♪ Playing in the audio bar belowLectures & RemindersAudioОллоҳнинг макридан хотиржам бўлишadmin·3 views·5 months agoҚуйида шайх Абдурофе Имом Заҳабий раҳимаҳуллоҳнинг \”Ал-Кабоир\” (Гуноҳи кабиралар) деб номланган китобларини шарҳлаб, унда Оллоҳ таолонинг макридан хотиржам бўлиб – Оллоҳ менга ҳеч нарса қилмайди қабилида юриш ҳақида сўз юритадилар By: Шамсуддин Дарғомий, Абдурофеъ Абдулкофеъ Source: IslamHouse.com · Шамсуддин Дарғомий, Абдурофеъ Абдулкофеъ#Audio#IslamHouse#Абдурофеъ Абдулкофеъ#Шамсуддин ДарғомийTranskripbeta▸Transkrip otomatis. Mungkin ada kesalahan, jadi periksa rekamannya untuk kata-kata yang tepat.0:01Alhamdulillahi wa rahmatullahi wa barakatuh0:29Adatda gidiy, sohbetimizin başlashdan awal, biz Allah ta'alanin gozal isimlari wa ali isfetlari bilan, uxbu macilisimizin turlii xata wa kemciliklerden xali bolgan bardavan macilislerden qilishligini, tarqalishligimizde isa Allah ta'alanin ilim halaqalarini qidrib yuru ki farishtalari bizlargi qarata, ey Allahnin bendalari, indi orniynardan turavirinlar o halanki sizlarnin gunahinlar indi.0:55keçirilindi digen meclislardan qilişliyini sorab, sohbetimizne başlayimiz. Cuma günleri imam Zahabi rahimahullahnin günah-i kabirələr dib, atalyen kitabini dars qilib, örgeni etgen edik. Növbettegi günah-i kabirə, 63-ci günah-i kabirəgi gelib tohtegin edik. Imam Zahabi rahimahullah, günah-i kabirəni türli qisimler bilen,1:25Tertiblet durub, Yetmişde günahi kebirini, Kebayir günahi kebireler kitabige cemlegendir. Demek aldinda, Qarib yetide günahi kebiri bilen, Bu kishinin kitaplari hem, Tamamige yeterekin. Altmış üçünci günahi kebiri, Allah ta'alanin mekridan, Hatircem turuslik günahi kebirisi. Allahnin mekridan hatircem turuslik,1:59Günahin kəbirəsi digəndə köpçilik çünç mümkün, Allah həm məkir qilədi mi? Allahda həm şun dey, səlbi, məkir qilədi digən hilə, sifəti bar mi? Digən çünçəgi qil qarşı mümkün. Həm məmzihəm məlum ki, Allah ta'alanı bizlərge məlum qilgen 99 kirayli isimləri bar. Və 99-dən köp ali sifətləri bardır.2:30Bu sifetlərinin həmmələri həm səlbi sifetlər bolməsdən həmmələri həm icabi sifetlərdir. Amma məkir, eldəşlik digən məsələ Allah Ta'ala da yox. Lekin hilə qiləyətkən, məkir qiləyətkənlər aldıda eldənib qalışlik digən həm Allah'nin sifeti yoxdur.3:00ularga makir qilinishlik sifati bayan qilingen. Quran-i Kerimda bu haqda da, a'udhu billahi nish shaytani rajim, wa yamkuruna wa yamkurullah, ular Allahga makir qilishmak şeydi, Allahnin özü ularga makir qilip qoydi digan, makir qilip qoydi digan ayet bar. Ulamalarimiz ekinigengi, Allah ta'alanin salbi sifatlari yogdur, lekin,3:28məkir qilinləş, yəni ki, əldəş vaxtı dəyi orunlərdə, Allah Ta'ala ulərinin aldıda əldənib qalmaydi. Məkir hilələri həm uçib qalmaydi, çünçül həm məkir qiliyen vaxtda Allahnin məkir qilişli sifəti bardır, əni şu orun dəginə. Başqa orunlərdə daim Allah məkir qilət diyan sifət Allahda yoxdur. Amma imam Zahabi rahimahullah bu yerdə,3:56Allahnin makridan hatircam bolish digan vaqt, hamma orinda ham bizlar uchun kirak bolgan masaladir. Hatircam ravishta, insan bazan özüga özü hatircam halatda qaladir. Allah ki hamdlar bosin, mene beş vaqt namazni oqiyabmaz. Allah ki hamdlar bosin, mene farizantlar ham namaz oqiyabdi. Yan ki insan eicligi mumkun hajga ham barib pildik, mene bunday ishlarini qildik digdurub,4:26Hatir cem bolub qalishligi mümkün. Mənə şun dey, hatir cem bolub oturishlig, günahi kebirələrinin bittesi xisaplənerekən. Çünki, Allah bilədi insanlin ahir akibəti nümə bilən yekunlənişligini. Şunun için həm,4:45Ibn Mas'ud radiyallahu anhu ruwayatulgan hadista, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, inna rajula laya'malu bi amali ahli jannah, hatta ma yakunu baynahu wa baynaha illa zira'a, fayasbiq wa alaihi kitabu faya'malu bi amali ahli nal fayadukhuluha. Berkishi, özinin umri davamida, bütün umrinin hammasida, jannat ahlinin amalini qilib kilada. Hatta ubilan jannat ortasida,5:15bir ziraq chalik, azgina bir ölçem chalik, cennet bilan unun ortasda masafa qalad. Ademlar bu kishini bir umir, insanlargi yeqshi muamilati bolgan, ibadatda bolgan, abid, ibadat goyidib goylaydi. Lekin, ununin takdiri cehennem ahlidan bolub, yazilgan bolub turib, bir amal cehennem ahlinin amalini qiladi da, ushe cehennem ahlinin amalini qilishligi bilan,5:45wafat etedi, ve cehannem ehliden bolib getedi, dedi. Shunun için hem insan, her kanaka, kette emeller kılmasın, beri bir u, ahir akıbetiden korkmaklıyı gerektir. Allah subhanehu wa ta'ala, bu hakıda, bizlerge, köp orunlarda, ötken qovmlar, iside bolgen tarihini, bizlerge bayan qılib geledi, hatta inki biz,6:12özimizde hatir cem bolub qal məsliqimiz üçün. Öşenakı orinlərinin bittesizde Allah Ta'ala şun deydi, Auzubillahineşşeytanirracim, Hattə izə fərihu bima'utu axadləhum baqtetə. Ular özlərge berilingen nazu nimetlər bilen, kuanib oturgen vaxtıda, tösətten ularini azab bilen biz aldik deydi. Insan hiç xaçan özinin,6:42hərbir berilgən nimetigə kuamməstən, xursant bol işligi bilən birgə, qorqub həm tırmaqliyi kereyikən. Bəzən insanlər, Allah ta'ala bergən nimeti də edib, mənə bu kündə, dərro malu davlətdən köpe işlik məs'aləsi, bugüngü kündə insanlarda kötərildi. Bu, həmməmizgə həm sır bomagən bir vaqiya boldi. Hattayn ki, xalqımız içide çıqqan,7:09bular yangi uzbiklar digan gapham cixdi, yangi baylar, darraw dabdabali imaretlar, dabdabali minib durgan markeblar, dabdabali asna agaynilar. Likin, bunga shukranesilik qilinmagandan kin, Allah ta'ala darraw unin malu davlatana alip koyib, ahir akibat uzaqqa barmastan.7:32xalqnin özü eytit durgan, bankrot digan masalada, uylar qam tashvishdan otmay qalgan, adamlar kanca kanca boldi. Shuri için hem Allah ta'ala bu haqday deyibdi ki, hatta iza farihu bima'utu, ularga berilingan nimetlerden ular kuanib oturgan vaqda, biz tösatdan ularnin nazo nimetlerini hem özlerini hem aldik, deyidi. Tarixta, qarundaqa, baylarkan boyan bu sekerek.8:01Allah Ta'ala Tarunnin bayiligini, hazinalarini, tuyalar kalitini kotarishlikke, qinalishlikke haqqida bizlarga bayangilga. Hazinalarinin kalitlarini kotarishlikden, tuyalar qinalib kalitlarini kotarayirgan. Malu davlatinin isa xisab kitabi yogdur. U, Bani Israelda nidi? Bani Israel aldiga chikib, ozinin zebu zinatlarini korsatib durub,8:32bunun feqat kina özümnin ilmim, bilimdanligim, uddebranligim, saudanigim, muamilinigim, cideqatirginigim üçün, çünge yittim digin vaqtida, Allah ta'ala unihim, ailesinihim, malu dövletinihim, yigip koygin, salip koygin, uylarinihim, yer bilen yutturgin vaqtida, insanlar üçün bu kette ibrat boldi. Çünün için hem insan, har bir orinda, Allah ta'aladan korku,9:02Allahnin bu birriyatkan, min uchun imtihani masmikin, digan bir saval bulishlik kerek. Agar farizant kore digan bu seyiz, bu albette insan uchun kuanchli masaladir. Kuangan vaqtizda ikinci tamandan bir korkub hamki koymaklik kerek ki, farizant indi qandayi salahiyatli farizant bolar mikin, yayin ki, minge ve minin dinimge,9:29zarariga sabab boladigan farizan bolisligi mumkunmikin digan? Ya inki Allah ta'ala buram bir malu daulat berib, malu daulat kundan kunga osib bariyatgan vaqtda bu malu daulat daimi miqin? Ya inki Allah ta'ala bir vaqt gelib turub unu alib koyar miqin? Saqliq berib turgan vaqtda, sahib olib turgan insan ham korqmaqliyi kirek ki bu saqliq Allahnin ta'atida islatiladigan saqliq miqin?9:59Ya inki Allah Ta'ala bunu yaman kesallik bilan, buran bir azalarinin ishlamaya qalib, qarlik vaxtida özgelerga muhtaj bolib, öte digan halet bolib, qalarmikin digan, qorkuda insan bolmakla ikerek. Shunun ishina ham ulamalar etkenki, qorku ve umit, mümin kisinin ikite kanatu bolmakla ikerekdir. Yukarda okulingen ayetde, Hasan-ı Basri Rahimahullah etken ekenki,10:30Allah Ta'ala qaysi bir insange, buram bir narsadan kincilikni bersa, lekin u berilingen nimet Allahnin makri edib qoylamagan bolsa, unin aqibati yamandır. Hattay ida farihu bima'utu akhadlahum baqdatan fa'idahum mublisun. Ular özlerge berilingen nazo nimetlerden hursan bolub durgan vaqta,10:57təsəttən biz ulərinin nimətlərinə həm özlərinə həm azab bilən aldik, diyab. Başqalara eytkən ekin ki, əgər biran bir insan qliyatkan günahləri də davam itiyatkan, ümri esə, şu günah bilən uzaq bolub kitiyatkan bolsa, bu insan Allahnin məkridan qorqsın, digin ekin. Həqiqətdən həm, şun deyibir adamlar boladiki cəmiyyətdə, adamlar unin haqqıga,11:27duayibat qilib turib, qachan olarikin shunday tinchirikin deydi. Shunday bir, katta bir davlatlarini bashkarib turigan adamlar han boladi ki, Allah shungi shunchalik umir beribdiki, shunchalik zulmige qarib turib, umir han bere vurarkin deydi, xalqlarinin nalasi kopiyadi. Lekin usha vaqtda, bilsin ki, Allah ta'alanin unge qiligan makridir.11:55Uqbat ibn Umar radiyallahu anhuma itadiki, Rasulullah sallallahu alihi wa sallam itdilar ki,12:20yu'til adda ma yuhibbu wa huwa muqimun ala ma'siyatihi, fa innama zalika minhu istidiraj. Summa qara'a, falamma nasu ma zukkiru bihi fatahna alayhim abwaba kulli shay, hatta ida farihu bima utu akadnahum bagdata. Ular özlerge biringen nazo nimetlerge, shukur qilishlikne, unutkene denkeyin, ularge dunya ishklerinin hamesini acibibardik deydi.12:50Demek, shukur qilmayatkan bendalarga hem Allah ta'ala nazo nimetlarina berib yubarishligi, kancha kancha milyar der bolib getishligi mumkinikan, lekin unin akibati esa, hatta ida farihu bima'utu, ular ozlarga beringen nazo nimetlar bilan khursan bolib turgan waktada, tusatdan ozimiznin azabimiz bilan ularina alib koydikdi. Shunun için hem insan her bir orunda, her bir orunda,13:20Allah ta'ala qe shukur qilişli qiblan birge, unin aqir aqibatindan qorkmaqliyi keriktir. Imam-ı Cevzi rahimahullah zammul hava, havanı mazammatlaşlik digan orunda, aqir aqibatdan qorkişlik haqida gepirib. Bu barada, madami ki, sifatimiz Allah ta'alanin, məkridan amanda qalişlikden, amanda məndib qorkmay oturişlik günahı kəbirisi bolar iken,13:50ulamalar qorkishlik dərəcəsini üç qısimgə bölgən. Birinci türdəgi qorkishlik, avam xalqnin azabdan qorkishligi, umumi azablardan qorkishligi, Allah ta'alanin dünyadaygi, va axir akibatdaygi, qabir va cehennemdaygi qorkishligdan qorkishligi. İkinci qismi, Allahnin məkridan qorkishligi, şu berliyatkan nimetlər mengə,14:19imtihan ya bala bolmazmikan, dip durub, qorkishlik, uchinci turdagi qorkishlik isa, aqir aqibattan qorkishlik, yaman xatima bilan, ulishlikdan qorkishlik. Mena bu, qorkishliknin uchogu ham, mu'min kishi bilan, hamrah bolmaqliyi keraktir. Zira inki, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, al-umuru bi khawatimiha, ishlarinin yakunlanishligi bilan,14:48xisab kitab unge beriladi. Yani, qanday insan hayatu yekunlana digan bolsa, unin umri ham narigi dunyadaigi hayatu ham hud düşinday boladdi. Sahaba va tabi inlarda, qorkishlik masalasi nahayi taqqaddiq boldi, vaqtimiz yetkinca ularinin bazlarga toqda botamiz. Yukarida itkanday, Ibn-i Cawzi, rahimahullah, zammul hawa,15:15havayi nafsini mazammat qilishlik digin kitabida bir qissani kiltiradi. Insanlar içide taqva bilen, ibadet bilen, namaz bilen ma'ruf bolgan bir kisi barti digdi. Bu kisi daim namazda ham birinci safta azan eytiladigan bolsa, azanini ham özgelergi bermestan faqat kina15:40uzu eytishlikni talep qilib, birinci, masjidki keledigin salahiyatli insani edi. Bu kishi, awalda hammamizgi ham malum, awaz uzadkic, mikrofonlar bolmigandig uchun ham, awal azanlar, masjid minaralari da, masjid minarasi bolmigin masjidlardi, tamlari da azan eytilingin. Bir kini, masjidlin tamige, azan eytishlik uchun chikani edi,16:09məscidgə qoşnə bolgən xanadangə qözü çüçdi. Xawludə yurgən qızgə qözü çüçüb, unga məftum boldi də idi. Ailə isə xristiyan dinədəgi, nasara dinədəgi ailə idi. Azanını eytməsdən toğrı pəsgə çüçüb getdi. Çubilən eşqaq barudı, özünün hacatını eytkən eden keyin, qızmızı sizgə bermeyimiz,16:38hattayin ki dinimizni qabullamagin ushchidid. Unin, Allahdan bolgan qorku u shiyerde yokaldi da, nasara dinini qabulleşlikke hem razib oldu. Qabullenib, ular razib olub, toyni belgilegan künü yukaradan yigilyan halda wafat etdi. Na qizgi etdi, na özü tapgan imani bilen ketlidib, Ibni Cevzi Rahimallah özünü kitabda zikir qilad. Bunda halatlar,17:09ibadet bilan umrini utkizgan insanlarnin yaman akibet bilan wafat itganlari nakhayetikub bugan. Sunin uchun ham insan korqadigan amallarinin bittesi yaman akibetten korqmagliyikirek. Kubchilik uzimiznin til bilan eykanda adam yaxshi qarishlikni ham soramagliyikirektir. Bu, yaxshlik davridagi soraladigilgan, belki soranishligi vacib bolgan,17:40amallarinin bittesi xisaplanadi. Zirayin ki, Allah kebi edad hantlar bosin, bizlarine, Allah ta'ala, shu islam bilen, triltilgen, musulmanlerden qilgen, ve ibadet bilen bizlerini qayim qilgen iken, mene shu ibadet bilen, wafat itishlik, ve salih amallerde berdavam turishlikne, Allah ta'ala dun ki, burak soramakligimiz kirektir.18:07Zira ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, qorqishlik babida, nuhayyatta, hamme uchun ham ustazidi. U kishi dualarinin nuhayyatta köpüdedidi. Ayşe anemiz, Allahumma ya muqallibal qulub, sabbit qalbi ala dinik, Allahumma ya musarrifal qulub, sarrif qulubana ala ta'atik, dib duaqlard. Ey qalblani özgertulucu zat,18:36qalbimizin ozinin taatin ge özgertir, ey qalbilini burub koygu ucizat, bizi qalbimizin ozinin ibadetini burub koygin, deb doa qilert. Buna Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, köb doa qilgen eden keyin, min uqşidin, ya Rasulallah, hali siz hem korqasizmi, yaman akibetten siz hem korqasizmi, deb soragentim, qalbilar Allahnin barmaqlari ortasidadir.19:07ulu haqlayanday özgertirib koyadi, dedi. Hakikatdan ham, qaliblar Allahnin barmaqlari ortasidadir, unin kayfiyatin Allahnin özü biladi, ulu haqlayanday özgertirib koyadi. Bomasam insanlar, darro özgertirib qaluchi bomasdi. Sufyan Sauri Rahimahullah, wafat itadiyan saatlar kel qalgan vaqtda yiglardi. Uksige, ey Abu Abdurrahman,19:37Siz Allahdan yaxshi umid qilin, sizni Allah ta'ala keçiradi zirayin ki Allah ta'alanin rahmati sizi günahlarinizdan kore kin rahtir diganti ukshet ki, agar tawhid üstüda wafat itadigam bolganimda, unda Allah ta'ala minin üstündagi taqlarca bolgan günahlarini keçirishligimda shakshubha qilmastim, lekin min...20:06günahlarimdan yiglayman diganikanlar. Sahabalarinin hammalari ham Allahdan yaman akibattan kor kuslik nukayetda ularda kubboldi. Abu Bakir radiyallahu anhu aldiga, alda gelgan kuslarinin bazisini korup durub yiglayganikan. Qani edi min, mene shunday bir kus bolsa mu, hayatlik davrim, hayatlik davrim Allahke tasbih eiclik,20:40Vafat etishligim isa, minge hem, paydemge hem, zararimge hem, bolmaydiyen ravishta, dünyadan chikib getsem kanidi digen ekenler. Umar ibn Khattab, shunchali qattik, zaberdas bolgen, khulafayi rashi dinlerden, büyük sahabi bolishliyi kharamestan, kub yiglegeneden, u kishinin iki chihkeleri de, yashnin izi bariti digdi. Hatta inki bazen,21:09biran bir ayetni tahajjud namazida oqib, yiglib, kesal bolib qalarti, adamlar uqishini ziyaret qilarti, lekin nima uchin kesal bolganligini bilmesti. Bir günü tahajjud namazida, inna azaba rabbika lawaqi, albatta rabbiniznin azabi, albatta bolgochidir, digan takitli mene bu ayetni oqidi da, umaribni khattab yiglayi basladi.21:38Tan gece yigledi, ayetini qayta qayta tekirar tekirar oqidi, ki nisa qesal bolb xaldi. Bir ay gece Umar ibn Khattab qesal bolb yabdi, adamlar emiril mu'minin Umar ibn Khattabni ziyaret qilardi, lekin nime sebabli qesal bolganini bilmesti. Uthman ibn Affan radiyallahu anhu, Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga, iki merte kiyo bolishlik, sharafige ege bolgan,22:09Hatta inki farishtalar u kishidan haya qilgan, zat qabirlar aldiga keladigan bolsa nahayata qattik yiglarikan. Qattik yiglaganadan sakallara ham hul bolib getarikan. Shunda u kishidan, ey amiril mu'minin, sizga qachan cennat, ya inki cehannam haqidagi ayatlar okiladigan bolsa bun chalik qattik yiglamaysiz. Nima sababdan?22:38Nima sababdan qabir aldiga kele digan bu seyz bun chalikub, yiglay siz desa, u kishi eytareken ki, chunki min Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellemnin qabirler mumin kishinin masalasi hal qil qoyla digan, awvelgi orin qabir boladi, digan geblarini eshtikantim, qabirga kele digan bolsam, minin orinim shu,23:03cehennem ahlidan bolar mikamman, yayin ki, cennet ahlidan bolar mikamman, manashunu uylagan vaktimda, özümünü tututtura almayman diganikanlar. Cennet bilan, hayatida xushxaber berilgan zatlar manashuna qa, Allahnin azabidan korqa digan, yiglaqi insanlar bugan. Umar ibn Khattab, bir günü, adetige binaan,23:34atraf halayiqni tixirishlik uchun, atrafge cixdi. Və mədinədən cixib uzaqraq degi, bir çopange yoluqdi. Çopan bilən, qorishib özünü tənitmədi də, koyilər kimlikidib coradi. Çopan, bu koyilər, mənə şu, mədinədegi, beytulmaninin koyiləridir, yəni musulmanlarınin hazinəsi degi, koyilər xisaplənədi, dedi.24:07Diganti, Umar ibn Khattab Chopanini sinash uchun qoylarinin birayini menges hal arzan raqqa sati bermi ismi didi. Bu masalani aichligimiz bizi yurtlarida bu masali adli hal bol paligani uchun ham bu xistanik eltirishlikke karar koldik. Haligi Chopanini rengi ozgerdi da, unda nima boladi didi? Diganti, Umar ibn Khattab aittiki,24:39Hə, ümər seni körüb oturub dimi, bittesini arzanı raqqa sata qal digenti, çopan eyti, ümər körməy digen bosa Allah qan edidi? Ümər körməy digen bosa Allah qan edidi? Hazır Allah ta'alanin məkridan amanda turşulik günahı kəbirəsini okur ekinmiz, həmimiz həm, hər bir orunda özümüzge, ümər ibn-i khattab davridagi addi çopaninin bir savalini bir maqlinimiz gerektir.25:08Bandat namazige kasten turmayafganlar uchun Allah kani? Namaz okumayafganlar uchun Allah kani? Faxsh ve zina amallarini qilib yurganlar uchun Allah kani? Tashu tarazidan uriyafganlar uchun Allah kani? Gunahlarga batib, ozilarga beriningan nimetlarini bu Allahdan bolgan makirmikin dib?25:38Qorkunu yuqatkanlar uchun Allah qani? Hazir. Hazir. Cumagi kelmayabkanlar uchun Allah qani? Umar ibn Ahattab, Hatir can buldu da burulub getdi. Sahaba wa tabi inler ichide, Allahnin azabidan qorkub turub yiglaşi xunchali kubbuldi ki, bugungi kunda adam unu okub erishlikke hicalit buladigin rawishte, ular xunchalik rawishte kubbuldi.26:09Nimekin insan bugungi gunda yiglamaydi digan sawal bizgi qib qishadi. Qachan insan gunahni qib qiladigan bolsa, unin qalbi gunahlar bilan qatib kitadi. O shubilan gunahni qilgan waqtida ham u yiglamaydi digan bolup qaladi. Sunikin ham Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, agar bende bram bir gunah qiladigan bolsa, unin qalbiga qara nukta qishadi.26:39Va qancay gunaxni ko peytiray vredigan bolsa, qara nukta kingaya vredi. Agar tauba qilsa, va gunaxadan teyilsa, qalbi tazalanadi, didi. Ataus Sulemi, rahimahullah, mashur tabiinlerden, bu kishi, nahayata qattik va kup yiglar iken. Kup yiglaganligiden, kuzinin, kasal bolub qalishligiden, atrafidagilari korqanadan, bu kishige tabib giltirdi.27:12Tabib ul kishinin közini bir tixirib görgeni den keyin, məyli, min sizi közi izni, Allah ne izni bilen davalaymiz, lekin bitte şartı var. Şartı nime degenti? Üç gün gece yığlamay türesiz, degenti. Üç gün gece yığlamay türesiz, degenti. Ataus Suleminin qazabi keldi de, un deyibosa bomaydi, biziz sizgi hacatiz yoktur, dedi. Ulanin, Allahnin azabini,27:42islab turib, yain ki, hayatu dunyadegi ahir akibatidan korkub turib, yiglaşligi şu derece buldi ki, bazilari hatta korku ayetlerin okuyen vaxti da, kushidan getib, wafa etkenleri ham boldi. Hammamiz ham, Fudayli ibn-i Iyadni nihayete yakshi bulamiz. Fudayli ibn-i Iyad, Allah u kushidan razi bolsin, hayatu da,28:11böyük və in kättə qaraqçı bolgan, kin tauba qılıb durub, in böyük tariqda mahtanladigan, arkasidan rahmat aytinladigan, abid zahid insan bolgan. Fudaylib deyiyaz, özünün tariqi haqqıda gefur edib. Nahayatda qatdiq, Mekke və Medinege baradigan yolda qaraqçilik qilardim. Qaraqçilikni həm yalgız özüm qilardim deydi. Bir kättə karvan,28:44özinin qorqab tira digin, askarlari bulan bolgan karvanini, yalgiz ozi qaraqchilik qilip, tosib mali daulatini, tartu ala digin, adam kanaka ikanligin endi kusunay orin. Bugungi kundagi reykitlarim, yalgiz ozi qaraqchilik qilalmaydi, bir kanchi aldi da adamlari boladi, lekin Fudayl ibn-i Iyad, ose daurinin yalgiz reykitiydi. Bir kunu, charchab kilib, qaraqchilike chikmaymanda,29:16Öşe kışlakta eşitken, en çırayliy deyib eşitken qızının üyüge kiremen dedim de, yolda çerçep gelib bir cayda dəmal oğalmaqçıb oldum. Dəmal oğalmaqçıb olub bir külba arkasida ötsam, adamlarnin qaur-qaurini eşitib qaldim. Adamlar, bəziləri, yolgi yurev reylik desə, başqaləri, ey sizlər, bilmey sizlər, bu yer,29:45fuzayil tura digan orin xisaplanadi, kunduzi yureylik, kechkorin u hucum qipqaladigan, bosa hammamizni vayran qiladi, ayallarimizni çori qilip alip getip qaladi, dip turganini esitim. Bunda iqarasam, ketiyatikan karvan ikan. Maksadlari, Mekkegi ketiyatikan karvan ikanligini bildimda, ularga tegimadim. Keynesi yurib, haligi eytikan qiznin uyiga barib,30:18qiz yata diyan haneye kirmahchib olib, tursem, qiznin tahajjud namazin okuyatganini istifaldim. Qiz, qayta qayta mene bu ayetni tekrarlard. A'udhu billahi nish shaytani r-rajim. Alam ya'nin illadhina amanu ayyakhsha'a qulubuhum nidhikrillah. Wama nazara minal haqq. Iman kiltirgan kishilar,30:48Allahnin nami ishtilgin vaqtida, ularnin badanlari titirib, nazil bolgin haq Qur'ange iman kiltirib digin vaqt kilmidi mi? digin ayetini okup turgin iken. Bu ayetini qayta qayta okuyenida, birinci bar ishtikanimdan bu ayet minin qalbimni yarib yubardi. Özümge özüm, halinge vay bolsin ey fudayl, adamlarınin tinchini buzip,31:19Qizlarga tajavuz qiladigan bolsayin, yolda qaraqchili qilib, Allahnin uyge kedi etgan hacilarinin yolini tosib malini alib, ayallarini çori qiladigan bolsayin, halinge vay bolsin, dedimda, shu orinda tauba kildim. Allah menin kalbimni ashti. Vaa, haligi karavange yetu aldimda, özümne hem musafir xisabida ularga tanishtirib, ular bilan bir yemekkegi gittimdi.31:48Chukundan Fudayl ibn Iyad rahimahullahnin hayatu baslanadi. Ukshi barib, büyük, abid, taqvadar insanlarınin birilgi aylanadi. Kabada umrini otkizadi qalganini. Ve ilim bilen jugullanib durib, Mekkadegi mechitlarnin biride imam boladi. Uylanib, farzanli bolgandan kiyn, özden hem taqvali bolgan, ali digan bir oğul farzanli boladi.32:17Fudayl, rahimahullah, özü hem Allahnin azabini okuydiyan bolsa nahayta qattig yiglard. Oğlu bosa atasidan otkanit. Yiglab, khushidan agib qalard. Fudayl qashan imamgi otaydiyan bolsa, arkasida oğlu turganini koraydiyan bolsa, cehannam azab haqidayi ayatlarini okumast. Bir kini, oğlinin arkasida,32:49bamdat namazini, uqiyatkanini, sizmigan fudayin, mene bun surani uqidi. An'am surasidagi, qiyamat haqidagi ayatlarini uqdurib, a'udhu billahi minis shaytanir racim, walaw tara iz buqifu alal nari faqalu ya laytana nurad. Cehennem egeleri, cehennemnin aldigi alib kilingen vaqta, ular,33:16ey kash qidi indi biz dunyage qaytarilsay, digan ayetini okuyan vaqtida, oqillari fudayli kushidan kit, va shuboycha, u özgi qigani yokdi. Allahdan qorqib, Allahnin azabidan qorqib turib yiglashlik, sahaba o tabiinlar, hayatidan hayati kubboldi. Ular özlerinin, özlerinin hatalari uchun yiglashdi.33:46Ibn Subqi, Rahimahullah, bilan, Dimashqtayi qazatlarinin bittesi da qazat qaldik deydi, u kishin dostlerden bittesi. U kishi qazattan kiyn eyt. Qanchi-qanchi insanlar wafat etshiyat. Ularnin qaisi biri cehannamga, qaisi biri cannatta ekalnigini bilmaysiz. Allah ki qasam ki, Allah ki qasam ki, men shukundan baslak kulmayman, hatta,34:15özümnin bara digen ornum qayir ekenligini bilməginimçə deydi. Xu gündan başlab u kişinin külgenini bram bir merti həyatı körmədik. Hattab özünin yaqin dostları bilan oturgin vaxtlarda həm külməzdi. Lekin vafat etkəniden keyin, yuqçi bizler yakış xabar alip geldi ki, ibn-i sübki, ta yub bol günümüzçə təbessümü çehrəsidən ərmək türdi deydi. Allahnin məqridan qorqışlik,34:44hər birimiz üçün həm vacib bolgən, əməllərdən bolgənligi üçün həm, imam Zahabi rahimahullah, 63. günahı kəbirələrinin bittesi, xisabıda tertib bilen kiritdi. Allahnin, dünyadaygi və ahiratdaygi azabıdan xorqışlig, həyatta berilingən hər bir nimetke şükür qilişlig, və şu nimetnin ketib qalməsligini sorash boladiyin bolsa, öşələrinin in əvvəli,35:16iman bulmaqliyik gerektir. Xenche xenche insanlarini, mene şu özimizin esrimizde, özimiz korup durgen baz insanlarini, namazda ber karar bolub, keyin ularini ibadette tapmay qalgan, ya inki yashlari kekseygan vaqtlari de, ibadetini tarq qilib, gunahlarga qarb bolub getkanini eshgan vaqta insan, haqiqatan ham, badani cuncika digan ravistagi, agir masalalarinin bittesidir. Allah ta'alanin gozel isimlari, o ali ispatlari bilan,35:45həməmiz niyəm, Allah Ta'ala, birilingən nimetlər bizlər üçün həqiqi nimet, azab bolub qalışıga səbəb boladigan nimet qılb qoyməsdi, yin Allah Ta'ala dan soraymiz. Xob, qışlağımızda deyib, saval veriyabdi, qışlağımız uruf adetigi kore, ata ana vafat etse, ata anani xolada qalgan balayga, mirasni həmmas xaladi. Likin Nisa surasida,36:16Allahnin taqsimi belgilengen, və Allah ta'alanin miras hududu, mənə şun dey, şu hududnu əməl qılməsəngiz, dozak otu da küydirəməz, digən. Şu urfimiz bu içə, miras taqsimini yurgisək, deməz, Allah alda da, qınahkar bolu qalməslik. Allah razı bolsan, sizden şunçalik himmet qılıb.36:42miras məsələsini açıbsiz, inşa'Allah kelgəsi cüməməz, undayın kelgəsi cümədə miraskə zərər, beriçlik, günahı kəbirəsi kilədi. Şündə bu, bə tamam, bəyan qılnədi. Lekin, madami ki, saval qalganlığı üçün həm, savalga cavab bir bötəmiz, Ərəbistanlarda, mənə şu, Nisa surəsidəgi, və, Al-Imran surəsidə kürsətilingi, ingi oxşesh, miraslar təximlənədi. Və şu,37:11miras bilan ular amal qilishlika Allahnin kitabu boyiqa urganishgan. Talabalik vaqtimizda ustazlarimizdan bizi diyarlarda ona qamaz, bizi diyardagi uruf dek küsunturgandik ularga, har bir ataana özinin farizantlarini uyli-cayli qilishlika harakak qilishadi, ve şu uyli-cayli qilib, hammasiniyam takriban, takriban,37:37tin qilishki hareket qiladi, agar chi, hamman arsa tin bomasayan, biriniki sal artıqraq bol kisse, lekin, manashu bilan qaladi, desek, agar hammasayan, bir xil ra uxta, taksimlan bolingan bosa, u uşa miras ki otadi digan. Lekin, insha Allah, uşa, kingi mas, undan kingi haftalarga, miras ki zarar verishlik, darsimizda, toluğu boyca, miras haqda, insha Allah, kyunca biramiz.38:06Məhribəriş fərzi mi? Məhribərişlik vacibdir. Allah Ta'ala Nisa suresi de A'udhu billahi min ash-shaytani racim.38:39keyin uylanova yendengen qaytovala digan maas diyabdi. Xuncinan mahar vericilik vacibdir. Allahnin farizini tan almayman digan kisi musulman mi? Birinciden biz adamlarini musulman bolub, bozida bazibir amallarini cahil yurgan adamlarini islam qigarasidan cikarib yubariciliyimiz yaxshimaz. Axsinca, insanlarini islamya cakiriciliyimiz kerek.39:04Bura onu kafir qilishlikke buz buyrulmayemiz. Belki, musulman qilishlikke buyrulayemiz. Eger bu insan, Allahnin farizlerin ten almayemendi, cahilana ehtiyatgen bolsa, u islan qigarasidan bu bilan cikib gitmeydi. Qob, miras fariz mi? Yena, ushe fariz bolsa, atababamiz urfi edibdir, bu kishi yena, shu haqida, nimaqibdi, saval veribdi, inshaAllah, kilesi, cumada cavab, kilesi, derslarimizdagi, miras babda tolubini cavabini aladi.39:35Xob, inkatda oğlu 12 yaşar, törpda, harasindan gödekləri bilan qalgan, eyal, farzanti, suyak, kesen, davalanib, izlanib, hazir, almatada apiratsiyyga tayyargarligini eytib, oğlu haqiki doaqil qoyşin sorayabdi. Doa nəhayatda köpçilik sorayabdi, haqikatdan ham doaqa nəhayatda muhtajmiz, ki, ingi haftadagi günahi kabiraham,40:06Adash, masam, Allah ta'alanin rahmatidan bi'i umit bolshi günah kabirasin, shunda dualar babda ham birtukta, birtukta hareket qilamiz, dekin taleblarga bina'an, insha'Allah, hammalarga ham dua qilamiz. Amin. Alhamdulillah, wa salatu wa salamu ala rasulillah. Allahumma taqabbal minna inna kanta samil alim, wa tub alina inna kanta tawabur rahim.40:29Ey Rabbim, senin gözel isimlerin ve ali isifetlerin bilen sorayımız, dualarımızına icabat kıl. Ey Rabbim, senin ismi azami bilen sorayımız ki, bu bilen soray diyen bozak, özün dualarımızını qaytarmaysan, ey Allah, ey Rahman, ey Rahim, ya del celal vel ikram, ya hayyu, ya hayyum.40:48Allahumma taqabbal minna inna kanta samilanim, wa tuba alayna inna kanta tawabur rahim. Rabbim biznin ötken hafta bilan bu hafta vortesli qilgen, bilib bilme qilgen hata kamciliklarimizin özin mağfiret qil, cum'a namazini gunahlarimizin kifarat qil, kirli usi haftagi ham özinin ta'at ibadetin bilan yetislikke özin nasib etkisen. Ey Rabbim birinci namazgi kirli etken eki ukelarimizin41:13shu ibadette sabit qadem berdavam qilgaysan, ularnin ham ibadetlarnin öz dergahinda kabul qilgaysan, namazgi kilalmay yurgan, eki ukelarimiznin ham kalblarin namazgi burgaysan, ularnin ham masjidlargi kilishlikke ozin nasib etgaysan. Ey Rabbim!41:30Ailələrimizdən iman və əməli salih bilən ötkən əjdatlərimizi öz rəhmətingi alıb qabirlərin cennet bahçələrdən bir bahçəgə eyləntir geysən. Ey Rabbim, fərzentlərimizi özümüz oylegəndən həm artıqraq, özünnin tahətində kurgənimizdə közlərimiz huancı bolə digən salahiyyatli fərzentlərdən qıl geysən. Bi fərzentlərgi özler oylegəndən həm artıqraq salahiyyatli fərzentlər ber geysən. Fərzentləri bimar bolgan umumi.41:59Maşruqu mağribdagi bimarlarga özin dardlariga shifa bergaysan, ularini teziraq saqayibgishlikga özin madad bergaysan, shifa faqatkina özindandir, sabab harekat qilishlik bizdandir, manashu dualarimiz hamzini uchun qidriyatkan, shifa uchun qidriyatkan sabablarimizdir, ulariga özin shifa bergaysan, la shifa illa shifa uq.42:22Ey Rabbim, ularnin vöşe dertleri sebepli içikken, eziyetlerin hayatı degi kemçilik hataları uçun kefarit qil geysen, musafirlarimizde iman və emeli salih bilen qaytichlerge özün nasib qil geysen, hanadanlardegi natinçiliklerini kötarib, ornini tinçilik, hatircemlik, berekat bilen toldir geysen, həm mənin hanadanlardegi, həm asa iştelik...42:45Altyazı M.K. Altyazı M.K. Altyazı M.K.43:06akhiri gece ozin bizlar uchun madad bergaysan, və ozinin uyini abad qilish uchun kirishgan, eki ukelarimizgi ozin madad bergaysan, ularnin ham duniya və ahirattagi uyilarin ozin abad qilgaysan, bu yerdda yana doa sorash genegen, bazibir bazardagi ekelarimiz ham shu macitga, doa xilishlikini, macitga yardan bergenegen, ularni ham doa xilishlikini sorayenegen, ularni ham bazarlariye ozin barakat bergaysan, tapken larini,43:34infaq qilgenayken, şu infaqların, urunların, hemmemiz uleyenden, hem artaraq qilip, toldur geysen, Rabbana atina, fid duniya hasana, wa fil akhirati hasana, tawaqina adaban nar, wa sallallahu ta'ala khalqi muhammada wa ala alihi sahbihim, bi rahmat ki arhamar rahimin.Tampilkan transkrip lengkapKomentarBelum ada komentar. Jadilah yang pertama berbagi renungan yang bermanfaat.