Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونعوذ بالله من شرور أنفسنا وسيئات أعمالنا من يهدي الله فلا مضل له ومن يضلل فلا هادي له نشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له ونشهد أن محمدًا عبده ورسوله أما بعد السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 0:25 Manabugun insha'Allah biiznillah wa biqudratillah sillar binan biriyalikta manab heyamberlar tariqa haqda insha'Allah sohbetlashamiz. Heyamberlar tariqini başladeykanmiz awala. Allah'a subhanahu wa ta'alani uzena ayati binan başlasak naqsati muwafak bolad yani. Allah ta'ala Qur'an daytadiki as-sa'idu billah. Nahnu naqussu alayki ahsana al-qasasi bima awhayna ilayki hadal Qur'an. 0:56 wa in kuntan min qablihi lamina al-ghafiliyin. Surah Yusufda kilad bu ayat, biz sizga qisalarinin in yaxsini hikaya qilibbiramiz. Deyilir. Qayga si siz bundan aldan bu haqda umman na'lamatimiz bu masada biz sizga hikaya qilibbiramiz deyib. Allah Ta'ala Qur'an laytad. Yinda birda ulamalar urtasda azgina bahis bar. Mimucin Allah Subhanahu wa Ta'ala ahsanal qasasdir nomlada. Yani bu Surah Yusufda. 1:25 Fakat Yusuf a.s. qissasi gina qissalarin inyaxsini, baska qissalar siy digan sawal qayda qilab. Masalan Allah ta'ala Yusuf a.s. bin baska peyambarlar haqda ham Qur'anda zikir qigan, eskatibot qigan. Masalan Musa a.s. toğrusa qatirgan, İsa a.s. toğrusa qatirgan, Adem a.s. toğrusa qatirgan. 1:48 Olarga nisbatan, nin yasha qissa Yusuf aleyhis salamla qissasimi diyan savaliga, ulam olar harxal covab beladilar. Ba zilara cundaydi covab beladila ki, yox, baska butun qissalarla nisbatan. Dunyada qissa cudiyam kub, dogrumi, no dorumi, asli budemmi, bumayemmi, ishqili qissa cudiyam kub. Lekin, Allah subhanahu wa ta'ala qur'amda zikirqiyan qissalar, Musa aleyhis salam, İsa aleyhis salam, Adem aleyhis salam şu cümleden, 2:18 yus aleyhis salamni qissalara haqda ham kaqirgan, hammasi in yasha qissa ushalardir. Baz ulamalar shu ayatin tafsiri da shunlay digallar. Wa bashqa bir ayatda Allah Ta'ala ayitadi ki, Nahnu maqussa alayka naba'ahum bil haqqa. Yani biz sizga ularinin qissalarini, hikayalarini uzunuz qissa qibbiramizdi. Allah Ta'ala hiyandarlar qissasi haqda uzu yapirarkan Qur'anda bu nimiga isharakiladi. Bu qissani 2:47 Allah uzu gapirib bir yabdi mi? Demak, buna bizni xayatimizdagi ahmiyati judiya muhim. Shunu için, hem Allah Ta'ala Qur'anda uzu eti yabdi ki, biz sizgi bilabini hammasini qislaqib biramim. Yeni Allah Ta'ala başqadir ayatda itirik ki, qisusil qasasa la'allahum yatafakkarul. Uzu qislaqib birgirligini izi kifayaydi. Yani, bu tarixni, bu peyambarlar tarixi olami hikayalarini 3:15 Dərəcəsi bələn, pahli bir dərəcəde hikəlligə, uzi Allah Ta'ala hikayaqı bergəlligə uçun uzi kifayaqlar idi. Lekin, başqa bir ayatda, haqda Rasulullahda buyuruk qılub Allah Ta'ala itadiki, Ularga hikayaqı berin qısalarını, yani peyambarlar qısasını hikayaqlı berin, ehtimal ular şu qıssa torusda fikir yurutsalardir. Demek, 3:42 Peyyambarlarini, qissalarini, ularinin hikayalarini, ularinin tarixlarini uriganishanmaktadini ima, shu torusda fikir qilishlik, yani uqshid peyambarlarini tarixlarida bolubotkin ummatlar qigan sarkashliklaridan kitlanishlik, o neticada dozak azabidan qitilip qorishlik boladi. Peyyambarlar ular hidayet qiraglaridir. Uqshilarga, 4:09 irgaçlikte Allah'a s.a.v. bizlərinin biyürgen. Ula'ika alladhina hadallah wa bihudahum iqtadih, deyidi Allah ta'ala. Yani, u peygambarlar Allah ulabini tuğru yölde başxarayan kimselardir ulari. Wa ulalini hidayatlariga, yani uşalarini yürgen yöllariga, siz ham irgaçin, deyib Allah ta'ala. Peygamber a.s.ga, şu cümleden, wa Peygamber a.s. ummatlari ixtab qalib edab. 4:40 Хэнди пэйгамбарлар хэммэлэрэ бэр хэл кимсэлэр емэслэр. Яни, Аллах Таула бэр basmahara-dan chitqan kitabki okhshab, bər xilbo yoshiyin xaqlamat. Uqshilar xamxar xilboladlar, yani fazilat dar jastib. Аллах Таула Qur'an-da yitabiki, Tilti ar-Rusuli fatholna ba'dahum ala ba'di. Bu pëyhambarlarla biz bër xilqamadi. Ba'zilari, ba'zilari nisbatan afzalli jahadi ma'lidi. 5:06 Məsələn, künlərni ikida Sayyidil ayyam, Cuma kunu buladi yanbisa. Bakı bu məsələn, məsələn, unikda aybisa bir yilda. Cunicda, eyn uluq ay, Ramazan ay buladi yanbisa. Cungi uxshagan, yani, hayattaxan, huddi cundi, odanlarxan, birxili məs, tabiatlar xarxil, və darajatlar xarxil bugani uxshagan, hayganbarlarxan, xarxil. 5:29 dərəcətdə iqgəlliklərini Allah Ta'ala Qur'anda sarih ayat bilan uzu ayti yabdi ki, «Tilka rusulu faddalna ba'lahum ala ba'l» diyabdi. Wa kusha, Qur'anda kegan peygambarlarini tarixlari wa peygambarlarinin nomlari bular, kushalar ginamaz. Bazbar peygambarlarda tarixini, qoqishlar kim bugalliklərini, isimlara qalaxan bugalligini bilmaslinimiz ham mumkin. Ongi hüccat Allah Ta'ala Qur'anda itadiki, 5:56 minhum man qasasna alayk, wa minhum man lam naqsos alayk. Olardan bazilarini biz siziye qistaqib berganmiz, bazilarini qistaqib bermaganmiz dili. Yani, unimig ishara, liza biligan peygambarlar, bukishilar, hammasi shu peygambarlar digani maz. Yani, Allah Ta'ala peygambarlardan qaisi birlarini bizlarga hikaya qilib, qistaqilib berganmiz bosa, boshalarini nomlarini blamiz, boshalarini hikayalarini blamiz. Boshalarini biz bilmaymiz, bollaha alam. Masalan, 6:26 Peygamber alayhissalamdan soralgan, yani zilxarnayn wa tubba bu kishlar kimlar bular diganda Peygamber alayhissalam ayitadlar ki, man bilmima ulani kimlagini. Yani peygambar mi, peygambar masligini bilmimandi. Sho uchi ulemalar urat astiqtilaq bar ki, u kishlar, baz ulemalar, misal chin, zilxarnayn nabiy disa, bazlar tubba da nabiy disa, bazlar ya u kisha Allahni awliyalara lipaychadlar. Peygamberlar, bu kishlar, asanlik bilan risalatdi itkazima gallar. 6:55 Peygamberlar musibetke usiregallar wa azarini qotergallar. Qomlari qancalar azar birgalliklari wa uqshilarini bu azarga sabirqigalliklari haqda Allahus muhammad ala Qur'anda bizagi ular haqda yan hikaya qibiradi. InshaAllah, darsimiz davamda harbette peyambar qomu bilan nimalarga dushkigan ikalligini wa qindi icroyli sabirqigan ikalliklarini hammasini inshaAllah qabirbutamiz. 7:22 Inda Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la min mihribanligin qaran ki, barar bar ummat wotmagan magar undan nazir budan. Bunga hujjat Allah Ta-A'la tadiki, Wa im min ummatin illa khala fiha nazir. Yani, barar bar ummat wotmagan, barar bar xalq wotmagan ki, hayganbar ularga kiltirilmagan busa. Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la harbitta ummatiki uziyalatkan, harbitta xalqga yani, hayganbar junatkan, wa ularmin oga ulan trigyan. Ta yinki, 7:52 qiyamat kuni Allahni zarariga wa shu ummatni faydasiga hujjat bu maslig uchi. Wabashqa bur ayat-ta Allah Ta'ala itadiki, Wa maa kunna mu'addibina haqqa na ba'asa rasoola liya. Biz azab lamaymiz, rasool junat mastam turi. Biz awal dozak azabudan agahlan turamiz. Jannat bulan ularga khushqabar buramiz, agar bizlar junatkan rasool yawlar itaat qilisalar didir ayat-ta Allah Ta'ala. Bu Allah Subhanahu wa Ta'ala ni mihriban wa rahim ika liya hujjat bulan. 8:23 Qala mirsa, peyambarlar tarixini organishtan maqsad nima? Peyambarlar tarixini organishtan maqsad, ularini daurlardagi otgan, ummatni xatasini takar olamaslik, va uqshilarga eryashilikdir. Ulimdan tashqari, peyambarlar tarixini organishtan turub qodan, Qur'an ayatlarini cinalmayin. Qur'an ayatlarini cinislik, aksariyati peyambarlar qistasi yobar qadar. 8:49 Meselan, bir adam Adım a.s. tarixini bilmese, Musa a.s. tarixini bilmese, veki basqa bir peyambarlari ki Quranda zikrikigan, nomi kiltirigan, meselan Yunus a.s. yoxshigan peyambarlarda tarixidan xabador gomese, o Quranda yaxshi chunnabdu olen. Chunki peyambarlar bizaga ibrat namuna golib, qutgarliklari haqiba, ko Quranda wa hadislarda ham zikir qinlan. 9:18 Qulani icda eyn bizawchun namun-alib bogan, ibrat-tar bizawchun teshwa bogan kishe, bo seyyidimiz Muhammad Mustafa sallallahu alayhi wa sallam bogan. Allah ta'ala qalikana lakum fi rasulillahi uswatun hasaratin liman kani yarjullaha wa liyaman akhadi. Yani rasulda, yani Muhammad alayhi salamda sizlar uchun. 9:40 islatma ibratlar bardir. Irga shaman disanizlar, qira'ili namunalar bardir, dhib Allah Ta'ala zikir xilal. Demet, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamni tariqlarda otkan namunalardan faydalani mahcub usak, biz albettan Peyambar alaihi salamni ham tariqlani, yaxshi urganisimiz giri. Toğru, boşka qistalaram bar. Masalam, Peyambar alaihi salamdan tashqari, boboşka Peyambarlardan tashqari. Sahabalar, tabi'inlarni ham 10:08 Tarakta ularna hayatlardan ham ibrat, ornak varadigan jawlar bar. Lekin qanchalar, sahabalar, oktabiynlar, darajatlar ulogomasan, bar-bar peyambarlar darajatstan pasturadlar. Un yoxca Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam hadislarda itadlar ki, Wallahi ma vati al arda ba'dal anbiya'i khayrun min Abi Bakrdi. Allah ki khasam ki, hayambarlardan kigin, Abu Bakrdan, yakhsharaq adam, 10:37 yeryagadan basma gandi. Bizi tarixdan bilamiz ki, Peyamber aleyhis salamdan kin, sahabalarda eyn uluqlar isablangan, bu qishi bu Abu Bakr Siddiq r.a. biladlar. Lekin bu qishi ham, qanchilar uluq bomasin tabiyn, sahabalar icida eyn uluq olam xuxi. Lekin bar-bar Peyamberlardan fasta tuladlar, yani darajatlar. Peyamberlar qissasini biz qirdan olamiz, Peyamberlar qissasini Allahinu Quranidan olamiz, hadisten olamiz. 11:06 ba bazibir taaraq kitablariga murajat qilamiz, peyambarilaq qissasini çox bazibir taaraq kitablaridan, yabd Qur'andan olamiz. Bizda en yaxshi kitablardan beri hesablanigan, mana Ismail ibn-i Qasir rahmatullahi aleyh yazgan Qisas-ul-Anbiya kitablariyakan. Biz shundan dars qilashiki harekat qiliyatmiz haqqa. Peyambarilarnin san-salaqi nishtaligi haqqa da hadistakigan ki, peyambarilar salaqi 124.000 ta peyambar otgan taaraqda. 11:36 Ya'ni, nabi wa rasul, eki onu qoshq isabilaganda, 124-9-ta payqambar vat kanaykan. 124-9-ta payqambarda iqtida, 310-ta dan artagraqa, ya'ni, bunu, a'nag nishti ekaligida, iqtilaq bugallig urchin, a'nag barxsanda aytmay vati atmaz, 310-dan sal pashaqraqa bugan, ya'ki 310-ta dandar, sal pashaqraqa bugan raqamda. 12:03 rassullar kiladi, yani rassullar u shizu untadan sam artakhraq rassul botgan, barizigirima dorming parambar lichinan. Shulardan yigirima beshtasi qur'anda zikir qilnadi, wa ularin lichini ulul azim parambarlar beshta bulad. Ular Isa wa Musa, Ibrahim wa Nuh wa Sayyidimiz Muhammad Mustafa sallallahu alaihi wasallam. Yindi ulul azimni lichidani ham, ham masini yani, barizigirima dorming tani ham. 12:30 313-tə dər u shab rasullar nəhəm və Qur'an-da zikirxilin gə, 25-tə qayğambar nəhəm, nama zikirxilin gə, yəni. Və qul-ul azm qayğambarlar nəhəm, sayyidi, sayyidimiz Muhammad Mustafa, sallallahu alaihi wa sallam, boladlar. Yəndi biz az bina farqını aciratmaq çiydik, nabiy binan rasulli, nimi farqı bar, diyanlar səlim. Albet də, buni farqı bar. Nabiy başqanarsa, rasul başqanarsa. 12:58 Bizada uzbeqchiya qiliq, bu aslida uzbeqchiya yalmaz, paygambar deyiladi. Paygambar deyani, buz fars dilini qolinkani. Paygamb, xabar, bar yedkazuci. Xabar yedkazuci deyin. Ekin, xabar yedkazuci deyin kalibani burkish ista, darxal, uniz zihni paygambarlarga yollamaydi. Yani, u xabar yedkazuci kima kandib qoralli. Ekin, paygambar deyish bilan, hamma biladi ki, vahimgi nazal qilini, ya adamni boadan nazarda titiyabdi bilad. Indi paygambar, bizan, yani, uzbeqti lida, birxan. 13:28 Rasulda ham paygambar dimiz, nabini ham paygambar dimiz. Lakin arap tilda iki onu farki bar. Rasul kim diganda, nabi kimdik soraliganda, uramalar uchqil fikirde bildiradlar. Ar-rasulu man uhya ilayhi wa umira bi tabligihi. Rasul shimde odam ki, unga vahiy qilingan, va usha vahiyini, yani uzga itazilgan, shariatnin bashkalarga yitkazilikahan byurilgan kimsa bu rasul qoran digilar. 13:56 Yāni, bāz ulamālār, shunī shārah edadlar ki, Peyyambar alayhi s-salāmga, iqra' ṣūrasi qilān nabīb oldilarda, yā yuhal muddassir, qum fa'anzir sūrasi qilān, buqshih, hān basim boldilarda. Çünki, iqra' ṣūrasi qilanda, Peyyambar alayhi s-salāmga, faqid uzlar buqshilikka buyurilgan edilanda. Lekin, yā yuhal muddassir, qum fa'anzir, yotmayn da, turin urningizdan, barin, qawmi abahlan turin, digan ayat nazim boldi. Yāni, Rasul hān umirabit tablighi sh-shari'a. 14:25 shariyati itkazishlikke buyurildilar, shublan bukshi rasul buldilar, didilar. Payganbar kin, payganbar fakat wahy qilmadi, lakin itkazishlikke buyurilmaydi. Mana shu adam nabi bulad didilar, yani. Boshqa ikkinchi fikir kulamalar vortasida, rasul shunday bir kishi ki, man bu'isa bi shari'in mustaqilin, vannabiyu mayyadu ila shari'in rasulilladhi qablahu. Yani, rasul shunday bir adam ki, mustaqil, 14:55 bir shariyatini keldiriyan adam rasul bolad dedila. Nabi isa, uzdan aldan utkan, paygamberin yoliga chakradiyan adam, bu nabi bolad dedila. Uchunchi bir fikirde, ulamalar pasqabar fikirini bildirigallar. Uchunchi bir fikir, Ar-rasulu man bu'isa ila qomil kafirin, wa nabi man bu'isa ila qomil muslimin dedila. Kafir qamga zunatilyan adamda rasul dediladi. Musulman qamga zunatilyan, 15:26 adan na nabiyy deyiladi, deyidiladi. Yaani, awalgi, uzdan oldun otkan rasuldi davam etdirir faqad. Bazibir istirib gitgan, adanlar unutib gitgan, narsalarini triltirigan adan, hu nabiyy boladi. Yaangi, qonun kiltirmayin, deyidiladi. Hazirgi, mara, Peyambar aleyhis salamda ham hadislarini triltirishlik haqida hadislar kiltirladik ma. Masalan, Peyambar aleyhis salam bazibir hadislarini tamaman, bizan diyorlardi, istanam çikaritaşilangan. 15:54 shuna qayta talil-tarishlikka uxshagyan ra'ab qoladi, yani nabiyini xolata. Allah Ta'ala Qur'an da itaydi ki, maa kana Muhammadun abaa ahadin mir-rijalikum, walayka Rasulallahi wa xataman nabiyyini. Yani Muhammad, sallallahu alayhi wa sallam, qurork shuna qadasimas, abaa ahadin mir-rijalikum, yani asranda uqal qolqalishligi, joyuzmul masligi haqda qoyaqil qaytaydi, wa shu ayatni oqarada. 16:20 وَلَاكِرْ رَسُولَ اللّٰهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّنَ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ ۖ 16:49 Wa xatamin nabiyin, nabiyilarnin xatami diyaddi. Yani, agar nabiy kimi digan busa, yani nabiyini, yin ohrisi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam yuzlar bulan yan busa, diman ki Rasul umuman bumi digan ma'anak shundan ki chqadi. Chunki kullu Rasul nabiy, wala aqsi. Harbir Rasul nabiy bul oladi. Ikin harbir nabiy Rasul bul olmaydi. Hayganbarlardan tortasi, arablardan buladi. 17:16 Muqshilarin namlari Shu'ay, Salih, Hud, və Muhammaz . Salih və Hud arablardan burjlari xaramastan, Taurat və Encilde muqshilarini tarixlarda yuqalib qitkan zikir qilinmaydi. Numu uchun diganda ulamalar aytidilar ki, mumkin ki yahudlarda arab bugarliklari uchun bu ikta payamlari, Salih və Hud payamlari, arab bugarliklari uchun ulargi hasadan shinikil tashima gandidilar. Hayganlarlar hammasi erkek kushilardan bolan. 17:45 Bararta peyambar ayol kishi bom agen. Bunga hüccat Allah Ta'ala, Wallah alam suray anbiyada itadi ki, Wa ma arsalla qabilaka illa ricala. Biz sizdan aldin, faqat irki kishilardan gina peyambar jonatkanmaz. Ayol kishi peyambar bom edidi. Chinki, bashkabar ayatdaki iladni mochimdini nima hikmati bardisa. Hikmati awalan bar, Allah asbuhana ma ta'alan uziga ayon. Lakin, ayol kishi agar, 18:12 Hayvanbar boladi yommasa, ular xafni boshqarishlikke tohri gelali. Lekin, Allah Ta'ala ularini tabiatini minni qilbiyaratmagan, Allah Ta'ala ularini zaif qilbiyaratkan, aqlan wa jismanan, sunucun ham qidi ishni yaxshi boshqarishlikke ular, uda layoqatini qilbiyaratkan, qavmi boshqarishlikke ular layiq bolanmaydilan. Hadisda Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam edanlar ki, Lani yuflihal qawm vallaw umurahum imratan. 18:40 Uzlariga ayollanin baslik qivagan qavm, hech vaxt nacaqe irishmaydi, deyib Rasul sallallahu alaihi salam hadiste itadilar. E, basqa bur ayatda kiladi, Ar-rijalu qavvamuna alay nisa, erkek kishilar, ayol kishilardigan bas qasqini qilaladilar, digan ayatda ham, Allah'a subhanahu wa ta'ala zikab qilabat edib. Ayambarlar khususiyyatlari haqda ham, biraz, ayambarlar taraxini bas basimizda aldan aytovcimis girag. 19:07 peyambariladni Allaha Subh'anaHu Wa Ta'ala ba'zi bir nasalar bilan xosladad. Shinnan bittase vahiyy. Vahiyy faqad peyambarikilad. Kin vahiyy uzgi qigaligini da'vaqsa, bilsin ku peyambariligini da'vaqda. Junki vahiyy faqad peyambarikilad. Musa a.s. onalariga qigami. Wa awhayna ila ummi Musa dibkiladi, Musa nin konasiga vahiyy qaldi. Dibkiladi bashqadir ayatta. 19:33 Lekin ulamalar aytadlar ki, bittagi vahiden murad ilham diydlar. Çünki Allah Ta'ala o zayt yapti ki, wa ma arsallan qabileka illa rijala. Sizdan aldan qız, haqqat irki qishmi rasul qılıqda, cönet kanmaz. Hayol qishi vahiy qilishligi, bu, bu ma dınnarsan. Yani, buno atauri çünca bolad, yani, dimakçımız. Lekin, ulasa, Yuzq a.s. kuluqda bugan daxam, Allah A.s. o qishi bi hali peyambar qiz cönet maganadi. O qishi yashq olay idlar unda. Unda xam ilham bolad, diydlar ulamalar. 20:02 Yana peyambarlarga xos buganlarsa, ularinin kuzlari uxlaydi, qalblari uxlamiydi. Bu, ham peyambarlarga xos buganlarsa. Ozimizin peyambarimiz Muhammadi Mustafa sallallahu alaihi wa sallamdan bu haqidagin kub hadislarini bilamiz. Tegin, hamma peyambarlar, shumri ziyilat olmin peyambarini hammalari, olum aldidan uqshilarga ixtiyar ozlarga biriladi. Yani, sizini caninizin alishlikli icazat birasimidib, peyambarlarinin soraladi, didilar olamala. 20:31 Yana peyambarlari xosboganlarsa, peyambarladin jasadin hech vaxt yer yemildi. Peyambarlarinin jasada kumilgan borishlari xaramastan, ularinin jasadlari kirimaydi. Hammasa, kece gina kumilganda etorogurada, lidlar olamala. Peyambarlar ki yin qayrda ulsalar, shajoylarda kumilar. Bu ham peyambarlari xosboganlarsa. Peyambarlar hech vaxt... 20:57 maali duniya miras qilib qaldirmaydilar. Uqshilar taqad öz xaqlariga ilim qaldiradilar xalaz. Wa hayganbarlar hix vaxt qullardan bomagan. Bu hazir vaxtta acablanarlik tüylisi mumkin, dekin tarakta qul jürem kubbugan. Hayganbar a.s. davrlarida rasa qullar azad qilinkan. Bu doğrsta hadislar ham maucun. Hayganbarlada xisratlaridan yana bittasi shuki, akmalul bashari xalqan wa khuluqan. Ani basharinin en, 21:28 qamali, in mukamali yaratilishta wa xolq cihatida. Deb bulamolari zikirxinadilam. Lekin betta bazibir nimadam qaydauburusi mumkin. Musa a.s. masalan yaxshan qabral masilar. Shuyam masal chin qandi qalibbunu qimishi mumkin, deyishi mumkin. Ulu tafsirida, yani, haqqatta ayatta mawjud suray toha dekilada. Wa hlul uqudatan min lisani yafqahu qawli. Yani, 21:57 duduqlikni tilimden yechkin, mani qebbim ular çünsinlardir. Musa a.s. uzlari etkalliklarini Allah Ta'ala keltiradi Qur'andi. Yani uqshi yaxshi qebrulmay qogalliklari. Bekin bungan sabab var didilar. Asladan tuğulishta uqshi, sunay duduq halatda tuğulmayan, Fir'aun uqshini qoliga uyan peytta, Musa a.s. u indi albatta israiliyatil yahud te kiladi. 22:26 Maylo ona, misalcim Peyambar alayhis salam, haddis wala haraj digalla. İsrailiyatil yahud haqda gapirib hadis saytadlar ki gapirur, haraj yox, ona dib aytadlar. Yani, ona kin chalik bayan qotamiz İsrailiyatil yahudni ham. Yani, yahudlarinin kiltirigan hüccatlari tarakta. Bazilar yahudlar toqigan gablar dib aytadlar. Wallaha alam, biz onu tasdiklamaymiz ham, yolganga ham çikarmaymiz. 22:51 Fir'amın qoliga ogan baytda Musa aleyhis salamda, qodagilik baytlarada, cakalagilik baytlarada, Fir'amın sakaladan bir tukunu suqorub aladilar. U shanda Fir'amın qasqilada, shun qoldirishlik, shun da qasi aytadilaki, namaqlasan bunu qodag bosa, bir sakalayn yulisa yulibdi da, deb aytadi. U shanda, mana tekshirib qorishil mumkin, bir qor khurma bilan, bir choğunu alaya qoyib, harqiya barmaydi, dedin, qodagdey bo, deb aytadi. 23:17 Musa a.s. qolqan uqushan mukammal qogallan. Musa a.s. vahlul uqudatan min lisani yafqahu qawli digallardan ki, 23:47 Allah Ta'ala cawabi qayt adlayim, naqad uqtita sup lakaya Musa, ey Musa, san soralgan narsa sanga biril. Yana peygambarlarda hammasini, butun, shu barizigirmat turmin, peygambarba qaysa baralarin nomlarin tinimiz yasak, alwette sallallahu alayhi wa sallam, yaqa alayhi salam diyishimiz kereq buladir. Chinki Allah Ta'ala, shu lafs baralarini khas lagan. Peygambarlarga gina khas lafs bo. Mana shu ibarab, haqad peygambarlarga khas. Qo, bashkalar haqda, 24:17 ham shun ishletse bolade miyo oma digan sawaliga ulamalar ayatedlar ki bolade, caiz, lekin afzali ishletmazlik. Chinki Allah ularini shul afzal qan khasla galdi bochim. Peyamberlarnin ki in dohasi icabat. Peyamberlarga yani arakhta har bitta peyamberga bitta icabat qilna digan doa berla. Bu haqda hadis bar, Peyamber alayhissalam uzlar ham shu hadis ayatedlar ki harbar peyamberga icabat qilna digan bir doa berilgan, lekin ular shu dunyodan xibqalishgan. Man isa onu ahrab tasakhla qoynum digna. 24:47 shafa'at waqti dhishrataman dinlar. Peyamber aleyhis salamna ham bu jurem xalqlariga, mihriban buganliklariga hüccat bolar. Nimochum, Peyamber aleyhis salamna bunu saklaq qoysalar bolar da ki, uzların oylalariga, qarindoshlariga, akavkalariga masalan. Saklaq qoysalar bolar da ki, yok, ummatlariga saklaq qoyganliklari haqla itadilar. Bu ham Peyamber aleyhis salamna ummatlariga nisbatan xaytari cida, shafqatli mihriban buganliklariga hüccat bolar. 25:15 Yenibitte peyambarlarini Allah khoslayen narsa, harbitte peyambarini qiyamatta hawz beriladi. Cu cümleden bizani peyambarimiz Muhammed Mustafa sallallahu alaihi wasallam gehem. Peyambarlarini xislatlardan yenibiri, peyambarlar tüclarida hiç vak ihtilan bomidilar. Peyambarlarini tüclara hemmasi haq. Shayton vasvasa qilib, bizlarini tüclinize kirib, vasvasa qilib, va ihtilan boq qalximizi sabab boladi. Peyambarlarida munaka narsa topilmaydi. 25:46 Hama paygambarlar, kufurdan, shirkdan, wa hatta gunah kabiradan, maasum boyan kimsalardar. Lekin, uqshilar han qiçkina gunahtan xalimaslar. Hama paygambarlar, qiçkina gunah kliçkallar. Kabair, gunah katta, olardan sadir boyan. Lekin, sagair, dilada, arabdala da, sagair, yani qiçkina gunahlar, bula paygambarlardan han sadir boyan. Bu, ahli sunnaq, aljamani, 26:17 Jumhurlari shugab naytadlar. Masalam moga hujjat, Wa asa adamu rabbahu faqawa. Adam rabbasi ki asib oldu, diyo. Bu nubaga ishara. Bu, hayamarlar usha tarakta guna qigalliklariga ishara bolad. Yo bu masa, Nuh aleyhis salam haqda ayatilgan. Innahu min ahli, qoglu manu farzantim ku, manu oylemden ku, nage u gharbub gettidib. Nuh aleyhis salam ayatib qaladlar. Allah Asmanu wa ta'ala biwasita. 26:46 Шында Аллах Талай тады ки, «Иннэху лэйсэ мим ахлик, иннэху амалун ғайру салих» дейд. «Ус хана ахликэ мэс» дейд. «Уу салих» – «Бу мэ гамбар амал дару» дейд. «Уу» – «Маса» – «Юнэс» – «Алейс-салам» – «Ха-кы-да-хы-ст-а-к-л-а-й-а-т» – Аллах Талай тады ки, «Ва-зан-ну-ни-и-з-з-з-х-а-б-а-м-у-г-а-з-и-б-а-н-х-а-з- 27:15 Bu, lekin ulamalar u testa, bahz bar, gunoh bilan xato bittan arsami, ika u iktan arsami diganda, qibraq, shuh, bittan arsadi baytadlar. Shumshinam, ana hadistakilad ki, kullu bani adam xata, xayrul xatayin, at-tawabun. Harbir odam balasak, xato qulochi. Xatana, arabdilani yaxshibliyan odam bilad, xata sigay mubalagasigastakilad, a'al sigastakilad. Kullu bani adam xati edilmiyabd, xata... 27:42 wa xayrul xatta ina at-tawaboon dil yabdi, at-ta'iboon imas. Shungayam itibar berishimiz kirak. Yani, xar bir adam bolasi, bir marta imas, bir nechi marta xatakilishi momkin didilar. Peygamber a.s. illa ana dima galla. Yani, faqat man xatakimi man dima galla. Illa al-anbiya dima galla. Ve peygambarlar dima galla. Hamman, brortan mustasnoqmastan, kullu bani adam xatta, hammasi digalda xatakilishi. Yani, manam, 28:12 O damaa mhamma xataa quluqshidi ba'it kalliklari, ne mana hadista kiltir yaptilar Rasul sallallahu alayhi wa sallam buzla. E omsa Peygamber alayhi wa sallam qiyan xataa ulaliga yana bitta hujja, Ya ayyuha nabiyyu, lima tuxarrimu maa ahallallahu lak tabtaghi maradhata azwajik? Wallahu ghafurur rahim. Ey Peygamber, nima qasas Allah halal qibqoygan narsani uziyizga haram qualdiyiz, qotillariz raziligini debdiyid amatam. 28:38 Qayambar alayhissalam uzlari mana qayatdakilad? Abasa wa tawalla anja'ahul a'ma. Yani, yuzogurda qoshini qimrdadib kiladah suradah. U shayq qiyan ishlari ham xata bu qaliglariga Allah Ta'ala isharakul baytad. Yana qayambar alayhissalam uzlari da'alar da'itadlar ki, Allahumma usinni min xata ya'ya bil ma'i wa thalju'al baraddi. Qudaya mani qata'larimni ki yugin didla. Su bilan, qor bilan, wa dul bilan didla. 29:06 Bu nime gey ishara, Rasulullahani xatolari bu mese, nayamindayi doaxiladilar Peyammar aleyhis salam digan. Sawal oz-ozdan payda bolaydi, bu sawal orin layam sablanay. Chinki, adamni gunahin busa, kiyin gunahini kichilasini soraydi da. Ushan da hikmat bolay. Hagar imsanin xatosi bu mese, gunahi bu mese, manni kichilayndi isa, onu shinmay digan bar xalat bolay. Unchum Peyammar aleyhis salam ham xataqigallar. Lekin... 29:31 Peyyambar ilayhissalam, na xata qilish qanmolishlari xalam astan, awalgi u akhri gunahlari kechirilgalligi haqda ham, hadisbar qayshanamiz aytadlar ku, sizna awalgi u akhri gunahlariniz ham mas kechirilgan bozay. Yani katta gunah yox, shirk, kufur, bunah, haqqilay ku tamaman qabarmaymiz. Dikin kishkina gunahlar bozay u, gunarini ham yulgan ku, ham mas kechirilgan ku diganda. Peyyambar ilayhissalam, shko qilochilardan bumayim me digalla. Yani inqorxum e galla Peyyambar ilayhissalam, ki mala, 29:59 Xatam baaq dima qallan, lakin shkur kulu qi qi qilardan bomayim midi qallan. So, izibiz, al-axrada yana bitta ayatni qeltir botamiz, qi bilan bugungi darsimizin amni xayasi qizgitka sahin bolada. Wa ja'alla minhum ahimmata yahduna bi amrina lamma sabaru wa qanu bi ayatina yuqinim. Botun qu payambarlar, manak prizi girma, dor binta payambar od kandibayt yapbimiz. Qilarda hammasi botun pasharyatka. 30:25 millati xanaqa, yashi digan joylari xanaqa bulusdan, tili xanaqa bulusdan qatiyn azar, hammasiga buqchilar imam husablanyadlar. Vini sire nimada digilganda ulamalar itadlar ki, Allah Ta'ala bunu uzi hikaya qilbayti yardi ki, wa ja'alna minhum a'immatan yahduna bi amrina lamma sabaru. Ularini biz ummatlarga ishva qlib qoydik. Sababi, ittasi ular sabiqlardilar. Lamma sabaru ikkinsi wa kanu bi ayatina yuqinun. Yani, buqchilarda imam varib. 30:55 Manashu ikta sabab bilan, yani iman wa sabar bilan, insan uclardan kin ham, payganbar bomasa ham, shu xalka peshval borushligi momkin. Manashu sispatda biza uzimizda mujassan txumasa kanmiz, biz hech vaxt basra xalqlarga iman borolmaymiz, ularga peshvala qilolmaymiz. Manashu iman wa sabar bilan, biz basra xalqlarga peshvala qiloshligimiz momkin. Bu haqda Allah haq Subhanahu wa Ta'ala waza'id yabdi. 31:23 Tariqta marajat qilna digan bosa, haqikatda uqshilar sabirqigallar, wa uqshilarda albatta iman burishriyida shubha yuq. Buna kiyingi dersimizda otamiz. InshaAllah kiyingi dersimizda Adem alayhis salamdan aldingi bidayatul xalq haqda gafir otamiz. Wa vaqtimiz isa Adem alayhis salamni yalatil ishaqda ham gafir otamiz. Subhanakullahum wa bihamdik. Ashadu illa ila ila antastafir qatu bilik. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu.