele rasimga churpsizga ushe peyt cunad varur ushligi mumkun, ban aydi kordi gidib turub, shunday mubasaratan yuz mayuz korub turusligiz mumkin. Duniyana hamme joy bitta buqa gani, yakin buq gitt, hama nirzi. Bir joydi korub turugandi, yani musulmalar bir joydi aydi korugandanki, musulmalar ay bitta, osmanda ay korundi mi, buldi Ramazan tukadidi gani. Mesele saudiyada korulinsa, butun duniyada ki musulmalarga lazim boladi ki, ushe aydi korulibdi, buldi, Ramazan tukadi, irtagi haydib, amal qilislik vacib boladi. Bu kim? 8:33 birinchi mazhab bu hanafiyyilar, ba'zi shafiyyilar, hanafiyyilarda bir qawul bu, wa imam marikti mazhab bu. Wa ikinchi mazhab, mam shafiyyini mazhablari, wa bu hanafiyyilardan bir qawul, u kushilar etkani ki, xar bir shaharini uzini Allahida korishligi bar diga. Xar bitda shahar Allahida korishgiri diga. Masalan Turkiya uzlari korib turib, uzlari amal qiladi. Unu shahar muftisi fatua biradi ki, ay korilindi, roza tutamiz, 9:03 ay kurilindi ruzan ocaqmizdib, uzlar kurishkiyik. Saudiyamina ishimizi yox, basqa davladina ishimizi yoxdiydi. Bu, shafii mazhabdi. Bunda, ular da dalillari, Ibnu Qurayb, u kuxu, Shamdan, Muawiyah razayallahu anhu anhu aldi den, Ibna Abbas da aldilargi, Hicazgi, Kiganbaytda, ki ular suradilar, ruzan ocaqmiz başladilarin. Ular etdiki, biz cumakunu aydu kurdik, Bukhari ruwayatqiki hadis tabi, cumakunu aydu kurdik, sin kurdikm edib Ibna Abbas suragallarda, hem min kurdim, Muawiyah hem. 9:31 ruzatutu, wa min bilan birga basqa adamlaram aydi kordi, ham amiz ruzatutu, muhawiyya ham ruzatutu digan. Shunda ibn Abbas etgellar ki, yox, biz aydi korum astan, shamba kunu başladik, ruzani başladik, shabanini ular kamil qigan, madina ahli. Shabanini kamil qigan, wa ruzani tuturamiz ta aydi korgin chad, ya ki, otis gün kamil qilamiz digandir. Yani, u shom ahlini korganliklarini itibarga omagyan. 9:56 Rasulullahin hadislari chunki sumu li ru'yatihi, ayni kurishlik uchun ruzatisi ilar, kurishlik uchun atisi ilar, kurishlik diganda sumunu faili kim? Sumunu faili kim getin li yapti? Sumu kuri ilardim. Abu Hanifa rahimullah itgallar ki bu sumu ummetki xitab. Hamma adamlar bir danyagi kurmaydi, kimdir kuraydi, kimdir ushingi irgishaydi. Shuchi musulmalardan bir kishi kurdim, dib adalatlik adam etse, ya bitti adam bu mazhablarda xilaf, cumhurda ikiti adam kurishkiri digan. 10:24 xana fi mazhabda bitta adalatlig odam, aydi kurdim disa bol da ibadatda boshlash kiri digan. Yani almuhim, musulmalarda bazilari kurishligi bilan qagallari rozarini boshlash kiri bolay. Shafiyyilar da xar bitta shahar alaha da kurish kiri digan. Wa, yana uchunchi mazhab bu, xana bilalardan ki bir qawl, wa Ishaq ibn Rahuya etken, wa bunu ibn Taymiyyah rahimahullah ikhtiyar qigan mazhab, uchunchi mazhab etken larki, ular agar da shaharlarni, 10:53 kiçana bir cüzü cəmləsə, kiçana bir cüzü cəmləsə, məsələn, kiçası hazır, saat, eytelik, tukuzda kiçası boşlanib durub, sakızda boşlanib, misal, biş keça kiçası bursa, mani şu saatlarda, içida qeyisi bir joylarda qarangı buli yapdi. Haz, bizda kiçası boşlanib yapdi, bir joyda kiçası tugi yapdi. Yani, kiçası cəmlə yapdi. Uşa, kiçası bir vaqtda cəmləgen şaharlar bir-birgi irgecəndi gəndi. Kiçası cəmləgen şaharlar, yani, bud gəni, 11:23 shahar, birbirge yaqin bugan shaharlar itaat qilish kirek, birbirge irgash kirek digildir. Birbirge yaqin bugan shaharlar, masalan, Amerikada, kunduzi, bubtuzi, birgirde qarangi bolishi mikun. Unda, ularda, ayi, baska, ularda uzlari korish kirek, biyadakilar uzu korish kirek. Kichasi camlasa, misalucun, Mawaranda harbilan Turkiyani kichasi camlaydi mi, yukma? Kichasi da camlanaydi, qeysi bir saatta, masalan, iki saat, us saat, tur saat, pis saat, parkisa ham camlanaydi, masalan. Demek ki, ushe camlangan shaharlar, 11:54 bir-birige ergeshlik kerek, masalan Mawaran nahardakiler aydi korsi, Turkiyadakiler, Misirdakiler, Saudiyadakiler bunge ergeshkiri boladi. Saudiyadakiler korsi, beyadakiler ergeshkiri, bu faqatkini dengiz artidaki bir davlatlar uchun, uzaq-uzaqdaki bir davlatlarga tegishli bub qoladi, lekin asasi xilafdi chikaradigan davlatlarga baribir kutdiki Abu Hanifa rahimallah etkin gebti bub qoladi bunarsa. Allahu alem, mani shu, bu üçte mazhab shu. Oyni korish masalasi bu icha. 12:23 Meni uzum mail buganib, bu Hanafi mazhabdaki etkin geblari, Abu Hanifa r.a. etkin larki, musulmanlarda ayib itti bulad. Oyni maşriqdaki adam kursa, maqribdaki adam shungi irgaçlik kiri bulad. Xasatam bugungi kunda, bugungi waqiligimizga, agar biz fıqixti çuradigan bosayk, bugungi waqiligimizda cuda ham, hamaca yaqin buk etdi, bir xuttu bitti qishlaqda ibib qaldik. Iç uzaqligini birdi ahmiyat qamadi. Masalan Sham diyarida, Ibn-i Quraybda etkin hadisida, 12:51 uksu shomdan madinayga kelaman diginchi qancha kun otu kitkin. Masala 1000 km-ga nech kun yurada odam, masala shomdan madinayga kelaman diginchi. Ancha kun, kamida 20 kun yurish giri bolay. 15 kun, 20 kun yul yurgan. Demayk bu, uzgi yarasha bu, harbir shaharda uzin Allahda aykorishi bomasa, amal qilib ham bomayda. Niki hazırgi kunda, bunarsa sudiham yaqin bob kitdi. Yani kim qaysi mazhabda bolsa, uzini mazhabiga amal qilaydi. 13:19 vansala, man shu ushta mazhabdan kim qaysi mazhabda taniligan bosa ushengi amal qilinadi. Wallaha alam. Lekin, bizga in muhumnarsa, bilishimiz kerey bugannarsa, xilafka qandayqib maamala qilishtik. Masala, ay teliksiz, Hanafi mazhabdas. Siz uchun, musulmalarda ayi bittadib bilas. Saudiyada ayi korunlisa, boldi ushengi qarib amal qilaman. Mauron naharda ayi korundiba, boldi ushengi qarib amal qilaman digan mazhabdasiz. Lekin, siz yasheb durgan shahar ahli, shafi mazhab boyca, 13:49 xar bir shahar uzu korish kirey edib amal qirey abdi. U shayanda nima qilish kirey, m'ana bu darsa muhum. M'ana shu xilafke muamala qilali mastan turib, qib topalanyi qirey abbis. Bunday payadda musulmalar urtasda xilaf shiqar maslik kirey. Xilaf shiqar maslik kirey, siz maslinan, e, taga maslinan, yirmad toqozun chukun bugan nakin, ayda kor, mastan ham, bazibir jaylarda ay kor ilisi digan xabar kisa. Bazibir jayda ay kor ilisi digan xabar kisa. Demek, rozan oz chiz kirey sis? 14:16 birinci mazhab qeyri qeshqin busayiz, ruzan aqch qiz qirig. Lekin, siz yashab turgin shaharda ruzan hal daqamittiri yabdi. Hal aykurganimiz yox, yana bir gün tutamizdi di mufti eddi. U shan dey busayiz, siz hiç qachan jama'atke, musulmullar jama'atke, u zizni ruzamas ikanligizdi kursati qichmayin. Bir yili, Misirda bugan darsa, Cuma kuni idi. Cuma kuni da, Saudiyada aykurilinyan, Misirda shafi mazhabda aykurgan yox, Cuma kuniyan ruzan daqamittirdi. Saudiyada hayt qildi usha kuni, Misirda busayiz, 30-ci kuni Ramazan. 14:46 Bir bala chqip turub, cumakunu minbarda aldiga qoluda bir su bilan, ayyuha nas liyabdiye adamlar, bugun hayt, bugun roza tutkan adam haram ishqigan bolardib, su uch var. Urup uldirib qoyaydi daliga adamlar un. Bu nima qiganib bu? Ujtirsaygi tohrib qeymaydi bu. Uzun uzu tohmat urdiga qoyayabdi. Uzu asli da bunagangi masalalarda mazhab talaxe bir-birini urushliki cahalatda alamadib bu. Uxu uchun ham musulmalarini, cemaatini boleklamaslik kirik adam. 15:16 Sizdi uz izdi mazhabizmi, uz izdi mazhabizge bildirmestan amal qilin xilaf çikarmayin urtada. Buna misali, Usman r.a. minada uz r.s. namazda qasr ugu geldar. Hamba namazda uzin vaqtada qasr ugu geldar. Pijinna asrda qasr ugu geldar. Abu Bakr r.a. qasr ugu geldar. Umar r.a. qasr ugu geldar. Usman r.a. xilafatik geldar. Başida xilafatda, başida qasr ugu geldarda, kin tolu ugu geldar. 15:44 pichinni turrakat, ahsadni turrakat oqigan. Bu uzlarini istiqadib ogan, Uthman r.a. Shunda Ibni Masud ki xabar yitib giyanda, Uthman tuğluqu qiyabt edib istiqalna yakin, la hawla wa la quwata illa billa, inna lillahi wa inna ilahi raji'un digallar. Nima digana bu? Naraziman digana, bu qataqla yabdi Uthman digana. Rasulullah tuğluqu qasr oqigan bosalar, Abu Bakr qasr oqigan bosalar, Umar qasr oqigan bosalar, niga Uthman tuğluqu qiydi? Bu xilaf isqildi Rasulullah ki digallarda, ki arkasdan bar iqtidaqib namaz oqigan. 16:15 Odamlar etken kib, xabarde eshtgen peytizde sez, xawqalta was tarja'ata, la xawla quwata illa billah dedis, inna lillahi wa inna ilayhi raji'on dedisum, ki bar-bar qasta namazu qudis, bunim qiganis. Diganda subhanallah, amirul mu'minin digandlar, bu amirul mu'minin busa, innal khilafasharrun, khilaf yaman narsad digandlar. Kuriyabsim, uzil mazhhabi rajiq busa ham, marjuq mazhhabke irgashgallar, musulmallar di kaltagisib masrig uchun. 16:43 Shunu chun, hich qachan siz musulmallar kal tagin sindirmayin. Musulmallar jamaatike xilaf qimayin. Agar siz mazhabiz, hanafi mazhab boletkin bose, hanafi mazhabke irgashib turib, siz rozani hali kamil qilaman ditkin boseyiz, ya ki rozani toqtatkin boseyiz, bu shafi diyardaki adamlargi bildirmayin qigin shizdi. Buna ilajibar buna. Hayd kununiz, siz birkun kichiktirib, jamaat bolen birgi, ux u ras. Ya ki jamaat ular tugetkin bose, siz tugetmagin boseyiz, ux ndaham. 17:12 Ruzani bildirmestan amal qilisligi mumkum boladi. Bu, musulmalar ortaste xilofti chikar baslig uchun. Yani, oziz raciqdib bilgin narsani, bazan, insan oziz raciqdib bilgin narsani tashlib, marcihki otisligi wajibhan bub qoladi. Oziz raciqdib bilgin narsani, masali Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, Ka'bani boz uchligini toqtad gellar, bozma gellar. Demo uchun, adamlar yangi islamgi kirganligi uchun, va adamlar islamgi kirib durib, bu, Ka'bani boz digan bir 17:41 Murtatub keçilgi mümkün. Uşu uçun oyşonamızı getkənlər. Əgər qovmin yangi ıslum ge kirkən bu məgəndeydi, min Ka'banı buzup, hicrini qırgızardım, qavaydı ubrağımdan qılardım, va Ka'baga ikde işik qılardım, işiklərini pas keçirardım, digənlər. Bir kire digən, bir de çıka digən, işik qılardım, digənlər. Demek asıl üçün ney bu iş kirek? Asıl üçün ney bu? Likir osundan de xime gənlər. Nimi uçun? Odamlardir ayaqi gənlər. Demek xaltı itqotini, xaltı xolatini, 18:09 bu qaya qalishlik, bu fiqhtan, bu aynan sunnatdan bugan narsabu. Bizgi muhimim anishin arsani chunishligimiz kiraydi. Demayi, khulasay shuki bu masalada ushte mazhab baraygan. Siz ushele mazhabdan qaysi mazhabda, bitda mazhabda boseyiz, ham, ushiz, unu dalillari bilan, unu dalillari bilan, munaqasha qalibdara, fagazi keltirishlikke biz vaqtimiz kam, qaysi mazhabda bolaytgan boseyiz ham, leke muhime siz bitda narsani bilin ki, ushe masalaga, xilafka, muamala qalishdi bilisimiz kiraydi. Ani ushende, ishqana qayngi, musulmalar urtas 18:38 Nahi munkar qilişlikde şartı, munkar muxtalaf fihi bugan bu mazlik kirek, yani muttafaq alihi munkar bolish kirek. Masran, men hanafi mazhab boyca qolimde qoyib nomaz uqidgen bosam, siz kilib turib, hiç qaçan menge haqqiz yox ki qoli indi reynge qoyigen, kini itakke qoyishlik hadisi daib ki gandib, menge inqar qilişlikke haqqiz yox, çünki meni mazhabim o. Wa oz nabatida men sizge haqqim yox ki qoli indi tepege qilib uqib magin, paske qilib uqigin, xato qilib san diyişlikke, meni haqqim yox, çünki sizde ma 19:07 bu mazhabda asli bar, shafii mazhabda, minikini asli bar, hanafii mazhabda. Ikili mazhab bir-birigi ikhtirib, inkar qiliştik ki, haqqi yu. Bu ulamalarda icmaq giygen nersaysa. Icmaq mesele bu. Hic kimi xilaf qimeygen bu nersayda. Allah Subhanehu wa Ta'ala uzi islah qisin. Allah Ta'ala shun tursin dinini. Rasulla sallallahu alaihi wa sallam etkinler ki, kimge ki Allah Ta'ala yaxsiliydi halisa, dinde faqih qiladi digen. Biz dinimizde faqih bugan kişilerden qisin Allah Ta'ala. 19:34 Manashu, bizdi bugungi etmakshu bugan narslarimi shuydi. Subhanik Allahumma bihamdik, nashhadu an la ilahe ilan, nassagfiruk wa natubu ilayk.